"RANDOLPH CRESCENT, N.W.

"PUGH THÂN MẾN — Tôi hy vọng anh sẽ thích chiếc tẩu thuốc mà tôi gửi kèm theo đây. Đây có thể coi là một ví dụ khá kỳ lạ về một trường hợp chạm khắc Ấn Độ nào đó. Và đây là món quà từ

"Thân ái, Joseph Tress."

Thật sự rất hào phóng đối với Tress — vô cùng hào phóng! Nhất là khi tôi thừa biết việc tặng quà vốn không phải là phong cách của Tress. Sự thật là khi nhìn thấy hình thù chiếc tẩu, tôi đã vô cùng kinh ngạc. Nó được đựng trong một chiếc hộp bằng gỗ đàn hương, bản thân chiếc hộp cũng được chạm trổ những mẫu hình vô cùng độc đáo. Tôi dùng từ "độc đáo" một cách có cân nhắc, bởi vì dẫu cho tay nghề chạm khắc quả thực có nét nghệ thuật riêng, thì kết quả mang lại không thể gọi là đẹp đẽ. Người thợ chạm đã cẩn thận trang trí chiếc hộp bằng những hình thù xấu xí nhất mà tôi từng nhớ là mình từng thấy. Chúng trông giống như những con quỷ. Hoặc có lẽ chúng được tạc để đại diện cho một vị thần linh thuộc hệ thống thần thoại nào đó mà ơn trời, tôi hoàn toàn không biết tới. Bản thân chiếc tẩu cũng xứng đáng với chiếc hộp đựng nó. Nó làm bằng bọt biển, với phần ống hút bằng hổ phách. Nó hơi quá khổ so với việc hút thuốc thông thường. Nhưng suy cho cùng, tất nhiên là chẳng ai đem một chiếc tẩu như thế ra để hút. Trong bộ sưu tập của tôi có những chiếc tẩu mà tôi thà đem ra ăn chứ còn lâu mới nghĩ đến chuyện châm lửa hút chúng. Cứ thử bảo một kẻ cuồng đồ sứ cho bạn mượn bộ tách trà chiều dòng Old Chelsea đời đầu của hắn xem, bạn sẽ nhận ra vài chân lý phũ phàng về độ bền của tình bạn con người. Giá trị của chiếc tẩu, đúng như Tress đã gợi ý, nằm ở những đường nét chạm khắc. Không phải tôi cho rằng nó đẹp, cũng chẳng khác nào tôi ca tụng nghệ thuật chạm trổ trên chiếc hộp, nhưng như Tress đã viết trong thư, nó rất kỳ lạ.

Phần thân và nõ tẩu khá trơn nhẵn, nhưng trên gờ nõ tẩu lại chễm chệ một sinh vật kỳ lạ nào đó trông giống loài thằn lằn. Lúc đầu mới nhìn, tôi tự nhủ đó là một con bạch tuộc, nhưng từ đó về sau tôi có lý do để tin rằng nó là một thành viên gần như độc nhất vô nhị trong họ thằn lằn. Sinh vật này được tạc ở tư thế đang bò qua gờ nõ tẩu hướng xuống phần thân, và những chiếc chân, xúc tu, vòi hoặc bất cứ thứ gì gọi tên như vậy của nó, nếu tôi được phép dùng một từ thông tục, đang tỏa ra "khắp mọi nơi". Chẳng hạn, hai hoặc ba chiếc quấn quanh nõ tẩu, hai hoặc ba chiếc khác quấn chặt lấy phần thân, và có một chiếc, trông cực kỳ gớm ghiếc, vươn thõng lên không trung, đến mức nếu bạn ngậm tẩu vào miệng, thứ đó sẽ chĩa thẳng vào mũi bạn.

Điểm thú vị không kém ở sinh vật này là nó sống động một cách kỳ dị. Nó có vẻ được tạc bằng hổ phách, nhưng chắc hẳn người ta đã pha thêm chất tạo màu nào đó, bởi vì ở bên trong lớp hổ phách, con vật mang một màu xanh lá ma quái đến lạ lùng. Càng ngắm kỹ chiếc tẩu, tôi càng kinh ngạc trước sự hào phóng của Tress. Tôi và anh ta vốn là những nhà sưu tập đối địch nhau. Tôi không có ý nói toạc mòi ra rằng bộ sưu tập tẩu của hắn toàn là đồ bỏ đi, bởi vì trên thực tế, hắn cũng có hai hoặc ba mẫu khá đàng hoàng. Nhưng nếu đem bộ sưu tập của hắn so sánh với tôi thì thật là ngớ ngẩn. Tress thừa thức điều đó, và hắn tức tối vì điều ấy. Hắn bực bội đến mức có lần, ít nhất là trong một dịp, đã lớn tiếng tuyên bố rằng chỉ riêng một chiếc tẩu của hắn — tôi tin là hắn đang ám chỉ món đồ cổ xứ Birmingham được gán ghép một cách lố bịch cho Sir Walter Raleigh — cũng đáng giá hơn toàn bộ bộ sưu tập của tôi cộng lại. Mặc dù tôi đã tha thứ cho chuyện đó, và hy vọng mình sẽ luôn tha thứ cho những lời nói thốt lên khi lòng đố kỵ lấn át bản tính cao đẹp, ngay cả ở một kẻ như Joseph Tress, nhưng không có nghĩa là tôi đã quên nó. Do đó, hắn hoàn toàn không phải là kiểu người mà tôi mong đợi sẽ nhận được quà. Hơn nữa lại là một món quà thế này! Tôi không tin rằng bản thân hắn sở hữu một chiếc tẩu nào đẹp hơn thế trong bộ sưu tập của mình. Vậy mà hắn lại đem tặng nó cho tôi! Tôi đã đánh giá thấp con người này. Tôi tự hỏi hắn đã kiếm được nó từ đâu. Tôi từng tận mắt thấy những chiếc tẩu của hắn; tôi nắm rõ chúng trong lòng bàn tay — và thỉnh thoảng hắn cũng sở hữu vài thứ đồ đồng nát tẻ nhạt phết đấy chứ! — nhưng chưa bao giờ tôi nhìn thấy chiếc tẩu này trước đây. Càng ngắm nghía, tôi càng thêm kinh ngạc. Con quái vật bám trên gờ nõ tẩu trông quá đỗi sống động. Hai con mắt nhỏ như hạt cườm của nó dường như đang ánh lên thứ trí khôn đậm chất con người. Chiếc tẩu hấp dẫn tôi đến mức tôi thực sự hạ quyết tâm... hút thử nó!

Tôi nhồi đầy thuốc lá Perique vào tẩu. Bình thường tôi hay dùng loại Birdseye, nhưng vào những dịp cực kỳ hiếm hoi dùng đến một món đồ trưng bày như thế này, tôi sẽ hút Perique. Tôi châm lửa với một chút cảm giác hồi hộp đầy thú vị. Khi làm vậy, mắt tôi buộc phải dán chặt vào con quái vật. Con quái vật chĩa thẳng chiếc xúc tu đang giơ lên về phía tôi. Khi hít làn khói thuốc hăng hắc ấy vào lồng ngực, chiếc xúc tu kia mang lại cho tôi một cảm giác thực sự quái đản. Trời đang ban ngày ban mặt, và tôi đứng hút thuốc ngay trước cửa sổ, thế mà tôi vẫn bị tác động mạnh đến mức có cảm giác chiếc xúc tu không chỉ đang rung lên — điều này hoàn toàn có thể xảy ra do đặc thù vị trí của nó — mà thực sự đang chuyển động, đang dài ra — nghĩa là vươn về phía trước, tiến sát hơn về phía tôi, và về phía chóp mũi tôi. Quá ấn tượng bởi ý nghĩ đó, tôi bèn rút tẩu ra khỏi miệng và săm soi con quái vật thật tỉ mỉ. Quả thực, ảo giác ấy có thể châm chước được. Người nghệ sĩ đã nhúng tay tạo tác tài tình đến mức ông ta đã thành công trong việc tạo ra một sinh vật mà với sự kỳ quái của nó, tôi chỉ có thể hy vọng rằng ngoài đời thực không có nguyên mẫu nào tồn tại.

Đặt lại chiếc tẩu lên môi, tôi rít vài hơi. Chưa bao giờ việc hút thuốc lại mang lại cho tôi hiệu ứng kỳ lạ đến thế. Hoặc là chiếc tẩu, hoặc là sinh vật trên đó, đang phát tiết một thứ sức hút kỳ quái nào đó. Dường như, chẳng cần một giây báo trước nào, tôi đang trôi dạt vào một xứ sở của những giấc mơ. Tôi nhìn thấy con quái vật đang bám trên nõ tẩu quằn quại và vặn vẹo. Tôi thấy nó tự nhổm dậy khỏi lớp bọt biển.