Á thần Chiron, con trai của Philyra[1], khóc, và cầu xin ông ra tay cứu giúp, hỡi vị thần xứ Delphes[2], nhưng vô ích. Vì ông không thể hủy bỏ các sắc lệnh của đấng Jupiter toàn năng, và nếu như ông có thể làm được thì ông lại không có mặt ở đây, vào lúc đó. Vào những ngày tháng đó ông đang cư ngụ ở Élide và vùng nông thôn Messénie. Và ông mặc áo quần của kẻ chăn bò, tay cầm một cây gậy gỗ rắn chắc, và tay kia cầm một ống sáo làm bằng bảy cây sậy dài ngắn khác nhau. Và trong khi tâm trí ông chỉ nghĩ đến tình yêu, trong khi ông thổi những điệu sáo du dương, ngọt ngào, thì đàn bò mà ông chăn dắt bị đi lạc, theo lời người ta kể, vào những cánh đồng vùng Pylos. Ở đó, Mercure[3], con trai của Maia, trông thấy chúng, và với những mánh khóe bẩm sinh, đã đưa chúng vào giấu trong rừng. Chẳng ai thấy vụ trộm bò này ngoại trừ một lão già có tiếng trong vùng quê đó, được mọi người gọi là Battus. Lão ta được gã nhà giàu tên là Nélée thuê để chăn một đàn ngựa cái thuần chủng trong các khoảng rừng thưa hay trên các cánh đồng cỏ xanh tươi quanh quanh gần đó. Sợ lão ba hoa chích chòe mà làm lộ chuyện, Mercure đưa tay dịu dàng kéo lão ra xa rồi nói:

“Này, dù lão là ai đi nữa, nếu lỡ có ai tình cờ hỏi có thấy đàn bò đi ngang đây không thì lão nói là không nhé. Và lão mà tử tế thế thì không phải là không được thưởng đâu, này, hãy chọn một con bò cái tơ béo tốt ngay bây giờ đi, để mà nhớ giữ mồm giữ miệng nhé!”

Và Mercure lập tức giao con bò cho Battus.

Lão già chấp nhận, và trả lời:

“Đi đi, người lạ mặt kia, và cứ an tâm. Tảng đá đó sẽ tố cáo việc trộm bò của ông còn nhanh hơn tui nữa đấy.”

Và lão đưa tay chỉ ngay một tảng đá ven đường. Người con trai của Jupiter làm bộ bỏ đi nhưng chẳng bao lâu đã quay lại, sau khi đã thay hình đổi dạng cũng như giọng nói, và lên tiếng:

“Này ông bạn, có thấy đàn bò nào đi qua chỗ này không? Hãy giúp tôi tìm chúng đi, đừng có mà ngậm miệng ăn tiền, chúng bị người ta trộm đấy. Tôi sẽ cho ông bạn một con bò cái tơ, thêm một con bò đực nữa, nếu ông bạn chịu mở miệng.”

Lão già xiêu lòng trước phần thưởng tăng gấp đôi, liền nói:

“Ông sẽ tìm thấy chúng ở đằng kia kìa, dưới cái chân núi đó.”

Và đúng y như vậy, đàn bò đang ở đó. Mercure bật cười khinh bỉ và nói:

“Đồ đểu giả! Mi muốn phản bội ta với chính ta à? Ngay trước mặt ta à?”

Nói thế xong, chàng bèn biến lão Battus dối trá thành một tảng đá lửa mà ngay cả tận ngày nay người ta vẫn gọi là loại đá thử vàng; và sự sỉ nhục xa xưa đó vẫn còn dính liền với đá lửa một cách bất công.

❀ ❀ ❀

[1] Chiron là con trai của Saturne và tiểu nữ thần Phylira.

[2] Tức Apollon, vì Delphes (ở vùng Phocis) là nơi có đền thờ ông.

[3] Mercure (Hermès) là con của Jupiter và Maia. Maia là một trong bảy chị em gái “Pléiade”.