Châm Ngôn Vàng Của Epictetus, Kèm Theo Bài Thánh Ca Của Cleanthes

Lượt đọc: 1150 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Civ

❊ ❊ ❊

Anh bảo rằng anh muốn làm kẻ chiến thắng trong các kỳ vận hội Olympic ư? Được chứ, nhưng hãy cân nhắc kỹ mọi điều kiện, mọi hậu quả đi; rồi khi ấy, và chỉ khi ấy thôi, anh hãy dấn thân—nếu việc đó mang lại lợi ích cho anh. Anh sẽ phải sống theo khuôn phép, tuân thủ chế độ ăn uống, kiêng cữ những món ngon vật lạ, buộc cơ thể phải tập luyện vào những giờ giấc nhất định, dù trời oi bức hay lạnh giá; không được uống nước lạnh, và có lẽ cả rượu nữa. Nói một cách ngắn gọn, anh phải phó thác hoàn toàn bản thân cho huấn luyện viên của mình, chẳng khác nào giao phó cho một y bác sĩ.

Rồi đến giờ phút tranh tài, anh sẽ phải quật cường đổ mồ hôi trên đất cát, có nguy cơ trật khớp tay, bong gân mắt cá, nuốt phải bao nhiêu bụi cát vàng, chịu những đòn roi quất xuống—để rồi sau tất cả những thứ đó, đôi khi vẫn chuốc lấy thất bại. Hãy tính toán kỹ cái giá phải trả—và rồi, nếu ước muốn của anh vẫn không đổi, hãy thử sống cuộc đời của một đô vật. Bằng không, tôi xin nói thẳng rằng các anh chẳng khác nào lũ trẻ con lúc thì chơi trò đô vật, lúc lại chơi trò võ sĩ giác đấu; chốc thì bắt chước thổi kèn, lát sau lại đóng kịch, hễ cứ thấy gì thích mắt là hứng lên làm theo. Và các anh cũng y như vậy đấy: khi làm đô vật, khi làm võ sĩ giác đấu, khi làm triết gia, lúc lại làm diễn giả, nhưng chẳng nghề nào theo đuổi bằng trọn vẹn tâm can. Giống như loài khỉ, các anh bắt chước những gì mình nhìn thấy, chẳng bao giờ chung thủy với một điều gì; thứ gì quen thuộc rồi cũng sẽ nhàm chán. Ấy là bởi các anh chưa từng làm việc gì với sự cân nhắc thấu đáo, cũng chẳng hề kiểm chứng nghiêm túc hay nhìn nhận nó từ mọi góc độ; không, lựa chọn của các anh thật bồng bột; ngọn lửa khát khao đã nguội lạnh từ lâu . . . .

Hỡi bạn, trước hết hãy ngẫm xem mình muốn làm gì, rồi sau đó tự xem bản chất của mình có thể gánh vác nổi hay không. Muốn làm đô vật, hãy xem lại đôi vai, bắp đùi, và thắt lưng của mình—nào phải ai sinh ra cũng phù hợp với mọi mục đích. Anh nghĩ mình có thể làm triết gia với lối sống hiện tại ư? Anh nghĩ mình cứ tiếp tục ăn uống thế này, chè chén thế này, cứ buông thả theo cơn giận hờn và sự khó chịu như thế này ư? Không đâu, anh sẽ phải thức khuya dậy sớm, phải lao động cực nhọc; phải kìm nén những ham muốn nhất định; phải từ bỏ những người bạn thân quen, chấp nhận bị chính kẻ ở người tôi coi thường, bị những kẻ gặp ngoài đường cười chê khinh miệt, và phải nhún nhường ở mọi thứ, từ chức tước, địa vị quyền lực cho đến chốn đình thượng quan tòa.

Hãy cân nhắc những điều này cho thấu đáo, rồi sau đó, nếu muốn, anh hãy dấn thân; nhưng với điều kiện anh chấp nhận đánh đổi những thứ đó để lấy Tự do, Sự bình yên, và Tâm hồn tĩnh lặng tuyệt đối.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 8 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.