Mặt trời rất trắng, trắng đến mức giống như không có. Mẹ và em trai vừa ra khỏi cửa liền mỗi người kéo theo một đoạn bóng râm. Mặt đất nóng bỏng, Tiểu Đông - em trai - nhảy tưng tưng vài bước. Nằm trong căn nhà, Tang Tang nhận ra trời nắng gắt, đang lặng lẽ nướng chín vạn vật trên mặt đất. Từ tiếng ve kêu trong trẻo và đều đặn có thể nghe ra, một chút gió cũng không có. Lá liễu bên bờ ao bị sâu róm gặm loang lổ, nhìn xa vẫn xanh thành một cụm, cành liễu phảng phất như dòng nước xanh được lọc qua cái sàng, rơi xuống mặt ao, dáng vẻ đông cứng không nhúc nhích trông có vẻ già cỗi, mà vào mùa xuân, những chiếc lá liễu vàng nhạt vốn mềm mại yếu ớt.
Mẹ và em trai hòa tan vào trong ánh mặt trời. Tang Tang dừng bước trước chiếc bàn trang điểm của mẹ. Đó là một chiếc bàn trang điểm thời Vãn Thanh, viền gỗ đỏ sẫm, những họa tiết rồng phượng phức tạp được chạm khắc sống động linh hoạt, mặt gương lấm chấm những vết bẩn, giống như phân của côn trùng bay. Tang Tang dùng ngón tay lau đi vết bẩn trên mặt gương, thấy lông mày mình dài, mắt nhỏ, con ngươi đen nhánh, cực kỳ giống người mẹ trong bức ảnh. Không còn nghi ngờ gì nữa, thời trẻ mẹ là một mỹ nhân. Từng yêu đương với một thanh niên trí thức Trường Sa, lúc chuẩn bị kết hôn, thanh niên trí thức Trường Sa đột nhiên có điều kiện quay về thành phố, bỏ mặc mẹ mà đi. Mẹ sau đó gả đến Ích Dương, sinh ra Tang Tang, dạy dỗ rất có phương pháp. Tang Tang lớn lên bằng dầu gan cá, ợ một cái cũng bốc lên mùi dầu gan. Lớp năm đã phát triển hoàn thiện, hiện tại đang học năm hai cấp hai, đã trọn vẹn trở thành một thiếu nữ xinh đẹp tiêu chuẩn.
Sự việc ban đầu rất đơn giản. Mùa xuân, Tang Tang quen biết Lỗ Nhất Đồng, chủ hiệu sách. Sau đó, người đàn ông sạch sẽ nho nhã này cứ liên tục xuất hiện trong thôn.
Hôm nay, không lâu sau bữa cơm thì trời đã tối sầm. Trăng mọc lên. Ánh trăng nóng rực. Buổi tối oi bức giống như cái lồng hấp, đom đóm chớp lấp lánh trong bụi cây. Em trai Tiểu Đông đã ra sông tắm nước lạnh, mẹ ở trong phòng tắm kỳ cọ ào ào. Tang Tang lặng lẽ lẻn ra bờ sông, từ xa nhìn thấy Lỗ Nhất Đồng đang thong thả tản bộ, bóng dáng dưới ánh trăng mờ ảo, dường như sẽ tan biến ngay lập tức.
Tang Tang rảo bước đuổi theo, thở hồng hộc sau lưng Lỗ Nhất Đồng, một câu cũng nói không nên lời.
Lỗ Nhất Đồng quay đầu lại, có lời không nói, mỉm cười nhìn Tang Tang.
Trăng lên ngọn liễu. Một câu cũng không có. Tang Tang đi theo Lỗ Nhất Đồng về phía trước. Cô cảm thấy trong lòng ngọt ngào, ánh trăng rất đẹp, con đê dài và dòng sông huyền ảo như trong mơ, mặt đê phẳng phiu trắng phau, con người tựa như đang trôi nổi trên mặt nước.
Quay đầu lại đã không còn nhìn rõ nhà mình, Tang Tang như tỉnh giấc chiêm bao. Lỗ Nhất Đồng chỉ về phía trước, Tang Tang nhìn thấy trấn Lan Khê trong đêm, hòa làm một thể với hình bóng phản chiếu dưới nước, ánh đèn rơi xuống mặt ao, ánh đèn trong nước vừa phồn hoa vừa quạnh hiu.
Tang Tang nhìn mặt sông, nhìn vầng trăng, đột nhiên tăng tốc vượt lên trước Lỗ Nhất Đồng.
Tường nhà còn âm u hơn cả ánh đèn. Những khe hở của ô cửa sổ hoa bằng xi măng nhét đầy giày rách. Lối đi cầu thang bày rất nhiều than tổ ong, những chiếc hộp chất đống, bàn ghế gãy chân cứ thế xếp tận lên trần nhà. Mạng nhện giăng kín bóng đèn ngả vàng. Hành lang lại càng bề bộn phức tạp. Tang Tang không ngờ phòng của Lỗ Nhất Đồng lại rực rỡ đến vậy, sự phối màu rất tuyệt, chăn hoa màu hồng, còn cả bức tranh trên tường, đèn bàn, đồ đạc... Lỗ Nhất Đồng rót cho Tang Tang một chén trà, tự mình múc nước rửa mặt.
Tang Tang rụt rè. Cô cảm thấy chén nước rất đẹp, cố gắng phân biệt màu sắc của nó, lại giống như đang vắt óc tìm lời để nói, trong đầu hình như là bãi cát bị sóng cuốn trôi, ký ức trước kia đều bị xóa sạch hoàn toàn. Lúc này, tiếng động nhẹ nhất phát ra từ bất kỳ ai cũng trở nên vô cùng lạc lõng. Nhất là lúc Lỗ Nhất Đồng vắt khăn mặt, nước rơi xuống chậu sắt tráng men trắng, giống như những hạt mưa giòn giã nện lên mái ngói âm dương. Hai con uyên ương màu đỏ được vẽ ở bên ngoài chiếc chậu trắng dường như đang hoảng sợ vỗ cánh bay đi.
Tấm lưng trong chiếc áo sơ mi trắng của Lỗ Nhất Đồng giống như một cục tẩy, không ngừng xóa đi những chữ viết bậy bồng bột trong lòng Tang Tang. Thấy Lỗ Nhất Đồng vắt khăn lên giá rửa mặt, Tang Tang hoảng hốt rũ mắt xuống, nhìn thấy ba ngón chân thò ra khỏi đôi giày sandal đỏ.
"Em cũng lau mồ hôi đi." Lỗ Nhất Đồng bưng chậu nước bước tới, đặt xuống bên chân Tang Tang.
"Em không rửa. Em phải về đây." Tang Tang nhìn thấy nước dao động trong chậu, đôi uyên ương đỏ thẫm dưới đáy chậu khiến cô cảm thấy nước có màu đỏ như máu, cô hoảng hốt đứng phắt dậy, tựa như chậu nước này đã cho cô một lý do đầy đủ.
"Tang Tang, anh có rất nhiều điều muốn nói với em." Lỗ Nhất Đồng dùng thân hình chặn cô lại.
Tang Tang không qua được, lùi lại mấy bước, vô tình giẫm lật chiếc chậu, nước tạt văng tung tóe khắp sàn, chậu nước lăn lóc quay cuồng trên mặt đất phát ra tiếng kêu leng keng.
Tim Tang Tang đập thình thịch dữ dội, mồ hôi trên người toát ra nhiều hơn. Căn phòng dưới ánh đèn giống như một buổi hoàng hôn, khuôn mặt Lỗ Nhất Đồng là ánh chiều tà dịu dàng, chiếu rọi non sông, sông ngòi, đồng ruộng, thôn xóm, đó là một thứ ánh sáng dịu dàng bao trùm khiến vạn vật trên đời tin tưởng, vạn vật nhờ thế mà không còn sợ hãi bóng đêm. Một cơn chóng mặt không rõ nguyên do ập đến tấn công Tang Tang, nối tiếp với sự ngọt ngào mong manh của Tang Tang trên đường đi. Thế nhưng, mẹ có lẽ đang đi khắp nơi tìm kiếm cô, dự cảm chẳng lành này tựa như tiếng "rắc" cắt đứt sợi tơ ngọt ngào trong lòng Tang Tang, lại nghĩ đến việc còn phải đi con đường đêm dài mấy dặm, nhất định phải đi qua một đoạn nghĩa địa nhỏ, Tang Tang càng thêm hoảng loạn mất phương hướng.
"Muộn lắm rồi, em thật sự phải về!" Tang Tang giống như một chú bê con, cúi đầu lao thẳng tới. Sự quyết tâm của cô khiến Lỗ Nhất Đồng càng thêm quyết đoán, anh ta ôm chầm lấy Tang Tang, đôi tay siết chặt lấy cô, dùng kỹ thuật và sức lực, dịu dàng đè ngã Tang Tang xuống giường.
Tang Tang không nhúc nhích. Lúc Lỗ Nhất Đồng đè ngã cô xuống giường, cô cảm thấy một sự thoải mái nào đó, giống như khi tắm toàn thân ngâm mình vào làn nước ấm.
Khoảnh khắc ấy rất yên tĩnh. Chỉ nghe thấy tiếng nam thanh nữ tú trêu ghẹo nhau ngoài cửa sổ.
"Anh thật sự rất thích em." Lỗ Nhất Đồng nói, đồng thời một tay luồn xuống dưới váy của Tang Tang.
Tang Tang thét lên một tiếng, như thể bị nước bỏng, hạ thấp giọng hét lên: "Buông tôi ra, tôi muốn về nhà".
Lỗ Nhất Đồng tựa như một tảng đá lớn, Tang Tang không thể hất văng anh ta ra. Cô giằng co với anh ta một lúc, rất nhanh, hai tay cô đã bị một bàn tay to lớn của Lỗ Nhất Đồng siết chặt, anh ta thì thầm những lời đường mật bên tai cô. Mùi hương trên người anh ta giống như đóa liễu vàng nhạt mùa xuân, hơi thở tươi mát quyến rũ, Tang Tang lại trở nên ngoan ngoãn. Thế nhưng, trong cơn mơ màng, cô nghe thấy mẹ đang gọi "Tang Tang, Tang Tang", cô dồn hết sức lực, liều mình đẩy Lỗ Nhất Đồng ra ngoài, Lỗ Nhất Đồng dường như đã hàn chết trên người cô, đẩy thế nào cũng không dịch chuyển, trong cơn tức giận, Tang Tang cắn mạnh một miếng vào tay Lỗ Nhất Đồng, người sau vẫn không buông tay.
"Cho em về nhà đi." Máu rỉ ra từ làn da vừa bị Tang Tang cắn, cô hoảng sợ, bật khóc.
Đáp lại Tang Tang là sự bao bọc thân thể càng thêm chặt chẽ, cùng với mấy đôi giày nữ sạch sẽ ở góc phòng.
Trăng đang tròn. Ánh trăng thôn quê tỏa ra hương thơm của cây hòe. Bóng khung cửa sổ in nghiêng xuống phòng, chiếc giường có giăng màn muỗi, trông giống như một chiếc hộp giấy. Viền hộp giấy có màu đỏ sẫm, viền đỏ sẫm ở trên và dưới thì rộng, bên trái và phải thì hẹp. Phía trên hộp giấy như úp một chiếc mũ rỗng, vành mũ dựng đứng, viền mép nhấp nhô, ánh trăng khiến bề mặt khung giường hiện lên những bóng râm lồi lõm, nếu là ban ngày, có thể nhìn rõ đây là một chiếc giường mang phong cách Vãn Thanh, nghe nói là do cụ cố của Tang Tang dùng khi kết hôn, là chiếc giường tam tích thủy nổi tiếng, toàn bộ đều làm bằng gỗ hoàng dương, áp dụng cấu trúc mộng và lỗ, kết nối chặt chẽ, mỗi một nơi trên tấm ván chạm khắc đều được chạm trổ phức tạp tinh tế, trong những ô lưới chi chít có rất nhiều họa tiết hình thoi, động vật, thực vật, hình ảnh nhân vật, tạo thành một bố cục náo nhiệt phong phú, chỉ là một vài họa tiết đã bị sứt mẻ, và phủ đầy bụi bặm, giống như hài cốt của những chuyện cũ năm xưa. Phía trước giường còn có hai chiếc bậc thang, hình thang, tấm ván chạm khắc có ba lớp trán giường, bốn chân hình móng ngựa. Người ta muốn lên giường nghỉ ngơi thì phải bước chân lên bậc thang, cởi giày trên bậc thang, rồi thả rèm giường xuống, chiếc móc đồng treo màn muỗi va chạm vào giường gỗ, sẽ phát ra âm thanh giòn giã. Màu sắc u ám và cổ xưa của đồ đạc khiến căn phòng trở nên chết chóc.
Tang Tang tự cảm thấy đã gây ra đại họa, vừa rời khỏi giường của Lỗ Nhất Đồng liền cắm cổ chạy một mạch, váy áo ướt sũng, thấy đèn trong phòng mẹ đã tắt, trong lòng hơi thả lỏng, nín thở rón rén vén màn định lên giường, chân vừa bước lên bậc thang, bỗng nhiên có người trên giường lên tiếng. Tang Tang từ nãy đến giờ hồn vía lên mây, lúc này chỉ cảm thấy linh hồn đều bay mất.
Người lên tiếng là mẹ.
Mẹ sờ thấy bộ váy áo ướt đẫm của cô, hạ thấp giọng nói: "Nói đi, đã xảy ra chuyện gì?"
Tang Tang chán ghét sự nhạy bén của mẹ. Thái độ của mẹ khiến cô cảm thấy chuyện tối nay vô cùng nhục nhã.
Trong giường oi bức, mồ hôi mới lại tuôn ra trên người Tang Tang.
Mẹ gặng hỏi một câu, Tang Tang nghe ra giọng mẹ đang run rẩy, vốn dĩ cô đã bịa sẵn lời nói dối, lúc này lại một chữ cũng thốt không nên lời.
Ánh trăng cách lớp màn muỗi trông có vẻ ảm đạm, mẹ chỉ là một khối bóng râm, không nhìn rõ biểu cảm của bà. Tang Tang vẫn không nói lời nào, cô không thích cái kiểu sụp đổ phóng đại trong giọng nói của mẹ. Tim cô đập rất nhanh. Cô không hiểu tại sao mình lại đến nhà Lỗ Nhất Đồng, cô vẫn luôn giả định rằng mình chưa từng ra khỏi nhà. Bóng tay mẹ lúc lắc lúc lay, qua một hồi lâu, Tang Tang mới hiểu là mẹ đang lau nước mắt, lúc này mới nói mình đến nhà bạn chơi trò chơi, chơi đến phát mồ hôi người. Mẹ tất nhiên không tin, tiến một bước ép hỏi: "Ở địa điểm nào, với ai?" Giống như một con dao nhọn chĩa thẳng vào đáy lòng Tang Tang.
"Tóm lại là không có chuyện gì cả, con muốn đi ngủ." Tang Tang cảm thấy cơ thể nhức nhối. Mẹ giống như một kẻ trộm nhìn trộm, đeo bám không buông bí mật tối nay của cô. Tang Tang không hiểu tại sao mình lại muốn đến nhà Lỗ Nhất Đồng. Trước khi làm rõ vấn đề này, cô không muốn nói bất cứ điều gì. Mẹ nắm rõ từng chi tiết trên cơ thể Tang Tang, nhưng lại hoàn toàn mù tịt về nội tâm của cô. Trên thực tế, kể từ khi cơ thể Tang Tang bắt đầu phát triển, mẹ chỉ có thể dựa vào ký ức để tưởng tượng những thay đổi trên cơ thể cô. Việc mất đi quyền kiểm soát đối với cơ thể Tang Tang khiến nội dung lòng mẹ trống rỗng, hoặc hoảng sợ. Đêm nay lại càng như thế. Cho nên việc mẹ sinh ra câu hỏi tuyệt vọng "Rốt cuộc trong đầu con đang nghĩ gì thế" đối với Tang Tang, hoàn toàn không có gì là lạ.
Ngoài cửa sổ tiếng ếch nhái kêu inh ỏi. Có lẽ trăng đã dịch chuyển vị trí, ánh trăng bò đến đầu giường, soi sáng một nửa khuôn mặt mẹ, sắc mặt xanh xám khiến Tang Tang thầm giật mình. Mẹ dường như chìm đắm trong một hồi ức nào đó.
Một con muỗi vo ve. Tang Tang lặp lại một lần nữa là đi ngủ, và thực sự nằm xuống. Tại sao lại phải đến nhà Lỗ Nhất Đồng? Một chút hối hận rút ra từ trong cơ thể Tang Tang, từng vòng từng vòng, chậm rãi quấn lấy, cuối cùng siết chặt lấy cô.
Ánh sáng kia dịch chuyển đến bờ vai mẹ, khuôn mặt mẹ hoàn toàn chìm vào bóng tối. Cùng nằm trong vùng ánh sáng và bóng tối đó, còn có hai đoạn cẳng chân trắng như sứ của Tang Tang, chúng vắt chéo lên nhau. Chúng đau. Ánh sáng kia trải lên đó như đang chữa lành.
Hành động bất ngờ của mẹ khiến ánh sáng và bóng râm trở nên lộn xộn, bà lao về phía Tang Tang, muốn cởi quần đùi của Tang Tang. Cơ thể Tang Tang nhạy cảm chưa từng có, cô giật mình ngồi bật dậy như bị lò xo đẩy, khuôn mặt nổi bật trong vùng ánh sáng đó, biểu cảm kinh ngạc khiến ánh sáng cũng trở nên phóng đại:
"Mẹ, mẹ đang làm gì vậy?"
"Mẹ muốn biết con đã làm những gì." Mẹ chỉ là một khối bóng râm.
"Con chẳng làm gì cả." Hành động của mẹ khiến Tang Tang cảm thấy bị súc phạm, khóe mắt ngấn lệ. Cô hy vọng hơn bất cứ ai rằng những gì mình nói là sự thật. Tiếc là lúc này cô vẫn có thể miêu tả rõ ràng màu sắc và kiểu dáng của mấy đôi giày nữ sạch sẽ trong nhà Lỗ Nhất Đồng, màu sắc bài trí trong phòng, tất cả đều lưu lại dấu vết hỉ sự tân hôn. Đặc biệt là đôi uyên ương đỏ như máu trên chiếc chậu rửa mặt. Cô chỉ cắn vào tay Lỗ Nhất Đồng, chính vì cắn anh ta một miếng, cô đã trở thành đồng phạm của Lỗ Nhất Đồng, đánh bại chính mình.
"Nói cho mẹ biết, người đó là ai?" Mẹ tuyệt vọng.
Môi Tang Tang run lẩy bẩy, mím chặt không khóc.
Mùa đông năm nay lạnh hơn những năm trước, đến mặt sông cũng đóng băng. Trên băng phủ một lớp tuyết. Cỏ khô mọc lúp xúp trên sườn đê đông cứng lại như san hô; dưới mái hiên ngưng kết những dải băng, treo lủng lẳng như kiếm sắc; mặt quay về hướng bắc của thân liễu phủ một lớp da băng, nhưng cành lá mềm mại, gió thổi một cái, những bông tuyết bám trên mắt cây liền tản ra, tung bay một vùng sương trắng. Nhiệt độ của ống khói vẽ nên một vòng xám trên mái nhà phủ tuyết, một cột khói lam làm cho bầu trời càng thêm trong trẻo, mà tiếng hót vui vẻ của chim chóc lại càng khiến khoảng không gian ấy gợn lên những làn sóng nước trong vắt.
Mỗi lần đến trấn, Tang Tang luôn nơm nớp lo sợ, giống như con chim sẻ bị người ta bắt được, dù có lông vũ che giấu trái tim đang đập thình thịch của chim sẻ, nhưng sự hoảng loạn trong ánh mắt thì không tài nào trốn tránh được, cô vừa sợ hãi bất ngờ chạm mặt Lỗ Nhất Đồng, lại vừa luôn sẵn sàng tinh thần. Cô rất muốn biết biểu cảm của anh ta khi gặp lại cô sau đêm hôm đó. Cô cần biểu cảm đó, giống như đó là lời giải của một câu đố, lời giải cho việc tại sao cô lại đến nhà anh ta. Thế nhưng, cho đến khi râu mọc kín toàn bộ khuôn mặt Lỗ Nhất Đồng, nhấn chìm cả ngũ quan thần thái của anh ta, Tang Tang cũng không bao giờ gặp lại người này nữa.
Đến mùa đông năm nay, Tang Tang mới cảm thấy bản thân mình đã rạn nứt. Lúc chải đầu soi gương, cảm giác rạn nứt ấy lại càng trở nên nổi bật. Những vết phân ruồi trên mặt gương càng lúc càng nặng, con người đã không còn là con người của trước kia, sự khuyết thiếu còn hơn cả cụt tay cụt chân, cô đối diện với gương mà khóc. Cô lặp đi lặp lại việc xáo trộn và chắp vá thời gian, hy vọng dệt lại một hiện thực, thế nhưng, sự thật giống như chiếc bát men xanh bị đập vỡ trong nhà, sinh ra rất nhiều lưỡi dao sắc nhọn, chỉ có cẩn thận từng li từng tí, mới không đến mức bị đâm rướm máu. Còn mẹ thì đang cố gắng gắn kết chúng lại, bằng trí tuệ của một người trưởng thành, ngụy tạo ra một cuộc sống giả tạo, và tự khiến bản thân tin rằng nó là thật.
Lúc này, Tang Tang cảm thấy kỳ cục với những lỗ xỏ khuyên trên tai mình, chúng giống như vết phân ruồi trên mặt gương, dán chặt lên dái tai hoàn mỹ, vô cùng chói mắt. Cô suy nghĩ kỹ lại nguyên nhân mình xỏ khuyên tai. Lúc đó mấy bà lão trong thôn tay cầm kim thêu, đã xỏ khuyên tai cho mấy bé gái, và dùng cọng trà luồn qua để phòng ngừa lở loét. Họ đều nói hoàn toàn không đau. Tang Tang cảm thấy tò mò, không tin kim đâm xuyên qua da thịt mà lại không đau, nếu không phải là đau, thì sẽ là gì?
Gần như vô cớ mà lại giữ lại lỗ xỏ khuyên. Tang Tang dần dần sinh ra sự chán ghét với nó, sự hối hận giống như cỏ hoang ở khu vườn phía sau, một mạch lan tràn đến bậc thềm, trên cuống cỏ kết những quả khô đét, cọ vào da là ngứa ngáy. Cô ảo tưởng đôi tai là đất bùn, nhào nặn một cái, lỗ khuyên tai liền phẳng phiu trở lại, lại giống như giọt nước tròn trịa sắp nhỏ giọt, hoàn mỹ không tì vết. Nhưng sự thật không phải là giấc mơ, tỉnh dậy là sẽ biến mất, ảo tưởng của Tang Tang chưa từng thực hiện được. Cô đã xỏ khuyên tai, nhưng chưa từng đeo khuyên tai, xỏ khuyên tai không phải vì thích đeo khuyên tai, cô hoàn toàn chưa từng nghĩ đến chuyện phải đeo. Xỏ tai không phải là đau, mà là hối hận, giống như đêm hôm trước với Lỗ Nhất Đồng, cái trước khoét rỗng cơ bắp, cái sau đục rỗng tâm hồn, cả hai đều là nước đổ khó hốt.
Đi đến Trường Cán bộ Giáo dục thành phố Ích Dương, phải đi qua con đê dài mấy dặm, đi xuyên qua trấn Lan Khê nghèo nàn, ở đầu bên kia của trấn có một bến xe buýt đơn sơ, đón những chuyến xe thô sơ, chạy khoảng hơn một tiếng đồng hồ mới có thể đến nơi. Bến xe vốn là nền đá cuội, chẳng mấy chốc đá cuội biến thành những cục bùn đất, trời nắng tung bụi, trời mưa lầy lội, chiếc xe nào cũng lăn lộn từ đống bùn ra, đến cả cửa kính cũng bị bắn đầy bùn vàng. Những chiếc ghế trên xe ngoại trừ chỗ ngồi mòn vẹt ra thì chân ghế và lưng ghế đều dính bùn, trong khoang xe cát bùn càng dày hơn, lẫn lộn vỏ trái cây giấy vụn, bị giày vò đến mức biến dạng không nhận ra. Xe dọc đường dừng ở các trạm Bạch Gia Đoạn, Yêu Phô Tử, Thất Lý Kiều và mấy trạm khác, lúc xe đổi số kêu cót két như cái cổ họng rách, còn phải tránh gia súc, người đi bộ băng qua đường, gặp xe thì giảm tốc độ, hoặc nhường đường; có lúc hai bên đều là đồng ruộng, có lúc nhà nông dân xây như hai bức tường thành, trên những bức tường bám đầy bụi bẩn phết những khẩu hiệu quét sơn to đùng như "Kế hoạch hóa gia đình là tốt", "Sinh một con đặt vòng, sinh hai con thắt ống dẫn trứng" và "Uống Hồng Đào K bổ máu", ngoài ra còn có xưởng chế biến gạo, quán nội tạng bò Trần Ký, cửa hàng đại lý Vì Dân và những tấm biển hiệu đứng đắn, mang bầu không khí thương mại, tất cả những điều này cho thấy sự ì ạch của thời đại, dường như muốn giãy giụa thoát khỏi và phát triển, lại giống như an phận thủ thường và thụt lùi, y hệt như Tang Tang mới đến trường bồi dưỡng, vẫn còn u mê chưa vỡ vạc.
Con đường này đi quen rồi, Tang Tang cũng quen thuộc. Trường bồi dưỡng sắp tốt nghiệp, Tang Tang quen với Ô Hoạch Quân - bạn học cấp hai đang học năm ba trường cấp ba số 5. Trường cấp ba số 5 nằm bên bờ sông Lan Khê, cách trấn Lan Khê mấy trăm mét. Một ngày cuối tuần Tang Tang về nhà, đi ngang qua trường cấp ba số 5, trên con đê dài chạm mặt Ô Hoạch Quân, mới biết Ô Hoạch Quân vẫn luôn thầm thương trộm nhớ cô. Sau sự kiện Lỗ Nhất Đồng, Tang Tang vùi đầu đọc sách, tuân theo ý của mẹ, thi vào Trường Cán bộ Giáo dục, khá nhẹ nhàng bước ra khỏi "cổng nhà nông", chớp mắt đã trở thành người thành phố. Lại một lần nữa chạm mặt Ô Hoạch Quân, Tang Tang mới phát hiện ra bản thân vẫn luôn thích anh ấy, mấy năm không gặp, anh ấy trở nên gầy gò thanh tú, mang phong thái thư sinh.
Nhà Ô Hoạch Quân nghèo, ở nhà tranh vách đất, nhưng Ô Hoạch Quân trông không giống người bước ra từ nhà tranh vách đất. Anh ấy gọn gàng ngăn nắp, học hành giỏi giang, ngoại hình cũng đẹp. Lúc Tang Tang dẫn Ô Hoạch Quân về nhà, mẹ rất vui, cảm thấy Ô Hoạch Quân khôi ngô tuấn tú hơn cả thanh niên trí thức Trường Sa, lại tưởng anh ấy là bạn học thành phố của Tang Tang, lại càng cảm thấy mọi chuyện thật hoàn mỹ. Cho dù Tang Tang có nói với mẹ rằng Ô Hoạch Quân là người ở thôn bên cạnh, mẹ cũng khen ngợi Ô Hoạch Quân sau này sẽ có đại đồ tể, không hề phản đối chuyện Tang Tang và Ô Hoạch Quân qua lại. Mẹ có suy nghĩ của mẹ, Ô Hoạch Quân học năm ba cấp ba, thành tích khá tốt, là người rất đáng kỳ vọng, một khi anh ấy thi đậu đại học, chính là một sinh viên đại học, Tang Tang là học sinh trung cấp chuyên nghiệp, rõ ràng là có hơi trèo cao. Tuy nhiên, ở vùng đất Ích Dương này, nữ trung cấp chuyên nghiệp tìm nam sinh viên đại học, nữ sinh viên đại học tìm nam cao học, là chuyện theo thói quen từ xưa, ngược lại mới là chuyện kỳ lạ.
Mẹ của Ô Hoạch Quân đập nồi bán sắt để nuôi anh ấy ăn học, người chị đã đi lấy chồng cũng dốc hết sức vì anh ấy. Ô Hoạch Quân hiểu chuyện sớm, chín chắn cũng sớm, yêu đương với Tang Tang biết nên kiềm chế, nhưng thiếu niên rốt cuộc không thể thu phóng tự nhiên như đàn ông đã có gia đình, hơn nữa càng kiềm chế lại càng nồng nhiệt, cuối cùng vẫn rối loạn trận cước. Tang Tang cuối tuần lén lút đến bờ đê trường cấp ba số 5 gặp anh ấy, mặt hướng về sông Lan Khê, lưng quay về bến liễu, cùng nhau kể chuyện tuổi thơ lấp lánh ánh nước, cũng như hy vọng và cuộc sống rộng lớn như bầu trời xanh, thú vị giống như cá quẫy nước bay lên, chim đậu trên cành, mây thò đầu xuống nước, thời gian trôi qua vùn vụt. Ô Hoạch Quân bảo Tang Tang hãy đợi anh ấy, anh ấy nhất định sẽ thi đậu đại học. Tang Tang nói dù thế nào đi nữa, cô vẫn sẽ đợi anh ấy, cô cúi đầu nói một chữ, anh ấy không nghe thấy, cô liền dùng cành cây viết một từ: LOVE; anh ấy viết thêm một từ ở phía sau: FOREVER.
Có một lần, Tang Tang đến gặp Ô Hoạch Quân, nhìn thấy Lỗ Nhất Đồng ở trấn Lan Khê, ôm con trên tay, râu ria xồm xàm, hoàn toàn là bộ dạng túng quẫn của một người đàn ông trung niên. Tang Tang trốn đi, khung cảnh trước kia lóe lên trong đầu, rồi lại nhanh chóng biến mất. Cô cảm thấy bản thân của quá khứ vô cùng hoang đường. Cô vậy mà lại đi theo Lỗ Nhất Đồng về nhà anh ta. Anh ta chẳng bày tỏ gì sất mà đã chiếm đoạt cô. Nửa đêm canh ba cô chạy bộ trên con đê dài về nhà. Ánh trăng đêm đó trắng đến rợn người. Cô biết, bản thân chưa từng yêu anh ta, hiện tại đến cả cảm giác quen thuộc cũng không bàn tới, hoàn toàn xa lạ, nhưng cảm giác bộ váy áo ướt sũng đêm hôm đó vẫn dính chặt trên người. Tang Tang vốn tưởng rằng Lỗ Nhất Đồng không còn sống ở trấn này nữa, khi cô bắt gặp lại anh ta, anh ta ôm con trên tay, râu ria xồm xàm, cô giật mình hoảng hốt, cô cảm thấy anh ta giống như oan hồn trong trấn Lan Khê, trấn Lan Khê giống như một cỗ lوانm mộ, lúc cô rời khỏi thôn quê đến thành phố, lúc cô từ thành phố trở về thôn quê, lúc cô hẹn hò với Ô Hoạch Quân, cô đều bắt buộc phải đi qua nơi này. Tang Tang cực lực chống lại cảm xúc này của mình. Mấy năm trôi qua, anh ta tàn tạ, cô tươi tắn, cô đã không còn là cô thôn nữ của năm xưa, không lâu nữa sẽ là một giáo viên, tại sao cô phải sợ anh ta, trấn Lan Khê không phải là của anh ta, cô không cần thiết phải đi đường vòng để né tránh anh ta.
Lại chạm mặt Lỗ Nhất Đồng, Tang Tang ưỡn ngực ngẩng cao đầu, cao một mét sáu tấc ba; sống mũi cao vút, trưng ra khuôn mặt trứng ngỗng tuổi đôi mươi bước thẳng tới. Cô cảm thấy Lỗ Nhất Đồng đã nhìn thấy cô, ánh mắt anh ta rơi trên mặt cô, dường như sắp nhận ra cô đến nơi. Khi anh ta hờ hững dời tầm mắt đi, Tang Tang biết anh ta đã không nhận ra cô nữa rồi. Cô vừa vui mừng vì điều đó, lại vừa cảm thấy bi thương, không biết một người đàn ông cần phải trải qua bao nhiêu người phụ nữ, mới có thể quên đi những người phụ nữ mà anh ta từng trải qua. Người đàn ông mà Tang Tang nhiều năm qua vẫn luôn cố gắng quên đi, nhưng sự thật là khó lòng phai mờ trong đêm hôm đó, dường như theo sự hờ hững của Lỗ Nhất Đồng mà dễ dàng tan biến. Phóng thích ra giống như ác ma của đêm hôm đó, khiến cô một lần nữa bước vào cõi trần gian, cô cũng cảm thấy xa lạ với chính mình. Đêm hôm đó vì thế mà giống như một viên gạch nào đó chìm khuất vào trong tường thành, mặt trời ở phía trên bầu trời trấn Lan Khê, chiếu sáng tất cả những góc khuất u tối. Tang Tang đi qua tiểu trấn tươi tắn, tâm trạng tươi tắn.
Điều không mấy tươi tắn lắm là Ô Hoạch Quân đã trượt đại học, Tang Tang không có cách nào giấu giếm dù chỉ một ngày, điểm số vừa có là mẹ đã gặng hỏi ngay lập tức. Mẹ trước tiên thấy tiếc nuối thay cho Ô Hoạch Quân, kết quả thế này quá mức bất ngờ. Sự tiếc nuối của mẹ là chân thành, thậm chí còn đỏ hoe khóe mắt, nói là vì Ô Hoạch Quân, chi bằng nói là vì Tang Tang. Ô Hoạch Quân sớm đã chết trân, đau đớn khôn cùng, một mặt là phụ lòng kỳ vọng của gia đình, mặt khác là giữa anh và Tang Tang cách nhau một dải ngân hà vô hình, hổ thẹn với tình yêu của Tang Tang. Còn Tang Tang thì tự trách bản thân đã làm ảnh hưởng đến việc học của anh ấy, an ủi anh ấy ôn thi lại, cô vẫn chờ anh ấy. Ô Hoạch Quân nói anh ấy không thể ôn thi lại, anh ấy mà ôn thi lại thì không còn là con người nữa. Tang Tang không thích anh ấy nói những lời nhụt chí đó, học sinh ôn thi lại là những người kiên trì bền bỉ không chịu khuất phục. Ô Hoạch Quân vẫn nói có đánh chết anh ấy cũng không ôn thi lại, cho dù có mất đi Tang Tang, anh ấy cũng không thể ôn thi lại. Tang Tang nói thi đại học là chuyện của cá nhân, tương lai và vận mệnh của con người do bản thân nắm bắt, cho dù là mất đi em, anh cũng nên ôn thi lại. Vành mắt Ô Hoạch Quân đỏ hoe, quay đầu sang một bên, nói với dòng sông, đỗ hay không đỗ đại học không quan trọng với tôi, quan trọng với em sao? Tang Tang tức giận nói, Ô Hoạch Quân, chẳng lẽ anh quên cái giá mà gia đình anh bỏ ra để cho anh ăn học rồi sao? Anh báo đáp họ bằng thái độ này à? Ô Hoạch Quân quay đầu lại, nước mắt rơi xuống, Tang Tang, chính vì thế, anh không thể ôn thi lại nữa, anh không thể để mẹ anh khổ thêm nữa, không thể tiếp tục để chị anh lén lút bán máu nuôi anh được. Anh muốn đi tòng quân, thi trường sĩ quan.
Ô Hoạch Quân trượt đại học, lúc đến nhà Tang Tang lần nữa, mẹ Tang Tang hoàn toàn xị mặt xuống. Mẹ Tang Tang có xị mặt xuống thì trông vẫn rất đẹp, không nhìn ra vẻ hung dữ, thế nên Ô Hoạch Quân vẫn cứ đến nhà Tang Tang như thường. Thái độ của mẹ Tang Tang mỗi lúc một tồi tệ hơn. Lần cuối cùng Ô Hoạch Quân đến nhà Tang Tang, đã bị mẹ Tang Tang dùng chổi đuổi ra khỏi cửa, và hạ lệnh cấm họ không được qua lại với nhau nữa. Lúc đó Ô Hoạch Quân đã đi tòng quân, Tang Tang cũng đã tốt nghiệp được phân công về dạy học tại trường trung học cơ sở Ngũ Thất hương Dương Giác, ngầm qua lại thư từ tấp nập với Ô Hoạch Quân. Ô Hoạch Quân trước tiên đến trường trung học cơ sở Ngũ Thất tìm Tang Tang, không tìm thấy, liền vội vã chạy đến nhà Tang Tang, trời đã tối sẫm, mưa hắt xiên xẹo, quần áo ướt sũng, lạnh đến mức đánh cập răng vào nhau, đến cả cửa cũng không được vào, đã bị mẹ Tang Tang chặn lại. Anh nhìn thấy đèn trong phòng Tang Tang sáng trưng, bóng Tang Tang lúc lắc lúc lay, rốt cuộc vẫn không dám ra gặp anh. Ô Hoạch Quân nói với mẹ Tang Tang rằng anh nhất định sẽ thi đậu trường sĩ quan, nếu không thi đậu, anh đảm bảo cả đời sẽ không gặp Tang Tang nữa. Mẹ Tang Tang bày tỏ, anh chỉ có thể gặp Tang Tang sau khi thi đậu đại học. Thế là Ô Hoạch Quân đứng ở cửa cầu xin bà, cho anh gặp Tang Tang một lần, anh sắp phải quay về đơn vị rồi. Mẹ Tang Tang kiên quyết không cho phép. Tang Tang từ phòng trong bước ra, bị mẹ quát mắng bắt quay vào. Tang Tang trong lòng oán trách mẹ thực dụng, không dám lên tiếng, chỉ đành thấp giọng cầu xin mẹ. Thế nhưng, cho dù lời nói của Tang Tang có là cái đục, cũng đành chịu thua trước tảng đá là mẹ. Cuộc đối đầu giữa cái đục và tảng đá tạo ra một số âm thanh sắc nhọn và đom đóm lửa nhưng rồi vụt tắt ngay lập tức, cái đục chỉ càng hiểu thêm sự cố chấp và cứng rắn của tảng đá. Tang Tang đành vâng lời mẹ, trơ mắt nhìn Ô Hoạch Quân, anh mặc quân phục, tóc đang nhỏ giọt nước, đôi mắt còn đen hơn cả màn đêm. Cho dù là nhìn nhau như vậy, mẹ cũng không cho phép, đẩy Tang Tang vào trong nhà, nhặt cái chổi từ góc tường lên đuổi Ô Hoạch Quân. Ô Hoạch Quân không nhúc nhích, cái chổi liền giáng lên người Ô Hoạch Quân, mẹ Tang Tang khựng lại một lúc, ném chổi phắt một cái, "rầm" một tiếng đóng sầm cửa lại, thấy Tang Tang tuôn rơi nước mắt, liền nói, sau này tự khắc con sẽ hiểu, mẹ làm thế là vì tốt cho con.
Tang Tang mỗi tuần về nhà một chuyến, nếu trời mưa, đường lầy lội bùn nước, lười đi, liền ở lại trường. Lâu dần Tang Tang cũng chê cuộc sống đơn điệu, môi trường kém, cảm thấy bản thân vốn dĩ không hề rời khỏi cuộc sống nông thôn, mặc quần áo đẹp, không có nam sinh thưởng thức, ban đêm muốn ăn đậu hũ thối, đồ ăn cay tê, xung quanh chỉ toàn là hoa màu. Sớm đã nghe đến phát chán tiếng ếch nhái hay tiếng côn trùng kêu râm ran suốt một cửa sổ, lại nhớ những ngọn đèn đường mờ ảo và sạp báo nhỏ, còn cả những con đường rộng rãi sạch sẽ, người mẫu trong cửa hàng thời trang, rạp chiếu phim và quán nước giải khát.
Ruộng lúa xanh rồi lại vàng, nước Lan Khê rút rồi lại dâng, ngôi làng vẫn là bộ dạng ấy. Có bạn học ở thành phố xuống nông thôn thăm Tang Tang, khiến Tang Tang thở dài ngắn than dài, bọn họ xúi giục Tang Tang từ chức ra ngoài phát triển. Tang Tang không ngờ bản thân đã nhảy qua "cổng nông thôn" rồi mà vẫn ở trong cổng, ở thành phố không họ hàng không thân thích, muốn điều chuyển khỏi trường trung học cơ sở Ngũ Thất, cuối cùng vẫn phải dựa vào việc lấy chồng. Cảm giác ưu việt khi đọc sách ở thành phố trước kia cũng bị mài mòn sạch sẽ, cô và những giáo viên chân đất ở trường hầu như chẳng có gì khác biệt, giả như cả đời mắc kẹt ở vùng quê dạy học, thì uổng công đọc sách, tiền đồ mờ mịt, tình yêu cũng chẳng đẹp đẽ gì. Tang Tang lại nhớ đến Ô Hoạch Quân, không biết năm nào mới có thể thi trường quân đội, liệu có thi đậu nổi không, thi đậu rồi còn phải học mấy năm nữa, đợi anh ấy học xong thì cô đã là một cô gái lớn tuổi hai mươi mấy rồi.
Tang Tang và Ô Hoạch Quân vẫn duy trì liên lạc qua thư từ, nửa tin nửa ngờ về tiền đồ của Ô Hoạch Quân, nhưng từ những lời miêu tả trong thư của Ô Hoạch Quân, lại thấp thoáng nhìn thấy hình ảnh mình trở thành một phu nhân sĩ quan. Chỉ tiếc là thời gian quá lớn lao, lớn đến mức Tang Tang không tài nào nắm bắt nổi, hoàn toàn không có sức chống đỡ trước những biến số trong đó. Sáng sớm Tang Tang luyện thanh trong vườn quýt, luyện thanh nhạc, hàng xóm láng giềng nghe thấy vừa thấy mới mẻ vừa buồn cười, đều cho rằng Tang Tang không ở lại thành phố làm việc thì thật là quá đáng tiếc, thế là nhiệt tình động thái họ hàng cô bác mai mối đối tượng trong thành phố cho Tang Tang, mẹ Tang Tang cũng nhờ người ngỏ ý, yêu cầu điều kiện bên nam bắt buộc phải có hộ khẩu thành phố, làm việc ở thành phố Ích Dương, tốt nhất là có thể điều động Tang Tang từ trường trung học cơ sở Ngũ Thất lên thành phố.
Lần lượt nhận được một số thông tin phản hồi, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, mẹ Tang Tang đã chốt mục tiêu vào Lý Khoát Lãng - người làm việc ở tòa án. Lý Khoát Lãng là một tiểu thẩm phán, cũng xuất thân từ nông thôn, tốt nghiệp đại học đã làm việc được bốn năm năm, sạch sẽ nho nhã, có chút tiền tiết kiệm, khuyết điểm duy nhất là chiều cao chỉ có một mét sáu lăm, không thể so sánh với Ô Hoạch Quân, tuy nhiên mẹ Tang Tang cho rằng, Ô Hoạch Quân có mã ngoài thì cũng chẳng liên quan mấy đến cuộc sống hạnh phúc của Tang Tang, cuộc sống là cụ thể, là thực tế, Lý Khoát Lãng có đủ điều kiện để sống tốt.
Lý Khoát Lãng vừa nhìn đã chấm Tang Tang ngay. Trong lòng Tang Tang có Ô Hoạch Quân làm chuẩn mực, không có mấy ấn tượng với Lý Khoát Lãng, sóng lòng không gợn, đến khi Lý Khoát Lãng nói ngay lập tức có thể điều động Tang Tang đến làm giáo viên tại Trường Tiểu học Hách Sơn thành phố Ích Dương, tim cô có chút dao động, nhưng ngay sau đó lại bình tĩnh trở lại, và càng kiên định hơn trong việc chờ đợi Ô Hoạch Quân, anh ấy thể hiện vô cùng xuất sắc trong quân đội, đạt huân chương công trạng hạng hai, được điều từ phòng hậu cần sang phòng tuyên truyền, khả năng thi đậu trường sĩ quan càng lớn hơn. Cho dù anh ấy không thể thi đậu trường sĩ quan, Tang Tang vẫn cứ yêu anh ấy như cũ, giống như những gì anh ấy từng viết bên bờ sông Lan Khê: FOREVER.
Mẹ Tang Tang hỏi Tang Tang suy nghĩ thế nào về vị thẩm phán họ Lý, Tang Tang không nói được hay dở thế nào. Mẹ nói chú của thẩm phán họ Lý ở sở giáo dục, hôn sự vừa định, lập tức tiến hành thủ tục quan hệ điều động. Tang Tang không lên tiếng, nói tình cảm của cô không phải là hàng hóa, sao có thể dùng để giao dịch. Mẹ nói đây không phải là giao dịch, sau này con là người của thẩm phán họ Lý, anh ta có trách nhiệm sắp xếp ổn thỏa cho con, đây là nghĩa vụ của anh ta. Tang Tang nói con dạy ở trường trung học cơ sở Ngũ Thất rất tốt, chưa từng nghĩ đến chuyện lên thành phố. Mẹ tức giận nói, con người ta phải hướng lên cao mới đúng, con muốn ở lì ở đó, chứ mẹ thì không muốn, mẹ muốn con sống ở thành phố, sạch sẽ đàng hoàng, nở mày nở mặt. Tang Tang cảm thấy mẹ không sai, mẹ làm thế là vì tốt cho cô, thế nên lại chẳng nói lại được câu nào. Mẹ lại nói, nghe lời người lớn thì cuối cùng chẳng thiệt đi đâu, mẹ sống nhiều hơn con mấy chục năm, nhìn xa trông rộng hơn con. Cậu nhóc Ô Hoạch Quân kia thì không chê vào đâu được, chỉ tiếc là... mẹ không thể trơ mắt nhìn con đi sai đường được, mẹ nói cho con hay, yêu là một chuyện, cuộc sống là một chuyện khác. Thẩm phán họ Lý nhân phẩm tốt, ngoại trừ ngoại hình có phần kém hơn Ô Hoạch Quân, thì bất kỳ mặt nào cũng vượt trội hơn anh ta rất nhiều, vả lại con phải nghĩ xem bản thân mình không còn là một thân thể trọn vẹn nữa.
Ban đầu Tang Tang không chịu, mẹ cũng từng dùng cả biện pháp mềm lẫn cứng, cuối cùng khiến Tang Tang thỏa hiệp không phải là cái tát của mẹ, cũng không phải tiếng khóc đầy nếp nhăn của mẹ, mà chính là những lời này của mẹ.
Tang Tang nhanh chóng kết hôn với Lý Khoát Lãng, thuyên chuyển công việc, mẹ cũng chuyển đến Ích Dương cùng, chờ đợi bồng bế cháu nội ngoại. Hai năm sau khi Ô Hoạch Quân quay lại tìm Tang Tang, căn nhà của nhà Tang Tang vì lâu ngày không có người ở, thềm nhà đã mọc đầy cỏ dại — đây là chuyện về sau.
Quả nhiên đúng như mẹ đã nói, yêu là một chuyện, cuộc sống là một chuyện khác. Tang Tang và Lý Khoát Lãng sống cùng nhau, và sống rất tốt. Trong một khoảng thời gian khá dài, tình yêu của Tang Tang vẫn ở lại chỗ Ô Hoạch Quân, cô cảm nhận được nỗi đau khi bị bóc tách, nhưng không đến mức khó lòng chịu đựng, thường thì cô làm việc gì đó khác, sự chú ý liền bị chuyển dời đi nơi khác. Sau khi sinh con trai, tình yêu đã trôi tuột đi mất khỏi ký ức của Tang Tang, cô biến thành một người phụ nữ vô cùng đời thường, khi hồi tưởng lại tình yêu, giống như thỉnh thoảng nhìn thấy mặt trời lúc phơi quần áo. Tang Tang đã khóa chặt sự nhiệt tình dành cho Ô Hoạch Quân, cũng dập tắt cả ảo tưởng về cuộc sống, cô nghĩ cuộc sống đại khái chính là lặp đi lặp lại như thế này từng ngày.
Sau khi kết hôn, Tang Tang mới viết bức thư cuối cùng cho Ô Hoạch Quân, chỉ nói rằng cô đã rời khỏi trường trung học cơ sở Ngũ Thất, đừng gửi thư về đó nữa, đồng thời xin anh hãy quên cô đi, cô đã kết hôn rồi.
Mẹ vô cùng hài lòng với hiện trạng của Tang Tang, đây là cuộc sống mà bà mơ ước từ nhiều năm trước, bà cảm thấy kiêu hãnh và tự hào chưa từng có khi ở cạnh đôi vợ chồng trẻ này. Mẹ uốn tóc xoăn, giày da đen bóng, hễ về quê là mang theo phong thái đích thực của người thành phố, tựa như vinh quy cố lý (vinh quy bái tổ), lời ăn tiếng nói có vẻ xa lạ với ruộng đồng và công việc nhà nông, giống như một người thành phố bẩm sinh. Bà thậm chí còn học theo cả âm đuôi của người thành phố, cái âm đuôi ấy khiến bà cảm thấy thật thời thượng, thể hiện sự khác biệt với người nhà quê. Một điều khác khiến mẹ cảm thấy thoải mái nữa là em trai Tiểu Đông đã là sinh viên đại học, đã tốt nghiệp trường Đại học Tương Đàm, đang thực tập tại nhà máy dệt đay Ích Dương. Con gái nhà máy dệt đay nổi tiếng là xinh đẹp, phim truyền hình của Quỳnh Dao đang phát sóng rất hot, mái tóc của những cô gái thoang thoảng bay ra từ nhà máy dệt đay đen nhánh, suôn mượt và óng ả hệt như lụa sa tanh, ai nấy đều trông giống như nữ chính. Mẹ kỳ vọng sẽ có một cô gái tóc dài bay vào trong ngôi nhà của mình.
Tang Tang rất quý Tiểu Đông, lấy Tiểu Đông làm niềm tự hào. Cô thường nhìn thấy bóng dáng của Ô Hoạch Quân ở Tiểu Đông: gầy cao, tuấn tú, mang phong thái thư sinh. Chỉ tiếc là Ô Hoạch Quân vẫn còn trong quân đội. Sự kỳ vọng của Tang Tang dành cho Tiểu Đông cũng giống như mẹ, cô cũng thích sự thời thượng và tự tin của những cô gái nhà máy dệt đay, còn cả sự tháo vát nhanh nhẹn của người thành phố.
Nửa năm sau, Tiểu Đông dẫn về một cô gái, tóc ngắn, vóc dáng nhỏ nhắn, giọng nói trong trẻo hơn cả tiếng suối, Tang Tang và mẹ đều giật mình, cô gái tên Thanh Kiều này hoàn toàn không phải là kiểu người mà họ thích. Trong lòng mẹ không vui, đồng thời nhận ra Thanh Kiều lớn tuổi hơn Tiểu Đông, bèn hỏi Tiểu Đông, Tiểu Đông thừa nhận cô ấy lớn hơn mình bốn tuổi, là công nhân nhà máy dệt đay, vừa mới ly hôn. Mẹ nghe xong vô cùng biến sắc. Thanh Kiều không hề để tâm đến lịch sử hôn nhân của mình, ăn nói lanh lợi, cái miệng nhanh nhảu hoạt bát, hỏi đông hỏi tây với mẹ Tang Tang, thể hiện sự hứng thú và nhiệt tình của một cô gái thành phố đối với những sự việc ở nông thôn. Mẹ đành phải qua loa đối phó với cô ấy, tâm trạng chán nản vì không thể quét chổi đuổi cổ cô ấy ra khỏi cửa như đã từng làm với Ô Hoạch Quân. Tóc Thanh Kiều ngắn, vóc dáng thấp, không phải cán bộ, thì đều có thể miễn cưỡng chấp nhận, chỉ riêng cái điều đã ly hôn này, mẹ Tang Tang nghĩ thế nào cũng không thể xuôi lòng. Tiểu Đông không cụt tay cụt chân, không phải thiểu năng, cần tướng mạo có tướng mạo, cần văn hóa có văn hóa, dựa vào đâu mà đi lấy một người phụ nữ đã ly hôn? Lát sau mẹ Tang Tang nghe thấy Thanh Kiều tự nhắc đến đứa con hai tuổi của mình, thiếu chút nữa thì tức đến ngất xỉu. Thanh Kiều ân cần hầu hạ, miệng không ngớt gọi bác ơi bác à, nói những năm qua bác vất vả nuôi lớn hai đứa con, sau này có thể hưởng phúc rồi, lần sau sẽ mang chút đồ bổ đến tẩm bổ cho bác. Mẹ Tang Tang trong lòng ấm ức khó chịu, câu nói khó nghe chực chờ ở cửa miệng rốt cuộc vẫn không thể thốt ra, chỉ đành nói riêng với Tiểu Đông rằng, bà không đồng ý cho nó lấy người phụ nữ đã ly hôn, trừ khi bà chết.
Tiểu Đông quyết tâm muốn lấy Thanh Kiều, lại không nỡ làm tổn thương mẹ, đành tìm chị gái Tang Tang nhờ khuyên can mẹ. Sau khi Tang Tang kết hôn, địa vị trong gia đình đã có sự thay đổi to lớn, Lý Khoát Lãng cưng chiều Tang Tang, nói gì nghe nấy, mẹ tự giác lui về tuyến hai, thế nên dù là gia đình nhỏ hay gia đình lớn, Tang Tang đều là chủ nhà. Thêm vào đó cuộc sống hiện tại của mẹ đều do một tay Tang Tang an bài, theo lý mà nói thì cũng nên nể lời Tang Tang vài phần.
Tiểu Đông vừa bước vào nhà, Tang Tang liền nói: "Đừng có trông mong chị đi thuyết phục mẹ, mẹ phản đối là có lý, chị cũng không đồng ý cho em lấy phụ nữ đã ly hôn đâu, kết hôn rồi em mới biết sẽ phiền phức đến mức nào." Tiểu Đông vốn dĩ rất lạc quan, còn chưa mở lời đã bị Tang Tang giáng cho một gậy đòn phủ đầu, tức khí bốc lên đầu, liền gào lên: "Chị, chị mới kết hôn được bao lâu chứ, sao lại trở nên giống y hệt mẹ thế? Chẳng lẽ chị thực sự quên mất Ô Hoạch Quân vẫn đang đợi chị sao? Mẹ phản đối hai người, chia rẽ hai người, sao chị lại quên nhanh thế? Chẳng lẽ bản thân chị đối với tình cảm không đủ kiên định, là chị ham lam cuộc sống an nhàn nên mới gả cho anh rể à? Mẹ phản đối mẹ của mẹ, chị yêu tình yêu của chị, mẹ có thể làm gì hai người?" Người Tang Tang chấn động một cú, cúi đầu, một lúc lâu sau mới nói: "Yêu là một chuyện, cuộc sống lại là chuyện khác." Tiểu Đông vặn hỏi: "Yêu và cuộc sống vốn dĩ có thể ở bên nhau, tại sao phải cưỡng ép tách chúng ra?" Tang Tang nổi giận: "Đừng hỏi chị tại sao, dù sao thì chị cũng không đồng ý, cô ta dựa vào đâu mà gả cho em? Chỉ dựa vào việc cô ta là người thành phố à? Em là sinh viên đại học, con gái thành phố nhiều như thế, mặc em tha hồ chọn lựa, nếu em kết hôn với cô ta, chị và mẹ sẽ cùng chết cho em xem."
Nước mắt Tang Tang trào ra, thái độ trước đó của cô vốn dĩ không hề kiên quyết như vậy, Tiểu Đông đã chọc giận cô, cảm xúc đột ngột dâng trào lên tận đỉnh điểm, đến một chút đường lui cũng không có, biểu hiện còn lạnh lùng tê dại hơn cả thời điểm mẹ phản đối cô qua lại với Ô Hoạch Quân năm xưa. Đã nói từ trước, Tang Tang ở một mức độ nào đó đã xem Tiểu Đông là Ô Hoạch Quân, cô kỳ vọng nhìn thấy tình yêu đẹp đẽ ở trên người anh ấy, cùng với một cô gái trong trắng tinh khôi, chứ không phải là một người phụ nữ đã ly hôn từng sinh con đẻ cái. Tang Tang không phục, giả như người phụ nữ như Thanh Kiều, chỉ vì hộ khẩu ở thành phố, cho dù là đã ly hôn, đã sinh con, thậm chí một bên mắt còn có chút hoa cải, mà vẫn có thể tìm được một sinh viên đại học tuấn tú như Tiểu Đông, thì vận mệnh đối với cô quả thực quá bất công rồi. Cô chẳng muốn gì sất, chỉ muốn đơn giản sống chung với Ô Hoạch Quân, nhưng lại không thể thực hiện được. Cuộc sống hiện tại rất hoàn mỹ, cũng rất đàng hoàng, nhưng Tang Tang lại không cảm nhận được chính mình, thể xác đang sống đây giống như là của người khác. Cô không chỉ một lần tưởng tượng ra cuộc sống trong quân đội của anh ấy, nói không chừng anh ấy đã thi đậu trường sĩ quan rồi, nhưng không có cách nào truyền tin vui này đến cho cô, chính vì cô sợ hãi phải nghe thấy tin tức này, nên mới hoàn toàn cắt đứt liên lạc với anh ấy.
Vì chuyện của Tiểu Đông, quan hệ giữa Tang Tang và mẹ trở nên vô cùng thân thiết, họ đứng chung một chiến tuyến, giống như một đôi mẹ con hơn bất cứ lúc nào. Hành động của Tang Tang không nghi ngờ gì đã chứng minh sự can thiệp tình cảm của mẹ đối với cô năm xưa là đúng đắn. Nhưng mẹ lại không nắm bắt được tính cách của Tiểu Đông, Tiểu Đông từ nhỏ không ngoan ngoãn nghe lời như Tang Tang, thích làm theo suy nghĩ của riêng mình. Năm xưa mẹ hy vọng nó cũng thi trung cấp chuyên nghiệp giống như Tang Tang, Tiểu Đông kiên quyết không đời nào chịu, Tiểu Đông đưa ra sự thật giảng giải đạo lý, tranh luận với mẹ, khiến mẹ tâm phục khẩu phục. Mẹ từ trước đến nay vẫn luôn dễ dãi với Tiểu Đông, chỉ có Tang Tang mới là sự kéo dài sinh mệnh của bà. Mẹ tận mắt chứng kiến Tiểu Đông chết tâm say đắm Thanh Kiều, cân nhắc một hồi, thấy Thanh Kiều xuất thân tốt, điều kiện gia đình khá giả, cô gái lanh lợi, có giáo dưỡng, ngẫm lại kỹ thì Tiểu Đông trèo cao cuộc hôn nhân này không tính là chịu thiệt, thế nên có ý định cho qua loa cho xong chuyện. Tang Tang thấy lập tức của mẹ có sự dao động, liền trăm phương ngàn kế khuyên can mẹ, làm em dâu mà lại lớn hơn chị chồng tới ba bốn tuổi, quá hoang đường, sau này lại xách thêm đứa con của người ta vào nhà nữa, thì lại càng hoang đường hơn, chuyện tình cảm, đè nén một chút là qua đi, tuyệt đối không được buông lỏng ngay lúc này. Tóm lại Tiểu Đông vẫn còn nhỏ, không hiểu chuyện, một số chuyện bọn họ nên làm chủ thay nó.
Mẹ từ thôn Hòe Thụ trở về, mang theo một bức thư gửi cho Tang Tang, được gửi từ Thẩm Dương, Đông Bắc, đã hơn một tháng rồi. Tang Tang nhìn chữ viết là của Ô Hoạch Quân, nhưng Ô Hoạch Quân ở Giang Tây, chứ không phải Đông Bắc. Tang Tang thắc mắc, bóc thư ra đọc, cảm thấy trời đất tối sầm lại. Hóa ra, lúc Tang Tang kết hôn, Ô Hoạch Quân vừa vặn được điều động từ Giang Tây sang Đông Bắc, anh ấy có lẽ đã bỏ lỡ bức thư cuối cùng của cô, những bức thư anh ấy gửi cho cô sau đó đều bị trả về hết, anh ấy không biết cô đã kết hôn, anh ấy vẫn luôn chờ đợi cô. Ngoài ra anh ấy đang học trường sĩ quan, dịp Tết anh ấy sẽ quay về tìm cô.
Tang Tang đọc đi đọc lại bức thư của Ô Hoạch Quân, hoàn toàn không tin đây là sự thật. Biểu cảm của cô nhạt nhẽo, thậm chí tê dại, tựa như đang chấm bài bình thường của học sinh. Hoàn hồn lại, nhìn lại đồ đạc trong nhà mình, đồ chơi của con, quần áo của Lý Khoát Lãng, cũng không tin đây là sự thật. Qua một hồi lâu, cô mới cẩn thận nhớ lại quá khứ, nhớ lại khoảng thời gian bên bờ sông Lan Khê, dưới rặng liễu, tình yêu với Ô Hoạch Quân thoát khỏi cái kén hóa thành bướm, bay lượn trong bầu trời. Bướm không bay qua được biển rộng. Một con bướm hồi ức là tự do. Tang Tang nhói đau một trận. Ô Hoạch Quân hẹn trong thư là ngày hai mươi tám tháng Chạp sẽ đến nhà cô. Tang Tang đốt thư đi, nhưng lại ghi nhớ chính xác ngày hai mươi tám tháng Chạp. Tang Tang không định đi, cô vẫn sống cuộc sống của mình như không có chuyện gì xảy ra, dường như bức thư đến của Ô Hoạch Quân hoàn toàn không ảnh hưởng gì đến cuộc sống của cô.
Cùng với sự cận kề của Tết Nguyên Đán, Tang Tang bắt đầu nôn nao bất an. Ngày hai mươi tám tháng Chạp, Tang Tang viện cớ ra khỏi cửa. Hôm nay trời rất lạnh, gió bắc thổi vù vù, liễu khô cuồng cuộn lật tung trong gió, những hạt tuyết nhỏ nện đầy mặt đất. Sau khi kết hôn Tang Tang chưa từng về thôn lần nào (chỉ có mẹ về thăm vài lần), từ xa đã nhìn thấy ngôi nhà tranh quạnh quẽ, con đường dẫn đến sân nhà đã hoang phế, thềm nhà mọc đầy cỏ khô, cửa sổ bị bụi bặm bịt kín, nhện giăng mạng trên đó. Tang Tang vừa rẽ vào sân, liền nhìn thấy Ô Hoạch Quân đang ngồi trên bậc thềm đá, mặc một bộ quân phục màu xanh cỏ úy, huy hiệu trên mũ ánh lên thứ ánh sáng lạnh lẽo.
Cơn gió mạnh đẩy Tang Tang tiến lên một bước. Ô Hoạch Quân đứng dậy, chiếc quần nhăn nhúm trông đến là thảm hại. Tang Tang không nói gì, cúi đầu mở ổ khóa, "kẹt" một cái đẩy hai cánh cửa gỗ ra. Ô Hoạch Quân đi theo vào, trong nhà còn lạnh hơn bên ngoài, giống như một hang động ẩm ướt. Tang Tang đi thẳng đến phòng của mình, định chốt lò sưởi để sưởi ấm, từ lúc bước chân vào cửa cô đã run lẩy bẩy từ nãy đến giờ. Cô không biết phải mở lời câu đầu tiên như thế nào. Cô cất chiếc chăn bông nhỏ dùng để sưởi ấm đi, mở nắp lò sưởi, đang định lấy lò than ra nhóm lửa, thì Ô Hoạch Quân ngăn cô lại, tay anh đặt lên cánh tay cô, dùng sức một cái, toàn bộ người cô đã bị xoay ngoắt lại, hơn nữa mặt hướng về phía anh.
Cô buộc phải nhìn anh, anh đã trưởng thành, khí phách ngút ngàn, khiến cô hổ thẹn khôn cùng, cô cảm thấy tình yêu giống như một con ong bắp cày chích đau cô, thấp giọng nói: "Là em có lỗi với anh, em đã kết hôn rồi, em đã viết thư báo cho anh, lúc đó anh vừa hay được điều chuyển sang Đông Bắc, có lẽ anh không nhận được." Ô Hoạch Quân nói anh đã nhận được thư, bất kể cô đã kết hôn hay chưa, anh vẫn cứ yêu cô. Tang Tang run rẩy trong vòng tay Ô Hoạch Quân, trong khoảnh khắc đã xóa sạch Lý Khoát Lãng cùng cuộc sống của quá khứ, quay trở lại khung cảnh yêu đương với Ô Hoạch Quân năm nào. Tương tự, cô tỉnh táo lại trong vòng tay Ô Hoạch Quân, đồng thời cảm thấy tự ti và hổ thẹn cho thân phận của mình.
Lúc đôi chân lạnh ngắt, Tang Tang rất tự nhiên bước lên chiếc giường tam tích thủy làm bằng gỗ hoàng dương, đắp chăn để sưởi ấm, cô bỗng nhiên nhớ tới Lỗ Nhất Đồng - gã đàn ông lớn tuổi đó, cái đêm mà mẹ khóc trên giường, khuôn mặt giống như quỷ hồn.
Ô Hoạch Quân ngồi bên mép giường, lạnh đến mức hai chân tê dại, miễn cưỡng kéo một góc chăn đắp lên đầu gối, đôi bàn chân trong giày như ngâm trong nước đá, buộc phải giẫm lên bậc thang dùng sức ngầm. Gió ngoài nhà gào thét chạy trốn, có mảnh ngói rơi xuống vỡ tan tảng, cây quýt lắc lư kêu vang dội hơn cả đá cuội. Tang Tang biết anh lạnh, bèn đứng dậy giúp anh cởi giày, anh tự mình cúi người cởi dây giày, do dự một lát, chậm rãi cởi ra, lộ ra đôi tất màu xanh quân đội.
Họ kỳ lạ áp sát vào nhau. Tang Tang nhắc đến cây liễu ngoài cửa sổ, mùa xuân vàng nhạt, mùa hè xanh tươi, bây giờ nhìn có vẻ xám khô, mùa xuân tới, lại hồi sinh. Ô Hoạch Quân nói tình yêu là bất tử. Tang Tang nói, một tàn một vinh, xanh vẫn là xanh của năm ngoái, nhưng liễu đã không còn là liễu của năm ngoái nữa, đã mọc thêm cành mới, mọi thứ đều khác rồi. Ô Hoạch Quân nói nhưng trong mắt anh thì vẫn rất đẹp, có lẽ còn đẹp hơn. Nước mắt Tang Tang trào ra. Ô Hoạch Quân dùng cánh tay ôm trọn Tang Tang vào lòng, biểu thị anh vẫn yêu cô như trước, muốn cưới cô, muốn cô làm vợ của anh. Trong lòng Tang Tang dấy lên một trận binh hoang mã loạn (hoảng loạn rối bời).
Sau đó họ cởi áo khoác ngoài, rồi lại tiếp tục cởi áo lót bên trong. Tang Tang run rẩy trong vòng tay Ô Hoạch Quân. Kết hôn mấy năm rồi, cô mới phát hiện ra, hóa ra đàn ông là có mùi vị thế này.
Trước khi trời tối, Tang Tang đi dọc theo con đê sông Lan Khê hướng về phía thành phố, bóng dáng là một khối mờ xám.
Khi đi qua trấn Lan Khê, Tang Tang lại nhìn thấy Lỗ Nhất Đồng, mang một bộ dạng tàn tạ.
