Lời cằn nhằn cũng là một cách thức giúp xã hội tiến bộ.

Trên người anh có rất nhiều nhãn dán, nhà văn trẻ, tay đua, chuyên gia công luận, người dẫn dắt dư luận, công dân, thậm chí là kẻ thù chung, bản thân anh lựa chọn và nhìn nhận thế nào?

Các phương tiện truyền thông khác nhau có tính cách khác nhau, thế nên tôi bị dán đủ loại nhãn mác khác nhau lên người, tôi giống như một chiếc vali, bị dán đầy những thứ này. Không có cách nào khác, nhưng tôi cũng sẽ không đi từ chối những chiếc nhãn này, làm thế thì có vẻ quá gượng gạo. Tay đua thì xem là phải đi, còn về nhà văn, trước năm 2008, tôi vẫn chưa muốn tự nhận như vậy, đặc biệt là các tác phẩm trước "Trường An loạn", có rất nhiều dấu vết bắt chước, ví dụ như bắt chước Tiền Chung Thư chẳng hạn, không có phong cách của riêng mình. Nhưng sau năm 2008, tôi cảm thấy có thể coi là nhà văn rồi, việc sáng tác của tôi đã bước chân vào cửa, tự nhận thấy cũng khá ổn, các tác phẩm sau "Trường An loạn" đã có phong cách của riêng mình, hơn nữa không còn bắt chước bất kỳ ai nữa.

Ngoài phong cách văn chương của bản thân ra, còn có sự lay động về mặt cảm xúc.

Viết tiểu thuyết có một cảm giác đó là bạn đã tạo ra một thế giới, khi bạn viết xong rồi quay trở lại với cuộc sống hiện thực, thế giới này lại khép lại. Trải qua một thời gian dài quay đầu nhìn lại thế giới đó, lại là một cảm xúc khác, mà quay đầu viết lại, chưa chắc đã nghĩ ra được những đoạn văn hay như thế hoặc có những nơi dạt dào tình cảm như vậy.

Sản lượng của anh không tính là thấp, hơn nữa đối với các tác phẩm của bản thân cũng ngày càng hài lòng hơn, ngoài kiểu xuất ra liên tục này, đường ống đưa vào của anh là gì? Còn có một điểm khó nữa, làm thế nào để thoát khỏi ảnh hưởng của việc "đưa vào" có phong cách tương tự Tiền Chung Thư?

Chính là đọc sách, đọc tạp chí. Trước năm 2005 vẫn sẽ đọc tiểu thuyết, nhưng sau năm 2005 thì hầu như không đọc nữa. Ở đây quả thực tồn tại vấn đề như anh nói, nếu tiểu thuyết không dễ đọc, thì chính là lãng phí thời gian; còn dễ đọc ư, thì sẽ không kìm chế được mà bắt chước. Tôi không hy vọng trên người mình có dấu vết của bất kỳ ai, thế nên bây giờ chỉ đọc các loại tạp chí tư vấn, báo chí, mà cố gắng ít đọc các tác phẩm văn học của người khác đi. Duy trì việc này từng ấy năm, bây giờ ngược lại đã trở thành đối tượng để người khác bắt chước.

Ngoài tiểu thuyết ra, còn có các bài tạp văn đanh thép của anh, thế nên có người nói, cho dù Lỗ Tấn thời gian, Hàn Hàn sẽ trở thành Lỗ Tấn thứ hai.

Tôi không thích Lỗ Tấn, không thích văn phong của ông ấy, ông ấy quá so đo, tôi không thích kiểu người viết văn mà lại so đo như vậy, trái lại, những kẻ địch, đối thủ từng tranh luận với Lỗ Tấn, ví dụ như Lương Thật Thu, Lâm Ngữ Đường, Hồ Thích, tôi ngược lại càng thích hơn. Họ phóng khoáng hơn Lỗ Tấn rất nhiều.

Nhắc đến thái độ, tôi liên tưởng đến một mẩu quảng cáo mà anh làm cho cà phê Nestlé: "Việc hạnh phúc nhất của người viết văn chính là khiến cho tác phẩm trở thành ánh sáng trong lòng người đọc. Chỉ cần bạn dám, tổng sẽ có ánh sáng dẫn đường cho bạn."

Cái gọi là "sống ra chất dám", có lẽ lại là một chiếc nhãn phù hợp với tôi. Có thể hối hận chứ không để lại tiếc nuối, có rất nhiều chuyện sau khi làm rồi mới phát hiện bản thân thật ngốc nghếch hoặc thất bại, nhưng vẫn cứ phải làm những chuyện này. Kể từ sau khi tôi bước ra khỏi trường học thực ra cho đến nay đã làm rất nhiều rất nhiều chuyện, trải qua vô số lần thất bại, tôi cảm thấy bản thân coi như khá dũng cảm, khá có chất dám, tất nhiên những thất bại đó các bạn đều không biết, bởi vì phàm là những thứ thất bại tôi đều không nói ra, chỉ kể những chuyện thành công cho mọi người nghe thôi, nhưng nếu không có những thất bại đó, thì cũng không có tôi của hiện tại!

Cái "dám" của người viết, đại khái chính là khiến cho tác phẩm không giống như hiện thực đầy rẫy sự tiếc nuối ở khắp nơi, mà cái may mắn của người đọc, chính là có thể dùng mắt để chạm vào lý tưởng của chính mình. Đã nhắc đến nhãn mác, chúng ta hãy vòng lại vấn đề ban đầu đó nhé, đối với chiếc nhãn chuyên gia công luận, trên blog, anh còn đặc biệt châm biếm một chút, ở một mức độ nào đó, "chuyên gia công luận" từ một từ ngữ mang tính ca ngợi đã biến thành một từ ngữ chuyên gây điều thị phi.

Tôi là một chuyên gia công luận, tôi chính là đang tiêu dùng chính trị, tôi chính là đang tiêu dùng thời sự, tôi chính là đang tiêu dùng điểm nóng. Mọi người tự nhiên cũng có thể tiêu dùng tôi, thậm chí còn không cần phải đưa tiền boa. Khi quyền lực công cộng và chính trị có thể được mỗi một người tiêu dùng một cách an toàn, há chẳng phải tốt hơn sao, tất cả mọi người đều quan tâm đến hiện thế này, đều phê phán sự bất công của xã hội, lúc viên nang độc xuất hiện thì lên án, lúc tham quan vào tù thì ăn mừng, cho dù là ra vẻ ta đây, thậm chí là lừa fan hụt lừa gái lừa lời tán dương, thì đã sao nào?

Tiếng ồn quá nhiều, ý kiến tràn lan, chuyên gia công luận hay cái gọi là người dẫn dắt dư luận, há chẳng trở thành thủ lĩnh cằn nhằn hay sao?

Bản thân chính là thủ lĩnh cằn nhằn, nhưng cằn nhằn cũng là một cách thức giúp xã hội tiến bộ.

Cho nên anh từng phát ra một lời "cằn nhằn" cực kỳ bá đạo lộ liễu: Một người viết văn giỏi lúc tàn sát quyền quý, cũng nên tàn sát cả quần chúng. Lúc đó, tại sao lại chọn từ ngữ gay gắt như "tàn sát"?

Không tìm ra từ khác, không thể dùng từ tiêu diệt, cũng không thể dùng từ phê bình, phê bình quá tầm thường, cho nên mới chọn tàn sát.

Không giống sự tự giác của đại đa số người, phê bình quyền quý, thương xót dân chúng, thậm chí là nịnh nọt dân chúng, anh trực tiếp tung ra quan điểm "trên con đường hướng tới dân chủ, trở ngại lớn nhất chính là nhân dân"?

Đây là một trong số đó, trong sự phê bình, nếu hai bên đặt song song, thì nên phê bình quyền quý trước, bởi vì rất đơn giản, quyền quý vớt vát được lợi ích, khổ đau toàn do dân thường gánh chịu. Nhưng điều này không có nghĩa là một nhà văn giỏi nên nịnh nọt dân chúng một cách vô tận không có điểm dừng. Cho nên điều tôi muốn thể hiện chính là, mặc thây ai, ông đây không nịnh nọt bất kỳ ai, viết tạp văn bao nhiêu năm nay, tôi biết, nịnh nọt người khác thì có khó gì.

Thái độ mặc thây ai, trông có vẻ rất "chính mình" nhỉ.

Nói cho cùng, tôi vẫn thiên về "hữu" hơn một chút. Có điều với những phe "hữu" khác, cũng không có liên hệ gì, bạn bè xung quanh tôi đại đa số đều là bạn học cấp ba, những người bạn thuở nhỏ, chúng tôi liên hệ với nhau toàn là khi nào đi đá bóng và câu cá, không có ai có hứng thú với bài văn của tôi cả. Chỉ quan tâm đến cuộc sống, không quan tâm đến luận điệu.

Nhắc đến cuộc sống, cái "ai" không nịnh nọt bất kỳ ai được nhắc đến phía trước kia, chắc hẳn phải có một ngoại lệ chứ, ví dụ như, con gái của anh? Nhãn mác người cha này, nãy giờ chúng ta vẫn chưa nhắc đến.

Cha là dấu ấn, không tính là nhãn mác.

Có con gái rồi, cuộc sống có thay đổi gì không?

Vẫn ổn, không quá nhiều.

Có một bức thư giống như thư tình viết cho con gái, "Tôi chỉ hy vọng con gái tôi vui vẻ, không quan tâm con bé có thể đạt được thành công theo nghĩa ở Trung Quốc hay không, chỉ cần phẩm chất đạo đức của con bé tốt, tôi sẵn sàng tạo ra mọi điều kiện cho con bé, tôi sẵn sàng sinh ra một thế giới vì con bé, để con bé không phải chịu khổ trong cái xã hội tàn nhẫn và thất đức này. Đương nhiên, tất cả đều tùy theo ý muốn của con bé. Nếu con bé sẵn sàng thử sức, vậy làm gì cũng được, tôi chỉ là một chiếc lưới chống rơi khi con bé trèo cao phiêu lưu mà thôi. Nếu như tương lai có biến cố nuôi con gái khó khăn, làm tài xế cho Lý Ngạn Hoành, mài mực thay Bạch Diệp, đánh đèn giúp Trần Khải Ca, tôi đều không thành vấn đề. Đương nhiên, tôi còn muốn có thêm nhiều đứa trẻ nữa, nếu có con trai, vậy thì đáng kiếp phải chịu khổ, nó phải lao vào cái hiện thực này, nỗ lực phấn đấu, tự nuôi sống bản thân và dốc sức thay đổi xã hội, tranh thủ tạo ra một môi trường ôn hòa hơn cho những đứa con gái nhỏ trên thiên hạ". Trong lúc cảm nhận sự ấm áp, không tránh khỏi có người sẽ chất vấn anh, khuynh hướng chủ nghĩa nam quyền nghiêm trọng, nghĩ con gái quá yếu đuối.

Chẳng phải thế sao? Thế giới này mọi người đều đang làm tròn bổn phận của mình, nhưng có những việc chính là như vậy, ví dụ như nửa đêm đi đường tối, ví dụ như thể thao thành tích cao, ở rất nhiều phương diện, con gái sẽ là người chịu thiệt. Tôi là một người rất bảo vệ con gái, thế nên tôi không hy vọng vợ mình ra ngoài làm việc, tôi muốn bảo vệ con gái, nếu nói đây là chủ nghĩa nam quyền, vậy tôi thừa nhận.

Nếu sau này con gái cũng không muốn học đại học, hoặc đối mặt với những vấn đề khác, anh sẽ nhúng tay vào chứ?

Sau này chắc chắn sẽ phải đối mặt với rất nhiều vấn đề, con bé cũng sẽ có thời kỳ nổi loạn, còn có xác suất rất cao sẽ đi đan áo len cho một thằng ngốc. Tôi có thể nuôi con bé mãi, nhưng không có ai sẵn sàng để người khác nuôi mãi cả, cho dù là cha của mình, suy cho cùng con người ta ai cũng hy vọng nhận được sự đánh giá mang tính tích cực của xã hội.

Ở đây có ba điểm rất quan trọng: không gây gánh nặng cho xã hội, không gây gánh nặng cho cha mẹ, có bản lĩnh sinh tồn của riêng mình. Có bản lĩnh là điều đặc biệt quan trọng, thế này thì học hay không học không quan trọng lắm, không học thì quá dễ bắt chước, viết một lá đơn xin thôi học, hoặc dứt khoát một tháng không đến tự động thôi học, việc đơn thuần không đi học không gọi là có bản lĩnh, bắt chước có bản lĩnh mới thực sự là có bản lĩnh. Cho nên, tôi hy vọng con gái có kỹ năng sinh tồn trong xã hội, việc đi học tôi sẽ không nhúng tay vào, nhưng tôi sẽ nhúng tay vào năng lực và bản lĩnh của con bé.

Bình thường ở nhà có làm việc nhà không? Cảm thấy bản thân là một người chồng tốt, người cha tốt không?

Không làm việc nhà, tôi khá bất cẩn trong cuộc sống, không phá hoại, không sinh ra tác dụng phụ là tốt lắm rồi, ha ha. Nhưng chắc chắn là một người chồng tốt người cha tốt, đương nhiên cũng có sự hổ thẹn. Tôi quen viết lách vào nửa đêm, ba giờ đêm còn phải ăn một bữa ăn khuya, đều là vợ tôi dậy làm cho tôi. Bao nhiêu năm nay, trong thói quen sinh hoạt, cũng dần dần thích nghi. Cô ấy còn thay tôi lo liệu rất nhiều chuyện. Cho nên, một là có sự hổ thẹn, hai là khoảng thời gian con gái đáng yêu nhất, thời gian ở cạnh con bé quá ít.

Sự hổ thẹn chủ yếu nằm ở việc đầu tư tinh thần? Tôi được biết một năm anh có gần 20 trận đấu, việc này chiếm mất không ít thời gian, còn phải ứng phó với một số cuộc tranh luận trên mạng, ví dụ như trận đấu gây chấn động hồi đầu năm ấy.

Một tháng hai trận đấu, một năm khoảng 20 trận, mỗi trận tiêu tốn thời gian một tuần. Cho nên, tinh thần dành cho con cái vẫn quá ít, cũng bỏ lỡ một số khoảng thời gian đáng yêu nhất của con bé. Còn nữa, đầu năm nay tôi tự mình ngốc nghếch đi đôi co với cái tên cuồng bịa đặt, thần kinh đó. Hắn ta bảo tôi viết bài tự chứng minh sự trong sạch, cóa khùng mới làm thế, khi một người chỉ trích một việc mà bạn chưa từng làm, hắn ta đã có dụng tâm xấu rồi. Tôi thường hay nghĩ con người ta quá tốt đẹp, nghĩ thành lương thiện đơn thuần, nhưng, thực sự có kẻ ác tồn tại. Cho nên chuyện này, tôi đang lãng phí thời gian, không chơi đùa với đứa con gái đáng yêu của mình, lại đi chơi với một kẻ xấu xí như thế! Quyền lực công cộng có điểm ranh giới, mà con người ta khi đã xấu xí thì không có điểm ranh giới!

Để đáp lại sự chất vấn lần này, anh đã xuất bản bản thảo của "Tam trọng môn", tập hợp đặt tên là "Quang minh dữ lỗi lạc", cảm thấy có đáng không?

Không đáng. Viết "Tam trọng môn" lúc đó mười sáu mười bảy tuổi, tốn mất ròng rã hơn một năm thời gian, bỏ bê việc học, từ ban ngày đến đêm khuya, từ trong lớp đến ngoài lớp, từ thứ Hai đến Chủ nhật, thậm chí ngay cả giờ thể dục cũng trốn, đặc biệt không dễ dàng gì. Nhưng người ta lại có thể tìm lỗi sai chính tả trên đó, rồi bị đặt ở đó. Thuyết âm mưu kiểu này, rất đáng ghê tởm. Chữ viết, bản thảo, sách của tôi rơi vào tay những người này, tôi đang cảm thấy tiếc thay cho những cuốn sách này.

Có người bị đặt anh, cũng có người ủng hộ anh, anh có rất nhiều fan hâm mộ kiên định, tôi quen một người, cô ấy đặc biệt nhờ tôi chuyển lời rằng "Tôi hoàn toàn tin tưởng và thưởng thức Hàn Hàn", quan điểm và chữ viết của anh rất hợp khẩu vị của cô ấy, thế nên, anh có đang dùng chữ viết để làm hài lòng một số người không?

Tôi làm hài lòng không xuể, tôi chỉ muốn nói với họ rằng "Các bạn có mắt nhìn đấy"!

Có câu nói cũ rằng, cuộc đời là trong thất bại và vấp ngã, dần dần trưởng thành. Nếu có cỗ máy thời gian, anh có sửa chữa những khúc quanh khúc mắc từng có không?

Việc lớn và phương hướng lớn thì sẽ không sửa chữa, nhưng những việc như sự cố xuất hiện ở một trận đấu nào đó, thích một cô gái nào đó mà không đi theo đuổi, lái xe trên đường bị đâm đuôi, những việc thế này tôi vẫn muốn sửa chữa một chút.

Không quay đầu, đi về phía trước, có dự định mới nào không?

Bây giờ làm việc rất kỳ lạ, có một số sự lực cản chẳng liên quan gì đến bản thân sự việc cả, nếu bản thân sự việc chỉ tốn 10% tinh thần, vậy để làm tiếp tục sự việc này cho xong, thì phải tốn 90% tinh thần dùng vào việc giao tiếp và loại bỏ lực cản, cái này thì được làm cái kia thì không được làm, cái này thì được viết cái kia thì không được viết, cái này thì được quay cái kia thì không được quay, cái này thì được hát cái kia thì không được hát……

Còn có một số lực cản đến từ những người đồng nghiệp, rất khó hiểu, nhìn anh thuận mắt không nổi, liền gây ra lực cản cho anh.

Điều này khiến tôi liên tưởng đến "Độc xướng đoàn", ý anh là bản thân mình đã bị ép đầu hàng ư?

“Độc xướng đoàn” bị đồng nghiệp phá hỏng rồi. Phía sau còn có câu chuyện tiếp theo, lúc đó tôi đã nói một lời dối trá, nói là đội ngũ giải thể rồi, thực ra, chúng tôi vẫn ở bên nhau, nói giải thể chỉ là để tránh đầu sóng ngọn gió thôi. Chúng tôi đang biên tập một cuốn tạp chí khác, trong thời gian ba bốn tháng, lén lút làm "Ấu nhi viên", chính là dùng bản thảo của "Độc xướng đoàn" (hai) (trí), đương nhiên tên của tất cả mọi người đều không được đưa lên, nếu không thì lại không được phát hành nữa, giống như "Độc xướng đoàn" vậy, dẫu sao thì cho dù có thực lực kinh tế đến đâu, cũng không chịu nổi sự giày vò in ra rồi tiêu hủy như thế này. Tôi còn gợi ý mọi người dùng họ của mẹ mình, nghĩ ra một cái tên giả, mẹ tôi họ Chu, tôi lấy tên giả là Chu Oán đi, bởi vì tôi ngưỡng mộ Chu Ân Lai, cho nên đã dùng nghĩa trái ngược với tên của ông ấy. Kết quả là 3 tháng sau, vẫn có người biết được, hơn nữa còn là đồng nghiệp, viết tài liệu đen, chúng tôi lại không thể làm được nữa. Tôi thực sự không hiểu nổi loại thù hận khó hiểu này tại sao lại thế? Chỉ là cảm thấy anh bán được nhiều quá chăng? Có những người mà bạn tưởng là đồng nghiệp ở cạnh đối xử khá tốt, kết quả lại đâm cho bạn một dao sau lưng. Điều này lại khiến tôi nhớ đến fan của Phương, thông qua việc tố cáo thuế vụ, thông qua việc tố cáo công an, thậm chí tố cáo cả lỗi sai chính tả do tôi viết từ mười mấy năm trước, công an còn chẳng nghe hiểu tại sao lại đi tố cáo lỗi sai chính tả nữa? Tôi thực sự muốn nói, có giỏi thì tự mình tới đi! Đừng có trốn ở đằng sau, các ngươi chính là lũ ngốc trong đám ngốc, là lũ hèn nhát trong đám ngốc.

Cũng may điều này không đóng lại tất cả các con đường biểu đạt, anh vẫn có thể viết tiểu thuyết, có thể viết tạp văn, đăng blog.

Nhưng làm vẫn chưa đủ, viết vẫn chưa đủ, vào năm 2011 viết ngày càng ít đi, đại khái một năm chỉ đăng khoảng 20 bài blog. Tôi cảm thấy những gì đáng viết đều đã viết rồi, tất cả bi kịch thực ra đều đang lặp lại diễn ra, nhưng tôi cũng không thể viết lặp lại được chứ, bởi vì người viết văn có yêu cầu đối với chữ viết của mình, tất cả từ vựng bạn đã dùng qua không thể dùng lại nữa, chẳng lẽ bạn cứ bảo chỗ này tham khảo bài văn viết năm ngoái à? Bi kịch chỉ là đổi một nhân vật chính, nhưng hình thức đều giống nhau, hơn nữa viết đi viết lại, tại sao bi kịch này lại xảy ra, chẳng qua cũng chỉ là những nguyên nhân như chế độ thôi. Nhưng năm nay, vẫn phải viết, bởi vì trên thế giới này những kẻ ngốc không biết phải trái quá nhiều rồi.

Có khả năng vượt qua cái gọi là "yêu cầu của người viết đối với chữ viết" của anh không, có thể thấy anh là một người có tinh thần trách nhiệm với xã hội khá nặng đấy.

Đúng vậy. Tôi cảm thấy sự tiêu dùng có ở khắp mọi nơi, mọi người nói tôi, vẫn đang tiêu dùng tôi mà thôi, sống trên thế giới này chính là đang tiêu dùng xã hội này, chỉ xem là anh hướng thiện hay hướng ác mà thôi; người viết văn, không viết cái này thì viết cái gì? Những câu chuyện gió trăng hoa hòe đó, không thích hợp để tôi viết; từ nhỏ, tôi đã có cái gọi là tinh thần trách nhiệm này, nhớ lúc nhỏ ngồi trên xe đạp của bố, tôi đã nói người này người nọ trong trấn tham nhũng lắm, phải đánh đổ bọn họ. Chỉ là bây giờ không nhìn nhận sự việc giống như hồi nhỏ nữa, sẽ phân tích sự việc diễn ra như thế nào, trên cùng một con người có cả mặt tốt lẫn mặt xấu, không giống như hồi nhỏ, tốt chính là tốt, xấu chính là xấu, rạch ròi và quyết liệt đến thế.

Thông qua việc viết lách và phát biểu nhiều hơn, anh muốn thay đổi xã hội này, chứ không chỉ là ảnh hưởng?

“Cổ Lĩnh Nhai thiếu niên sát nhân sự kiện” có một câu thoại thế này, “Tôi cũng giống như thế giới này, thế giới này là sẽ không thay đổi đâu”. Câu thoại này bị rất nhiều người coi là kinh điển, tôi không cho là như vậy, trước tiên con người sẽ thay đổi, thứ hai thế giới này cũng sẽ thay đổi. Rất nhiều lần, tôi cũng từng nản lòng, cảm thấy con người dường như không thể thay đổi được gì, nhưng thực ra, mỗi một người đều có khả năng thay đổi, cơ duyên xảo hợp, có lẽ có một người nào đó, sẽ vì đọc được một bài viết nào đó của tuần san "Bắc Kinh thanh niên", chịu ảnh hưởng bởi quan điểm của một người nào đó, mà thực sự thay đổi thế giới.

Lời biên tập viên: Bài viết này được sắp xếp dựa trên bài phỏng vấn độc quyền của "Bắc Kinh thanh niên" vào tháng 7 năm 2012.