Maspéro, cũng trong “Vương quốc Chămpa”, đã khái quát y phục của người Chàm như sau: “Y phục họ mặc ngày xưa và y phục họ đang còn mặc ngày nay không khác gì y phục của người Mã Lai: Nó là một mảnh vải gọi là Kama quấn quanh người từ phải sang trái và che từ ngang thắt lưng đến chân. Ngoài miếng vải đó ra cả đàn ông và đàn bà đều không mặc gì thêm nữa, trừ về mùa đông họ mặc một áo dài.”(111)
Và Nguyễn Trãi thì chép trong Dư Địa Chí: “Người Chiêm lấy khăn che đùi mà để lộ hình thể”(112).
Có nghĩa là, trong hình có hai người đàn ông cởi trần và mặc váy kama. Họ là người Chàm hay người Việt chịu ảnh hưởng cách ăn mặc của người Chàm thì nay ta không thể biết. Thế nhưng theo logic mà suy thì chuyện đàn ông mặc váy là một yếu tố văn hóa không thể dễ để thay đổi, tiếp nhận.
Vấn đề đặt ra là tại sao đến lúc ấy, 1793, có thể lấy mốc 1800, đầu thế kỷ XIX, hoặc bảo trước khi Gia Long lên ngôi cho dễ nhớ, mà cư dân Đà Nẵng vẫn còn mang đậm dấu ấn văn hóa Chàm đến vậy, một nền văn hóa mà chủ nhân của nó đã thực sự mất chủ quyền từ 322 năm trước, tức năm 1471, năm Lê Thánh Tông sáp nhập hẳn Chiêm Thành vào Đại Việt? Đó là nói vùng Bình Định, chứ vùng Đà Nẵng thì đã được người Việt kiểm soát ngay từ 1306 với đám cưới công chúa Huyền Trân, đến khi Barrow đặt vẽ bức tranh ấy thì đã ngót nghét 500 năm!
500 năm là quãng thời gian dài đằng đẵng, thế nhưng văn hóa Chăm vẫn dai dẳng sống, chí ít là cho đến lúc đó, lúc Barrow vẽ bức tranh ấy. Và tại sao mà nó lại có thể tồn tại dai dẳng đến như vậy được? Và tại sao mà đến bây giờ tất cả họ, những người mặc váy Kama, đầu đội khăn xếp Turban và phụ nữ thì ở trần ấy, đều biến đi đâu cả rồi mà không còn lại một dấu vết nhỏ nào? Và tại sao mà họ đã dẳng dai giữ được bản sắc văn hóa của mình suốt 500 năm nhưng lại không giữ được một mảy may, cả trong truyện cổ và ký ức, 200 năm còn lại sau này?
Nhìn kỹ về nội dung chính bức tranh mà họa sĩ muốn mô tả ta thấy hình như tất cả các nhân vật đều tập trung chú ý, nhìn vào hoặc chỉ vào một ván cờ giữa hai người một Việt một Chàm, một ở trần dưới mặc váy kama, một đội nón lại cầm thêm dù, áo quần đặc trưng của người Việt. Tất cả toát lên mối quan hệ thật ấm cúng, vui vẻ.
Hình như bức tranh này còn ẩn chứa nhiều thông tin nữa, nó cần được nghiên cứu giải mã nhiều hơn nữa!
Liệu có thể được không rằng từ bức tranh này mà hình dung nên bối cảnh sinh hoạt xã hội của người Đà Nẵng vào những năm cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX? Một số người Việt rất ít sống lẫn một cách khá bình đẳng, hoặc làm quan và cai trị những làng thuần người Chàm!
