Trời hình như đang mưa, nhưng cô chẳng bận tâm—cô sẽ xỏ đôi giày chắc chắn rồi đi bộ sang Plash. Cô cảm thấy bứt rứt, thấp thỏm đến mức đau đớn; có những giọng nói lạ lùng khiến cô sợ hãi—chúng thốt ra những hàm ý vô cùng khó chịu—trong những căn phòng trống vắng ở nhà. Cô muốn đến thăm bà Berrington già, người mà cô quý mến vì sự giản dị, và cụ bà Davenant, vị khách đang ở cùng bà và mang lại sự thú vị chẳng dính dáng gì đến hai chữ giản dị. Sau đó cô sẽ quay về kịp buổi trà bánh của lũ trẻ—cô thậm chí còn thích thú hơn với nửa giờ cuối cùng ở phòng học, với bánh mì phết bơ, những ngọn nến và đống lửa đỏ rực, những thoáng thổ lộ tâm tình của cô Steet, người bảo mẫu nhà trẻ, cùng sự hiện diện của Scratch và Parson (những biệt danh dễ khiến người ta tưởng chúng là loài chó), hai cậu cháu trai nhỏ bé tuyệt vời của cô, có làn da vừa săn chắc vừa mềm mại làm sao, và đôi mắt thật đáng yêu khi chúng lắng nghe những câu chuyện kể. Plash là ngôi nhà quả phụ, cách Mellows chừng một dặm rưỡi tính qua lối đi trong công viên. Xét cho cùng thì trời không mưa nữa, dẫu trước đó đã mưa; bầu trời chỉ phủ một màu xám xịt bao trùm lấy sắc xanh đậm đà, trù phú, thoang thoảng mùi đất ẩm dễ chịu, và những lối đi phẳng phiu, cứng cáp nên cuộc hành trình chẳng có gì là vất vả.

Cô gái đã ở Anh hơn một năm, nhưng vẫn có những sự dễ chịu mà cô chưa quen nổi hoặc chưa ngừng tận hưởng, và một trong số đó là sự thuận tiện, tính kết nối của vùng thôn quê. Dù ở bên trong hay bên ngoài những cánh cổng nhà gác, nơi đây trông giống như một công viên lớn—mọi thứ đều đậm chất "tư gia". Ngay cả cái tên Plash, vừa cổ kính vừa kỳ lạ, vẫn giữ nguyên sức hút đối với cô, và cô chưa bao giờ thấy dửng dưng trước thực tế nơi đây là một ngôi nhà quả phụ—cái tổ ấm nhỏ ngập sắc tường đỏ và dây thường xuân nơi bà Berrington già lui về nghỉ ngơi khi con trai bà tiếp quản cơ ngơi sau cái chết của cha anh. Laura Wing vốn có cái nhìn rất khắt khe về tục lệ tước đoạt nhà cửa của góa phụ vào lúc hoàng hôn cuộc đời, khoảng thời gian mà lẽ ra họ phải nhận được sự kính trọng và sung túc hơn bao giờ hết; nhưng sự lên án bất công này bỗng tan biến khi chứng kiến quá nhiều hệ quả trông có vẻ hợp lý—ngoại trừ chút ẩm ướt: thứ vốn là số phận sớm muộn gì của hầu hết những phán xét bất lợi mà cô dành cho các thể chế Anh quốc. Những điều bất công ở một đất nước như thế này cách nào đó luôn tạo nên những khung cảnh nên thơ; và trong các tiểu thuyết, chủ yếu là tiểu thuyết về giới thượng lưu mà cô từng say đọc thời niên thiếu, thường hay nhắc đến những ngôi nhà quả phụ như thế. Sự bất công nhìn chung không ngăn cản những chốn lui về này được cư ngụ bởi các bà cụ với vô vàn ký ức tuyệt vời cùng giọng nói hiếm có, những người dù trải qua nghịch cảnh nhưng vẫn giữ lại được biết bao lớp ren gia bảo tao nhã.

Đột nhiên, giữa lúc đang đi trong công viên, Laura khựng lại với một nỗi đau—một sự dằn vặt tinh thần—suýt tước đi hơi thở của cô; cô nhìn vào những trảng cỏ mờ hơi sương và những hàng sồi già thân thuộc (chúng đã trở nên quen thuộc và được cô yêu quý như thể chúng thuộc về chính mình); trong vẻ trụi trần ảm đạm của tháng Mười Khói, chúng như ý thức được mọi rắc rối và khiến cô phải thấm thía mọi đổi thay. Một năm trước cô chẳng biết gì cả, và giờ đây cô hầu như biết hết thảy; thế nhưng phần tồi tệ nhất trong sự hiểu biết ấy (hoặc chí ít là tệ nhất trong những nỗi sợ mà nó khơi nguồn) lại ập đến với cô tại chốn xinh đẹp này, nơi mọi thứ tràn ngập bình yên và thanh khiết, thấm đượm vẻ phục tùng hạnh phúc trước luật lệ muôn đời. Nơi chốn vẫn vậy nhưng đôi mắt cô đã đổi thay: chúng đã chứng kiến những điều buồn đau, tồi tệ đến thế trong một khoảng thời gian ngắn ngủi. Phải, thời gian thật ngắn ngủi và mọi thứ đều lạ lẫm. Laura Wing bất an đến mức chẳng buồn thở dài, và khi tiếp tục bước đi, cô nhẹ chân như thể đang đi nhón bằng đầu ngón cơ.

Tại Plash, ngôi nhà dường như tỏa sáng trong bầu không khí ẩm ướt—sắc màu của những bức tường gạch loang lổ cùng khoảng sân cỏ nhỏ nhắn nhưng hoàn mỹ trông chẳng khác nào tác phẩm từ cọ vẽ của một nghệ sĩ. Phu nhân Davenant đang ngồi trong phòng khách, trên chiếc ghế thấp cạnh khung cửa sổ, đọc tập hai của một cuốn tiểu thuyết. Căn phòng mang vẻ quen thuộc của những tấm vải chintz giòn giã, của hoa tươi được cắm ở bất cứ đâu có thể, của lớp giấy dán tường dẫu mang gu thẩm mỹ lỗi thời từ nhiều năm trước nhưng vẫn được giữ lại để đỡ tốn tiền, nay hầu như bị che phủ bởi những bức tranh vẽ mang phong cách nghiệp dư và các bản khắc cao cấp, được lộng khung vàng mảnh mai với viền lề rộng. Căn phòng toát lên nét tươi tắn, bền bỉ và ấm cúng, cái vẻ mà Laura Wing yêu thích ở rất nhiều thứ của người Anh—nét đẹp dành cho đời sống thường nhật, cho những khoảng thời gian dài, cho những chuẩn mực đoan trang cao cả. Nhưng hơn bao giờ hết, ngày hôm nay, thật lạc lõng khi một chốn ở như thế, với những tấm vải chintz và các nhà thơ Anh quốc, với thảm trải lâu năm và nghệ thuật gia đình—toàn bộ diện mạo chân thực và không chút phô trương ấy—lại có liên hệ với những cuộc đời lệch lạc. Dù vậy, tất nhiên bà chỉ liên quan một cách gián tiếp, và cuộc sống sai trái ấy không phải của bà Berrington già cũng chẳng phải của phu nhân Davenant. Nếu Selina và những việc làm của Selina không phản ánh một nội thất như vậy, và ngược lại nội thất ấy cũng chẳng giải thích gì cho chúng, thì đó là vì cô vốn đến từ một nơi rất xa xôi, hoàn toàn là một yếu tố ngoại lai. Thế nhưng chính tại nơi này, cô đã tìm thấy cơ hội của mình, tìm thấy tất cả những ảnh hưởng đã biến đổi cô nhiều đến thế (chị gái cô có lý thuyết cho rằng cô đã lột xác, rằng khi còn trẻ cô sinh ra dẫu để hướng về sự ngây thơ) nếu không phải ở Plash thì ít nhất cũng là ở Mellows, bởi suy cho cùng thì hai nơi này có quá nhiều điểm chung, và trong dinh cơ lớn có những căn phòng trông giống hệt phòng khách của bà Berrington.

Phu nhân Davenant luôn đội chiếc mũ trùm đầu theo một kiểu dáng độc đáo và phù hợp—một dạng khăn choàng hoặc khăn voan trắng rủ xuống thành một chóp nhọn ngay điểm trán nơi mái tóc mượt mà của bà bắt đầu lộ ra, rồi che kín bờ vai. Nó luôn mới tinh một cách tinh tế và là một phần lý do khiến cô gái có cảm giác bà giống một bức chân dung cao quý hơn là một con người bằng xương bằng thịt. Thế nhưng dẫu già cỗi, bà vẫn tràn đầy sức sống, và qua gần tám mươi năm tháng cuộc đời, bà càng trở nên sắc sảo, tinh tế và nhạy bén hơn. Laura dường như nhìn thấy bàn tay của một bậc thầy trên gương mặt bà, nơi nét biểu cảm thông minh ánh lên tựa ngọn đèn xuyên qua lớp kính mờ của sự giáo dục tinh tế; tự nhiên luôn là một nghệ sĩ, nhưng chẳng thể đạt đến tầm vóc nghệ sĩ nhường ấy. Cô gái gán cho bà thứ hiểu biết vô tận, và đó là lý do cô quý mến bà kèm theo một chút sợ hãi. Phu nhân Davenant vốn không mấy mặn mà với người trẻ hay người bệnh; nhưng bà lại phá lệ đối với cô thiếu nữ đến từ nước Mỹ, em gái của con dâu người bạn thân thiết nhất đời bà. Bà quan tâm đến Laura có lẽ một phần để bù đắp cho sự lạnh nhạt mà bà dành cho Selina. Dù thế nào đi nữa, bà cũng đã nhận trách nhiệm chung là tìm cho cô một ông chồng. Bà tỏ ra dửng dưng không kém với những người đang phải chịu đựng các dạng bất hạnh khác, nhưng lại sẵn sàng tìm lời biện hộ cho họ khi họ đủ sức nhận lấy lỗi lầm. Bà đòi hỏi sự chú ý lớn, luôn đeo găng tay ngay cả trong nhà và chẳng bao giờ cầm thứ gì trên tay ngoài một cuốn sách. Bà không thêu thùa cũng chẳng viết lách—chỉ đọc và trò chuyện. Bà không có kiểu trò chuyện riêng dành cho các thiếu nữ mà thường đối xử với họ theo đúng cách mà bà thấy hiệu quả với những người cùng thời. Laura Wing coi đó là một vinh dự, nhưng rất nhiều lần cô chẳng hiểu bà cụ có ý gì và cảm thấy xấu hổ không dám hỏi. Thỉnh thoảng, phu nhân Davenant cũng ngượng ngùng chẳng muốn giảng giải. Bà Berrington đã đến một ngôi nhà tranh để thăm một cụ bà đang đau ốm—người từng phục vụ trong nhà bà nhiều năm về trước, từ thuở hồng hoang. Khác với người bạn của mình, bà thích người trẻ và người bệnh, nhưng lại ít mang lại sự cuốn hút cho Laura hơn, ngoại trừ nỗi tò mò đến mê hoặc rằng làm sao bà có thể giữ được sự điềm tĩnh sâu thẳm đến thế. Bà có gò má dài, đôi mắt nhân hậu và rất yêu quý loài chim; chẳng hiểu sao bà luôn khiến Laura liên tưởng thầm kín đến một bánh xà phòng trắng mịn—chẳng có gì khác có thể mượt mà và sạch sẽ hơn thế.

"Và chỗ các cháu có chuyện gì vui thế—ai ở đấy và họ đang làm gì vậy?" phu nhân Davenant hỏi sau những lời chào hỏi ban đầu.

"Cháu chẳng có ai ngoài cháu—cùng lũ trẻ—và cô gia sư."

"Sao cơ, không có tiệc tùng—không có kịch nghệ tư gia nào ư? Các cháu sống thế nào vậy?"

"Ồ, cháu chẳng cần nhiều thứ để duy trì cuộc sống đâu ạ," Laura đáp. "Cháu nghe nói có vài người định đến vào thứ Bảy, nhưng họ đã hoãn lại, hoặc không thể đến được. Selina đã đi Luân Đôn rồi ạ."

"Và nó ra Luân Đôn làm gì thế?"

"Ồ, cháu không rõ nữa—chị ấy có quá nhiều việc phải làm."

"Thế còn ông Berrington đâu?"

"Anh ấy đi đâu đó; nhưng cháu tin là anh ấy sẽ về vào ngày mai—hoặc ngày kia."

"Hoặc ngày kia nữa à?" phu nhân Davenant nói. "Và họ không bao giờ đi đâu cùng nhau sao?" bà tiếp lời sau một thoáng dừng.

"Vâng, đôi khi có ạ—nhưng họ không về cùng nhau."

"Ý cháu là họ cãi nhau dọc đường à?"

"Cháu không biết họ làm gì nữa, thưa phu nhân Davenant—cháu không hiểu nổi," Laura Wing đáp, giọng cô pha lẫn một tiếng run không kìm chế được. "Cháu không nghĩ họ hạnh phúc cho lắm."

"Thế thì họ nên cảm thấy xấu hổ đi mới phải. Mọi thứ đều đã sẵn sàng thoải mái đến thế—họ còn muốn gì nữa chứ?"

"Vâng, và lũ trẻ thì đáng yêu làm sao!"

"Tất nhiên rồi—rất cuốn hút. Thế còn cô gia sư hiện tại, cô ta có được không? Cô ta chăm sóc bọn trẻ chu đáo chứ?"

"Vâng—cô ấy có vẻ rất tốt—đó là một phước lành. Nhưng cháu nghĩ cô ấy cũng bất hạnh nữa."

Trời ạ, lại một gia đình kiểu gì thế này! Bộ cô ta muốn có ai đó ve vãn mình à?

"Không ạ, nhưng cô ấy muốn Selina phải nhìn thấy—phải biết trân trọng," cô thiếu nữ đáp.

"Và con nhỏ đó không biết trân trọng sao—khi nó phó mặc bọn trẻ hoàn toàn cho cô gái trẻ ấy?"

"Cô Steet nghĩ rằng chị ấy chẳng để ý xem chúng tiến bộ đến đâu—chị ấy chẳng bao giờ có mặt."

"Và cô ta đã khóc lóc rồi kể lể với cháu thế à? Cháu biết đấy, mấy cô gia sư lúc nào chẳng chực khóc—bất kể cháu chọn cách cư xử nào. Cháu không nên moi móc họ quá mức—họ luôn tìm kiếm một cơ hội đấy. Lẽ ra cô ta phải cảm thấy biết ơn vì được để yên một mình mới đúng. Cháu đừng tỏ ra quá thương cảm—hầu như chỉ phí hoài thôi," bà cụ tiếp lời.

"Ồ, cháu không đâu ạ—cháu đảm bảo là không," Laura Wing nói. "Ngược lại, xung quanh cháu có rất nhiều thứ mà cháu chẳng thể đồng cảm nổi."

"Ừm, cháu cũng đừng nên trở thành một con bé người Mỹ xấc láo đấy nhé!" người đối thoại với cô thốt lên. Laura ngồi bên bà nửa tiếng đồng hồ và câu chuyện chuyển hướng qua những công việc ở Plash cũng như của chính phu nhân Davenant, bao gồm những chuyến viếng thăm sắp tới và những ý tưởng được gợi mở ít nhiều trực tiếp từ đó cũng như từ những cuốn sách bà đang đọc, một chồng sách hỗn độn trên chiếc bàn gần đó, cuốn nào cũng mới tinh và sạch sẽ, lấy từ một thư viện cho thuê ở Luân Đôn. Bà cụ có những tư tưởng rất riêng và Laura rất thích điều đó, dẫu chúng thường khiến cô thấy vô cùng sắc sảo và cay nghiệt, bởi ở Mellows cô chẳng bao giờ được tiếp cận thứ dinh dưỡng tinh thần kiểu ấy. Kể từ khi cô đến đây, trong nhà chưa từng xuất hiện lấy một tư tưởng, và lượng sách đọc thì ít đến ngạc nhiên. Phu nhân Davenant vẫn đi từ dinh thự này sang dinh thự khác suốt cả mùa đông, y như bà vẫn làm suốt cuộc đời mình, và khi Laura hỏi, bà kể cho cô nghe về những nơi chốn và con người mà cô có thể sẽ gặp ở mỗi nơi đó. Sự liệt kê ấy kém phần thú vị đối với cô gái hơn so với một năm trước: bản thân cô giờ đây đã nhìn ngắm rất nhiều nơi chốn cùng con người, và sự tươi mới trong trí tò mò của cô đã phai nhạt. Thế nhưng cô vẫn quan tâm đến những mô tả và phán xét của phu nhân Davenant, bởi chúng là thứ trong đời sống tượng trưng rõ nét nhất cho những cuộc trò chuyện (mỗi khi cô gặp lại bà cụ)—thứ trò chuyện hiếm hoi không phải là những lời bông đùa vô nghĩa. Đó là điều cô từng mơ ước trước khi đến nước Anh, nhưng trong nhóm của Selina, giấc mơ ấy đã chẳng thành hiện thực. Ở nhóm của Selina, người ta chỉ biết hành hạ lẫn nhau từ sáng đến tối bằng những lời buộc tội thái quá—tất cả chỉ là một thứ trò hề với những cáo buộc sai trái. Còn khi phu nhân Davenant đưa ra lời buộc tội, nó vẫn nằm trong giới hạn của sự thật hoàn toàn.

Laura đợi bà Berrington bước vào nhưng mãi chẳng thấy bóng dáng đâu, thế là cô thu gom chiếc áo mưa lại với ý định ra về. Nhưng trong thâm tâm cô vẫn còn luyến tiếc, bởi cô đã đi bộ đến Plash với một niềm hy vọng mong manh rằng sẽ có một bàn tay dịu dàng xoa dịu nỗi đau của mình. Nếu ở nhà quả phụ mà chẳng tìm được chút an ủi nào, cô chẳng biết phải tìm ở đâu nữa, vì ở nhà chắc chắn là không có—thậm chí cả với cô Steet và lũ trẻ. Đặc tính nổi trội của phu nhân Davenant không phải là sự xoa dịu, và Laura cũng chẳng khao khát được dỗ dành hay nuông chiều đến mức quên lãng: cô muốn được dạy dỗ về một thứ sự kiên cường nào đó—cách sống và ngẩng cao đầu ngay cả khi nhận thức rõ mọi thứ đang vô cùng tồi tệ. Sự trơ trẽn dửng dưng—không hẳn là thứ cô muốn đạt được; nhưng chẳng lẽ không có những kiểu dửng dưng mang tính triết lý và cao thượng hay sao? Chẳng lẽ phu nhân Davenant không thể dạy chúng, nếu bà chịu khó ra tay? Cô gái nhớ lại từng nghe kể rằng nhiều năm trước từng có những sự cố khó chịu xảy ra trong gia đình bà; đó không phải là dòng họ mà các người phụ nữ luôn có cái kết tốt đẹp. Thế nhưng ai ngày nay lại mang dấu ấn của danh dự và uy tín—của một quá khứ chẳng là chuyện của riêng ai hoặc là một phần trong hồ sơ công khai tốt đẹp—và mang nó tự nhiên đến thế? Bản thân cô từng là một người phụ nữ tốt và đó là điều duy nhất có giá trị về lâu về dài. Đó là ý nguyện của riêng Laura, muốn trở thành một người phụ nữ tốt và điều đó sẽ tạo lợi thế để phu nhân Davenant chỉ cho cô cách để không cảm nhận quá nhiều. Còn về việc cảm nhận thế nào cho đủ, đó lại là lĩnh vực cô chẳng cần phải thọ giáo ai.

Bà cụ rất thích rọc những cuốn sách mới, một công việc bà chẳng bao giờ giao phó cho người hầu, và trong lúc vị khách trẻ tuổi ngồi đó, bà dùng dao rọc giấy giải quyết phần lớn cuốn sách. Bà tiến hành không nhanh lắm—đôi tay già nua của bà có một vẻ luống cuống đầy nhẫn nại; nhưng khi lướt con dao qua trang cuối cùng, bà đột ngột cất lời—"Thế còn chị gái cháu dạo này thế nào rồi? Nó sống hời hợt lắm!" phu nhân Davenant bồi thêm trước khi Laura kịp đáp lời.

"Ôi, phu nhân Davenant!" cô gái thốt lên vẻ mơ hồ, chậm rãi, vừa dứt lời đã tự trách mình vì đã thốt ra những từ ngữ mang tính phản đối, trong khi thực chất cô muốn khơi gợi để người đối thoại bộc bạch thêm. Để chữa thẹn cho ấn tượng này, cô kéo lùi chiếc áo mưa ra.

"Cháu đã bao giờ nói chuyện với nó chưa?" bà cụ hỏi.

"Nói chuyện với chị ấy ạ?"

"Về cách cư xử của nó ấy. Ta dám cá là chưa—các cháu người Mỹ mang nặng thứ tình cảm giả tạo quá nhiều. Ta dám cá là Selina cũng chẳng thèm nói chuyện với cháu nếu cháu ở vị thế của nó (xin lỗi vì phải giả định thế nhé!) thế mà nó lại có khả năng——" Nhưng phu nhân Davenant khựng lại, không muốn nói tiếp xem trẻ tuổi nhà Berrington có khả năng làm những gì. "Đó là một ngôi nhà tồi tệ đối với một thiếu nữ."

"Nó chỉ mang lại cho cháu sự kinh hoàng," Laura đáp, rồi đến lượt cô ngập ngừng.

"Sự kinh hoàng về chính chị gái cháu á? Đó không phải là điều người ta nên hướng tới. Cháu nên kết hôn đi—càng sớm càng tốt. Đứa con gái tội nghiệp của ta, ta đã lơ đễnh với cháu quá nhiều rồi."

"Cháu rất cảm ơn phu nhân, nhưng nếu phu nhân nghĩ rằng hôn nhân đối với cháu trông có vẻ hạnh phúc!" cô gái thốt lên, bật cười mà chẳng chút vui vẻ.

"Hãy mang lại hạnh phúc cho người khác và rồi bản thân cháu cũng sẽ đủ hạnh phúc thôi. Cháu nên thoát khỏi hoàn cảnh hiện tại đi."

Laura Wing lặng thinh một thoáng, dẫu đây không phải là một suy nghĩ mới mẻ gì đối với cô.

"Ý phu nhân là cháu nên rời bỏ hẳn Selina ư? Cháu có cảm giác như thể mình đang bỏ rơi chị ấy—như thể mình là một kẻ hèn nhát vậy."

"Ồ, cháu yêu ạ, nhiệm vụ của những cô gái nhỏ đâu phải là làm chiếc dù hãm phanh cho những người vợ bay bổng! Đó là lý do vì sao nếu cháu chưa từng nói chuyện với nó thì lúc này cháu cũng chẳng cần nhọc công làm gì nữa. Hãy để mặc nó đi—để mặc nó đi!"

"Để mặc chị ấy á?" Laura lặp lại, trân trối nhìn.

Người đối thoại liếc cô sắc sảo hơn. "Thế thì cứ để nó ở lại đấy! Chỉ cần dọn ra khỏi cái nhà đó thôi. Cháu có thể đến chỗ ta, cháu biết đấy, bất cứ khi nào cháu muốn. Ta chẳng biết còn cô gái nào khác mà ta sẵn sàng nói câu đó đâu."

"Ôi, phu nhân Davenant," Laura lại cất lời, nhưng cô chỉ thốt được đến chừng đó; ngay khoảnh khắc tiếp theo, cô lấy hai tay che mặt—cô đã bật khóc nức nở.

"Á này cháu yêu, đừng khóc nữa kẻo ta rút lại lời mời đấy nhé! Sẽ chẳng hay ho gì nếu cháu cứ ngồi larmoyer [khóc lóc] thế đâu. Nếu ta có làm cháu mồi lòng vì cách ta nói về Selina thì ta nghĩ cháu quá nhạy cảm rồi đấy. Chúng ta không nên thương cảm người ta hơn chính họ thương cảm bản thân mình. Chắc chắn là nó chẳng có lấy một giọt nước mắt nào đâu."

"Ôi, chị ấy có chứ, có chứ ạ!" cô gái kêu lên, vừa nức nở vừa đưa ra lời bào chữa đầy kỳ lạ cho chị mình.

"Thế thì nó còn tệ hơn ta tưởng. Ta không bận tâm lắm khi họ vui vẻ nhưng ta căm ghét lúc họ tỏ ra đa sầu đa cảm."

"Chị ấy thay đổi nhiều quá—thay đổi nhiều lắm!" Laura Wing nghẹn ngào.

"Không bao giờ, không bao giờ đâu cháu yêu: c'est de naissance [đó là bản chất rổi]."

"Phu nhân chưa bao giờ gặp mẹ cháu," cô gái đáp lời; "mỗi khi cháu nghĩ về mẹ——" Lời nói đứt quãng trong những tiếng nấc nghẹn ngào.

"Ta dám cá là cụ rất đáng yêu," phu nhân Davenant dị dàng đáp. "Phải thế thì mới sinh ra được cháu chứ: những người như Selina thì lúc nào chẳng dễ dàng giải thích được nguồn gốc. Ta không có ý nói điều đó là do di truyền—vì mấy thứ kiểu đó hay nhảy cóc lắm. Ta dám cá là có vị tổ mẫu nào đó không đoan chính—chỉ có điều là các cháu người Mỹ hình như chẳng có lấy nổi một vị tổ mẫu."

Laura không có vẻ gì là đã nghe thấy những lời nhận xét ấy; cô đang bận lau những giọt nước mắt. "Mọi thứ thay đổi nhiều quá—phu nhân không biết đâu," một lúc sau cô lên tiếng. "Chẳng có gì có thể hạnh phúc hơn—chẳng có gì có thể ngọt ngào hơn. Và giờ đây lại trở nên phụ thuộc thế này—bất lực thế này—nghèo túng thế này!"

"Cháu chẳng có gì trong tay sao?" phu nhân Davenant hỏi vẻ hồn nhiên.

"Chỉ đủ để trả tiền mua quần áo thôi ạ."

"Thế là nhiều đối với một thiếu nữ rồi đấy. Cháu chưng diện không bình thường đâu, cháu biết chứ."

"Cháu rất tiếc vì mình trông như thế. Đó chính xác là điều mà cháu không muốn hướng tới."

"Người Mỹ các cháu chẳng thể tránh được đâu; các cháu 'mang' nguyên cả những nét trên khuôn mặt và đôi mắt thì cứ ngỡ như vừa được chuyển từ tiệm may về vậy. Nhưng ta thú nhận là cháu không sành điệu bằng Selina."

"Vâng, chẳng phải chị ấy trông rất lộng lẫy sao?" Laura thốt lên với niềm kiêu hãnh đầy phi lý. "Và chị ấy càng tệ hại thì trông lại càng lộng lẫy."

"Ôi con bé ngốc này, nếu những người phụ nữ hư hỏng mà trông tệ hại đúng như bản chất của họ thì——! Chỉ có những người phụ nữ lương thiện mới dám cho phép mình làm thế," bà cụ lẩm bẩm.

"Đó là điều cuối cùng cháu từng nghĩ tới—rằng có ngày mình phải hổ thẹn," Laura nói.

"Ồ, hãy giữ lấy sự hổ thẹn ấy cho đến khi cháu có nhiều việc phải dùng đến nó. Nó cũng giống như việc cho mượn ô vậy—khi trong tay cháu chỉ có đúng một chiếc."

"Nếu có chuyện gì xảy ra—một cách công khai—cháu sẽ chết mất, cháu sẽ chết mất thôi!" cô thiếu nữ thốt lên đầy cay đắng và đứng phắt dậy. Lần này cô đã chuẩn bị sẵn sàng để ra về. Lời cảnh cáo của phu nhân Davenant khiến cô hoảng sợ hơn là trấn an.

Bà cụ ngả người ra sau ghế, ngước nhìn lên cô. "Chắc chắn là sẽ tồi tệ lắm. Nhưng điều đó cũng không ngăn được việc ta sẽ cưu mang cháu."

Laura Wing đáp lại ánh mắt bà, đôi mắt mở to thoáng nhìn ngẫm nghĩ. "Nghĩ đến cảnh phải rơi vào bước đường cùng ấy xem!"

Phu nhân Davenant bật cười phá lên. "Đúng thế, đúng thế, cháu phải đến đấy nhé; cháu thật là độc đáo!"

"Ý cháu không phải là không cảm kích lòng tốt của phu nhân," cô gái thốt lên, mặt đỏ bừng. "Nhưng lúc nào cũng chỉ được bảo bọc—luôn luôn được bảo bọc: liệu đó có phải là một cuộc đời không?"

"Hầu hết phụ nữ chỉ thấy biết ơn khôn xiết và ta phải nói rằng ta nghĩ cháu quá khó tính đấy." Phu nhân Davenant dùng khá nhiều từ tiếng Pháp theo lối cổ và với phát âm không hoàn toàn chuẩn xác: khi làm vậy, bà khiến Laura Wing liên tưởng đến các tiểu thuyết của Mrs. Gore. "Nhưng cháu sẽ được bảo bọc kỹ càng hơn cả dưới mái nhà của ta. Nous verrons cela [chúng ta hãy chờ xem]. Chỉ là cháu phải nín khóc đi thôi—đây không phải là xứ sở của những giọt nước mắt."

"Vâng, ở đây người ta phải có lòng can đảm. Cần phải có dũng khí mới dám kết hôn vì một lý do như thế."

"Lý do nào cũng tốt chán miễn là nó ngăn được một người phụ nữ trở thành bà cô già. Hơn nữa, cháu sẽ mến anh ta thôi."

"Anh ấy phải mến cháu trước đã," cô gái đáp với một nụ cười buồn bã.

"Bản chất Mỹ lại trỗi dậy rồi kìa! Chẳng cần thiết phải thế đâu. Cháu quá kiêu kỳ—cháu mong đợi nhiều quá rồi đấy."

"Cháu kiêu hãnh vì chính con người mình—điều đó là chắc chắn. Nhưng cháu chẳng mong đợi điều gì cả," Laura Wing tuyên bố. "Đó là hình thái duy nhất mà lòng kiêu hãnh của cháu hướng tới. Xin hãy gửi lời hỏi thăm của cháu đến bà Berrington. Cháu rất tiếc—rất tiếc," cô tiếp lời để chuyển hướng câu chuyện khỏi chủ đề kết hôn. Cô muốn kết hôn nhưng đồng thời cũng không muốn điều đó và hơn hết là không muốn tỏ ra mình thèm khát. Cô nán lại trong phòng, đi lại vài bước; chốn này lúc nào cũng dễ chịu đối với cô đến mức việc phải bước ra ngoài—trở về ngôi nhà cằn cỗi của chính mình—mang lại cảm giác như đang tước đoạt một thứ đặc quyền tị nạn. Buổi chiều đã nhạt nhòa nhưng những ngọn đèn đã được thắp lên, hương hoa ngập tràn trong không gian và ngôi nhà cổ Plash dường như nhận ra khoảng thời gian phù hợp nhất với chính nó. Bà cụ trầm ngâm trong ánh lửa, vây quanh bởi sự an toàn biểu tượng của vải chintz và tranh màu nước, mang đến cho cô một linh cảm đột ngột rằng sẽ thật hạnh phúc biết bao nếu được nhảy cóc qua tất cả những giông bão ở quãng đời trung niên để đi thẳng đến đoạn kết, một cách an toàn, khôn ngoan, với chiếc mũ trùm đầu, găng tay, sự kính trọng và những hoài niệm. "Và thưa phu nhân Davenant, chị ấy nghĩ gì thế ạ?" cô đột ngột hỏi, dừng bước và nhắc đến bà Berrington.

"Nghĩ á? Chúa phù hộ cho cháu, nó có bao giờ chịu suy nghĩ đâu! Nếu nó chịu nghĩ, những lời nó thốt ra sẽ là thứ không thể tha thứ được."

"Những lời chị ấy nói á?"

"Đó là điều làm cho chúng trở nên tuyệt vời—chúng không bị làm hỏng bởi sự chuẩn bị trước. Cháu sẽ chẳng bao giờ có thể nghĩ ra những câu đó thay cho nó." Cô gái mỉm cười trước sự miêu tả này dành cho người bạn thân thiết nhất của người đối thoại, nhưng cô cũng thắc mắc không biết phu nhân Davenant sẽ nói gì với các vị khách về cô nếu cô chấp nhận tìm một chốn dung thân dưới mái nhà này. Lời nói của bà suy cho cùng là một minh chứng đầy nịnh nọt về sự tin tưởng. "Chị ấy ước gì đó là cháu—ta vô tình biết được điều đó đấy," bà cụ nói.

"Là cháu ạ?"

"Rằng Lionel đã để mắt tới."

"Cháu sẽ không lấy anh ta đâu," Laura đáp lại sau một thoáng.

"Đừng có nói thế kẻo lại làm ta nghĩ rằng giúp cháu chẳng dễ dàng gì đâu đấy. Ta sẽ trông cậy vào việc cháu không từ chối một điều tốt đẹp đến thế."

"Cháu không gọi anh ta là tốt. Nếu anh ta tốt thì vợ anh ta đã tốt hơn rồi."

"Rất có thể; và nếu cháu cưới anh ta thì anh ta sẽ tốt hơn, đó mới là điều đáng nói hơn cả. Lionel ngốc nghếch y như một bài hát hài kịch, nhưng cháu thì đủ sự thông minh cho cả hai."

"Và phu nhân thì đủ cho năm mươi người, thưa phu nhân Davenant thân mến. Không bao giờ, không bao giờ—cháu sẽ không bao giờ kết hôn với một người đàn ông mà cháu không thể tôn trọng!" Laura Wing thốt lên.

Cô tiến lại gần người bạn già thêm một chút và cầm lấy tay bà; người bạn đồng hành giữ lấy tay cô một lát và dùng tay kia vén một bên tà áo mưa lên. "Và trang phục của cháu tốn kém bao nhiêu thế?" phu nhân Davenant hỏi, nhìn vào bộ váy bên dưới mà chẳng màng đếm xỉa gì đến lời tuyên bố vừa rồi.

"Cháu không biết chính xác nữa: nó ngốn hầu như mọi thứ được gửi từ bên Mỹ sang. Nhưng số đó ít đến đáng sợ—chỉ vài bảng Anh thôi. Cháu là một tay quản lý cừ khôi đấy. Hơn nữa," cô gái bồi thêm, "Selina muốn người ta phải ăn vận lịch sự."

"Và nó không trả bất kỳ hóa đơn nào cho cháu sao?"

"Chao ôi, chị ấy cho cháu mọi thứ—thực phẩm, chỗ ở, xe cộ."

"Nó không bao giờ cho cháu tiền mặt à?"

"Cháu sẽ không nhận đâu ạ," cô gái đáp. "Họ cần mọi thứ họ có—cuộc sống của họ tốn kém khủng khiếp."

"Điều đó thì ta dám bảo đảm! Đó từng là một cơ ngơi tuyệt mỹ, nhưng ta chẳng biết giờ này nó ra sao nữa. Ce n'est pas pour vous blesser [ta không có ý làm tổn thương cháu đâu], nhưng cái hố sâu mà các cô gái Mỹ các cháu có thể tạo ra——"

Laura cắt ngang lời ngay lập tức, ngẩng cao đầu; phu nhân Davenant đã buông tay cô ra và cô lùi lại một bước. "Selina mang lại cho Lionel một khối tài sản đáng kể và từng xu một đều đã được thanh toán sòng phẳng."

"Ừ, ta biết chứ; bà Berrington đã nói với ta rằng mọi thứ rất thỏa đáng. Điều đó không phải lúc nào cũng xảy ra với những khối tài sản mà các cô thiếu nữ các cháu được cho là mang theo đâu!" bà cụ bồi thêm, mỉm cười.

Cô thiếu nữ nhìn lướt qua đầu bà một thoáng. "Tại sao đàn ông bên các phu nhân lại kết hôn vì tiền?"

"Sao lại thế cơ chứ, cháu yêu? Và trước những rắc rối của gia đình, cha cháu thường cho cháu bao nhiêu tiền để chi tiêu cá nhân?"

"Cha cho chúng cháu mọi thứ chúng cháu đòi hỏi—chúng cháu chẳng có khoản tiền trợ cấp cố định nào cả."

"Và ta dám cá là các cháu đòi hỏi đủ thứ?" phu nhân Davenant nói.

"Chắc chắn là chúng cháu rất thích chưng diện rồi, như phu nhân đã nói đấy."

"Bảo sao ông ấy phá sản—vì ông ấy phá sản thật mà, phải không?"

"Cha cháu gặp phải những nghịch cảnh kinh khủng nhưng ông ấy chỉ hy sinh bản thân mình—ông ấy bảo vệ những người khác."

"Chà, ta chẳng biết gì về những chuyện đó và ta chỉ hỏi pour me renseigner [để tìm hiểu thêm thôi]," vị khách của bà Berrington tiếp tục. "Và sau những nghịch cảnh ấy, cha mẹ cháu hình như chỉ sống thêm được một thời gian ngắn phải không?"

Laura Wing lại quấn chiếc áo choàng lên người; đôi mắt cô giờ đây dán chặt xuống mặt đất, đứng đó trước mặt người bạn đồng hành cùng chiếc ô và vẻ phục tùng, tự chủ thoảng qua, cô trông chẳng khác nào một thiếu nữ hoàn cảnh sa sút đang đi xin việc làm. "Quãng thời gian đó ngắn ngủi thật nhưng có vẻ như—vài phần trong đó—dài đằng đẵng và đau đớn khủng khiếp. Cha tội nghiệp của cháu—cha yêu dấu của cháu," cô gái tiếp lời. Nhưng giọng cô run lên và cô tự kìm mình lại.

"Ta có cảm giác như mình đang gặng hỏi cháu, xin Chúa hãy phù hộ cho ta đừng làm thế!" phu nhân Davenant nói. "Nhưng có một điều ta thực sự muốn biết. Hồi các cháu nghèo khó, Lionel và vợ anh ta có rộng lượng đến giúp đỡ các cháu không?"

"Họ gửi tiền cho chúng cháu nhiều lần—tất nhiên đó là tiền của chị ấy. Đó hầu như là tất cả những gì chúng cháu có."

"Và nếu cháu đã từng nghèo khó và biết nghèo đói là gì, hãy nói cho ta nghe điều này: nó có khiến cháu sợ kết hôn với một người đàn ông nghèo không?"

Phu nhân Davenant có cảm giác rằng để đáp lại câu hỏi này, người bạn trẻ tuổi đã nhìn bà bằng một ánh mắt kỳ lạ; và rồi bà cụ nghe thấy cô thốt lên một câu không mang âm hưởng anh hùng như bà mong đợi. "Cháu sợ quá nhiều thứ vào ngày hôm nay đến nỗi chẳng biết nỗi sợ của mình chấm dứt ở đâu nữa."

"Ta chẳng có chút kiên nhẫn nào với cái cách căng thẳng thần kinh mà cháu tiếp nhận mọi việc cả. Nhưng ta buộc phải biết, cháu biết đấy."

"Ồ, xin đừng cố tìm hiểu thêm những nỗi hổ thẹn—thêm những điều kinh hoàng nào nữa!" cô gái oằn mình cất tiếng kêu đau đớn, quay phắt đi.

Bà cụ đứng dậy, kéo cô quay lại và đặt lên trán cô một nụ hôn. "Ta nghĩ là cháu sẽ làm ta phát bực mất thôi," bà nhận xét khi buông cô ra. Rồi, như thể đây là một lời từ biệt quá ư ảm đạm, bà bồi thêm bằng một giọng tươi vui hơn khi tay Laura đang đặt trên nắm cửa: "Hãy nhớ những gì ta bảo cháu nhé, cháu yêu; hãy để mặc nó đi!" Đó là điều mà bài học triết lý của cô gái đúc kết lại, cô tự nhủ khi bước đi dưới cơn mưa lất phất lúc bấy giờ, băng qua công viên đang sầm tối để trở về Mellows.