Tôi là người am hiểu về nó hơn bất kỳ ai trên thế giới này, không ngoại trừ cả chủ nhân hiện tại của nó. Tôi có thể kể lại toàn bộ lịch sử của viên ngọc, từ tay gã người Xây-lân đã tìm thấy nó, gã phiêu lưu người Tây Ban Nha đã đánh cắp nó, vị hồng y đã mua nó, đức giáo hoàng đã ân chuẩn nhận lấy nó, người con ưu ái của Giáo hội đã tiếp nhận nó, nữ công tước ăn chơi đàng điếm đã đem cầm cố nó, cho đến vị giáo phẩm lừng lẫy hiện đang gìn giữ nó như một bảo vật gia truyền.

Nó sẽ chiếm riêng một chương trong công trình sắp xuất bản của tôi mang tựa đề "Những hòn đá lịch sử", nơi người đọc có thể tìm thấy mọi chi tiết đầy đủ về trọng lượng, kích thước, màu sắc và giá trị của nó. Hiện tại, tôi sẽ kể lại một sự cố trong lịch sử của viên ngọc mà vì những lý do hiển nhiên sẽ không được công bố — trên thực tế, tôi hy vọng bạn đọc xem như chuyện này được kể lại trong sự bảo mật tuyệt đối.

Tôi chưa từng nhìn thấy tận mắt viên ngọc khi bắt đầu viết về nó, và mãi cho đến một buổi tối mùa xuân năm ngoái, khi đang ở trọ nhà cháu tôi là Ngài Thomas Acton, tôi mới đến gần nó trong khoảng cách có thể đo lường được. Một buổi tiệc tối sắp diễn ra, và theo sự xúi giục của tôi, Giám mục xứ Northchurch cùng cô Panton, ái nữ kiay người thừa kế của ngài, nằm trong số những vị khách được mời.

Bữa tối hôm đó đặc biệt ngon, tôi nhớ rất rõ điều đó. Thực ra, tôi thấy mình có một phần trách nhiệm trong việc này khi đã tuyển được người đầu bếp mới — một thanh niên Ý tài năng, học trò của vị bếp trưởng già đáng kính tại câu lạc bộ của tôi. Chúng tôi đã cùng nhau xem xét kỹ lưỡng thực đơn, tạo ra một kết quả mới mẻ đầy sảng khoái nhưng lại không quá táo bạo để làm phiền lòng những vị khách quê mùa ngây thơ được mời đến.

Thìa súp đầu tiên đã mang lại sự trấn an, và tôi nhìn về phía cuối bàn để trao cái nhìn chúc mừng với Leta. Có chuyện gì bất ổn vậy? Không có hồi đáp. Khuôn mặt xinh đẹp của cô ấy đỏ bừng, nụ cười gượng gạo, cô đang trò chuyện có phần quá mức vồn vã với người hàng xóm là Ngài Harry Landor, mặc dù Leta là một trong số ít phụ nữ hiểu được tầm quan trọng của việc để một người đàn ông được yên ổn thưởng thức bữa tối mà không bị làm phiền, không cho phép bất kỳ chủ đề nghiêm túc nào xuất hiện trước món thịt nướng, và để dành sự sắc sảo trong trò chuyện cho món tráng miệng.

Khách khứa ổn cả chứ? Không có sự cố nào chứ? Tôi đã xem qua danh sách khách mời cùng cô ấy, lựa chọn chính xác những người nên được mời đến để gặp vợ chồng Landor, những người hàng xóm mới của chúng ta. Không phải là một buổi tụ họp quận lỵ cồng kềnh, cũng chẳng phải là một bữa tiệc phô trương nhập khẩu từ thành phố, mà là sự hòa quyện khéo léo của cả hai. Đã có chuyện gì xảy ra rồi sao? Tôi đã đến dự tiệc muộn và bỏ lỡ khoảnh khắc đón khách ở phòng khách. Đó là lỗi của Leta. Con bé có thói quen bước vào phòng tôi và thêm những nét chạm cuối cùng cho trang phục của tôi. Tôi để mặc nó làm thế, vì giờ đây tôi không còn tự tin vào bản thân sau nhiều năm phụ thuộc vào người hầu phòng xuất sắc nhất. Gu thẩm mỹ của nó nhìn chung không có gì để bàn cãi, nhưng hôm nay nó lại vướng vào một thứ tính khí thất thường của phụ nữ khiến tôi bực mình và đến bữa tối muộn.

"Ủa chú Paul không định đeo chiếc nhẫn sapphire của chú sao ạ!" con bé kêu lên với vẻ đầy kinh hãi. "Ối, sao chú không chọn viên hồng ngọc ạ?"

Tôi nhẹ nhàng nhắc nhở nó: "Chính con khăng khăng đòi chọn cách bài trí bàn tiệc theo ý mình mà. Với bộ đồ ăn bằng gốm sứ Crown Derby dập nổi và hoa lan thế kia, viên hồng ngọc trông sẽ man rợ hết biết. Thôi nào, lẽ ra con nên dùng bộ Limoges, nến trắng và khăn trải giữa bàn bằng lụa vàng chứ—"

"Ơ, nhưng mà—con thất vọng quá—con muốn đức cha nhìn thấy viên hồng ngọc của chú—hoặc một trong những viên đá quý khắc hình của chú—"

"Cháu yêu ạ, chính vì nể mặt đức cha mà chú mới đeo chiếc nhẫn này đấy. Con biết con gái ngài là người thừa kế viên ngọc bích Valdez vĩ đại cơ mà—"

"Dĩ nhiên là thế rồi, và khi ngài đang giữ một viên đá lớn gấp ba lần của chú, thì đeo nó làm gì nữa chứ? Viên hồng ngọc đi chú Paul yêu quý, làm ơn đi mà!"

Tôi có thể thấy con bé đang vô cùng kiên quyết, và xét đến những nghĩa vụ mà tôi được cho là mang ơn nó cùng Tom, việc nhượng bộ chỉ là một chuyện nhỏ, nhưng nó lại gây ra khá nhiều phiền toái rườm rà. Khuy măng sét, khuy áo sơ mi, dây đồng hồ, tất cả đều đã được lựa chọn kỹ lưỡng để đi tông với viên sapphire, nay đều phải thay đổi hết; viên ngọc lục bảo mà tôi chọn làm phương án dung hòa lại đòi hỏi những phụ kiện diêm dúa hơn với sắc vàng đậm hơn; và tiếng chuông báo giờ ăn tối vang lên ngay khi tôi cất hộp trang sức của mình — di vật duy nhất còn sót lại của một gia tài từng rất khấm khá — vào chiếc két chống cháy.

Tuy nhiên, tối hôm đó viên ngọc lục bảo trông rất ổn. Tôi dán mắt vào nó để tìm kiếm sự an ủi mỗi khi cô Panton tỏ ra khó ưa.

Cô ta là một kẻ trẻ tuổi gầy gò, da ngăm vàng, độc đoán và chẳng có chút tài trò chuyện nào. Tôi nhắc đến những viên ngọc bích nổi tiếng của cha cô ta. "Là ngọc bích của tôi," cô ta sửa lại một cách chua chát; "dù tôi bị pháp luật tước quyền sử dụng chúng để sinh lợi." Cô ta còn thông báo cho tôi biết rằng cô ta coi chúng vô số món đồ trang sức vô tích sự, đáng lẽ nên đem bán đi để làm từ thiện cho ngoại đạo. Tôi đành từ bỏ chủ đề đó, và trong khi cô ta diễn thuyết về công cuộc của Phong Chúa Ruy-băng Xanh đối với người thổ dân Bosjesman, tôi cố gắng tìm hiểu xem có sự xáo trộn nào trong cách sắp xếp bàn ăn hay không. Chắc chắn là số lượng khách nhiều hơn hoặc ít hơn dự kiến phải không? Phía bên kia ổn cả. Ai là khách thừa bên phía chúng tôi vậy? Tôi nhoài người về phía trước. Phu nhân Landor ngồi ở một bên Tom, còn bên kia là ai? Tôi thoáng thấy những chiếc lông vũ màu hồng và xanh lá đang gật gù trên đĩa ăn, và bên dưới chúng là chiếc mũi hồng ngọc nằm trên một khuôn mặt xanh xao cùng chiếc cằm hạt dẻ hoàn toàn xa lạ với tôi. Một đôi mắt xám sắc lạnh liếc xéo dọc bàn ăn và bắt gặp tôi đang dòm ngó, thế là tôi vội rụt người lại, chỉ kịp nhận thêm hai bàn tay giống như móng vuốt, đeo diềm đăng ten nhọn cùng một nồng độ nhẫn lấp lánh, đang đắc ý cầm dao nĩa. Cô ta là ai vậy? Thỉnh thoảng người ta lại nghe thấy một giọng nói thé chua chát cất lên hướng về phía Tom, kèm theo một tiếng cười khiến tôi rùng mình; nó có âm sắc giống hệt tiếng thét của loài chim săn mồi hay tiếng hú của loài chó rừng. Tôi đã từng nghe kiểu cười đó trước đây, và nó luôn khiến tôi có cảm giác như một con thỏ không tấc sắt trong tay. Mỗi khi tiếng cười đó vang lên, tôi lại thấy chiếc quạt của Leta rung lên dữ dội hơn và điệu bộ của con bé càng thêm vẻ hồi hộp lo lắng. Tội nghiệp con bé thân yêu! Trong ký ức của mình, chưa bao giờ tôi mong một bữa tiệc chóng kết thúc đến thế để có thể trấn an nó bằng sự ủng hộ và cảm thông của tôi, dù chẳng hiểu mảy may vì sao những điều đó lại cần thiết đến vậy.

Cuối cùng thì món kem lạnh cũng được dọn lên. Một tấm thực đơn gấp đôi được đặt bên cạnh tôi. Tôi lén đọc nó mà không để ai chú ý. "Ngăn không cho B. nhập bọn với chúng ta ở phòng khách." B.? Đương nhiên là vị giám mục rồi. Rất sẵn lòng. Nhưng tại sao? Và bằng cách nào? Đó mới là vấn đề, khỏi cần thắc mắc "tại sao". Liệu tôi có thể dụ ngài vào thư viện — phòng bida — hay nhà kính được không? Tôi nghi ngờ điều đó, và tôi càng nghi ngờ hơn về việc mình sẽ phải làm gì với ngài một khi đã lừa được ngài vào đó.

Vị giám mục là một nhân vật tôn giáo cao cả và uy nghi theo phong cách trung cổ, ngực nở, giọng trầm, dáng điệu thượng võ. Tôi có thể hình dung ra cảnh ngài tay cầm chùy chiến xông lên dẫn đầu các chư hầu, hoặc giao nộp một kẻ bất phục tùng thời bấy giờ cho máy tra tấn và kìm kẹp ngón tay, chứ không thể tưởng tượng ngài đi lang thang giữa những ấn bản quý hiếm, những cuốn sách dày cộp và bìa sách đóng theo phong cách Grolier, hay hạ mình hút một điếu xì-gơ yên tĩnh giữa những rặng dương xỉ và hoa lan. Tuy nhiên, tôi tự thề rằng mình phải và sẽ tuân lệnh Leta, ngay cả khi tôi buộc phải khóa cửa theo phong cách táo bạo xưa cũ của thời kỳ đã qua, và tuyên bố sẽ bắn bất kỳ kẻ nào dám rời đi khi trong chai vẫn còn một giọt.

Các quý bà đang đứng dậy. Người phụ nữ đi đầu hàng cười khúc khích và gật đầu chào những chiếc lông vũ màu hồng của mình một cách điệu đà trước mặt Tom, trong khi đôi mắt diều hâu của bà ta đảo nhanh đầy vẻ săn mồi khắp tất cả chúng tôi. Bà ta đột ngột dừng lại, tạo ra một sự ùn tắc và hỗn loạn.

"Ồ, đức cha kính mến! Ngài ở đây mà tôi lại không nhìn thấy! Lát nữa ngài phải đến trò chuyện thật lâu với tôi đấy nhé. Tạm biệt —!" Bà ta vẫy quạt chào ngài qua vai tôi rồi bước đi lướt thướt. Leta, đi ngang qua tôi cuối cùng, trao cho tôi một cái nhìn tuyệt vọng vô tận.

"Phu nhân Carwitchet!" ai đó thốt lên. "Tôi không thể tin nổi vào mắt mình nữa."

"Tưởng bả chết rồi hoặc đang thụ án tù khổ sai chứ. Không đời nào lại nghĩ có thể gặp bả ở đây," một người khác thì thầm nói với tôi đầy vẻ kín đáo.

"Carwitchet nào cơ? Không phải là mẹ của cái tay Carwitchet từng..."

"Chính hắn đấy. Cái tên Carwitchet từng..." Tom vừa nhún vai vừa xác nhận. "Chúng ta không cần phải bàn sâu hơn nữa, vì bả là khách của tôi. Đúng là xui xẻo hết chỗ nói. Tôi gặp họ ở Buxton, tưởng họ là những kẻ cực kỳ vui tính — trên thực tế, Carwitchet đã mang ơn tôi rất lớn về một con ngựa mà tôi suýt bị lừa mua — và thế là tôi tiện mồm đưa ra lời mời chung đến chơi nhà, như người ta vẫn hay làm ấy mà. Ai mà ngờ được chiều nay bả lại xách hành lý đến tận đây ngay trước giờ ăn tối, định ở lại cả tuần, hoặc hai tuần nếu lão chồng Carwitchet sang chung vui được." Một tiếng rên rỉ đồng cảm vang quanh bàn ăn. "Đành chịu thôi. Tôi nói ra điều này chỉ để cho các bạn thấy rằng tôi hoàn toàn không hề tự nguyện mời những thể loại người thế này đến đây; nhưng sự việc đã rồi, xin đừng bàn về họ nữa." Tuy nhiên, chủ đề đó hoàn toàn không bị bỏ dở, và tôi đã cẩn thận để nó không chìm vào quên lãng. Ở đầu bàn bên phía chúng tôi, câu chuyện này nối tiếp câu chuyện kia cứ râm ran lan truyền — nói nhỏ thôi vì nể mặt Tom — nhưng hoàn toàn nghe rõ mồn một.

"Carwitchet á? À vâng. Dính líu vào cái vụ ly hôn của nhà Rawlings phải không? Một kẻ tồi tệ. Bị tống cổ khỏi Trung đoàn Kỵ binh Cận vệ vì tội gian lận cờ bạc, hay móc túi, hay đại loại thế — còn nhớ vụ lùm xùm ở Câu lạc bộ Cerulean chứ? Vụ bê bối bị phơi bày — rồi cả vụ giả mạo thư từ nữa — à, đó là mụ mẹ — vụ án bị ém nhẹm đi bằng cách nào đó. Lẽ ra bả phải đang thụ án mười bốn năm tù rồi — và cả vụ của tội nghiệp Farrars, viên giám đốc ngân hàng — nắm thớt được một số bí mật của ổng rồi tống tiền cho đến khi ổng tự sát bằng cách bắn vào đầu..."

Câu chuyện ly kỳ đến mức tôi quên bẵng đi mất vị giám mục, cho đến khi một tiếng thở gấp khẽ khàng bên khuỷu tay làm tôi giật mình. Ngài đang ngả người ra phía sau ghế, phần cạo râu nhẵn nhụi dưới cằm bỗng tái nhợt như xác chết, cặp chân mày hung dữ kiêu hãnh rũ xuống rũ rượi trên đôi mắt đờ đẫn như cá chết, dáng người bề thế bỗng teo tóp lại. Ngài đang cố dùng bàn tay run rẩy để rót rượu. Chiếc bình đựng rượu va vào ly kêu lảng choảng và rượu tràn ra cả khăn bàn.

“Tôi e rằng ngài thấy phòng này hơi nóng. Hay chúng ta sang thư viện nhé?”

Ngài đứng phắt dậy và lầm lũi đi theo tôi như một con cừu non.

Ngài liền lấy lại bình tĩnh ngay khi bước vào sảnh, và lịch sự từ chối mọi lời mời mọc brandy pha soda — lời khuyên y tế — cùng tất cả những thứ khác mà vốn hiểu biết hạn hẹp của tôi có thể nghĩ ra. Ngài chỉ đòi xe đến đón "ngay lập tức" và yêu cầu gọi cô Panton ra ngay lập tức.

Tôi tận dụng tối đa khoảng thời gian ít ỏi còn lại của mình.

"Tôi vô cùng tiếc vì ngài cảm thấy không đủ sức để ở lại lâu hơn một chút, thưa đức cha. Tôi đã trông chờ được khoe với ngài vài món đồ trang sức nhỏ nhặt của mình, những thứ vớt vát được sau đống đổ nát của gia tài một thời. Chẳng thấm tháp gì so với bộ sưu tập của chính ngài."

Vị giám mục đưa tay ôm ngực. Hơi thở ngài ngắn và dồn dập.

"Cơn chóng mặt ấy lại tái phát," ngài giải thích với một nụ cười nhợt nhạt. "Chắc ngài đang nghĩ đến viên ngọc bích Valdez phải không? Có ngày," ngài nói tiếp với vẻ bình tĩnh giả tạo, "tôi có thể sẽ có vinh dự được cho ngài chiêm ngưỡng nó. Hiện tại nó đang ở ngân hàng của tôi."

Tiếng bước chân của cô Panton vang lên ngoài sảnh. "Ông nổi tiếng là một nhà sành sỏi, ông Acton," ngài nói tiếp vội vã. "Bộ sưu tập của ông có giá trị không? Nếu có, hãy cất giữ cho cẩn thận; đừng rời một chiếc nhẫn nào khỏi tay, hay chìa khóa hộp trang sức khỏi túi cho đến khi ngôi nhà được dọn sạch sẽ trở lại." Những từ ngữ tuôn trào từ đôi môi ngài trong một tiếng thì thầm đầy thôi thúc, ngài trao cho tôi một cái nhìn đầy ẩn ý, rồi cùng con gái ra về. Tôi quay trở lại phòng khách, đầu óc quay cuồng trong sự hoang mang.

“Hả! Đức cha kính mến đã về rồi sao!” Phu nhân Carwitchet hét lên từ chiếc ghế dài bành ở giữa phòng, nơi bà ta đang ngồi, vây quanh là hầu hết các quý ông, ai nấy đều có vẻ rất hào hứng với câu chuyện của bà ta. “Và tôi đang rất muốn trò chuyện ôn lại chuyện cũ với ngài ấy thế cơ chứ. Người vợ tội nghiệp của ngài ấy là bạn thân nhất của tôi đấy. Mira Montanaro, con gái của vị giám đốc ngân hàng lớn, chắc ngài biết chứ. Không thể nào có chuyện cái con mụ nhà quê hợm hĩnh đáng ghét đó lại là con gái của Mira tội nghiệp của tôi được. Người thừa kế của toàn bộ gia tộc Montanaro mà lại mặc một chiếc váy ren đen trị giá có hai xu! Khi tôi nghĩ đến vẻ đẹp và những bộ trang sức của mẹ cô ta! Có bao giờ cô ta đeo ngọc bích không? Có ai từng nhìn thấy cô ta đeo chúng chưa? Mười một viên đá lớn đính trên một bộ khung cổ xưa tuyệt đẹp, và viên ngọc bích Valdez vĩ đại — trị giá hàng ngàn hàng vạn — làm mặt dây chuyền.” Không ai đáp lại. “Tối nay tôi muốn chọc cho vị giám mục tức điên lên một phen. Xưa kia bả cứ làm cho ngài ấy phát điên mỗi khi tôi đeo cái này.”

Bả lần mò giữa những lớp ren ở cổ áo, và moi ra một chiếc mặt dây chuyền được treo vào một dải nhung quanh cổ. Tôi thực sự há hốc mồm khi bà ta buông tay ra. Một viên ngọc bích với hình thù kỳ dị lóe lên thứ ánh sáng xanh chớp nhoáng vào chúng tôi. Thật là một viên ngọc! Một sắc xanh hoa ngô thuần khiết, đậm đà ngay cả dưới thứ ánh sáng nhân tạo tồi tàn đó, với chiều sâu màu sắc nhung mượt và độ trong suốt rói lóa của ánh sáng và bóng tối — một viên ngọc không thể nào quên! Tôi vô thức giơ tay ra, nhưng phu nhân Carwitchet rụt lại với một tiếng kêu điệu đà. “Không! Không! Anh không được nhìn gần hơn đâu. Nói cho tôi nghe anh nghĩ gì về nó lúc này đi. Nó có đẹp không?”

"Tuyệt đỉnh!" là tất cả những gì tôi thốt lên, ngẩn ngơ ngắm nhìn vẻ đẹp xanh biếc kỳ diệu của viên đá quý ấy như đang trong trạng thái thôi miên.

Bả cất lên một tiếng cười lanh lảnh chế nhạo.

"Ngài Acton vĩ đại lại bị lừa phỉnh bởi một món đồ trang sức rẻ tiền của hãng Palais Royal kìa! Quả là một màn quảng cáo tuyệt vời cho Bogaerts et Cie! Họ hoàn toàn là những nghệ sĩ trong lĩnh vực lừa đảo. Anh không nhớ cái quầy hàng của họ tại Triển lãm Paris đầu tiên sao? Họ có đồ giả của mọi viên đá nổi tiếng ở đó; nhưng tôi chưa từng nghĩ thứ do con người làm ra lại có thể đánh lừa được ngài Acton, chưa bao giờ!" Và bả lại cười ré lên một tràng chế nhạo, và tất cả những gã ngốc xung quanh bả đều cười hì hì ra điều hiểu chuyện, cứ như thể bọn chúng đã nhận ra trò đùa từ lâu vậy. Tôi quá hoang mang chẳng biết đáp lời thế nào, điều đó xét cho cùng lại là một may mắn. "Chắc tôi không được phép kể lý do vì sao tôi lại bỏ ra một số tiền bằng quan Pháp khá lớn để mua thứ này nhỉ?" bả tiếp tục, dùng chiếc quạt đang khép lại gõ nhẹ lên đôi môi đang mím chặt, và liếc mắt đưa tình với tất cả chúng tôi giống như một con vẹt đang muốn được dỗ dành để nói chuyện. "Đó là một câu chuyện kỳ lạ đấy."

Tôi chẳng muốn nghe giai thoại của bà ta chút nào, nhất là khi thấy bà ta đang rất muốn kể. Thứ duy nhất tôi muốn là được nhìn lại chiếc mặt dây chuyền đó. Bà ta đã nhét nó trở lại giữa những lớp ren áo, chỉ còn lại chiếc vòng giữ nó với dải nhung là có thể nhìn thấy được. Nó được nạm ba viên ngọc bích nhỏ, và ngay cả từ khoảng cách xa, tôi vẫn nhận ra rõ ràng chúng là đồ giả, và là đồ giả loại kém. Tôi cảm thấy một luồng cảm giác tự hoài nghi bản thân kỳ lạ. Phải chăng viên đá lớn kia cũng chẳng khá hơn? Lẽ nào, dẫu chỉ trong chốc lát, tôi lại có thể bị lóa mắt bởi một món đồ giả, lại còn là đồ giả kém chất lượng đến thế? Những sự kiện trong buổi tối đã làm tôi bấn loạn và bối rối. Tôi muốn tĩnh tâm suy nghĩ lại mọi chuyện. Tôi phải đi ngủ thôi.

Phòng của tôi ở trang ấp Manor là căn phòng đẹp nhất trong nhà. Leta kiên quyết bắt tôi phải ở đó. Tôi phải giải thích vị trí của chúng vì một lý do sẽ được hiểu rõ sau này. Phòng ngủ của tôi nằm ở góc phía đông nam của ngôi nhà; một bên mở ra phòng khách ở hành lang phía đông, phần còn lại của hành lang này do dãy phòng mà Tom và Leta ở chiếm giữ; và bên kia mở ra phòng tắm của tôi, căn phòng đầu tiên ở hành lang phía nam — nơi có những phòng ngủ chính, và ban đầu nó vốn là phòng thay đồ của một trong số các phòng đó. Đi ngang qua căn phòng này, tôi nhận thấy một vài cô hầu phòng đang dọn dẹp nó cho ban đêm, và nhận ra với một sự lạnh sống lưng rằng phu nhân Carwitchet sẽ là người hàng xóm sát vách của tôi. Điều đó khiến tôi hoảng hồn.

Lời cảnh báo kỳ lạ của vị giám mục chắc hẳn đã làm suy sụp tinh thần tôi. Tôi hoàn toàn an toàn trước vị phu nhân này. Cánh cửa không dùng đến dẫn sang phòng bà ta đã bị khóa, và chiếc chìa khóa được cất an toàn trong chùm chìa khóa của quản gia. Nó cũng không thể tìm thấy được từ phía phòng bà ta, vì cái hốc tường nơi đặt cánh cửa đã bị che kín hoàn toàn bởi một chiếc tủ quần áo lớn. Phía bên phòng tôi treo một tấm rèm dày cách âm. Tuy nhiên, tôi vẫn quyết định không dùng căn phòng đó chừng nào bà ta còn ở căn phòng bên cạnh. Tôi dọn đồ đạc đi, khóa chặt cửa thông sang phòng ngủ của mình, và kéo một chiếc ghế dài nặng nề chắn ngang qua đó.

Sau đó, tôi cất viên ngọc lục bảo của mình vào két sắt. Nó được xây âm vào tường phòng khách của tôi, và được ngụy trang bằng phần dưới của một chiếc tủ hộc kéo cổ bằng gỗ sồi chạm trổ. Tôi cất cả những chiếc nhẫn vẫn hay đeo thường ngày, chỉ giữ lại một chiếc mắt mèo kém hơn để đeo lúc làm việc. Tôi vừa cất xong xuôi mọi thứ thì Leta gõ cửa bước vào chúc tôi ngủ ngon. Trông con bé đỏ bừng, phờ phạc và chực khóc. "Chú Paul ạ," con bé mở lời, "con muốn chú lên thành phố ngay lập tức và ở lại đó cho đến khi con gọi chú về."

"Cháu yêu —!" Tôi quá ngạc nhiên đến mức chẳng thể thốt lên lời phản đối nào.

Con bé dậm chân bực bội tuyên bố: "Nhà mình đang có một... một dịch bệnh hoành hành, và việc ít nhất chúng ta có thể làm là đi cách ly. Ôi, con rất tiếc và rất xấu hổ! Vị giám mục tội nghiệp! Con sẽ trông chừng cẩn thận để không ai khác phải gặp lại người phụ nữ đó ở đây nữa. Chú đã cố gắng hết sức vì con rồi, chú Paul, và xoay sở rất cừ, nhưng tất cả đều vô ích. Con đã ôm hy vọng mong manh rằng nhờ ánh sáng mờ ảo của phòng khách trước bữa tiệc, cùng với việc được xếp ngồi ở hai đầu bàn khác nhau, chúng ta có thể qua mặt được mà không phải giáp mặt —"

"Nhưng cháu yêu, hãy giải thích đi chứ. Tại sao giám mục và phu nhân Carwitchet lại không thể gặp nhau? Tại sao điều đó lại tồi tệ đối với ông ấy hơn bất kỳ ai khác chứ?"

"Tại sao ư? Con cứ tưởng ai cũng nghe nói về người vợ tồi tệ của ngài ấy — người đã gần như làm trái tim ngài tan nát chứ. Nếu ngài cưới bả vì tiền thì đáng đời ngài lắm, nhưng phu nhân Landor nói rằng bả rất xinh đẹp và thực sự yêu ngài ấy lúc ban đầu. Sau đó, phu nhân Carwitchet đã túm lấy bả và lôi kéo bả vào đủ thứ chuyện tai quái. Bả bỏ chồng — lúc đó ngài ấy chỉ là một mục sư với một giáo xứ đồng quê — và chuyển lên thành phố sống, dấn thân vào một đám ăn chơi trụy lạc tồi tệ và tự bôi nhọ tên tuổi mình. Chắc chú phải nghe nói về bả rồi chứ."

"Chú có nghe nói về những viên ngọc bích của bả, cháu yêu ạ. Nhưng lúc đó chú đang ở Brazil."

"Ước gì lúc đó chú có nhà. Chú có thể đã vạch mặt bả rồi. Bả đã vô cùng tức giận khi chồng mình từ chối không cho phép bả đeo viên ngọc bích Valdez vĩ đại. Nó đã thuộc về gia đình Montanaro qua nhiều thế hệ, và cha bả đã để lại nó trước tiên cho bả và sau đó là cho cô con gái nhỏ của bả — với vị giám mục là người giám hộ. Ngài cảm thấy buộc phải mang đứa con gái nhỏ đi, gửi nó đến vùng quê để được nuôi dưỡng bởi mấy người cô già, và ngài khóa chặt viên ngọc bích lại. Phu nhân Carwitchet kể như một trò đùa vĩ đại về việc họ đã đặt làm một bản sao ở Paris như thế nào, và nó cũng đủ dùng để cho thiên hạ trầm trồ ngắm nghía. Thảo nào vị giám mục căm ghét đến tận xương tủy cái tên của viên ngọc đó."

Tôi buồn rầu hỏi: "Bả sẽ ở đây bao lâu?"

"Cho đến khi huân tước Carwitchet có thể đến đón bả sang Paris thăm mấy người bạn Mỹ. Chúa mới biết khi nào điều đó mới xảy ra! Chú đi lên thành phố đi, chú Paul ơi!"

Tôi phẫn uất từ chối. Việc ít nhất tôi có thể làm là sát cánh bên những người họ hàng trẻ tuổi tội nghiệp của mình trong lúc hoạn nạn và giúp họ vượt qua. Và tôi đã làm thế. Tôi đã đeo chiếc nhẫn mắt mèo kém chất lượng đó suốt sáu tuần lễ!

Đó là khoảng thời gian mà ngay cả bây giờ tôi cũng không thể nghĩ tới nếu không rùng mình. Càng gặp mụ già khủng khiếp đó bao nhiêu, tôi lại càng căm ghét bả bấy nhiêu, và chúng tôi phải chạm mặt bả rất nhiều lần. Leta đã giữ lời hứa, suốt thời gian đó con bé không nhận hay đưa ra bất kỳ lời mời nào. Chúng tôi bị cắt đứt khỏi mọi mối quan hệ xã hội ngoại trừ vị đại tướng già Fairford — người sẵn sàng đi bất cứ đâu và gặp bất cứ ai để được đánh một ván bài cào sau bữa tối; vị bác sĩ — một người góa vợ thích thể thao; và vợ chồng nhà Duberly — một cặp đôi trẻ tuổi ăn chơi, có phần lêu lổng đã thuê ngôi nhà Dower House trong một năm. Phu nhân Carwitchet tỏ ra vô cùng mãn nguyện. Bả tận hưởng lối sống xa hoa và những món ăn ngon tại trang ấp Manor, những buổi đi dạo trên chiếc xe mui trần lớn của Leta, và những bữa tối do Domenico nấu, hệt như một kẻ không lạ gì cảnh thiếu thốn. Bả có một thói quen phàm ăn là vồ vập và chộp lấy mọi thứ có thể — từ mấy đồng xu thắng bài cào, những trái cây ngon nhất trong bữa tráng miệng, cho đến những con tem thư trong lọ mực ở thư viện — điều đó gợi lên rất nhiều liên tưởng. Đôi khi tôi cảm thấy có thể thương hại bả, vì bả quá tham lam, quá cay độc, quá cô độc. Bả luôn làm tôi liên tưởng đến một tên cướp biển già độc ác ghé vào một bến cảng yên bình để tiếp tế và sửa chữa cái thân xác tơi tả của mình, buộc phải sống hòa thuận với dân bản xứ nhưng cái mũi cướp biển già nua thì đang hít hà mùi chiến lợi phẩm và cái tâm hồn cướp biển già nua thì đang khao khát được đi cướp bóc một lần nữa. Khi nào thì điều đó sẽ xảy ra? Chắc là cho đến khi những người bạn Mỹ đáng kính của bả — những người mà chúng ta nghe nhắc đến rất nhiều — đến Paris. "Những con người vô cùng đáng mến, nhà Bokums ở Chicago, nhánh người Mỹ của dòng họ Beauchamps nổi tiếng ở Anh đấy!" Hình như họ mất rất nhiều thời gian mới đến được nơi cần đến. Bả đã khăng khăng đòi được lái xe đến Northchurch để ghé thăm dinh giám mục, nếu như người ta không đồn rằng vị giám mục đang bận làm lễ xác nhận ở đầu bên kia của giáo phận.

Vào một buổi chiều, tôi ở nhà một mình, ngồi bên cửa sổ, nghịch chiếc chìa khóa két sắt và tự hỏi liệu mình có dám tự thưởng cho bản thân một cái liếc nhìn kho báu của mình không, thì một chuyển động khả nghi ở công viên phía dưới thu hút sự chú ý của tôi. Một bóng đen quả thực đang lẩn trốn từ phía sau cái cây này sang cái cây khác, rồi luồn vào bóng râm của hàng rào công viên thay vì đi theo lối đi bộ. Trông thật kỳ quái. Tôi vồ lấy ống nhòm và nhắm vào một điểm mà chắc chắn hắn phải đi lộ thiên trong vài bước chân. Hắn băng qua dải cỏ với những bước chân khổng lồ rồi khuất vào lùm cây một lần nữa, nhưng không đủ nhanh để ngăn tôi nhận ra hắn. Đó là — lạy chúa tôi! — vị giám mục! Đội chiếc mũ mềm sụp xuống trán, khoác chiếc áo choàng dài và cầm gậy lớn, trông ngài chẳng khác nào một kẻ trộm săn trộm.

Được dẫn dắt bởi một bản năng thần bí nào đó, tôi vội vã ra đón ngài. Tôi mở cửa nhà kính, và ngài lao vào như một con thỏ bị săn đuổi. Không cần giải thích, tôi dẫn ngài lên cầu thang rộng vào phòng mình, nơi ngài thả phịch người xuống ghế và lau mồ hôi mặt.

"Ông ngạc nhiên lắm phải không, ông Acton," ngài thở hổn hển. "Tôi sẽ giải thích ngay đây. Cảm ơn nhé." Ngài ngửa cổ nốc cạn ly brandy mà tôi vừa rót ra mà không đợi pha thêm soda, và trông sắc mặt đã khá hơn.

"Tôi đang gặp rắc rối lớn. Ông có thể giúp tôi. Hôm nay tôi vừa phải chịu một cú sốc — một cú sốc nặng nề." Ngài dừng lại và cố lấy lại bình tĩnh. "Tôi buộc phải đặt trọn niềm tin vào ông, ông Acton, tôi không còn sự lựa chọn nào khác. Hãy cho tôi biết ông nghĩ gì về thứ này." Ngài rút một chiếc hộp từ túi áo ngực ra và mở nó. "Tôi đã hứa là sẽ cho ông xem viên ngọc bích Valdez cơ mà. Hãy nhìn kìa!"

Viên ngọc bích Valdez! Một khối tinh thể màu xanh lớn lấp lánh — hoàn hảo không tì vết và sắc màu tuyệt đẹp — chỉ có vậy thôi. Tôi cầm nó lên, hà hơi vào, rút kính lúp ra, ngắm nghía nó dưới ánh sáng này rồi ánh sáng khác. Có gì bất ổn với nó chứ? Tôi không thể nói được. Mười chuyên gia thì có đến chín người chắc chắn sẽ tuyên bố viên ngọc là hàng thật. Tôi, nhờ vào một bản năng kỳ lạ nào đó luôn hướng dẫn tôi đúng đắn từ trước tới nay, lại là kẻ thứ mười không may mắn ấy. Tôi nhìn vị giám mục. Ánh mắt ngài chạm vào mắt tôi. Chẳng cần phải thốt lên lời nào giữa chúng tôi nữa.

"Phu nhân Carwitchet đã cho ông xem viên ngọc bích của bà ta chưa?" là câu hỏi bất ngờ nhất từ ngài. "Bà ta xem rồi ư? Này ông Acton, vì danh dự của một nhà sành sỏi và một quý ônh, cái nào trong hai viên này mới là ngọc bích Valdez?"

"Không phải viên này." Tôi chẳng thể nói gì khác được.

"Ông là niềm hy vọng cuối cùng của tôi." Ngài ngắt lời, gục mặt lên đôi tay đan vào nhau với một tiếng rên rỉ làm rung chuyển cả chiếc bàn nơi ngài tự tit, trong khi tôi đứng chết lặng vì trách bản thân đã để lọt ra một phán quyết vội vàng đến thế. Ngài ngẩng khuôn mặt tái mét nhìn tôi. "Bả đã thề sẽ làm cho tôi thân bại danh liệt. Tôi từng biến bả thành kẻ thù khi cản trở một số âm mưu của bả, và bả thì không bao giờ tha thứ. Bả sẽ giữ lời. Tôi sẽ xuất hiện trước thiên hạ như một kẻ quản lý tài sản gian lận. Tôi vừa không thể trưng ra tài sản quý giá được giao phó, vừa không thể đền bù cho sự thất thoát đó. Tôi chỉ có một câu chuyện hoang đường để kể," ngài gục đầu xuống và lại rên rỉ. "Ai sẽ tin tôi đây?"

"Tôi sẽ tin, ít nhất là một người."

"À, ông ư? Vâng, ông biết bả mà. Bả đã cướp người vợ của tôi đi, ông Acton ạ. Chúa mới biết cái gọng kìm nào mà bả nắm thớt được ở Mira tội nghiệp. Bả đã xúi giục vợ tôi chống lại tôi và cuối cùng là bỏ trốn khỏi tôi. Bả phải chịu trách nhiệm cho tất cả những hành vi ngu ngốc và hoang phí tai tiếng trong cuộc đời của Mira tội nghiệp ở Paris — xin đừng bắt tôi phải kể lại câu chuyện ấy. Cuối cùng bả đã bỏ mặc vợ tôi chết cô độc không ai chăm sóc. Tôi tìm đến nơi thì vợ tôi đang lâm chung vì một cơn sốt mà phu nhân Carwitchet cùng đồng bọn đã bỏ chạy trước đó. Cô ấy mê sản và chết mà không kịp nhận ra tôi. Có nỗi bận tâm nào đó mà tôi sẽ chẳng bao giờ được biết đã đè nặng lên cô ấy. Đúng vào phút chót, cô ấy tỉnh lại sau một cơn hôn mê dài và nói với y tá rằng: 'Hãy bảo ổng lấy lại viên ngọc bích — bả đã đánh cắp nó. Bả đã cướp đoạt của con tôi.' Đó là những lời cuối cùng của cô ấy. Người y tá không hiểu tiếng Anh nên coi đó là tiếng nói sảng; nhưng tôi đã nghe thấy, và tôi biết cô ấy hoàn toàn minh mẫn khi thốt lên những lời đó."

"Ông đã làm gì?"

"Tôi làm gì được cơ chứ? Tôi đã gặp phu nhân Carwitchet, và bả cười vào mặt tôi, thách thức tôi buộc bả phải thú tội hay nôn ra món đồ đó. Tôi đã mang chiếc mặt dây chuyền đến gặp nhiều hơn một thợ kim hoàn nổi tiếng với cái cớ là muốn đem đi kiểm tra lại ổ gắn, và ai nấy đều trầm trồ ngắm nghía mà không hề hé lộ một chút gợi ý nào về việc có điều gì bất thường. Tôi đã cho phép một nhà khoáng vật học nổi tiếng xem nó; ông ấy cũng chẳng có biểu hiện gì —"

"Biết đâu họ đúng còn chúng ta sai thì sao."

"Không, không. Hãy nghe đây. Tôi nghe nói về một lão thợ người Hà Lan nổi tiếng với những món đồ giả. Tôi đã tìm gặp lão, và lão nói ngay rằng lão từng được phép của Montanaro để sao chép viên Valdez — cả ổ gắn lẫn viên đá — cho Triển lãm Paris. Tôi đưa cái này cho lão, và lão nhận ngay đó là tác phẩm của mình, đồng thời chỉ ra ký hiệu riêng của lão trên đó. Ông phải dùng kính lúp mới tìm ra được; một chữ Beta Hy Lạp. Lão cũng cho tôi biết rằng lão đã bán nó cho phu nhân Carwitchet từ hơn một năm trước."

"Đó là một hoàn cảnh tồi tệ."

"Đúng vậy. Người đồng quản lý tài sản với tôi mới qua đời gần đây. Tôi chưa bao giờ dám bổ nhiệm người khác thay thế. Tôi buộc phải bàn giao viên ngọc bích cho con gái mình vào ngày nó kết hôn, nếu chồng nó đồng ý lấy họ Montanaro."

Khuôn mặt vị giám mục trắng bệch, mồ hôi rịn ra trên trán. Tôi vắt óc suy nghĩ tìm lời an ủi.

"Cô Panton có thể sẽ không bao giờ kết hôn."

"Nhưng con bé sẽ kết hôn!" ngài hét lên. "Đó chính là cú giáng vừa giáng xuống đầu tôi ngày hôm nay. Viên phó tế của tôi — thực sự là viên phó tế của tôi — bảo rằng ngài ấy sắp sang Châu Phi Xích Đạo làm nhà truyền giáo tiết độ, và còn cả gan nói thêm rằng ngài tin con gái tôi không hề ghét bỏ việc đi cùng ngài ấy!" Cơn giận dữ tột độ đã kích thích ngài trong chốc lát. Ngài ngồi thẳng người dậy, mắt lóe sáng và trán đằng đằng sát khí. Tôi thấy thương cho viên phó tế đó. Rồi ngài lại gục xuống thảm hại. "Những viên ngọc bích sẽ phải được đem ra, nhận dạng, định giá lại. Tôi sẽ thoát khỏi chuyện này thế nào đây? Hãy nghĩ đến sự ô nhục, đến việc bới móc những vụ bê bối cũ đi! Ngay cả khi tôi có dàn xếp với phu nhân Carwitchet đi nữa, số tiền bả úp mở cũng quá mức khổng lồ. Bả muốn nhiều hơn tiền của tôi. Hãy giúp tôi, ông Acton! Vì lợi ích gia đình của chính ông, hãy giúp tôi!"

"Xin lỗi — lợi ích gia đình ư? Tôi không hiểu."

"Nếu con gái tôi không có con, người họ hàng gần nhất của nó sẽ là cậu Marmaduke Panton tội nghiệp — kẻ đang hấp hối ở Cannes, chưa kết hôn và cũng chẳng có khả năng kết hôn; và nếu không tính cậu ta, cháu trai ông là Ngài Thomas Acton sẽ là người kế vị."

Cháu trai tôi — Tom! Leta, hoặc đứa con của Leta, có thể sẽ trở thành người thừa kế tương lai của viên ngọc bích Valdez vĩ đại! Máu dồn lên não tôi khi nhìn vào món hàng lừa đảo lấp lánh trước mặt. "Thứ phù phép ma quỷ nào đã nhúng tay vào khi cuộc đổi trác này diễn ra cơ chứ?" tôi phẫn nộ hỏi.

"Chắc chắn nó phải diễn ra vào dịp cuối cùng bả đeo ngọc bích ở London. Lẽ ra tôi không được phép để bả rời khỏi tầm mắt mình."

Tôi phán quyết với vẻ độc đoán không kém gì chính ngài: "Trước hết, ông phải chặn đứng cuộc hôn nhân của cô Panton lại."

"Không thể nghĩ đến chuyện đó được," ngài bất lực thừa nhận. "Mira mang tính cách mạnh mẽ giống tôi. Nó biết quyền lợi của mình, và nó sẽ đòi cho bằng được số trang sức đó. Tôi muốn ông giữ hộ tôi cái... thứ này. Nếu nó ở trong nhà, bả sẽ ép tôi phải trưng ra. Bả sẽ đi hỏi ở ngân hàng. Nếu ông giữ nó, chúng ta có thể kéo dài thời gian, dù chỉ là một hoặc hai ngày." Ngài ngắt lời. Tiếng bánh xe ngựa đang nghiến kìn kịt trên sỏi bên ngoài. Chúng tôi nhìn nhau đầy hoang mang. Việc trốn chạy là bắt buộc. Tôi vội vã đưa ngài xuống lầu và ra khỏi nhà kính đúng lúc chuông cửa reo. Tôi nghĩ cả hai chúng tôi đều đã mất bình tĩnh trong sự hỗn loạn đó. Ngài nhét chiếc hộp vào tay tôi, và tôi đút túi mà không mảy may suy nghĩ về trách nhiệm khủng khiếp mà mình đang gánh chịu, rồi nhìn ngài khuất bóng vào sự che chở của màn đêm thân thiện.

Khi tôi nghĩ về tâm trạng của mình tối hôm đó — lòng căm thù tột độ đối với mụ Jezebel cười cợt giả tạo đang ngồi đối diện tôi trong bữa tối, sự phẫn nộ đầy giận dữ khi nghĩ đến đứa bé thừa kế tội nghiệp đáng lẽ được sinh ra nay lại bị lừa gạt từ trong trứng nước; nỗi khinh bỉ tột cùng dành cho bản thân và vị giám mục như một cặp khờ khổng ngốc không tìm ra lối thoát cho tình thế tiến thối lưỡng nan này; tất cả những thứ đó đang sục sôi và cuộn trào trong tâm hồn tôi, tôi chỉ tự hỏi — vì Domenico đã nghỉ phép và cô phụ bếp thì làm ra những món tệ hại và độc ác nhất — rằng tại sao bệnh gút hay vàng da lại không đặt dấu chấm hết cho câu chuyện này ngay lập tức.

"Chú Paul!" Leta trông vô cùng xinh tươi khi bước chân vào phòng tôi sáng hôm sau. "Con có tin tức cho chú đây." Con bé chỉ ngón tay thon thả về hướng hành lang: "Bả sắp đi rồi! Nhà Bokums của bả cuối cùng cũng đến Paris và sai người gọi bả đến hội quân tại khách sạn Grand."

Tôi chết lặng. Sự giải thoát hằng mong đợi cuối cùng lại đến để tống khứ phu nhân Carwitchet cùng viên ngọc bích Valdez vĩ đại ra khỏi tầm với của tôi một cách vô vọng và vĩnh viễn.

"Sao chú không mừng rỡ chút nào thế? Con thì có đấy. Chúng ta sẽ ăn mừng sự kiện này bằng một buổi tiệc tối. Tâm hồn hiếu khách của Tom đang buồn bực vì sự thiếu sót trong khoản tiếp đãi mà chúng ta dành cho bả. Sớm muộn gì chúng ta cũng phải mời vợ chồng Brownley, và họ sẽ rất vui mừng được gặp bất kỳ ai có tước hiệu phu nhân, hoặc những vị khách sang trọng như vợ chồng Duberly-Parker. Sau đó, chúng ta cũng có thể mời vợ chồng Blomfield, và lôi bộ đồ tráng miệng Sèvres hiện đại khủng khiếp mà bả tặng chúng ta hồi cưới ra dùng." Tôi không có ý kiến phản đối nào, và con bé tiếp tục, cọ má mềm mại vào vai tôi như một con mèo nhỏ đang rên rỉ: "Bây giờ con muốn chú làm một việc để làm vui lòng con — và vợ chồng Blomfield. Bà ấy đang khao khát được ngắm nhìn những viên hồng ngọc của chú, và dù con biết chú ghét bà ta chả kém gì cái bộ đồ Sèvres đó —"

"Cái gì! Đeo hồng ngọc của chú với mấy thứ đó á? Không đời nào. Nhưng chú sẽ làm thế này. Chú có một bộ hạt bồ đào to bằng quả lý gai đạt giải thưởng, cả một bộ luôn. Thế là con chỉ cần bày mấy cái lọ và chân nến bằng thủy tinh Bohemia lên bàn, rồi mặc cho người làm vườn của con giở hết tay nghề với mấy thứ hoa ép to xác, vô hương, phô phao của lão là chúng ta sẽ có sự đồng điệu." Leta bĩu môi. Một ý chợt lóe lên trong đầu tôi. "Hoặc chú sẽ làm theo ý con, với một điều kiện. Con phải khiến phu nhân Carwitchet đeo chiếc ngọc bích lớn của bà ta, và đừng nói với bà ta là chú muốn thế."

Tôi đã sống qua những ngày tiếp theo như trong một giấc mơ ác mộng nào đó. Những viên ngọc bích, tựa như cặp song sinh ma quỷ, ám ảnh tôi ngày lẫn đêm. Có kẻ nào lại bị trêu ngươi đến thế này không? Nắm giữ cái bóng và nhìn cái thực thể được khoe ra đầy cám dỗ trong tầm với. Vị giám mục không có động tĩnh gì để giải thoát tôi khỏi gánh nặng không mong muốn này, và ý nghĩ về những gì có thể xảy ra trong trường hợp trộm cắp — hỏa hoạn — động đất — khiến tôi giật mình run rẩy vào đủ mọi thời điểm không thích hợp.

Tôi giữ lời hứa với Leta, và miễn cưỡng trưng ra những viên hồng ngọc tuyệt đẹp của mình vào tối hôm diễn ra bữa tiệc của con bé. Bước ra khỏi phòng, tôi chạm mặt ngay phu nhân Carwitchet ở hành lang. Bà ta đã ăn mặc lịch sự để dự tiệc, và ở cổ áo bà ta, tôi bắt gặp ánh xanh của viên ngọc bích lớn. Leta đã giữ đúng lời hứa với tôi. Tôi không biết mình đã ấp úng trả lời những lời phu nhân nói ra sao; toàn bộ tâm hồn tôi chìm đắm trong việc ngắm nhìn vẻ đẹp say đắm lòng người của viên đá quý đó. Thứ đó mà là đồ giả của Palais Royal ư? Thật khó tin! Các ngón tay tôi co giật, hơi thở tôi ngắn và dữ dội vì lòng khao khát sở hữu. Chắc chắn bà ta đã nhìn thấy ánh mắt thèm thuồng đầy nham hiểm của tôi. Một vẻ mãn nguyện cay độc thỏa mãn lan tràn trên các nét mặt của bà ta khi bà ta lướt đi trước và bước xuống cầu thang trước mặt tôi. Tôi đi theo bà ta đến cửa phòng khách. Bà ta đột ngột dừng lại, thì thầm điều gì đó khó hiểu rồi vội vã quay trở lại.

Mọi người mà tôi mong đợi đều đã tề tựu ở đó, kèm theo một sự bổ sung. Nhìn biểu cảm trên mặt Tom thì rõ ràng đó không phải là một sự chào đón nồng nhiệt. Anh ta đang đứng sưởi bên lò sưởi trò chuyện với một tên to xác, vai u thịt bắp, mặt tái xanh, để riễu mép dày và đôi mắt cụp xuống mà từ khóé mắt của hắn lóe lên một cái nhìn nghi ngờ đột ngột khi tôi đến gần, rồi bừng sáng lòng tham khi dừng lại ở những viên hồng ngọc của tôi, và trông có vẻ quen thuộc một cách kỳ lạ đối với tôi, cho đến khi phu nhân Carwitchet lướt qua tôi và thốt lên:

"Cuối cùng thì nó cũng đến rồi! Thằng con hư đốn của tôi! Ông Acton, đây là con trai tôi, huân tước Carwitchet!"

Tôi khựng lại giữa lúc đang lịch sự chào hỏi để trân trân nhìn bà ta đầy ngơ ngác. Viên ngọc bích đã biến mất! Một chiếc thánh giá mạ vàng lớn, đính một viên đá cuội xứ Scotland trông giống như một viên kẹo ngậm ho, là món đồ trang trí duy nhất của bà ta.

"Tôi đành phải cất mặt dây chuyền của mình đi," bà ta giải thích một cách đầy tin tưởng; "cái móc cài không hiểu sao bị hỏng mất rồi." Tôi chẳng tin một chữ nào.

Huân tước Carwitchet chẳng đóng góp gì mấy vào sự giải trí chung trong bữa tối, mà lại sà vào trò chuyện tâm tình với phu nhân Duberly-Parker. Tôi bắt được một vài lời khó hiểu qua bàn ăn. Sau đó tôi phát hiện ra chúng đề cập đến cuốn sách nhỏ của quý phu nhân về các cuộc đua ở Northchurch, và tôi nhớ ra rằng Cuộc đua Mùa xuân đang diễn ra, và ngày mai là "Ngày Cúp". Sau bữa tối, người ta bàn tán sôi nổi về việc tổ chức một nhóm đi trên chiếc xe ngựa kéo của Đại tướng Fairford. Phu nhân Carwitchet vô cùng hào hứng và cố dụ dỗ tôi tham gia cùng. Leta kiên quyết từ chối. Tom miễn cưỡng đồng ý.

Ánh nhìn trong mắt huân tước Carwitchet quay trở lại trong tâm trí tôi khi tôi khóa những viên hồng ngọc lại vào đêm hôm đó. Nó khiến anh ta trông giống hệt mẹ mình! Tôi đi kiểm tra các chốt cửa cẩn thận hơn thường lệ. Khóa an toàn, tủ quần áo, bàn làm việc và các cánh cửa, tôi thử tất cả chúng. Cuối cùng khi đến phòng tắm, nó mở ra ngay lập tức. Đó là do cô hầu phòng. Rõ ràng cô ta đã tranh thủ việc tôi bỏ hoang căn phòng để tiến hành "dọn dẹp tổng vệ sinh mùa xuân", và tôi đã nguyền rủa cô ta. Đồ đạc được chất đống lại với nhau và che phủ bằng ga giường, thảm và rèm cách âm đã biến mất, có những cây chổi mới xung quanh. Khi tôi nghển cổ nhìn xung quanh, một giọng nói sát bên tai làm tôi giật mình — giọng của phu nhân Carwitchet!

"Tôi nói với anh là tôi chẳng có gì cả, một xu dính túi cũng không! Tôi sẽ phải mượn tiền vé tàu mới rời khỏi đây được thôi. Chắc chắn họ sẽ vui vẻ cho mượn thôi mà."

Không những tấm rèm cách âm đã bị gỡ bỏ, mà cánh cửa đằng sau nó còn bị mở khóa và để ngỏ để tiện cho việc quét dọn đằng sau tủ quần áo. Tôi chẳng khác nào đang ở trong phòng ngủ của bà ta vậy.

"Đừng có hòng lừa tôi," tôi nhận ra tiếng gầm gừ của Carwitchet. "Bà đâu có ở đây ngần ấy thời gian để ngắm cảnh không công. Bà đi quyên góp cho nhà trẻ Kilburn hay xin tiền mấy chủ nhà trọ Ireland túng quẫn chứ gì. Tôi lạ gì bà nữa. Lần này tôi không đời nào để bản thân mình thân bại danh liệt chỉ vì thiếu một trăm đồng lẻ tẻ đâu. Tôi nói cho bà biết con ngựa đó chắc chắn thắng đậm. Giá mà tuần trước tôi đặt được một ngàn hay hai ngàn vào nó, thì đời tàn của chúng ta đã thành triệu phú từ lâu rồi. Nôn ra những gì bà có đi. Bà có tài sản đáng giá khối tiền, nếu không có tiền mặt. Đâu rồi cái viên ngọc bích mà bà ăn cắp ấy?"

"Tôi không có. Tôi có thể cho anh xem hóa đơn đã thanh toán. Tất cả những gì tôi sở hữu đều có được một cách hợp pháp. Anh làm gì với nó được cơ chứ, ngay cả khi tôi đưa cho anh? Anh có thể bán nó dưới danh nghĩa ngọc bích Valdez đâu, và anh cũng chẳng thể mổ xẻ nó ra như thể nó là đồ thật được."

"Nếu nó chỉ là đồ giả, sao lúc nào bà cũng cứ hoảng hốt lên vì nó thế? Tôi sẽ làm gì đó với nó, đừng có lo. Nôn ra đây mau."

"Tôi không thể. Tôi không có nó. Tôi đã phải cầm cố nó trước khi rời khỏi thành phố rồi."

"Bà có dám thề là nó không nằm trong cái tủ quần áo đó không? Chắc bà dám thề lắm nhỉ. Tôi định kiểm tra đây. Đưa chìa khóa đây mau."

Tôi nghe thấy tiếng vật lộn và tiếng leng keng, rồi cửa tủ quần áo chắc đã bị tung toét mở ra, vì một tia sáng chiếu qua một khe nứt trên gỗ ở tấm vách hậu. Rón rén đến gần và dòm qua khe cửa, tôi nhìn thấy một cảnh tượng kinh hoàng. Phu nhân Carwitchet trong chiếc áo choàng bằng vải nanh-sê, rụng tóc, mất răng, mất cả nước da, đang chĩa ngón tay gầy guộc run rẩy vì giận dữ về phía con trai mình — kẻ đang đứng ngoài tầm mắt của tôi.

"Dừng tay lại và ném mấy cái chìa khóa đó xuống đây ngay lập tức, nếu không tôi sẽ làm ầm lên cho cả nhà thức giấc đấy. Ngài Thomas là thẩm phán đấy, và sẽ tống giam anh ngay lập tức khi nhìn thấy mặt anh đấy." Bà ta vừa nói vừa tóm lấy dây chuông. "Tôi sẽ thề là tính mạng tôi đang bị anh đe dọa và giao anh cho cảnh sát đấy. Đúng thế, và khi anh vào tù, tôi sẽ giữ anh ở đó cho đến chết thì thôi. Tôi vẫn hay nghĩ mình sẽ làm thế đấy. Thế còn mấy vụ trộm khách sạn mùa hè năm ngoái ở Cowes thì sao hả? Cảnh sát chắc sẽ biết ơn lắm nếu nhận được một vài gợi ý nhỉ? Và còn vụ..."

Mìa khóa rơi xuống giường với một tiếng động lớn, kèm theo một vài câu chửi thề với giọng điệu phân bua xin lỗi, và cánh cửa sầm lại. Tôi run rẩy bò lên giường.

Tình huống mới mẻ và tồi tệ này lấp đầy tâm trí tôi bằng sự hoang mang. Ánh mắt thèm thuồng như loài sói của huân tước Carwitchet nhìn những viên hồng ngọc của tôi bỗng mang một ý nghĩa mới. Chúng hoàn toàn an toàn, tôi tin là vậy — nhưng còn viên ngọc bích! Nếu hắn không tin mẹ mình, thì bà ta sẽ giữ nó khỏi móng vuốt của hắn được bao lâu nữa? Rằng bà ta có một âm mưu của riêng mình mà cuối cùng vị giám mục sẽ là nạn nhân, tôi không hề nghi ngờ gì; nếu không thì tại sao từ lâu bà ta không ngã giá với ông ấy? Nhưng giả sử bà ta hoảng sợ, mất bình tĩnh, để con trai mình giật lấy viên ngọc, hoặc đồng ý để nó bị hủy hoại, chia cắt! Tôi nằm đẫm mồ hôi lạnh cho đến tận sáng.

Những nỗi sợ hãi ám ảnh tôi suốt cả ngày. Chúng bên tôi vào bữa sáng khi phu nhân Carwitchet mỉm cười bước vào, nỗ lực lần cuối để lôi kéo tôi đi cùng nhằm ngăn cản "thằng con hư hỏng" của bà ta không dấn thân vào "mấy gã đánh bạc gớm ghiếc đó."

Chúng ám ảnh tôi suốt cả ngày dài yên bình bên Leta và bữa tối chỉ có hai người, nhưng chúng vây quanh và dày vò tôi dữ dội nhất khi tôi ngồi một mình bên lò sưởi trong phòng khách, lắng nghe đoàn xe ngựa kéo của buổi dã ngoại trở về. Tôi đọc báo và tự pha cho mình một ly đồ uống nóng đậm đặc, nhưng sẽ đến một thời điểm trong đêm mà không ngọn lửa nào sưởi ấm nổi và không thức uống nào làm cho vui lên được. Khuôn mặt tuyệt vọng của vị giám mục cứ đồng hành cùng tôi, và những rắc rối của ông cùng sự bất công đối với người thừa kế tương lai đã chiếm lấy tâm trí tôi. Sau đó, những âm thanh kỳ quái khiến mọi ngôi nhà cổ trở nên ma quái trong những giờ khắc tĩnh mịch bắt đầu vang lên. Tiếng bước chân nện u uất dọc hành lang, dừng lại để lắng nghe ở mỗi cánh cửa, tiếng khóa cửa lách cách khẽ khàng, tiếng ván sàn kêu cót két vô cớ, âm thanh của những chuyển động lén lút phát ra từ căn phòng tắm bị khóa. Cuối cùng thì tiếng bánh xe mừng rỡ cũng vang lên cùng tiếng chuông cửa trước. Tôi có thể nghe thấy phu nhân Carwitchet đang chào tạm biệt lanh lảnh với bạn bè và tiếng bước chân của bà ta ngoài hành lang. Bà ta đang ngâm nga khẽ khẽ một bài hát nhỏ khi tiến lại gần. Tôi nghe thấy tiếng bà ta mở khóa phòng ngủ trước khi bước vào — một điều kỳ lạ phải làm. Tom lầm lũi bước về phòng với vẻ buồn ngủ sau đó một lúc. Tôi thò đầu ra hỏi: "Huân tước Carwitchet đâu rồi?"

"Anh không thấy hắn ta à? Hắn rời đi từ mấy tiếng trước cơ mà. Vẫn chưa về nhà à? Ờ thì, hắn muốn ở lại đâu thì tùy. Tôi chẳng muốn nhìn mặt hắn nữa đâu." Trán Tom tối sầm và giọng điệu cục cằn. "Tôi đã cho hắn hiểu rõ điều đó rồi." Dù chuyện gì đã xảy ra đi nữa, Tom rõ ràng đang quá chán ngấy để có thể giải thích vào lúc đó.

Tôi quay trở lại bên lò sưởi với cảm giác nhẹ nhõm khó tả, và tự pha cho mình một ly khác đậm đặc hơn. Lần này nó sưởi ấm tôi, nhưng lại làm tôi phấn khích đến mức ngớ ngẩn. Chắc chắn phải có lối thoát cho rắc rối này. Lúc này tôi cảm thấy như thể mình suýt tìm ra được nếu tập trung suy nghĩ vào nó. Tại sao — giả sử — biết đâu sẽ chẳng có rắc rối nào cả! Vị giám mục chỉ là một cụ ông thần kinh yếu. Có lẽ ông ấy đã nhầm lẫn suốt thời gian qua, Bogaerts đã nhầm, tôi đã nhầm — không. Tôi không thể nhầm được — hoặc tôi nghĩ vậy. Tôi bứt rứt, cáu kỉnh và tự biện hộ cho đến khi nhận ra mình sẽ chẳng có được sự bình yên trong tâm trí nếu không ngó qua viên ngọc đang nằm trong tay mình, thế là tôi thực sự đi đến két sắt và lấy chiếc hộp ra.

Viên ngọc bích trông chắc chắn khác hẳn dưới ánh đèn dầu. Tôi ngồi ngây người nhìn chằm chằm, và suýt chút nữa đã tự thuyết phục bản thân đưa ra phán quyết có lợi cho nó. Dấu hiệu của Bogaerts — tôi chợt nhớ ra. Tôi lấy kính lúp và đưa chiếc mặt dây chuyền ra ánh sáng. Kìa, khắc trên viên ngọc chính là chữ Beta Hy Lạp! Có tiếng gõ cửa vang lên, và trước khi tôi kịp đáp lời, tay nắm cửa xoay nhẹ và huân tước Carwitchet đứng trước mặt tôi. Tôi đút vội chiếc hộp vào túi áo khoác choàng và trân trân nhìn hắn. Trông hắn chẳng mấy thiện cảm chút nào, nhất là vào thời điểm nửa đêm nửa hôm đó. Hắn mang vẻ ngoài phờ phạc, tuyệt vọng, giọng khàn đặc, đôi mắt viền đỏ ngầu đầy hoang dại.

"Tôi xin lỗi," hắn mở lời với thái độ khá lịch sự. "Tôi thấy đèn phòng ông vẫn sáng, và nghĩ rằng, vì ngày mai chúng ta đi chuyến tàu sớm, có lẽ ông sẽ cho phép tôi tham khảo ý kiến ngay bây giờ về một việc nhỏ của mẹ tôi." Mắt hắn đảo quanh phòng. Có phải hắn đang cố tìm xem két sắt của tôi ở đâu không? "Ông rất rành về đá quý phải không nào?"

"Bạn bè tôi rất tử tế khi nói thế đấy. Anh không ngồi xuống sao? Thật không may là tôi có rất ít cơ hội để thỏa mãn sở thích đó cho bản thân mình," tôi thận trọng đáp lại.

"Nhưng ông đã viết sách về chúng, và nhận ra chúng khi nhìn thấy, phải không nào? Bây giờ mẹ tôi vừa cho tôi một thứ, và muốn ông thử đoán giá trị của nó xem thế nào. Có lẽ ông có thể chỉ cho tôi cách thanh lý nó chứ?"

"Tôi chắc chắn có thể làm được nếu nó có giá trị gì đó. Đó là nó à?" Tôi đang trong cơn sốt phấn khích, vì tôi đoán được thứ đang được nắm chặt trong lòng bàn tay hắn. Hắn đưa ra cho tôi viên ngọc bích Valdez.

Nó tỏa sáng và lấp lánh biết bao như một vì sao xanh vĩ đại! Tôi nở một nụ cười nhún nhường khi nhận nó từ hắn, nhưng sao tôi dám gọi nó là đồ giả ngay trước mặt nó chứ? Chẳng khác nào cáo buộc mặt trời trên trời là một món đồ giả rẻ tiền. Tôi ấp úng và quanh co yếu ớt. Sự dũng cảm về đạo đức của tôi đâu rồi, và cái lời nói dối to tát, trung thực nào đã có thể giúp tôi cứu vãn tình thế chứ? "Tôi có thẩm quyền cao nhất để nhận ra đây là một bản sao rất đẹp của một viên đá nổi tiếng đang thuộc sở hữu của Giám mục xứ Northchurch." Vết nhăn mày của hắn tối sầm lại đến mức tôi biết hắn đã tin lời tôi, và tôi nói tiếp một cách tươi vui hơn: "Thứ này do Johannes Bogaerts chế tạo — tôi có thể cho anh địa chỉ của ông ta để anh tự mình đi tìm hiểu — theo sự cho phép đặc biệt của chủ nhân lúc bấy giờ, cố Leone Montanaro."

"Trả lại đây!" hắn ngắt lời (những lời khác của hắn thật quá đáng, nhưng nghe thật thỏa lòng); nhưng tôi xua tay từ chối. Tôi không thể buông tay nó được. Nó làm tôi say đắm. Tôi nghịch ngợm nó, tôi vuốt ve nó. Tôi làm cho nó khoe ra những sắc thái màu sắc khác nhau. Tôi phải nhìn thấy hai viên đá ở cạnh nhau. Tôi phải nhìn thấy nó lu mờ đối thủ tầm thường của mình. Đó là một cơn điên rồ kỳ quặc đã chiếm lấy tôi — tôi không thể gọi nó bằng cái tên nào khác.

"Anh có muốn xem bản gốc không? Thật kỳ lạ là tôi đang giữ nó ở đây. Vị giám mục đã để lại nó cho tôi trông coi."

Ánh sáng dữ tợn bừng lên trong mắt Carwitchet khi tôi rút chiếc hộp ra. Hắn đặt viên ngọc Valdez lên một tờ giấy, và tôi đặt viên kia — vẫn nằm trong hộp của nó — bên cạnh. Vào khoảnh khắc đó, trông chúng hoàn toàn giống hệt nhau, ngoại trừ chiếc vòng nhỏ bằng đá giả đã được thay thế bằng một dải vàng trơn trong viên ngọc của vị giám mục. Carwitchet háo hức nhoài người qua bàn, chiếc bàn chao đảo, ngọn đèn chao đảo, đổ sập xuống, và chúng tôi bị chìm trong bóng tối mờ ảo.

"Đừng nhúc nhích!" Carwitchet hét lên. "Dầu hỏa bắn tung tóe khắp nơi rồi!" Hắn chộp lấy tấm chăn trên ghế sofa của tôi và ném nó lên bàn trong khi tôi đứng chết trân bất lực. "Được rồi, an toàn rồi đấy. Ông có nến trên lò sưởi không? Tôi có diêm đây."

Trông hắn rất nhợt nhạt và kích động khi thắp sáng lên. "Suýt nữa thì thành một rắc rối lớn với ngọn lửa dầu hỏa bắn lung tung khắp nơi," hắn nói với vẻ khá dễ chịu. "Tôi hy vọng không có tổn hại thực sự nào xảy ra." Tôi đang run rẩy nhấc tấm thảm lên. Hai viên đá vẫn nằm y nguyên như lúc tôi đặt chúng. Không! Tôi suýt đánh rơi nó xuống một lần nữa. Chính là viên đá nằm trong hộp mang chiếc vòng với ba viên ngọc bích giả!

Carwitchet vội vàng nhặt viên kia lên. "Thế ông bảo cái này là đồ bỏ đi à?" hắn hỏi, mắt lóe lên vẻ độc ác và cố ra vẻ thất vọng trong giọng điệu.

"Đồ bỏ đi thực sự!" tôi tuyên bố bằng sự thật và quyết đoán, đóng sập hộp lại và đút túi. "Phu nhân Carwitchet chắc chắn phải biết điều đó."

"À vâng, thật thất vọng phải không nào? Tạm biệt, chúng ta sẽ không gặp lại nhau nữa đâu."

Tôi bắt tay hắn vô cùng nồng nhiệt. "Tạm biệt, huân tước Carwitchet. Rất vui được gặp anh và mẹ anh. Tôi xin đảm bảo đây là một nguồn vui lớn lao."

Tôi chưa bao giờ gặp lại nhà Carwitchet kể từ đó. Vị giám mục lái xe đến vào ngày hôm sau với tâm trạng khá hơn một chút. Cô Panton đã từ chối viên phó tế.

"Không sao đâu, thưa đức cha," tôi nhiệt tình nói với ngài. "Tất cả chúng ta đều mắc phải một sự hiểu lầm kỳ lạ nào đó. Viên ngọc đang nằm trong tay ngài mới chính là viên thật. Tôi có thể thề về điều đó ở bất cứ đâu. Chiếc nhẫn ngọc bích mà phu nhân Carwitchet đeo chỉ là một bản sao xuất sắc, và — tôi đã tận mắt nhìn thấy — chính là chiếc mang dấu ấn của Bogaerts, chữ Beta Hy Lạp."