1

Một con đường từ ven trấn Lan Khê cứ thế trải dài về hướng tây, tựa như dòng nước dốc ra từ miệng hồ lô, chầm chậm chảy trôi, thu hẹp dần, rồi cuối cùng lẩn khuất vào lùm cỏ dưới chân núi.

Tây Tây chính là từ con đường ấy mà đi tới. Thuở nhỏ, là người mẹ dắt Tây Tây đi, nhìn từ xa trông như hai con sâu bò trên mặt đường, tựa hồ trong chiếc hồ lô kia có một luồng sức mạnh đang chầm chậm hút hai mẹ con vào trong bụng nó. Những lúc dắt Tây Tây đi đường, người mẹ luôn trầm mặc. Họ đi qua bờ hang. Đi qua bờ suối. Đi qua mái nhà tranh. Đi qua cây cầu nhỏ. Cả một quãng đường đều lặng ngắt như tờ. Thi thoảng mới có tiếng nước chảy hòa nhịp cho từng bước chân. Viên sỏi bị đá trúng, lăn hai vòng rồi chìm nghỉm vào bụi cỏ. Đường đi có phần tẻ nhạt, có một đoạn đường còn đặc biệt hoang vu. Thế nhưng đôi khi, chợt thấy một đóa hoa dại, Tây Tây lại reo lên mừng rỡ. Tây Tây thích đi qua cầu nhất. Đó là cây cầu gỗ cũ kỹ bắc qua con suối, người bước lên trên phát ra những tiếng cọt kẹt, nghe hệt như có ai đang khiêng chiếc kiệu lớn đi tới. Đôi khi con bé cố ý nhún nhảy lắc lư bên trên, âm thanh vang lên ríu rít như bầy chim tao tác. Dưới chân cầu, dòng nước cuồn cuộn chảy, nhìn lâu một chút sẽ thấy hơi váng đầu hoa mắt.

Lần đầu tiên qua cầu, Tây Tây tròn năm tuổi. Khi ấy, con bé thấy cầu hẹp, cầu dài, cầu nguy hiểm, dẫu có mẹ dắt cũng chẳng dám nhấc nổi nửa bước. Là mẹ cõng con bé qua. Tấm lưng của mẹ vững chãi như lưng trâu. Thế nhưng, đi đến giữa cầu, mẹ lại mắng con bé: "Đồ vô tích sự, chỉ giỏi làm lão tử thêm mệt, vứt quách đi cho rảnh nợ!" Mẹ vừa mắng vừa đưa tay nhéo mông Tây Tây. Tây Tây dùng hai tay ghì chặt lấy cổ mẹ. Con bé vẫn luôn tin rằng, may nhờ mình ôm chặt cứng lấy mẹ nên mẹ mới không ném mình xuống cầu. Lớn thêm chút nữa, Tây Tây đã dám bước đi trên cầu, thậm chí còn chạy băng băng, lại còn biết vác đồ giúp mẹ. Về sau mẹ béo lên trông thấy, chỉ cần bà bước lên là cây cầu lại rên rỉ, uốn cong mình một cách đau đớn. Mẹ đâm ra lười vận động, mấy việc mua bán lặt vặt đều sai Tây Tây lên trấn lo liệu.

"Cũng coi như có tí tích sự, lão tử không uổng công nuôi mày." Những khi vui vẻ, mẹ thường khen Tây Tây như thế. Môi của mẹ, da của mẹ, thảy đều mang màu khoai lang đỏ. Thân hình mẹ cũng tựa như củ khoai lang đỏ. Mẹ chính là một củ khoai lang đỏ khổng lồ. Từ dưới cổ trở xuống, từ trên đùi trở lên, thô kệch, tròn vo, núc ních thịt. Nếu ví mẹ như một cái cây, thì chỉ cần cưa khúc này xuống, khoét rỗng phần ruột bên trong, là thành ngay một cái thùng nước lớn. Năm bố mắc bệnh lao rồi qua đời, Tây Tây còn chưa đầy hai tuổi. Bố vừa mất, tính khí mẹ liền trở nên cáu bẳn, gắt gỏng. Mẹ chỉ trút giận lên đầu Tây Tây, cho rằng con bé là sao chổi trong nhà, khắc chết bố, khắc cho mẹ phải chịu cảnh góa bụa từ sớm. Anh trai của Tây Tây thiểu năng trí tuệ, nhưng mấy việc như cưới vợ sinh con thì đều biết cả. Năm mười tám mười chín tuổi anh ta lấy vợ, dựng căn nhà tranh của riêng mình, rồi cắm đầu cắm cổ sống cuộc đời riêng.

Tây Tây lớn lên trong chuồng lợn. Anh trai đi chơi bời lêu lổng khắp nơi, chẳng bao giờ dắt Tây Tây theo. Cứ hễ bận việc là mẹ lại nhốt Tây Tây vào chuồng lợn. Con lợn nái khoang trong chuồng có bộ lông đốm đen trắng loang lổ cùng mùi sữa chẳng bao giờ tan biến. Lợn nái lạ người, trông thấy Tây Tây liền cuống quýt eng éc kêu vang, dọa cho con bé sợ đến mức khóc thét lên òa òa. Anh trai đứng ngoài chuồng xem trò vui, cười gập cả người. Con lợn nái khoang không đẫy đà như mẹ, có lẽ cũng chẳng nặng bằng mẹ, nhưng sức sinh sản của nó vô cùng dồi dào, chưa từng từ chối việc mang thai. Lần nào cũng vậy, hễ ông lão mắt đầy ghèn, miệng sùi bọt mép ở làng bên lùa con lợn đực sang, ba hoa với mẹ rằng giống lợn đực tốt đến nhường nào, đảm bảo sẽ đẻ được một lứa lợn con khỏe mạnh, là mẹ lại mừng rỡ mở cửa chuồng, giúp ông lão lùa con lợn đực vào bên cạnh lợn nái. Đôi lợn đang phối giống, mẹ và ông lão đã bắt đầu tính toán xem trong tương lai không xa, một lứa lợn con kia sẽ đổi được bao nhiêu tiền. Lợn nái đẻ mấy lứa liền, hai hàng vú bị kéo chùng xuống nhão nhoẹt, cũng chảy xệ hệt như bầu ngực của mẹ, sắp sửa quệt cả xuống đất. Con lợn nái khoang rất hiền lành, toàn bộ mỡ màng trên cơ thể nó dường như đều hóa thành tình mẫu tử, dâng hiến trọn vẹn cho đàn con. Lợn nái khoang thật vĩ đại, dẫu cho có kiệt sức nằm bẹp xuống, nó cũng sẽ phơi trọn vẹn hai hàng vú ra ngoài cho lũ lợn con tha hồ húc ủi.

Tây Tây ở trong chuồng lợn quen rồi, con lợn nái khoang không còn kêu thét lên với con bé nữa, mà dùng mõm cọ vào người nó, trong cổ họng phát ra những tiếng "ừm ừm ừm". Nó đã xem con bé như con của mình. Tai lợn nái khoang cũng rủ xuống y như hàng vú. Tây Tây liền túm lấy tai nó mà nghịch. Cả một đàn lợn con khoang khoang trắng trắng vây quanh Tây Tây, chốc lát chạy tản ra, chốc lát lại kêu ré lên, chuồng lợn chính là khu vui chơi của Tây Tây. Tây Tây bò trong chuồng, chập chững từng bước tập đi. Có một lần, Tây Tây ngậm vú lợn nái rồi ngủ thiếp đi, anh trai trông thấy bèn cười lăn lộn dưới đất. Mẹ mắng Tây Tây là đồ có sữa là nhận mẹ.

Tây Tây thích mùi vị của chuồng lợn, hay nói đúng hơn, thích mùi sữa trên người con lợn nái, bao gồm cả lũ lợn con kia. Chúng rất thơm tho. Phân của chúng, Tây Tây đem ra làm đồ chơi, thỉnh thoảng còn nhét cả vào miệng. Rơm rạ trong ổ lợn đều đã bị lũ lợn nhai qua một lượt, trên đó còn vương nước dãi của chúng. Khi đống rơm dần vụn nát ra, mẹ lại thay vào rơm mới tươi nguyên. Những lúc ấy Tây Tây cũng hưng phấn y hệt lũ lợn, cùng bọn chúng nhai rơm rạ rôm rốp. Con bé thích thứ vị ngọt thanh và hương thơm thoang thoảng ấy. Lũ lợn con đói thì bú sữa, no rồi thì nghịch vú mẹ, liếm láp hàng vú của lợn nái sạch bong trắng muốt, tựa như vừa mới tắm rửa xong. Ở đó không có mùi mồ hôi chua loét hay mùi tanh tưởi như trên người mẹ. Tây Tây không biết mùi vị sữa mẹ ra sao, con bé chưa từng được nếm qua bao giờ. Tây Tây chỉ thích bầu ngực sạch sẽ trên thân thể con lợn nái.

Tây Tây lớn dần lên, chuyện học hành bữa đực bữa cái, gắng gượng học đến cấp hai thì bỏ học. Lúc này, con bé đã cao tới một mét sáu, mông lép kẹp, không chút thịt thà, ngực lép kẹp chẳng chịu nở nang, trông trơ trọi hệt như một cây tre thẳng tuột ở sau núi.

"Đồ vô tích sự, tao bằng chừng này tuổi đã gánh gồng phăng phăng rồi!" Mẹ tỏ vẻ đầy tự hào. Tây Tây gánh đôi sọt không mà bước đi lảo đảo, điều này khiến mẹ vô cùng chướng mắt. Đòn gánh vừa đè lên vai Tây Tây, con bé liền làm như sắp bị bẻ gãy đến nơi.

"Mẹ nghe này, trong lồng ngực con cứ như cái ống thụt lò rèn ấy." Tây Tây nói. Mẹ liền nghe thấy âm thanh như tiếng bễ lò rèn phát ra từ cuống họng con bé. Thuở nhỏ Tây Tây từng bị nhiễm lạnh một trận, mắc bệnh viêm phổi, cổ họng cứ khò khè, đó là bệnh hen suyễn. Trời càng lạnh thì chiếc bễ trong lồng ngực Tây Tây lại càng kéo mạnh hơn, tiếng thở rít càng lớn hơn. Thỉnh thoảng con bé ho sù sụ, tiếng ho nghe như có người đứng ở cửa hang gào vào bên trong, phát ra những âm thanh trầm đục, nghẹn ứ.

"Nghe thấy rồi, nghe thấy rồi, cái đồ xú quẩy nhà mày, gả sớm đi cho rảnh nợ." Mẹ nói. Bà vung chiếc nĩa sắt dài ngoẵng trong tay lên, xốc một đống rơm rạ, dùng sức hất mạnh một cái, bầu ngực bà lắc lư, thớ thịt rung bần bật, khiến Tây Tây cảm giác như mình vừa bị mẹ đẩy văng ra xa một quãng.

Tây Tây thầm nghĩ về lời mẹ nói, gả đi rồi thì chẳng cần phải nghe mẹ chửi mắng suốt ngày nữa. Năm mười lăm tuổi, Tây Tây theo chân bà mối men theo con suối cạn đi về hướng tây chừng hai ba tiếng đồng hồ, sau đó uống một chén trà, rồi gặp mặt người đàn ông đã hẹn trước. Theo lời bà mối nói, thằng cu này vạm vỡ khỏe khoắn kéo cày thay trâu cũng được, ba ngày không ăn không ngủ vẫn gánh nổi cả trăm cân thóc. Tây Tây chẳng có cảm xúc gì, con bé thậm chí còn chưa thèm nhìn kỹ người đàn ông ấy lấy một lần, dường như nó chỉ đến đây để dạo chơi một chuyến mà thôi. Thế nhưng, chính vào lúc này, Tây Tây lại nhớ tới trấn Lan Khê, những người đàn ông trên trấn mặt mày sạch sẽ, quần áo lúc nào cũng phẳng phiu như mới. Cả ánh mắt của họ nữa, trông như thể chuyện gì trên đời họ cũng thấu suốt cả.

"Người thành phố." Tây Tây nghĩ. "Mình... tại sao cứ nhất thiết phải đi về hướng tây chứ?" Từ nhà bước ra đi về hướng đông, chỉ một tiếng đồng hồ là tới thị trấn, cớ sao cứ phải đâm đầu về hướng tây? Tây Tây không sao hiểu nổi. Trên đường đi xem mắt, bà mối cứ lải nhải không ngừng, kể rằng vùng này trước kia từng có thổ phỉ hoành hành, rồi lại sợ ảnh hưởng đến việc làm mai, bèn vội vàng chữa lại rằng đó là chuyện của bao nhiêu năm về trước rồi.

"Tại sao lại cứ phải đi về hướng tây ạ?" Nhìn vầng thái dương trước mặt đang không ngừng lặn dần xuống, cuối cùng Tây Tây cũng cất tiếng hỏi.

"Gả đi xa xa một chút, lúc về lại nhà đẻ mới thấy thân thiết, quý hóa. Đi về hướng đông cũng chẳng có đám nào ra hồn, mà đi xa hơn nữa về hướng đông, mấy người trên thị trấn ấy, chẳng có ai thèm rước gái quê đâu." Bà mối đáp.

Tây Tây khẽ "ồ" một tiếng, rồi lại trầm mặc như những viên sỏi cuội dưới lòng suối. Con bé tự hỏi, những hòn đá này từ đâu lăn tới, đã nằm lại trong lòng suối này bao nhiêu năm rồi. Vùng núi non giữa Thường Đức và Ích Dương thực ra chẳng có gì khác biệt, chỉ là càng đi về hướng tây, con bé lại càng cảm thấy có một luồng khí lạnh lẽo thấu xương đang luồn lách vào trong cơ thể. Tây Tây thấy hơi sợ hãi, như thể mình vừa bị ai đó vứt bỏ nơi rừng thiêng nước độc hoang vu. Con bé thích những tiệm quần áo thời thượng trên thị trấn, những tủ kính trưng bày đủ sắc màu rực rỡ, những con phố thênh thang rộng mở, những tiệm cắt tóc, cùng với những nam thanh nữ tú ăn vận bảnh bao, xinh đẹp.

Cách mấy ngày sau, Tây Tây lại lên trấn Lan Khê một chuyến. Mẹ chất nửa gùi khoai lang đỏ, bảo con bé mang đi bán để đổi ít dầu hạt cải mang về. Tây Tây vừa đi vừa nghỉ, lên tới trấn, bán hết chỗ khoai lang, mua xong dầu cải thì bụng dạ cũng đã réo cồn cào. Tây Tây không dám tiêu tiền bậy bạ, để mẹ biết được thể nào cũng bị một trận mắng xối xả. Con bé cõng mấy cân dầu cải, đứng ở phố Bách Hợp ngó nghiêng ngó dọc, đi tới dưới một gốc cây ngô đồng thì đôi chân cứ dán chặt lại trước cửa quán đậu phụ gạo không sao nhấc lên nổi. Tây Tây đứng sững lại, lần tay vào túi áo, nghĩ cách làm sao để giấu giếm qua mắt mẹ, cuối cùng cũng tìm ra mẹo ở khoản giá cả đống khoai lang.

"Đậu phụ gạo bao nhiêu tiền một bát thế ạ?" Còn cách cửa tiệm một quãng, Tây Tây đã cất tiếng gọi to.

"Hai hào, vào đi cháu, ngon lắm đấy!" Một người phụ nữ trừng chừng bốn mươi tuổi cất tiếng đáp lại. Trông dáng vẻ hẳn là bà chủ quán.

Lúc bấy giờ vừa quá trưa, trong quán không có mấy khách, người phụ nữ bưng đồ ăn đã làm xong lên rồi ngồi luôn xuống bên cạnh Tây Tây. Da dẻ bà ta khá trắng trẻo, người không béo cũng chẳng gầy, sống mũi rất cao, đôi mắt đen láy sáng ngời, những lúc nghiêm mặt trông có phần lấn lướt, sắc sảo. Người phụ nữ trò chuyện với con bé, Tây Tây mới biết bà ta chính là chủ quán. Con bé nhìn vào bát đậu phụ gạo, từng viên từng viên tròn xoe, trong nước canh rắc thêm chút hành hoa xanh mướt.

"Con bé phụ việc trước kia vừa mới nghỉ, về quê lấy chồng mất rồi, quán xá bận rộn làm không xuể, cháu có muốn tới đây làm nhân viên chạy bàn không?" Bà chủ quán hỏi.

Tây Tây nghe xong thì ngẩn người ra một lúc lâu, rồi hỏi: "Nhân viên chạy bàn là làm gì cơ ạ?"

Bà chủ quán nói: "Thì đón tiếp khách đến ăn đậu phụ gạo này, lau dọn bàn ghế, rửa bát đũa, hết bột gạo thì xay thêm bột, ăn ở quán lo hết."

Tây Tây gật đầu cái rụp: "Được ạ, để cháu về nhà thưa với mẹ cháu một tiếng, mai cháu lại lên." Con bé một tay quẹt mồm, một tay thọc sâu vào túi quần móc tiền ra trả.

"Bé con ơi, không phải trả tiền đâu, bát này cô bao, ngày mai đợi cháu đến đấy nhé." Đôi mắt bà chủ quán cười tít lại thành một đường chỉ.

Tây Tây bỗng thấy bà chủ quán trông rất giống một "người mẹ". Bà chủ cười lên trông đẹp thật đấy. Tây Tây muốn thốt lên lời khen ấy, nhưng ngượng ngùng không dám nói ra.

Trên đường về nhà, Tây Tây rảo bước thoăn thoắt. Đi qua cây cầu gỗ cũ, con bé cố ý nhún nhảy lắc lư thật mạnh mấy cái, nghe thấy âm thanh cọt kẹt ríu ran như bầy chim tao tác, lòng nó vui phơi phới. Con bé hái mấy cành hoa dại ném vào trong gùi, rồi vốc nước suối lên rửa mặt một cái. Nước suối lúc nào cũng trong vắt, con bé nhìn thấy gương mặt mình, gầy gò, vầng trán hơi dô nom vô cùng đầy đặn, bím tóc đen nhánh thật dài, ngọn tóc quét nhẹ lên mặt nước, hòa quyện làm một với hình bóng bím tóc in dưới dòng suối. Lúc cười lên Tây Tây mới nhận ra hàm răng của mình trông xấu tệ. Mẹ bảo hồi nhỏ nó phàm ăn, chắc là do nhai rơm rạ mà thành ra nông nỗi này. Tây Tây chỉ còn nhớ mang máng hương thơm nhàn nhạt của rơm rạ, chứ chẳng tài nào hiểu nổi vì sao năm xưa mình lại đi nhai rơm. Con lợn nái khoang chết sau khi sinh xong một lứa lợn con vào năm Tây Tây bốn tuổi, đàn lợn con mất sữa bú cũng nối gót chết theo ngay sau đó. Trông thấy món tiền sắp sửa vào tay bỗng chốc tan thành mây khói, mẹ đau lòng tiếc của, hở một chút là nổi trận lôi đình, lôi Tây Tây ra mắng nhiếc thậm tệ để hả giận. Không còn được ngửi mùi sữa của con lợn nái khoang, Tây Tây còn đau lòng hơn cả mẹ. Lần ấy, Tây Tây đã khóc, nhưng đó không phải là tiếng khóc như bất kỳ lần nào trước đây, không phải vì đói khát, vì sợ hãi hay vì bất cứ nguyên cớ nào khác, mà là bắt nguồn từ một bí mật giấu kín tận đáy lòng nó. Mẹ sẽ không bao giờ hiểu, và người ngoài cũng chẳng thể nào hiểu nổi.

Gần tới trước cửa nhà, Tây Tây bước chậm lại. Ngôi nhà dựng bằng gỗ của nó đã xiêu vẹo ngả nghiêng, gỗ mộc thâm đen mục nát, đâu đâu cũng rách nát tồi tàn, cả căn nhà nom tựa như một đống phế tích bỏ hoang nhiều năm, chực chờ sụp đổ bất cứ lúc nào. Chỉ có làn khói bếp bảng lảng bốc lên từ nóc nhà là minh chứng cho thấy nơi đây vẫn có người sinh sống. Sau cái chết của con lợn nái, mẹ bị đả kích nặng nề, từ đó về sau không bao giờ nuôi lợn nữa. Thế nhưng chiếc chuồng lợn vẫn còn đó, được dùng làm nơi chất chứa đồ đạc linh tinh. Tây Tây móc quai gùi lên thanh gỗ chuồng lợn. Chiếc máng ăn cho lợn vẫn nằm nguyên ở vị trí cũ, nhưng mũi con bé đã chẳng còn ngửi thấy hương sữa thơm nồng cùng mùi phân lợn quen thuộc năm nào.

Tây Tây nán lại trong chuồng lợn một lúc, liền nghe thấy mẹ thò đầu ra khỏi ô cửa sổ bếp chửi đổng lên: "Lề mề rề rà, giờ này mới thèm vác mặt về, chết bờ chết bụi ở xó nào rồi!" Tây Tây bấy giờ mới lấy chai dầu cải trong gùi ra, đưa qua khung cửa sổ cho mẹ, lí nhí đáp: "Chết rồi thì sao mà về được nữa." Trước khi ra khỏi nhà Tây Tây chỉ ăn một củ khoai nướng, trưa ăn một bát đậu phụ gạo, cuốc bộ cả một quãng đường dài ngoằng như thế, đến lúc này mới thấy đói lả cả người.

"Mày còn dám cãi xoen xoét à?" Mẹ trừng mắt lườm nguýt một cái đầy hung dữ, gần như giật phắt lấy chai dầu trong tay Tây Tây.

"... Con muốn lên trấn làm nhân viên chạy bàn." Tây Tây khẽ ho húng hắng một tiếng, con bé không quen cất tiếng gọi "mẹ".

"Úi chà? Nhà này nuôi không nổi mày nữa à? Mà đòi tót ra ngoài đàng điếm?" Cái đầu của mẹ thụt vào trong mất hút, chỉ còn tiếng nói từ ô cửa sổ tối om om vọng ra ngoài.

"Không phải đàng điếm, là kiếm tiền đem về cho mẹ." Tây Tây cất giọng cao hơn một chút.

Mẹ lại thò đầu ra, gương mặt phù nề thoáng dịu đi đôi chút, ánh mắt bà lộ vẻ kinh ngạc ngỡ ngàng, tựa như lớp phô mai kẹp giữa miếng bánh quy, không quá mức lộ liễu rõ ràng.

"Thật đấy, bà chủ tiệm đậu phụ gạo trên trấn bảo với con thế." Tây Tây sợ mẹ không tin.

"Một tháng trả cho mày bao nhiêu tiền?" Mẹ làm bộ hờ hững hỏi, thanh cời than trong tay thúc vào lòng bếp lò kêu beng beng chói tai.

"Con quên chưa hỏi. Nhưng ăn ở thì quán lo hết ạ." Tây Tây nói.

"Mỗi tháng nộp năm mươi tệ về cho nhà, số còn lại, mày tự mà chi tiêu." Đây là lần đầu tiên mẹ tỏ ra từ ái đến thế.

"Dạ! Con biết rồi." Tây Tây dạ ran một tiếng rồi quay người vào nhà, ngay lập tức bị bóng tối mịt mùng của gian nhà trong nuốt chửng.