Người ta thường trải qua những giờ đầu tiên của chuyến hải trình trong việc tự nhồi nhét vào những căn cabin chật chội, thực hiện dăm ba biện pháp phòng ngừa nhỏ nhặt — khi thì quá mức cần thiết, lúc lại chẳng thấm vào đâu —, tự hỏi làm sao mình có thể chịu đựng ngần ấy ngày trong một cái ổ chuột như thế, và hỏi những câu ngớ ngẩn với đám tiếp viên, những kẻ thoạt nhìn từng trải và sành sỏi chẳng kém gì ông lớn nào. Phần tôi, việc làm quen diễn ra chớp nhoáng như một thủy thủ kỳ cựu, và cô Mavis có lẽ cũng vậy; bởi khi tôi bước lên boong tàu sau nửa tiếng, tôi thấy cô đang đứng một mình ở đuôi tàu, thẫn thờ nhìn lục địa đang thu nhỏ dần lại đằng sau. Đối với một vùng đất rộng lớn đến thế, nó thu nhỏ lại nhanh thật. Tôi liền đến bắt chuyện, vì lúc ở cầu cảng giữa đám đông tiễn đưa và khung cảnh hỗn độn của những lời chào tạm biệt, chúng tôi chưa có dịp trò chuyện; chúng tôi bàn dăm câu ba điều về con tàu, các hành khách cùng chuyến và những dự tính phía trước, rồi tôi lên tiếng:

— Hình như tối qua cô có nhắc đến một cái tên mà tôi quen — đó là ông Porterfield.

— Ồ không, tôi nào có thốt ra đâu — cô đáp, mỉm cười với tôi qua lớp khăn voan đang kéo sát.

— Thế thì chắc là thân mẫu của cô rồi.

— Khả năng cao là mẹ tôi đấy — Và cô vẫn tiếp tục mỉm cười, cứ như thể lẽ ra tôi phải phân biệt được điều đó.

— Tôi mạn phép nhắc đến anh ấy vì tôi có cảm giác mình từng quen biết anh ấy — tôi nói tiếp.

— Ồ, ra vậy — Ngoài câu nói đó ra, cô chẳng hề tỏ ra bận tâm đến chuyện tôi từng quen biết người đàn ông kia.

— Với điều kiện đó đúng là người tôi quen. — Tôi thấy thật ngớ ngẩn nếu cứ im lặng mãi, thế nên tôi bèn bồi thêm: — Ông Porterfield của tôi tên là David.

— Chà, của chúng tôi cũng thế — Từ "của chúng tôi" khiến tôi thấy cô thật ranh mãnh.

— Tôi đoán là mình sẽ lại gặp anh ấy nếu anh ta ra Liverpool đón cô — tôi tiếp lời.

— Chà, nếu anh ấy không ra thì tệ thật.

Lúc đó còn quá sớm để tôi nghĩ rằng nếu anh ta ra thì mới là tệ: ý nghĩ đó mãi sau này mới xuất hiện. Thế nên tôi chỉ nhận xét rằng đã lâu lắm rồi tôi không gặp anh ta, rất có thể tôi sẽ không còn nhận ra nữa.

— Chà, tôi cũng không gặp anh ấy từ rất nhiều năm nay, nhưng tôi đoán là mình vẫn sẽ nhận ra thôi.

— Ồ, trường hợp của cô thì khác chứ — tôi đáp lời, mỉm cười nhìn cô. — Dạo ấy anh ta không về nước lần nào sao?

— Tôi chẳng hiểu anh đang ám chỉ dạo nào.

— Hồi tôi quen anh ta ở Paris — từ xửa từ xưa. Anh ta là sinh viên trường École des Beaux Arts. Học ngành kiến trúc.

— Vâng, anh ấy vẫn đang học ngành đó — Grace Mavis đáp.

— Thế vẫn chưa học xong cơ à?

— Tôi nào biết anh ấy đã học được những gì. Rồi tôi sẽ rõ — Đoạn cô nói thêm: — Ngành kiến trúc rất khó, và anh ấy thì vô cùng cẩn trọng, chu đáo.

— Ồ phải, tôi nhớ điều đó. Anh ta là một người làm việc đáng nể. Nhưng chắc anh ta đã hóa thành một kẻ tha hương thực sự rồi, nếu tính từ lần cuối về nước đến nay đã ngần ấy năm.

— Ồ, anh ấy không phải kẻ dễ thay đổi. Nếu như anh ấy dễ thay đổi... — Nhưng đến đây người đối thoại với tôi bỗng khựng lại. Tôi đoán hẳn cô định nói rằng nếu anh ta dễ thay đổi thì đã từ bỏ cô từ lâu rồi. Chỉ một lát sau, cô nói tiếp: — Anh ấy đã không bám trụ lấy nghề của mình đến thế. Kiếm chác từ nó đâu phải chuyện dễ.

— Không kiếm được mấy sao?

— Nó chẳng làm anh ấy giàu lên được.

— Ồ, dĩ nhiên anh phải hành nghề — và phải hành nghề lâu năm nữa chứ.

— Vâng — ông Porterfield cũng bảo thế.

Điệu bộ cô thốt ra mấy lời ấy khiến tôi bật cười — chúng mang một hàm ý thản nhiên đến mức vị quý ông kia chẳng thèm sống đúng với những nguyên tắc của chính mình. Nhưng tôi kịp kiềm chế lại, bèn hỏi người bạn đồng hành xem cô có định ở lại châu Âu lâu không — để sống ở trển ấy.

— Chà, chắc sẽ mất khối thời gian nếu chiều về của tôi cũng lâu la y như chiều đi vậy.

— Và hình như tối qua thân mẫu cô có bảo rằng đây là chuyến đi đầu tiên của cô.

Cô Mavis nhìn tôi một thoáng. — Mẹ tôi nói gì mà lắm thế không biết!

— Mọi chuyện đều rất thú vị mà.

Cô vẫn tiếp tục nhìn tôi. — Anh không nghĩ thế đâu.

— Tôi được lợi lộc gì khi nói thế nếu trong lòng không nghĩ vậy cơ chứ?

— Ồ, đàn ông thì lúc nào chẳng có thứ để mưu cầu.

— Thế thì cô làm tôi thấy mình thật là một kẻ thất bại thảm hại đấy! Dù sao thì tôi cũng hy vọng ý nghĩ được nhìn ngắm những xứ sở xa xôi mang lại cho cô niềm vui.

— Chúa ơi — tôi tưởng tượng là có chứ.

— Thật tiếc là con tàu của chúng ta không thuộc loại tàu tốc hành, nếu như cô đang nôn nóng.

Cô im lặng một lát; rồi thốt lên: — Ồ, tôi đoán nó cũng đủ nhanh rồi!

Buổi tối hôm đó, tôi sang thăm bà Nettlepoint và ngồi lên chiếc rương đựng đồ đi biển của bà, thứ đã được kéo ra từ dưới giường ngủ để làm ghế cho tôi. Đã chín giờ tối nhưng trời chưa hẳn tối hẳn, bởi hải trình hướng bắc đã đưa chúng tôi vào vùng vĩ tuyến có ban ngày dài hơn. Bà đã vun vén cho chỗ của mình vô cùng ngăn nắp và đang nằm trên chiếc ghế dài với bộ đồ mặc nhà cùng chiếc mũ trông rất hợp dáng, nghỉ ngơi sau những mệt nhọc. Thói quen thường trực của bà là dành trọn chuyến đi trong căn cabin thoang thoảng mùi thơm (sự tinh tế trong nghệ thuật của bà là thế), và bà có một bí quyết độc nhất vô nhị để giữ cho cửa sổ mạn tàu luôn mở mà không sợ nước biển tràn vào. Bà căm ghét thứ mà bà gọi là sự bừa bộn trên tàu cùng ý nghĩ rằng, nếu bước lên trên, bà sẽ phải chạm trán với đám tiếp viên bưng những đĩa thức ăn thừa thãi. Bà bày tỏ sự hài lòng với hoàn cảnh hiện tại của mình (chúng tôi hứa sẽ cho nhau mượn sách và tôi thân mật quả quyết rằng mình sẽ ra vào phòng bà dấy chục bận mỗi ngày), và tỏ ra tiếc thay cho tôi vì cứ phải hòa mình vào chốn đông người. Bà đánh giá đó là một đặc ân hạn hẹp, bởi ngay trên boong tàu trước lúc rời bến, bà đã kịp ngắm nghía đám hành khách cùng chuyến rồi.

— Ồ, tôi là một kẻ săm soi kinh niên, suýt thành chuyên nghiệp ấy chứ — tôi đáp — và với cái tật xấu đó, tôi cũng bận rộn chẳng kém gì mấy bà già ngồi sưởi nắng dệt vải. Nó trao cho tôi khả năng nhìn thấu vạn vật trong bất kỳ hoàn cảnh nào. Tôi sẽ ngắm nghía chúng ngay cả ở đây, và tôi sẽ xuống dưới này thường xuyên để kể cho bà nghe. Hôm nay bà chưa thấy hứng thú đâu, nhưng ngày mai thì có đấy, bởi một tàu là cả một ngôi trường lớn dạy chuyện ngồi lê đôi mách. Bà không thể ngờ được số lượng các cuộc nghiên cứu và vấn đề mà bà sẽ vướng vào khi chuyến đi đi được nửa đường đâu.

— Tôi ư? Đời nào có chuyện đó — nằm đây với cái mũi dán vào trang sách và chẳng thèm nhìn ngó thứ gì.

— Bà sẽ tham gia một cách gián tiếp. Bà sẽ nhìn qua đôi mắt của tôi, bám lấy từng lời tôi nói, đứng về một chiến tuyến, cảm nhận những niềm say mê, đủ thứ sự đồng cảm và phẫn nộ. Tôi có cảm giác rằng tiểu thư trẻ tuổi của bà chính là người trên con tàu này sẽ khơi gợi nhiều hứng thú nhất cho tôi đấy.

— Của tôi mới ghê chứ! Con bé có thèm bén mảng đến chỗ tôi từ lúc rời cầu cảng đâu.

— Chà, cô ta rất tò mò đấy chứ.

— Anh toàn dùng những từ ngữ máu lạnh — bà Nettlepoint lẩm bẩm. — Elle ne sait pas se conduire; lẽ ra nó phải đến thăm hỏi tôi chứ.

— Vâng, vì bà đang gánh trách nhiệm trông nom cô ta mà — tôi cười nói. — Còn chuyện cô ta không biết cách cư xử — chà, đó chính là điều chúng ta sẽ mục kích.

— Anh thì có đấy, còn tôi thì không! Tôi xin rửa tay gác kiếm vụ này.

— Đừng nói thế — đừng nói thế.

Bà Nettlepoint nhìn tôi một thoáng. — Sao anh lại nói năng có vẻ nghiêm trọng thế?

Đáp lại, tôi ngắm nghía bà. — Tôi sẽ nói cho bà nghe trước khi chúng ta cập bến. Thế còn con trai bà, bà gặp nó nhiều không?

— Ồ có chứ, nó sang đây mấy bận rồi. Trông nó có vẻ rất hài lòng. Nó được hẳn một cabin riêng cơ mà.

— Quả là vận may lớn — tôi nói — nhưng tôi có cảm giác lúc nào nó cũng gặp may. Tôi đã chắc mẩm là mình sẽ phải nhường cho nó chiếc giường thứ hai trong phòng của tôi rồi cơ đấy.

— Và anh sẽ chẳng lấy gì làm thích thú đâu, bởi anh không ưa nó — bà Nettlepoint tự tiện phán một câu xanh rờn.

— Cái gì xui bà nghĩ thế vậy?

— Nó không nằm trong đầu tôi — nó nằm ở trong tim tôi, cái cœr de mère của một người mẹ. Chúng tôi đoán được những chuyện đó. Anh nghĩ nó là kẻ ích kỷ — tôi nhìn ra điều đó từ tối qua cơ.

— Thưa bà kính mến — tôi nói — tôi chẳng có chút quan điểm chung chung nào về nó cả. Nó chỉ là một trong những hiện tượng mà tôi sắp sửa quan sát mà thôi. Trông nó là một thanh niên rất tuấn tú. Tuy nhiên — tôi nói thêm — đã nhắc đến chuyện tối qua, tôi xin thú nhận rằng tôi thấy nó có vẻ hơi chọc tức bà đấy. Nó đùa giỡn với sự phập phồng lo âu của bà.

— Chà, nó đến vào phút chót cốt để làm vui lòng tôi đấy chứ — bà Nettlepoint nói.

Tôi im lặng một lát. — Bà có chắc là vì lợi ích của bà không?

— À, biết đâu là vì lợi ích của anh thì sao!

— Lúc nó bước ra ban công với cô gái kia, biết đâu là cô ta đã mở lời rủ — tôi nói tiếp.

— Biết đâu đấy. Nhưng cớ gì nó phải làm mọi thứ cô ta đòi hỏi chứ?

— Hiện giờ thì tôi chưa biết, nhưng có lẽ lát nữa tôi sẽ rõ. Không phải vì nó sẽ kể cho tôi nghe đâu — bởi nó chẳng đời nào chịu hé răng nửa lời về bất cứ chuyện gì: nó không thuộc mẫu người thích tâm sự.

— Nếu cô ta chẳng rủ rê gì, thì những điều anh nói là một sự oan uổng lớn cho con bé — bà Nettlepoint nói.

— Vâng, nếu đúng là cô ta không rủ. Nhưng bà nói vậy là để bảo vệ Jasper, chứ có phải bảo vệ cô ta đâu — tôi tiếp lời, mỉm cười.

— Anh đúng là kẻ máu lạnh — thật kỳ quái hết chỗ nói! — bạn đồng hành của tôi thốt lên.

— À, đây mới chỉ là màn dạo đầu thôi! Đợi đấy — rồi bà sẽ thấy. Ở ngoài khơi nói chung tôi ghê gớm lắm — tôi bất chấp mọi giới hạn. Nếu tôi trót lỡ xúc phạm cô ta trong tư tưởng, tôi sẽ nhảy xuống biển tự vẫn ngay. Có những cách để ngỏ lời (đàn ông chẳng cần phải dạy đàn bà điều đó) mà chẳng cần đến những lời lẽ thô lỗ.

— Tôi chẳng biết anh đang suy diễn chuyện gì giữa họ nữa — bà Nettlepoint nói.

— Chẳng có gì ngoài những gì phơi bày trên bề mặt cả. Mọi chuyện lòi ra, theo cách nói của báo giới, là họ vốn là bạn cũ của nhau.

— Nó gặp con bé ở một bữa tiệc tạp nham nào đó — tôi đã gặng hỏi nó về chuyện này sau đó. Con bé không phải là túp người mà nó có thể xem xét một cách nghiêm túc.

— Đó chính xác là những gì tôi tin.

— Anh không quan sát — anh toàn tự tưởng tượng ra thôi — bà Nettlepoint tiếp lời. — Sao anh lại có thể dung hòa giữa việc con bé giăng bẫy Jasper với việc nó lặn lội sang tận Liverpool vì một sứ mệnh tình yêu cơ chứ?

— Tôi chưa từng mảy may cho rằng cô ta giăng bẫy; tôi tin là cô ta hành động theo một phút bốc đồng. Cô ta sang Liverpool vì một sứ mệnh hôn nhân; điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với một sứ mệnh tình yêu, nhất là đối với một người tình cờ có ấn tượng cá nhân về vị quý ông mà mình đính ước.

— Chà, có những giới hạn đạo đức tối thiểu mà trong hoàn cảnh ấy, những ả trác táng nhất cũng vẫn phải tuân thủ. Rõ ràng anh đang phán xét cô ta — chẳng dựa trên bằng chứng nào — là kẻ vi phạm những điều đó.

— À, bà chẳng hiểu chút sắc thái nào cả — tôi đáp lại. — Đạo đức với chả vi phạm — làm gì phải dùng đến thứ đại bác hạng nặng thế! Tôi hoàn toàn có thể tưởng tượng ra cảnh cô ta không mảy may ngượng ngùng mà thốt lên với Jasper ngoài ban công, thực chất là thế dù không nói ra bằng lời — rằng "Tâm trạng tôi đang tồi tệ khủng khiếp, nhưng nếu anh đến tôi sẽ thấy khá hơn, và điều đó cũng dễ chịu cho anh nữa".

— Và tại sao tâm trạng con bé lại tồi tệ khủng khiếp chứ?

— Có tồi tệ đâu! — tôi vừa cười vừa đáp.

— Thế con bé đang làm gì?

— Nó đang đi dạo với con trai bà đấy.

Bà Nettlepoint lặng thinh một lát; rồi bỗng thốt lên một câu chẳng đầu chẳng đuôi — — À, con bé thật đáng sợ!

— Không, cô ấy rất duyên dáng! — tôi phản đối.

— Ý anh là con bé "tò mò" ấy hả?

— Chà, đối với tôi thì chúng là một!

Điều này tất nhiên lại khiến bạn tôi tuyên bố thêm lần nữa rằng tôi là kẻ máu lạnh. Vào buổi chiều hôm sau, chúng tôi lại có một cuộc trò chuyện nữa, và bà kể cho tôi nghe rằng buổi sáng cô Mavis đã đến thăm bà một lúc lâu. Cô chẳng biết chút gì về thế giới xung quanh nhưng ý định thì tốt đẹp, và rõ ràng trong mắt cô thì mình là một người chu đáo, mực thước. Và bà Nettlepoint kết luận những lời ấy bằng một tiếng thở dài: — Tội nghiệp con bé!

— Thế ra bà nghĩ cô ta rất đáng thương sao?

— Chà, câu chuyện của con bé nghe ảm đạm lắm — nó kể cho tôi nghe khá nhiều. Nó cứ bập bõm tâm sự hết chuyện nọ đến chuyện kia. Nó đang ở vào cái hoàn cảnh mà một người con gái buộc phải mở lòng — với một người phụ nữ nào đó.

— Thế nó không có Jasper bên cạnh à? — tôi gặng hỏi.

— Nó thì tính gì là phụ nữ. Anh làm tôi có cảm giác anh đang ghen tị với nó đấy — bạn đồng hành của tôi nói thêm.

— Tôi dám cá là nó cũng nghĩ thế — hoặc sẽ nghĩ thế trước khi chuyến đi kết thúc. À không — à không! — Và tôi hỏi bà Nettlepoint xem cô tiểu thư của chúng ta có gợi cho bà ấn tượng của một kẻ lẳng lơ không. Bà chẳng đáp lại, mà tiếp tục nhận xét rằng thật kỳ lạ và thú vị khi thấy một cô gái kiểu như Grace Mavis lại có điểm giống với những cô gái thuộc tầng lớp mà chính bà tường tận hơn, những cô gái "thượng lưu", đồng thời cũng khác biệt với họ; và những điểm khác biệt lẫn tương đồng ấy đan xen vào nhau, đến mức trên một số vấn đề, bạn chẳng thể đoán trước mình sẽ đối diện với điều gì ở cô ta. Bạn sẽ nghĩ rằng cô ta cũng cảm nhận sự việc hệt như bạn bởi bạn từng thấy cô ta phản ứng như vậy, thế rồi bất thình lình, liên quan đến một vấn đề khác (vốn dĩ cũng tương tự thế) cô ta lại tỏ ra vô cùng thiếu sót. Bà Nettlepoint tiếp tục bàn luận (thói kiêu ngạo của những chuyến hải trình thường khơi gợi cho người ta những sự chiêm nghiệm vơ vẩn như thế) rằng bà tự hỏi không biết làm một cô gái bình thường được giáo dục chu đáo hay một cô gái phi thường chẳng qua trường lớp nào thì tốt hơn.

— Ồ, tôi luôn ngả về phía cô gái phi thường trong mọi hoàn cảnh.

— Đúng là nếu được giáo dục cực kỳ chu đáo thì bạn sẽ chẳng còn là kẻ bình thường nữa — bà Nettlepoint nói, vừa hít lọ muối thơm nồng của mình. — Dù sao thì bạn cũng là một tiểu thư quý phái. C'est toujours ça.

— Còn cô Mavis thì không phải — ý bà là vậy sao?

— Chà — anh đã gặp mẹ cô ta rồi còn gì.

— Vâng, nhưng tôi nghĩ lập luận của bà sẽ là trong tầng lớp đó, người mẹ chẳng có mấy trọng lượng.

— Chính xác; và điều đó thật tệ.

— Tôi hiểu ý bà. Nhưng chẳng phải điều đó hơi khắc nghiệt sao? Nếu mẹ cô chẳng biết gì thì tốt hơn hết là cô nên sống độc lập khỏi bà ấy, thế mà nếu cô làm thế thì lại thành một điểm trừ.

Tôi nói thêm rằng dường như bà Mavis đã đủ trọng lượng vào hai đêm trước. Bà ta đã nói và làm tất cả những gì mình muốn, trong khi cô con gái ngồi im lặng và cung kính. Thái độ của Grace (xét về mặt quan hệ với mẹ) vô cùng mực thước.

— Vâng, nhưng con bé không thể chịu đựng nổi điều đó — bà Nettlepoint nói.

— À, nếu bà đã rõ thì tôi xin thú nhận là cô ấy cũng từng thổ lộ với tôi ngần ấy thứ.

Bà Nettlepoint trố mắt nhìn. — Thổ lộ với anh á? Lại thêm một thói hư tật xấu của bọn họ!

— Chà, đó chỉ là dăm ba lời thôi mà. Bà không định cho tôi biết liệu mình có nghĩ cô ấy là kẻ lẳng lơ không?

— Tự đi mà tìm hiểu lấy, một kẻ thích quan sát thiên hạ như anh cơ mà.

— Ồ, phán đoán của bà có lẽ sẽ chẳng hề ảnh hưởng đến phán đoán của tôi đâu. Tôi hỏi là vì chính bà cơ.

— Vì chính tôi ư?

— Để xem mức độ đạo đức giả của một người mẹ đến đâu.

Bà Nettlepoint lặp lại câu nói của tôi. — Đạo đức giả của người mẹ?

— Bà muốn con trai mình có được mọi niềm vui thích có thể trên chuyến hải trình này, và nếu bà có thể tự trấn an theo hướng tôi vừa đề cập, thì mọi chuyện sẽ ổn thỏa tất thảy. Nó sẽ chẳng phải gánh chút trách nhiệm nào.

— Chúa ơi, sao anh hay phân tích thế! Tôi chẳng có cái máu thích tự trấn an như anh đâu.

— Thế thì nếu bà cứ liều lĩnh phó mặc, bà lại càng vô đạo đức hơn đấy.

— Lập luận của anh thật lạ lùng — tội nghiệp bà cụ thốt lên — khi chính anh mới là kẻ cố tình nhét vào đầu tôi ý nghĩ hôm qua rằng con bé đã rủ rê nó đến.

— Vâng, nhưng là với thiện chí.

— Thiện chí là thế nào hả anh?

— Chà, theo cách mà những cô gái kiểu đó vẫn làm. Giới hạn và thước đo của họ trong những chuyện thế này rộng rãi hơn nhiều so với những tiểu thư, như bà nói, được giáo dục rất chu đáo; và tuy nhiên tôi không chắc là xét cho cùng tôi lại không thấy họ ngây thơ hơn. Cô Mavis đã đính ước, và tuần tới cô sẽ lên xe hoa, nhưng đó là một câu chuyện xưa như trái đất rồi, chẳng còn chút lãng mạn nào nữa cứ như thể cô sắp đi chụp ảnh chân dung vậy. Thế nên cuộc sống thường nhật của cô vẫn tiếp diễn, và cuộc sống thường nhật ấy bao gồm (cũng như của ces demoiselles nói chung) việc có dư dả những mối quan hệ với nam giới. Ý tôi là có những mối quan hệ ấy mà chẳng hề tổn hại gì.

— Chà, nếu chẳng có tổn hại gì thì anh đang lải nhải điều gì thế và tại sao tôi lại vô đạo đức?

Tôi ngập ngừng, bật cười. — Tôi rút lại lời nói — bà rất minh mẫn và tỉnh táo. Tôi chắc chắn cô ấy nghĩ rằng sẽ chẳng có tổn hại gì đâu — tôi nói thêm. — Đó mới là điểm mấu chốt.

— Điểm mấu chốt ư?

— Ý tôi là, vấn đề cần được định đoạt ấy.

— Chúa ơi, chúng ta có phải là tòa án xử án họ đâu! Làm sao chúng ta định đoạt được chứ?

— Ý tôi dĩ nhiên là trong tâm trí chúng ta. Sẽ chẳng có gì thú vị hơn trong mười ngày tới để tâm trí chúng ta tha hồ vận động đâu.

— Chúng sẽ chán ngấy lên cho mà xem — bà Nettlepoint nói.

— Không, không, bởi vì sự hứng thú sẽ ngày một dâng cao và cốt truyện sẽ càng lúc càng gay cấn. Tránh sao được cơ chứ.

Bà nhìn tôi cứ như thể tôi là một tên ác quỷ Mephistopheles thứ thiệt, và tôi tiếp tục — — Thế cô ta đã kể với bà rằng mọi thứ trong đời cô đều ảm đạm à?

— Không phải mọi thứ nhưng hầu hết là thế. Và con bé không kể tuốt tuột đâu mà tự tôi đoán ra đấy chứ. Lần tới nó sẽ kể nhiều hơn cho tôi nghe. Giờ đây con bé sẽ biết cư xử phải phép khi sang thăm tôi; tôi đã bảo nó phải làm thế rồi.

— Tôi rất mừng vì điều đó — tôi nói. — Hãy giữ cô ấy ở bên bà càng nhiều càng tốt.

— Tôi chẳng theo kịp anh nữa — bà Nettlepoint đáp — nhưng qua những gì tôi hiểu thì tôi cho rằng những lời bàn tán của anh chẳng lấy gì làm nhã nhặn cho lắm.

— Tôi đang quá phấn khích nên mất cả tự chủ, dẫu cho anh có nghĩ tôi là kẻ máu lạnh đi chăng nữa. Thế cô ấy không có cảm tình với ông Porterfield sao?

— Có chứ, đó mới là điều tồi tệ nhất.

— Điều tồi tệ nhất ư?

— Anh ấy quá ư tốt bụng — chẳng thể tìm ra nổi một vết xước nào ở anh ta. Bằng không thì con bé đã vứt quách tất cả đi rồi. Mọi chuyện cứ lây dây từ hồi con bé mười tám tuổi: nó đính ước với anh ta trước khi anh ta sang nước ngoài du học. Đó là một trong những mớ hỗn độn trẻ con mà các bậc phụ huynh ở Mỹ hoàn toàn có thể ngăn chặn hiệu quả hơn nhiều so với những gì họ đang làm. Vấn đề là phải kiên quyết bắt con gái mình đợi chờ, phải kéo dài thời gian đính hôn; rồi sau khi đã bắt đầu được như thế, hãy xem nhẹ nó hết mức có thể trong mọi hoàn cảnh — để nó tự lụi tàn đi. Anh có thể dễ dàng làm cho nó mệt mỏi mà buông xuôi. Tuy nhiên, ông Porterfield đã coi trọng chuyện này suốt mấy năm nay. Anh ta đã làm tròn phần việc của mình để giữ cho nó không chết yểu. Con bé bảo rằng anh ta tôn sùng nó hết mực.

— Phần việc của anh ta ư? Lẽ ra phần việc của anh ta phải là cưới quách cô ấy từ lâu rồi chứ.

— Anh ta hoàn toàn trắng tay.

— Lẽ ra anh ta phải kiếm được chút đỉnh gì chứ, trong suốt bảy năm trời.

— Tôi nghĩ con bé cũng có suy nghĩ đó. Có những kiểu nghèo túng thật đáng khinh. Nhưng giờ anh ta đã có dư dả hơn một chút rồi. Đó là lý do anh ta không chịu chờ đợi thêm nữa. Mẹ anh ta đã sang đây, bà ấy có chút ít tài sản — một chút thôi — và có thể giúp đỡ anh ta. Bà ấy sẽ sống chung với họ và gánh vác bớt một phần chi phí, và sau khi bà mất đi thì con trai sẽ thừa hưởng những gì còn lại.

— Bà cụ bao nhiêu tuổi rồi? — tôi hỏi một cách đầy châm chúng.

— Tôi chịu chẳng biết. Nhưng nghe chẳng lấy gì làm truyền cảm hứng cho lắm. Anh ta chưa từng quay lại Mỹ kể từ lần đầu tiên sang đó.

— Quả là một cách tôn sùng kỳ lạ.

— Tôi thầm phản đối điều đó trong đầu, nhưng không thốt ra với con bé. Quả thực con bé cũng phần nào trấn an tôi khi kể rằng anh ta từng có những cơ hội kết hôn khác.

— Điều đó làm tôi ngạc nhiên đấy — tôi nhận xét. — Thế còn cô ấy, cô ấy có bảo mình từng có cơ hội nào không?

— Không, và đó là một trong những điểm khiến tôi thấy con bé thật đáng yêu; bởi chắc chắn là nó phải có chứ. Nó không hề cố vẽ vời ra chuyện anh ta đã hủy hoại cuộc đời mình. Nó còn ba người chị em gái nữa mà gia cảnh thì nghèo túng vô cùng. Nó từng cố gắng kiếm tiền; nó viết mấy mẩu truyện ngắn và vẽ mấy bức tranh nhỏ, nhưng tài năng của nó xem chừng không đặt ở hướng đó. Cha nó đã lâm bệnh nặng lâu ngày và mất việc — ông từng hưởng lương từ một công việc liên quan đến hệ thống cấp nước — và một trong số những người chị của nó gần đây lại góa chồng, con cái nheo nhóc mà chẳng có lấy một xu dính túi. Thế nên, dẫu thực tế là nó chưa từng kết hôn với bất kỳ ai khác, dẫu cho nó có gặp bao nhiêu cơ hội đi chăng nữa, thì dường như nó cũng đành tặc lưỡi tự nhủ phải sang với ông Porterfield như là phương án ít tồi tệ nhất trong số những điều tồi tệ. Nhưng nghe chẳng vui vẻ gì cho cam.

— Điều đó chỉ làm tăng thêm phần cao thượng cho cô ấy mà thôi. Cô ấy sẽ dấn thân đến cùng, dù phải trả giá đắt thế nào đi nữa, còn hơn là làm anh ta thất vọng sau khi anh ta đã đợi chờ quá lâu. Quả đúng là — tôi nói tiếp — khi một người phụ nữ hành động vì ý thức danh dự...

— Vâng, khi cô ấy làm thế thì sao? — bà Nettlepoint giục giã, bởi tôi bỗng ngập ngừng thấy rõ.

— Đó là một hành động quá đỗi hoang phí đến mức thế nào cũng có kẻ phải gánh hậu quả thay.

— Anh thật quá hỗn xược. Tất cả chúng ta đều phải gánh hậu quả cho nhau, suốt cả quãng đời; và gánh cho cả những đức tính cũng như thói hư tật xấu của nhau nữa.

— Chính vì thế nên tôi mới thấy tiếc cho ông Porterfield khi cô ấy bước xuống tàu mang theo cái hóa đơn nho nhỏ của mình. Ý tôi là với bộ hàm nghiến chặt.

— Bộ hàm của con bé chẳng hề nghiến chút nào đâu. Nó đang ở trong một tâm trạng hoàn toàn vui vẻ thoải mái.

— Chà, chúng ta phải cố gắng duy trì điều đó cho cô ấy mới được — tôi nói. — Bà phải để mắt sao cho Jasper đừng để sót điều gì đấy.

Tôi chẳng biết trò đùa cợt vô hại này của mình đã khơi gợi nên những ngẫm nghĩ gì nơi bà cụ; dẫu sao thì kết cục của chúng cũng khiến bà thốt lên rằng: — Chà, tôi chưa từng xúi con bé đến đây; tôi rất mừng vì điều đó. Tất cả là do bọn chúng tự chuốc lấy cả thôi.

— Tự chuốc lấy — ý bà là Jasper và cô ấy á?

— Không đời nào. Ý tôi là mẹ con cô ta và bà Allen; tất nhiên là cả con bé nữa chứ. Bọn họ tự ép mình áp sát vào chúng ta đấy chứ.

— Ồ vâng, tôi có thể làm chứng cho điều đó. Thế nên tôi cũng thấy mừng. Chắc chúng ta sẽ tiếc hùi hụi nếu lỡ mất đấy.

— Sao anh lại coi trọng chuyện này đến thế cơ chứ! — bà Nettlepoint thốt lên.

— À, hãy đợi vài ngày nữa xem sao! — tôi đáp, đứng dậy chào từ giã bà.