Tiết Thanh Minh, hồ chứa nước ở thung lũng thượng nguồn vận hà bắt đầu xả nước. Dưới ánh mặt trời, làn nước trắng xóa, lững lờ chảy xuôi, dăm ba con chim nước bay lên bay lượn, bắt cá trong dòng nước.
Rặng liễu xanh mướt bên bờ vận hà bị gió sông thổi lay động nhẹ nhàng, chim chóc ca hót rôm rả hơn.
Giống như trẻ thơ bú mớm sữa mẹ, từng dòng nước bạc từ cơ thể vận hà chảy vào mảnh đất khô khát.
Một con mương uốn lượn rẽ thành hai nhánh, nhánh phía đông chảy về khu trồng cây lấy dầu, nhánh phía tây chảy về mảnh ruộng ngô của đội Trương Thuận. Lão Phú Quý và Trương Thuận đều quản lý mương nước, hai người đứng đối mặt nhau qua một nhánh mương nhỏ.
Cách đó không xa chính là khu vườn của lão Phú Quý, một chú lừa con kéo cành quay kẽo kẹt bên bệ giếng, lão Phú Quý cầm một nhánh liễu trong tay, vừa hò hét thúc súc vật.
Lão Phú Quý lúc thì cúi đầu nhìn dòng nước róc rách trong nhánh mương nhỏ, lúc lại nhìn về khu vườn có tiếng nước quay kẽo kẹt cách đó không xa, trên mặt lộ ra vẻ vô cùng thỏa mãn. Trương Thuận nhìn thấy bộ dạng này của lão liền thấy ngứa cổ họng, muốn nói vài câu mỉa mai.
Trương Thuận vừa há miệng, bỗng nghe thấy tiếng "bộp" một tiếng từ guồng nước trong vườn lão Phú Quý vang lên, chú lừa con đứng khựng lại, lão Phú Quý biết guồng nước đã gặp trục trặc.
- Làm phiền chú! Trông hộ tôi một lúc nhé. - Lão Phú Quý vội vàng nói với Trương Thuận một tiếng rồi cất cẳng chạy thẳng về khu vườn nhà mình.
- Tôi không quản đâu!
Lão Phú Quý khựng chân lại đột ngột, rồi chậm rãi quay người đi lại, trong lòng bốc hỏa.
Trương Thuận lấy cuốc tì cằm, mang tâm lý hả hê nhìn lão Phú Quý. Lão Phú Quý lần này thì thực sự bị châm ngòi giận dữ, đứng cách nhánh mương chỉ tay về phía Trương Thuận:
- Cậu đã hơn ba mươi tuổi rồi, sao đến chút tình nghĩa bà con cũng không màng tới thế?
- Thôi đi! - Trương Thuận cười lạnh, - Toàn xã vì khu thí nghiệm năng suất cao mà bảo ông nhường lại khu vườn, ông còn chẳng thèm nể mặt, giờ lại còn đòi tôi phải nói chuyện tình nghĩa gì với ông nữa.
Lão Phú Quý đỏ bừng mặt, quát lớn:
- Nhường hay không là tự nguyện, Cảnh Quế với Xuân Chi đều đã nói rồi!
- Phải đấy! - Trương Thuận kéo dài giọng, - Tôi thay ông trông mương nước hay không, cũng phải là tự nguyện mới được chứ.
Lão Phú Quý trợn trừng mắt, bước lên một bước, đứng sát bờ mương hét lên:
- Cậu cố tình đến gây sự đánh nhau với tôi đấy à?
- Cậu nói đúng đấy! Chính là muốn gây sự để so tài cao thấp với cậu đây. - Trương Thuận cũng trợn tròn hai mắt, xắn tay áo, gầm lên như sấm sét, - Xã đang gặp khó khăn, ông là một xã viên mà lại ích kỷ tính toán thiệt hơn, không chịu giúp đỡ, ông thì tính là cái thá gì! Tôi nói cho ông rõ nhé, nếu ông còn ích kỷ tư lợi như thế này, thì dứt khoát cút ra ngoài, xã chúng ta có ông thì không thừa, mà không có ông cũng chẳng thiếu!
Lời nói sắc như mưa đá của Trương Thuận đã châm ngòi cho tiếng gọi kỳ quặc của Hổ Hưng:
- Đúng đấy!
- Hay lắm chứ lị! - Lão Trường Thọ cũng hào hứng hò reo.
Bà nội Phú Quý đang sốt ruột quay như chong chóng ở bệ giếng, thấy lão chồng bất động liền định mắng cho một trận, nhưng vừa nghe thấy tiếng Trương Thuận cãi nhau với ông lão nhà mình, bà sợ đến mức cứng cả lưỡi, đến cả chuyện con lừa nhỏ ăn trộm cọng đậu ở bệ giếng bà cũng chẳng màng quản lý.
Ngân Hạnh cũng đang ở mảnh ruộng này, nghe thấy chuyện cãi nhau là vì vấn đề khu vườn nên cô không tiện xen mồm vào, đồng thời cũng bất mãn với bố mình, dứt khoát cúi gằm đầu ra điều không nghe thấy.
Lão Phú Quý cảm thấy bản thân đang rơi vào tình thế bị cô lập và chế giễu, tức đến mức toàn thân run lẩy bẩy, lão khàn giọng gào lên:
- Các người đều bắt nạt tôi, các người đều bắt nạt người ta mà!
Lão ôm đầu, chạy thục mạng về làng như một kẻ điên.
Bà nội Phú Quý cũng vừa gọi vừa gào, bó chân què đuổi theo ông chồng.
Ở khúc quanh của con sông, Điền Quý và Ma Bảo Sơn đang ngồi uống trà bên khóm liễu giáp ranh ruộng, thưởng thức màn cãi vã này.
Đợi khi lão Phú Quý chạy khuất dạng, Điền Quý liếc nhìn Ma Bảo Sơn, cười nhạt nói:
- Anh nhìn ra chưa? Đây chính là trò quỷ do Lưu Cảnh Quế và Xuân Chi giật dây, mượn miệng Trương Thuận để mắng lão Phú Quý đấy, rõ ràng bọn họ là cố tình chèn ép trung nông!
Ma Bảo Sơn vừa uống trà vừa im lặng không nói gì.
- Anh chẳng lẽ không tin chắc? - Điền Quý trừng mắt nhìn Ma Bảo Sơn.
Nghe Điền Quý hỏi vậy, anh ta ngẩng đầu lên đáp:
- Phúc Hải chẳng phải vẫn đang làm ủy viên ban quản lý xã đấy sao, chẳng phải vẫn do Lưu Cảnh Quế và Xuân Chi ủng hộ hay sao?
- Cậu thật là hồ đồ! - Điền Quý liếc xéo anh ta một cái, - Lưu Cảnh Quế với Xuân Chi lấy Phúc Hải làm con rối để lừa bịp tầng lớp trung nông thôi, tâm can bọn họ tôi đã nhìn thấu hết rồi.
Ma Bảo Sơn không nói gì nữa, cúi đầu dùng ngón tay bóp nát từng cục đất.
- Này! - Điền Quý ghé sát tai anh ta, hạ thấp giọng, - Nhân cơ hội này cậu đi khuyên lão Phú Quý đi, bảo ông ấy dứt khoát rút tên khỏi xã, tham gia tổ đổi công của chúng ta đi, nhà ông ấy có mấy tay lao động cơ mà!
Ma Bảo Sơn lắc đầu:
- Chuyện này e là không ổn đâu, cho dù lão Phú Quý có đồng ý, thì Phúc Hải với Ngân Hạnh cũng sẽ không đời nào chấp nhận.
- Cậu cứ đi thử xem sao, không được thì thôi chứ chúng ta cũng có ôm kỳ vọng gì lớn lao đâu. - Điền Quý xúi giục.
Đến khi ăn cơm trưa xong, Ma Bảo Sơn biết lão Phú Quý vốn không yên tâm về guồng nước nên chắc chắn sẽ ở trong vườn, thế là anh ta đi thẳng đến khu vườn của lão Phú Quý.
Quả nhiên, lão Phú Quý đang bò bò trên bệ giếng, cặm cụi sửa chữa guồng nước. Ma Bảo Sơn gọi lớn:
- Thúc Phú Quý!
Lão Phú Quý dồn hết tâm trí vào guồng nước nên không nghe thấy.
- Thúc Phú Quý! - Ma Bảo Sơn lại gọi thêm tiếng nữa.
Lần này lão Phú Quý nghe thấy rồi, nhưng vì trong lòng đang nén một cục tức nên phớt lờ không thèm đếm xỉa.
Ma Bảo Sơn bước đến gần, cười hì hì nói:
- Cục tức của bác vẫn chưa nguôi cơ à?
Nói đoạn anh ta cởi áo khoác ra, giúp lão Phú Quý kiểm tra guồng nước.
Chẳng mấy chốc, guồng nước đã được sửa xong, lão Phú Quý liền mời Ma Bảo Sơn hút thuốc. Ma Bảo Sơn ngồi cùng lão trên bệ giếng, hai người cứ ngồi lì một lúc lâu mà chẳng ai nói câu nào.
- Thúc Phú Quý à, cháu thấy tên Trương Thuận hỗn láo vô lý hết chỗ nói đó, tức muốn nổ cả phổi.
Vẫn là Ma Bảo Sơn mở lời trước.
Lão Phú Quý vẫn ngậm tăm không nói, nhưng đã bị Ma Bảo Sơn châm ngòi cho ngọn lửa giận dữ bùng cháy trở lại, hai bả vai lão tức đến mức phập phồng liên hồi.
- May mà cháu không vào xã, nên mới không phải chịu cái cục tức bẩn thỉu này.
Ma Bảo Sơn mang theo giọng điệu may mắn nói.
- Bọn chúng mà còn dám trèo lên đầu lên cổ tôi mà sụt sùi, thì mẹ kiếp tôi rút tên khỏi xã luôn!
Bỗng nhiên, lão Phú Quý thốt lên lời oán hận trong lòng như tiếng sấm nổ ngang tai.
- Đúng là trèo lên đầu lên cổ người ta mà sụt sùi thật chứ lị! - Ma Bảo Sơn vừa hùa theo với vẻ đầy phẫn nộ vừa châm dầu vào lửa, - Cảnh Quế với Xuân Chi tuy là ruột thịt với bần nông, miệng lưỡi thì ngọt xớt với trung nông chúng ta, nhưng lòng dạ lại toàn là giả dối.
Lão Phú Quý ôm đầu, đau khổ thở hổn hển. Ma Bảo Sơn xích lại gần, ân cần nói:
- Bác đại gia ơi, cháu khuyên bác vẫn nên rút khỏi xã, tham gia tổ đổi công của bọn cháu đi. Bác thấy đấy, chúng cháu cũng mua được cày mới rồi, mọi người lại hòa thuận một lòng, chẳng ai bắt nạt ai cả. Nếu bác chịu gia đình tham gia, bọn cháu nhiệt liệt chào đón luôn!
Lão Phú Quý cứ như kẻ đang lơ mơ chìm vào giấc ngủ, chẳng nói năng gì. Ma Bảo Sơn bèn nói:
- Bác cứ suy nghĩ đi! Suy nghĩ cho kỹ vào.
Nói xong anh ta đứng dậy, lủi thủi rời đi.
Khi lão Phú Quý ngẩng đầu lên, mở mắt ra thì Ma Bảo Sơn đã đi từ bao giờ. Lão đứng dậy với cơ thể ê ẩm như vừa trải qua một giấc mộng dài, cứ thế lững thững bước về văn phòng xã như kẻ bị ma ám.
Lưu Cảnh Quế, Xuân Chi, Xuân Bảo cùng các ủy viên ban quản lý xã khác, kể cả Phúc Hải cũng có mặt, đang họp chớp nhoáng để nghiên cứu tình hình tưới nước cho đồng ruộng hôm nay. Lão Phú Quý xông thẳng chân vào, đầu óc mơ màng quát lên:
- Tôi xin rút khỏi xã!
Câu nói bất thình lình này khiến mọi người giật mình hoảng hốt. Lưu Cảnh Quế bình tĩnh nói:
- Đại gia, bác ngồi xuống đã, có chuyện gì thế ạ?
- Tôi rút khỏi xã! - Lão Phú Quý sụp xuống ngồi phịch ngay ngạch cửa.
Phúc Hải cũng chẳng hiểu mô tê gì, nhưng mặt bỗng chốc đỏ bừng lên, cậu ta quát lớn:
- Bố! Bố đang làm cái quái gì thế hả?
- Tôi rút khỏi xã! - Lão Phú Quý cúi gằm mặt không thèm ngẩng lên.
Lưu Cảnh Quế kéo một chiếc ghế tới, đỡ lão Phú Quý ngồi xuống rồi hỏi:
- Đại gia, bác cãi nhau với ai à?
- Cho tôi rút tên khỏi xã đi mà! - Lão Phú Quý nhỏ giọng van xin.
Phúc Hải cau mày nói:
- Bố! Bố muốn rút khỏi xã thì phải được sự đồng ý của cả nhà chứ ạ!
- Tôi rút phần của một mình tôi ra thôi.
Đột nhiên, ngoài cửa sổ có tiếng ai đó hét vọng vào:
- Muốn rút thì cút đi cho nhanh, có ông cũng chẳng thừa mà không có ông cũng chẳng thiếu!
Đó chính là giọng điệu thô lỗ của Trương Thuận.
- Các người bắt nạt người ta, các người bắt nạt người ta! - Lão Phú Quý nhảy dựng lên, định lao ra ngoài nhà thì Phúc Hải đã vội vàng kéo giật lại.
Trương Thuận phanh phới áo khoác, để lộ lồng ngực, bước một bước dẫm chân thẳng vào trong nhà.
- Tất cả đừng cãi nhau nữa. - Lưu Cảnh Quế nghiêm nghị lên tiếng, - Xuân Chi, em đi đưa Phú Quý đại gia về nhà đi. Xuân Bảo với anh em Phúc Hải ra đồng trông nom việc xả nước, anh em Trương Thuận ở lại đây.
Cuộc họp lập tức giải tán.
Lưu Cảnh Quế suy nghĩ một lát rồi đuổi theo ra ngoài, gọi Xuân Bảo quay lại và dặn dò:
- Lúc ra đến bãi sông, em hãy tìm hiểu tình hình với mọi người xem thế nào, xem có kẻ nào đang cố tình châm chọc khiêu khích hay không.
Trương Thuận đối mặt với Lưu Cảnh Quế, ngồi trên chiếc ghế dựa sát tường, cúi gằm đầu xuống.
- Cậu hãy đầu đuôi gốc tích mọi chuyện ra xem nào. - Lưu Cảnh Quế rót cho Trương Thuận một bát nước.
Trương Thuận uống ừng ực mấy ngụm, quẹt miệng rồi tức giận tuôn một thôi một hồi, nước bọt văng tứ tung. Cuối cùng, trút giận xong, cậu ta bĩu môi nói:
- Tôi biết thể nào anh cũng phê bình tôi là kẻ phá hoại sự đoàn kết cho mà xem!
- Tự kiểm điểm đúng lắm! - Lưu Cảnh Quế cười nói, - Thế sao cậu còn cãi nhau với lão Phú Quý làm gì?
- Tôi không nhịn nổi cục tức! - Trương Thuận bẳn tính đáp.
Lưu Cảnh Quế đặt tay lên bả vai cậu ta, ân cần bảo:
- Người anh em à, đây là lỗi của cậu rồi. Lão Phú Quý nhường hay không khu vườn đó phải tùy thuộc vào việc người ta có tự nguyện hay không chứ, không thể ép buộc người ta được, vì khu vườn này là do ban quản lý xã cho phép ông ấy giữ làm ruộng tư mà. Cậu có biết tiếng gầm vừa rồi của cậu không chỉ làm tổn thương tâm lý của lão Phú Quý, mà còn tạo cớ cho kẻ phá hoại nhân cơ hội châm ngòi ly gián nữa hay không? Cậu chẳng lẽ không nhận ra sau lưng lão Phú Quý chắc chắn có kẻ xúi giục hay sao? Cứ đà này, tầng lớp trung nông sẽ thấy bất an, những hộ gia đình có ruộng tư cũng sẽ thấy bất an, cậu xem sức ảnh hưởng lớn đến nhường nào chứ?
Trương Thuận cúi gằm đầu, không nói nổi một câu nào, những giọt mồ hôi từ trên đầu cứ thế tí tách rơi xuống.
- Đi! Sang nhận lỗi với lão Phú Quý đi, tôi đi cùng cậu.
Trương Thuận miễn cưỡng đứng dậy. Lưu Cảnh Quế mỉm cười, thế là hai người đi trước đi sau theo sát nhau đến nhà lão Phú Quý.
Lão Phú Quý vốn dĩ là người tin tưởng Xuân Chi nhất, vừa về đến nhà là lão đã sụt sùi nước mắt nước mũi kể lể nỗi oan ức với Xuân Chi, khóc lóc hu hu.
Xuân Chi bưng đến một chậu nước, vắt khăn mặt đưa cho lão lau mặt, vừa an ủi:
- Đây là lỗi của Trương Thuận rồi. Anh ấy là người ruột để ngoài da, tính tình cứ như thùng dầu hỏa gặp lửa là bén, chúng cháu nhất định bắt anh ấy kiểm điểm. Bác tuyệt đối không được nghe lời phao phí khiêu khích của kẻ tiểu nhân xấu xa nào cả, toàn xã chúng ta đều là người một nhà ruột thịt, đi chung một con đường, bọn kẻ xấu căm ghét chủ nghĩa xã hội, thấy thành quả chiến thắng của chúng ta nên đỏ mắt ghen tị, thế nên mới muốn phá hoại sự đoàn kết của chúng ta, bác không thể sập bẫy bọn chúng được đâu!
Lão Phú Quý im bặt không nói gì nữa.
Xuân Chi liền hỏi:
- Đại gia, bác nói cho cháu nghe đi, rốt cuộc là kẻ nào đứng sau lưng nói xấu thế ạ?
Lão Phú Quý định há miệng, nhưng giữa chừng lại nuốt ngược vào trong, ngụy biện nói:
- Con gái ơi, chẳng có ai xúi giục gì đâu, là đại gia nhất thời nghĩ quẩn thôi, được con điểm xuyết cho một cái thế là trong lòng sáng tỏ ngay rồi.
Đúng lúc ấy, ngoài sân vang lên tiếng Lưu Cảnh Quế hô lớn:
- Thúc Phú Quý ơi, Trương Thuận đến chân thành nhận lỗi với bác đây này!
Nhìn qua lớp kính cửa sổ thấy Trương Thuận lủi thủi cúi gằm đầu đi theo sau Lưu Cảnh Quế, Xuân Chi vội kéo lão Phú Quý ra tận cửa đón tiếp.
Lưu Cảnh Quế lách người sang một bên, Trương Thuận bước lên một bước, cúi đầu nói:
- Đại gia, bác đừng giận nữa nhé, là do lỗi của cháu.
Lão Phú Quý hổ thẹn đến đỏ bừng cả mặt, lên tiếng:
- Cũng tại cái đầu óc cổ hủ của bác không thông suốt được. Bác không giận cháu đâu, cháu là đứa trẻ do bác nhìn từ bé lớn lên, tính tình hệt như bố cháu, cứ như quả pháo hoa vậy.
Trương Thuận gật đầu vâng dạ:
- Vâng ạ, vâng ạ.
Xuân Chi thấy bộ dạng lúng túng của cậu ta liền phì cười, lên tiếng:
- Anh Trương Thuận, anh ra đồng đi thôi!
Trương Thuận đang chầu chực để được chuồn khỏi nhà lão Phú Quý, câu nói của Xuân Chi như giải thoát cho cậu ta. Cậu ta bước chân ra khỏi cổng, một luồng gió xuân thổi thốc vào mặt, sảng khoái làm sao! Gió đã thổi tỉnh cái đầu óc đang mụ mị.
Ra đến bãi sông, liền trông thấy cô thôn nữ xinh đẹp Ngân Hạnh đang đứng bên nhánh mương, tay chống nạnh, như đang hướng về phía khúc quanh sông xa tít tắp mà lớn giọng hô:
- Kẻ nào dám châm chọc phá hoại sự đoàn kết trong xã của chúng ta, chúng ta sẽ tiến hành đấu tranh kiên quyết đến cùng với kẻ đó!
Trương Thuận vui vẻ mỉm cười, thầm nghĩ trong lòng: "Cô bé này thật thẳng thắn và bộc trực làm sao!"
Ngân Hạnh nhìn thấy Trương Thuận đang chạy tới liền gọi lớn:
- Anh Trương Thuận, bố em có tư tưởng ích kỷ, em thay mặt ông ấy xin lỗi anh nhé!
Trương Thuận vừa phấn khích vừa xúc động đáp lời:
- Em gái Ngân Hạnh, anh đã nhận lỗi với thúc Phú Quý rồi. Toàn xã chúng ta phải đoàn kết lại như một cái cối xay lớn cho tụi khốn nạn kẻ xấu tức chết đi mới thôi!
- Đúng thế! - Ngân Hạnh cất cao giọng lanh lảnh hô vang.
Âm thanh ấy vang vọng mãi trên cánh đồng phẳng lặng, lan đi thật xa, thật xa.
