Thật kỳ lạ, những cứ liệu về người Chàm ở Quảng Nam, Đà Nẵng cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX trước khi Gia Long lên ngôi, thì còn đó, thậm chí chúng ta còn có cả những hình ảnh để nhìn thấy người Đà Nẵng lúc ấy ăn mặc ra sao, bao nhiêu phần trăm bản sắc người Chàm trong lối sống, trong tín ngưỡng, trong trang phục. Thế nhưng kể từ khi Gia Long lên ngôi thì “họ” hầu như biến mất! Tất cả dân cư Đà Nẵng, nói rộng hơn là cả các tỉnh Nam Trung Bộ, như một khối thống nhất, thuần chủng, có họ, có tên, có cội nguồn gốc gác, tất cả đều di cư từ Bắc hoặc Thanh-Nghệ vào… Những người Chàm, chí ít là những người Chàm trong các bức tranh của Barrow vẽ ở Đà Nẵng, họ đã biến đi đâu vậy mà không để lại một dấu vết nào cả? Chiếc nón quai thao biến mất trong trang phục người Việt, và nhất là chiếc váy kama, chiếc khăn đội đầu ở cả nam và nữ. Nó biến mất từ bao giờ vậy?
-will-durant-%26-ariel-durant.jpg)
