Trong năm tháng gian nan này, tôi đã vô số lần tự nhủ với bản thân: "Đợi khi mình viết xong, đợi khi tất cả kết thúc, mình nhất định sẽ viết một lời bạt thật dài, thật dài." Lời này thực ra cũng giống như kiểu xả giận, đặc biệt là vào những lúc tôi cảm thấy mình không thể viết tiếp được nữa; nó cũng giống như lúc chuẩn bị thi đại học nhiều năm trước, trong giờ tự học buổi tối, tôi đứng trước cửa sổ nhìn bầu trời đêm, cắn chặt lấy cán bút mà thề rằng: "Đợi thi xong, mình sẽ đốt hết đống sách trên bàn này."

Kết quả là sau khi thi đại học xong, tôi chẳng nỡ đốt cuốn sách nào cả. Cũng vậy, mười năm sau, vào ngày chữ cuối cùng của "Nam Âm" được gõ xuống, cũng là ngày bộ "Long Thành Tam Bộ Khúc" kết thúc, tôi lại đột nhiên cảm thấy, hình như, chẳng có gì để nói cả.

Tháng 2 năm 2008, tôi viết tiêu đề chương một của "Tây Quyết": "Đợi ngày em trở về". Đến tháng 1 năm 2012, "Nam Âm" xuất bản, thấm thoát đã gần bốn năm. Thời gian đó đủ để một người tốt nghiệp đại học. Còn tôi, vì cứ mãi giao tiếp với cái gia đình họ Trịnh này, nên cảm thấy bốn năm chỉ như một cái chớp mắt. Tôi chưa bao giờ nghĩ mình viết một cuốn tiểu thuyết gia tộc, bởi vì một người sinh ra ở thành phố công nghiệp, trải qua tuổi thơ cô độc với các mối quan hệ xã hội đơn giản như tôi, không thể nào có tình cảm sâu sắc với cái gọi là "gia tộc". Bản thân tôi mãi mãi là một kẻ tha hương. Bố mẹ tôi đều trải qua những cuộc phiêu bạt gắn liền với lịch sử hiện đại Trung Quốc đầy phức tạp, rồi tình cờ an cư ở một nơi không phải quê hương họ, tôi thường đùa với bạn bè rằng, tôi là "thế hệ nhập cư thứ hai" của thành phố quê hương mình. Từ thuở ấu thơ, tôi đã biết, thành phố nơi mình sinh ra và lớn lên này, chỉ là của riêng tôi mà thôi. Cái cảm giác ấy, đổi lại là một người lớn lên trong một "gia tộc" nhiều thế hệ bám rễ trên cùng một mảnh đất, e là chẳng bao giờ hiểu được.

Tôi luôn thích ở lại những nơi khiến người ta quên đi cảm giác thuộc về. Ví dụ như, lớp ngôn ngữ quốc tế hồi mới đến Pháp, hơn 30 học viên đến từ hơn 20 quốc gia khác nhau; ví dụ như, hồi tôi đi thực tập, văn phòng với năm đồng nghiệp mà tiếng mẹ đẻ của họ vừa vặn góp đủ năm châu lục; và ví dụ như bây giờ, nơi này, Bắc Kinh, nơi mà ở bất cứ trạm tàu điện ngầm nào cũng có thể nghe thấy đủ loại phương ngữ. Sự hỗn loạn đan xen của năm hồ bốn biển luôn khiến tôi liên tưởng ngay đến từ "giang hồ". Thế nhưng trong tiểu thuyết của tôi, mãi mãi chỉ có một tòa thành cô độc. Long Thành.

Họ đều hỏi tôi, Long Thành là nhà của bạn, là Thái Nguyên phải không? Tôi không biết phải nói thế nào. Tôi thấy rất giống, nhưng lại không phải. Thế nhưng, quê hương của tất cả những nhân vật tôi yêu thích, đều ở nơi này. "Long Thành" cuối cùng sẽ biến thành một nghĩa địa khổng lồ, dựng đầy bia mộ của tất cả những nhân vật này. — Tôi biết, tôi lại đang sử dụng ẩn dụ rồi, đôi khi tôi thật sự ghét bản thân tại sao luôn dùng cách thức như vậy để biểu đạt, nhìn qua có vẻ như đang cố làm ra vẻ bí hiểm. Thực ra là vì, rất nhiều lúc, khi nghĩ đến một số chuyện phức tạp, trước mắt tôi chỉ hiện lên những khung hình mà thôi, tôi cũng rất muốn dùng ngôn ngữ rõ ràng, rành mạch, mang tính thuyết minh để tóm tắt chúng lại, thế nhưng, cuối cùng, tôi chỉ mô tả những khung hình mà mình nhìn thấy — đôi khi màu sắc đậm đặc, đôi khi mang theo mùi vị và nhiệt độ, thỉnh thoảng, còn có cả âm thanh.

Viết tất cả chúng xuống, đó chính là Long Thành. Thế giới đó là của tôi, do tôi tạo ra.

Tại sao phải viết lách nhỉ? Vì đó là việc khiến tôi hạnh phúc. — Trước khi bắt đầu viết "Tây Quyết", câu hỏi và câu trả lời đều đơn giản như vậy. Thế nhưng kể từ khi bắt đầu "Tây Quyết", sự đau khổ tôi nhận được từ việc viết lách ngày càng nhiều, nhiều đến mức có một ngày tôi đột nhiên phát hiện ra, giữa "hạnh phúc" và "hạnh phúc", lại cách nhau một khoảng cách xa xôi đến vậy, địa mạo trên con đường này phức tạp đến mức tôi không cách nào phán đoán được. Bởi vì tôi không thể nào như thuở ban đầu, đơn giản ngây thơ mà tin rằng: điều bản thân cho là đúng, thì nhất định là đẹp. Tận sâu trong nội tâm, từ lâu đã bắt đầu hoài nghi tiêu chuẩn thẩm mỹ của chính mình, hoài nghi tính hợp lý của những điều mình yêu sâu sắc, hoài nghi ý nghĩa của loại tiểu thuyết mà tôi theo đuổi... Có rất nhiều lúc, tôi đều muốn tìm ai đó tâm sự về chuyện này. Tôi không cần bất cứ sự khích lệ hay an ủi hão huyền nào, không cần bất cứ ai nói với tôi rằng "Tôi tin bạn làm được", tôi chỉ muốn có người nhìn thấy rõ tôi đang giãy giụa trong vũng bùn, đó có lẽ không phải là tuyệt cảnh như đầm lầy, nhưng đủ để hủy hoại mọi thứ trong thế giới của tôi.

Thế nhưng mọi người đều ngạc nhiên nói với tôi: "Bạn còn gì không hài lòng về cuộc sống nữa chứ? Bạn đã nhận được quá nhiều từ việc viết lách rồi." Ham muốn trò chuyện thường tiêu tan ngay vào khoảnh khắc này, tôi cười cười nói: "Đừng để ý đến tôi, tôi phát điên đấy, uống rượu đi." Thế là mọi người chạm ly một cách không đồng nhất, họ không để ý rằng thực ra tôi căn bản không hề nâng ly của mình lên. Tôi nhìn thấy người ta say, người ta rơi lệ, người ta thở dài, tôi sẽ đột nhiên bắt đầu nhớ nhung mãnh liệt cái bàn viết trong căn phòng nhỏ của mình, máy tính và đèn bàn của tôi. Nhớ nhung như thể nỗi hoài hương. Có lẽ cuộc đời mỗi người đều từng trải qua khoảnh khắc tựa như vực thẳm này, tỉnh táo lặng lẽ cầu cứu, phía sau thậm chí còn đệm kèm thứ âm nhạc vô tâm vô phế.

Trong "Tây Quyết", tôi bảo mình phải nhẫn nại, và cố gắng thuyết phục bản thân rằng tận cùng của sự nhẫn nại sẽ nhìn thấy ý nghĩa vẫn luôn đợi mình ở đó; trong "Đông Nghê", tôi đã chịu đủ rồi, tôi bảo mình hãy cứ tùy hứng lần này, hãy cứ tận hứng lần này, có lẽ thiên tài thực sự sau khi say, thứ ông trời ban cho họ là những tác phẩm diệu thủ ngẫu đắc, còn tôi, thứ nhận được có lẽ chỉ là những món thừa mứa thảm hại mà ánh nắng cuối đêm soi sáng. Mùa hè năm ngoái, tại một buổi ký tặng sách "Đông Nghê" nào đó, tôi viết đi viết lại tên mình trên trang lót, rồi nhận được một tin nhắn, là một người bạn gửi cho tôi, nội dung tin nhắn là: "Đọc xong "Đông Nghê" rồi, bạn thật sự ổn chứ? Bạn có nên dừng lại một thời gian, tạm thời đừng viết nữa không, nếu bạn cần đối mặt với sự ác ý và đau khổ trong lòng mình, mình sẽ ở bên bạn." Tôi đọc xong, tiếp tục ký tên, vừa chớp mắt, cố nén nước mắt vào trong.

Tôi nghĩ mình vẫn còn may mắn. Bởi vì vẫn có người nhìn thấy.

Bây giờ, tôi đang đứng ở điểm kết thúc của "Nam Âm", tạm thời vẫn chưa thể tin rằng mọi thứ đã kết thúc, tạm thời vẫn chưa thể cảm thấy nhẹ nhõm thản nhiên. Tôi không muốn giải thích một cách đơn giản rằng mình đã đặt những gì vào trong "Nam Âm", bởi vì — bởi vì tôi đã lấy ra tất cả những gì mình có thể đặt vào đó. Câu nói này rõ ràng không thể dùng làm "tóm tắt nội dung" được, cũng không thể dùng để đối phó với giai đoạn tuyên truyền — người ta cần những gợi ý ngắn gọn súc tích, giống như những biển báo chỉ đường ghi số km và đích đến trên đường cao tốc. Thế nhưng, bản thân "tiểu thuyết", lại chính là con đường dài không có điểm dừng ấy.

Tây Quyết là hình mẫu lý tưởng của tôi. Trong "Nam Âm", tôi đã đập nát hình mẫu lý tưởng đó rồi.

Vì tôi đã không còn tin vào cái "đẹp" mà mình từng tin tưởng sâu sắc, vì bây giờ tôi lại chưa tìm thấy tọa độ mới, vậy nên phá hủy đi những thứ đã xác lập trước đó, có lẽ chính là cách duy nhất. Việc này tự nhiên không tiết kiệm thời gian công sức, cũng chẳng thông minh — có mấy người thực sự thông minh lại từ trong lòng yêu thích "thất bại" chứ? Trong năm đau khổ viết "Nam Âm", tôi đã tự nhủ hết lần này đến lần khác: Quên hết mọi chuyện đi, cuốn tiểu thuyết này viết ra là để cầu "thua". Nó tất nhiên không phải là một cuốn tiểu thuyết khiến người ta nhẹ nhõm vui vẻ, xét từ góc độ kỹ thuật mà nói, tôi thậm chí không cho rằng nó là cuốn khiến mình hài lòng nhất trong bộ ba — thế nhưng, tôi chỉ có thể viết như vậy. Để tất cả những đau đớn và suy tư, như máu chảy ra từ những khiếm khuyết vụng về một cách không thể nghi ngờ. Có lẽ chính vì một hình tượng như vậy luôn sống động trong đầu óc, nên tôi mới vô tình giao cho một nhân vật cốt cán khác trong "Nam Âm", Bác sĩ Trần, một nhiệm vụ: chữa trị những dòng máu xấu đó.

Tôi biết, kết thúc của "Nam Âm" có lẽ hoang vu. Nhưng trong thị trấn nhỏ tĩnh mịch vĩnh hằng trong giấc mơ của Nam Âm, bầu trời mãi mãi xanh biếc. Cái gọi là "Thương thiên", chính là chỉ thứ sự trong trẻo khiến người ta cảm thấy kính sợ đó chăng. Giống như thơ của Yesenin: "Tôi từ biệt ngôi nhà nơi mình sinh ra, rời bỏ nước Nga xanh thẳm." Dưới bầu trời xanh biếc như vậy, tất cả hy vọng và tuyệt vọng của chúng ta, đều nhỏ bé biết bao.

Cảm ơn tất cả những người mong đợi "Nam Âm".

Cảm ơn tất cả những người đã làm việc nỗ lực vì bộ ba tác phẩm này.

Câu cuối cùng, dành để nói cho ba người họ nghe: Tây Quyết, Đông Nghê, Nam Âm, tôi là người kể chuyện đó. Tôi yêu các bạn, tạm biệt nhé.