Tôi tin rằng thế hệ này có thể chứng kiến rất nhiều điều, tất cả những gì chúng ta trải qua ngày hôm nay chỉ là chút gàu trên da đầu mà thôi.
Từ ngày hôm qua, tôi bắt đầu lục lọi lại blog cũ của mình ở nhà, bắt đầu từ năm 2006, khi tôi viết khi không, viết chút chuyện đua xe, viết chút chuyện nuôi chó, cho đến tận hôm nay vẫn luôn cố gắng duy trì chất lượng bài viết. Ngay từ hai tháng trước, tôi vẫn còn nói rằng không chỉ phải tiêu diệt tầng lớp quý tộc và quyền quý, mà còn phải tiêu diệt cả nhân dân, duy chỉ có một điều tôi quên mất là cũng cần phải tiêu diệt, đó chính là bản thân mình.
Tiêu diệt là một từ ngữ nghiêm trọng, và thường không dùng cho cá nhân. Nhưng có những lúc, bản thân chúng ta không chỉ có một người. Một kẻ không tự tiêu diệt chính mình là kẻ nguy hiểm, cho dù vì bất đắc dĩ mà tự chọc mình một cú, thì cũng phải trả thù, ví dụ như năm 1962... tiếp đó là năm 1966... tiếp đó là ba bảy cửu... tiếp đó thời đại cũ đã qua đi.
Đợi sau khi khai giảng, tôi sẽ đến trường xưa để bắt đầu bài diễn thuyết của mình, tôi nghĩ mình đã tìm ra chủ đề, đó chính là chỉ còn 7 tháng nữa là tôi tròn 30 tuổi. Tôi muốn nói với các bạn học sinh trẻ tuổi rằng, trong hơn một vạn ngày qua, những sai lầm và sự phản tư đủ loại mà tôi đã phạm phải. Bởi vì tôi từ trước đến nay không tin vào môn học thành công học, thế nên tôi rất ghét việc xem người ta diễn thuyết trên màn hình tivi nhỏ ở hiệu sách sân bay kể về chuyện họ thành công như thế nào. Con đường thành công có rất nhiều điều chưa chắc đã có thể mở rộng ra, hơn nữa bạn cũng không thể đem cái vận cứt chó của mình tặng cho khán giả, cho nên nhìn sự thành công của người khác thường chẳng giúp ích gì cho sự thành công của chính mình, nhưng lắng nghe sự thất bại của người khác có lẽ có thể giúp chúng ta tránh được thất bại của bản thân.
Lật xem blog của chính mình, thực ra cho đến năm 2011, tôi thường xuyên rơi vào một thứ tâm trạng muộn phiền, đó là không biết nên viết cái gì cho tốt, bởi vì tôi là một người không thích lặp lại, may mà chữ Hán có đủ nhiều, nếu không thì tôi đã sớm chán ngấy từ lâu rồi. Ban nãy tôi lật lại năm 2008, năm đó giống như đang ở ngay trước mắt. Năm 2008, có thảm họa tuyết, vụ Carrefour, động đất, Thế vận hội, sữa Tam Lộc. Mà vào ngày 5 tháng 2 năm 2008, tức là đúng vào ngày này của bốn năm trước, tôi đã viết một bài viết mang tên "Thế hệ này", rất nhiều người có lẽ chưa chắc đã chú ý đến bài viết này. Nhưng thực ra chính từ bài viết này, tôi đã bắt đầu hành trình tạp văn thực sự của mình.
Cho nên vào đêm nay, tôi lại bắt đầu nhớ đến đề tài này. Hồi mới bước chân vào nghề, tôi nổi loạn, chống đối thầy cô, rời Thượng Hải đến Bắc Kinh, chỉ vì không biết nghe ai nói rằng làm văn hóa thì phải đến Bắc Kinh. Bắc Kinh lúc đó vẫn chưa có đường Vòng 5, Hậu Hải vẫn chưa có quán bar nào, tôi đứng bên cửa sổ tầng hơn hai mươi của một căn nhà lắp ghép ở Vọng Kinh, tất cả bạn bè vẫn còn ở trường, người trưởng thành thì ai nấy đều sử dụng ICQ và OICQ, trơ trọi nhìn quanh chẳng có lấy một người bạn, cô đơn như một cái thụt bồn cầu. Trải máy tính ra mà nửa chữ cũng không viết nổi, bởi vì vốn sống tích lũy của tôi đã dùng hết sạch rồi.
Bốn năm sau, thứ duy nhất tôi học được là cách lái xe cho thật tốt, trở về Thượng Hải, tìm lại cô gái mà hồi cấp ba mình từng theo đuổi, chẳng bao lâu sau, các bạn cùng lớp của tôi đều đã tốt nghiệp đại học, rồi chúng tôi lại chia tay nhau. Từng có bạn bè hỏi tôi, tại sao báo chí trước năm 2006 anh ta đọc không nổi, nhưng đến sau năm 06 thì lại khá hơn nhiều, tôi trả lời anh ta rằng, bởi vì thế hệ này đã tốt nghiệp, bắt đầu vào làm việc trong các cơ quan truyền thông rồi. Đáng tiếc là vào giữa thập niên 90, bạn bè tôi lại không thích đọc báo, bầu không khí lúc đó tốt hơn, báo chí tự nhiên cũng hay hơn, và tiện tay cũng khai sáng cho tôi luôn.
Tôi cảm thấy dùng mười năm để định nghĩa một thế hệ thì vẫn có phần hơi hẹp, trước đây khi trả lời câu hỏi, tôi cũng chưa từng cảm thấy giữa thế hệ này và thế hệ khác có thể có ranh giới rõ ràng nào, bạn nói tôi sinh năm 1989 và sinh năm 1991 thì có thể có khác biệt lớn gì chứ, chẳng qua người trước lỡ như sinh vào một ngày nào đó thì sẽ khá nhạy cảm, nếu tham gia vào các diễn đàn thì sẽ khó nhận được lời chúc phúc. Thế nhưng chính là cái thế hệ mơ hồ này, đuôi 7x, toàn bộ 8x, đầu 9x, tôi tràn đầy hy vọng. Họ sinh ra trong thời đại giáo dục tẩy não, nhưng lại không vớ phải cái thời đại đấu tố lẫn nhau giữa người với người, sách giáo khoa chỉ tẩy não phần đại não ít ghi nhớ nhất của họ, hơn nữa vì nội dung tẩy não thực sự quá khô khan, khơi mào sự phản nghịch, đồng thời internet và các sản phẩm phương Tây xuất hiện, họ sẽ càng cảm thấy bị lừa gạt sâu sắc hơn. Vì không tìm được kẻ lừa đảo thực sự, nên tạm thời họ chưa có cách nào để trả thù, mặc dù hiện tại tất cả bọn họ đều đang giãy giụa ở những vị trí lửng lơ trong xã hội, sự đấu đá giữa người với người cũng chỉ giới hạn trong việc đấu đá tâm cơ, nhưng ai nấy đều nỗ lực hơn, bởi vì những cơ hội phào phú do sự biến đổi kịch tính của xã hội mang lại thì họ chẳng bắt kịp lần nào. Hồi niên thiếu đến Bắc Kinh, tôi vẫn luôn khinh thường việc giao du với những người cùng trang lứa, kết giao được mấy người bạn tiền bối, tuy ai nấy đều rất tốt, nhưng giờ mới phát hiện bạn bè xung quanh tôi rốt cuộc vẫn là những người thuộc thế hệ này. Cho nên tôi tin rằng thế hệ này có thể chứng kiến rất nhiều điều, tất cả những gì chúng ta trải qua ngày hôm nay chỉ là chút gàu trên da đầu mà thôi.
Tôi rất mong chờ sự thay đổi của xã hội sau khi thế hệ này mỗi người sở hữu nhiều quyền lực hơn. Quyền lực thay đổi quyền lực. Chính phủ sở hữu quyền lực công, nhưng thực ra tiếng nói của mỗi cá nhân, nhân quyền cụ thể, năng lực, sức ảnh hưởng xã hội, thậm chí cho dù có nhạt nhòa yếu ớt đến đâu đi nữa, đều có thể hội tụ thành quyền lực. Càng có nhiều cái sau, thì càng có thể thay đổi quyền lực công. Nhưng thay đổi quyền lực công không phải là mục đích, trói buộc quyền lực công mới là. Đây cũng là một điểm trong bài viết đầu tiên của tôi hồi đầu năm nói chưa được hay lắm. Không có áp lực, thì lấy đâu ra động lực. Một số tiến bộ mà chúng ta có thể với tới cũng chỉ là vì khoa học kỹ thuật đang tiến bộ mà thôi. Cho đến cuối cùng, suy cho cùng vẫn chỉ có quyền lực mới có thể thay đổi được quyền lực.
Vẫn là câu nói đó, được cấu thành từ cái gì, thì thường sẽ là cái đó. Cho nên tôi rất tò mò thế hệ này có thể cấu thành nên một thứ gì. Đương nhiên điều này không trực tiếp giống như việc quẹt thẻ là lấy được hàng ngay mà người Trung Quốc yêu thích, nhưng tôi cảm thấy bước chuyển mình sáng sủa nhất của đất nước này có lẽ nằm ở chính thế hệ này.
Đây là lúc tôi viết lại tựa đề này sau bốn năm. Vào năm 2008, bài viết đó tuy viết không tệ, nhưng vì để nịnh nọt, tôi đã liều mạng chê bai mấy thế hệ trước, lại còn dám nói những kẻ ngốc và đồ khốn nạn trong thế hệ này vẫn chưa lộ diện.
Sau này cứ bốn năm viết một lần đi, hiến tặng cho những người bạn cùng trang lứa.
