Khắp cả vùng Thessalie không ai đẹp hơn Coronis xứ Larisse. Nàng chắc vẫn là người đẹp trong mắt ngài, hỡi thần Apollon, miễn là nàng đoan trinh… hay ít ra không bị phát hiện. Nhưng con quạ của Phébus khám phá ra là nàng không chung thủy chút nào và cái con bẻm mép khắc nghiệt này liền mau mắn bay về gặp chủ để vạch trần tội lỗi của nàng. Một con quạ khác, ưa ngồi lê đôi mách, đập cánh bay theo nó vì tò mò muốn biết việc này, chuyện nọ ở làng trên, xóm dưới. Nhưng khi nghe xong mục đích thực sự của chuyến đi, con này nói:

“Này bạn, việc bạn định làm thì không có lợi cho bạn lắm đâu. Đừng coi khinh lời tiên báo cái lưỡi tui phát ra nghe. Hãy xem tui đã từng như thế nào trong quá khứ, và hãy nhìn tui bây giờ, rồi hỏi sao ra nông nỗi này. Bạn sẽ thấy ra chính cái hảo ý đã hủy hoại tui, chứ không phải cái gì khác. Nghe tui kể này:

Ngày xửa ngày xưa có một đứa bé ra đời tên là Érichthon, một đứa bé được sinh ra mà không có mẹ[1]. Nữ thần Pallas giấu nó trong một cái giỏ bằng liễu gai vùng Acté[2] và giao cho ba nàng trinh nữ, con gái của Cécrops[3], một ông vua có hình dạng kỳ dị nửa người, nửa rắn. Bà cũng ra lệnh cấm ba nàng nhìn vào cái bí mật của mình. Ẩn mình trên ngọn cây du, dưới tán lá rậm rạp, tui cố rình xem họ sẽ làm gì. Hai trong ba cô nàng đó, Pandrosos và Hersé, với thiện ý, chỉ trông chừng cái giỏ, nhưng cô nàng thứ ba, Aglauros, cho các chị mình là hèn nhát, dùng tay mở các dây buộc giỏ. Và trong giỏ, họ thấy một bé trai sơ sinh nằm bên cạnh một con rắn thân duỗi dài. Tui liền bay về báo lại sự việc cho nữ thần Pallas. Bạn tưởng là tui được khen thưởng à? Tui bị đuổi khỏi địa vị tùy tùng của nữ thần, lại còn bị hạ xuống hàng thấp hơn con cú[4], thứ chim đêm đó, nữa chứ! Sự trừng phạt mà tui gánh chịu phải là lời cảnh báo đến mọi con chim đừng có bẻm mép mà rước khổ vào thân.

Nhưng nghĩ mà xem, tui đâu có đòi gặp bả đâu, chính bả tự nguyện tìm đến tui để hỏi đấy chứ! Bạn có thể hỏi ngay bả, nếu thích. Dù bây giờ có giận tui đến mấy đi nữa, bả sẽ không phủ nhận điều tui vừa nói đâu. Và đây là câu chuyện ai cũng biết:

Tui trước đây là công chúa, con của Coroneus[5], ông vua danh tiếng của xứ Phocide, và - đừng coi thường tui đấy nhé - có lắm kẻ giàu có đến cầu hôn tui. Nhưng ai ngờ nhan sắc của tui lại trở thành tai họa. Có một lần tui đang thong thả dạo chơi trên mỏm cát ven bờ, từng bước một theo thói quen, thì ông thần Biển trông thấy tui và lửa lòng bốc hỏa. Rồi khi thấy những lời đường mật, hay năn nỉ ỉ ôi của mình chỉ làm mất thì giờ, ông ta dùng sức mạnh o ép và đuổi theo khi tui bỏ chạy. Lúc đầu tui còn chạy dọc bờ biển có đất cứng rồi lại chạy trên cát mềm khiến tui nhanh chóng bị kiệt sức một cách vô ích. Tui đành phải hét to cầu cứu cả thần lẫn người, nhưng tiếng thét của tui chẳng đến tai người phàm nào.

Nhưng vị nữ thần còn trinh nghe được lời kêu gào của một trinh nữ và đã ra tay giúp tui. Tui đang dang hai cánh tay lên trời và chúng bỗng dưng đen lại với bộ lông mềm và nhẹ. Tui cố cởi cái áo choàng ra khỏi vai nhưng nó cũng trở thành lông chim nữa, đã cắm sâu vào da thịt tui tự bao giờ. Tui cố dùng tay đấm vào bộ ngực trần và nhận ra là mình bây giờ chẳng có ngực lẫn tay. Tui lại chạy, và bây giờ thì cát không còn cản chân tui như trước, tui chạy như bay trên mặt đất và chẳng mấy chốc tui đã lơ lửng trong không trung, thực sự bay trên trời cao.

Và thế là tui được giao phó cho Minerve, trở thành bạn và tùy tùng không thể chê trách của bà. Nhưng việc đó thì có ích gì cho tui, nếu rốt cuộc con nhỏ Nyctimène, từng phạm những tội kinh tởm nên biến thành chim cú, được đặt vào địa vị danh dự của tui chứ? Hay bạn tới giờ chưa nghe câu chuyện mà toàn đảo Lesbos đều biết sao, là Nyctimène đã làm ô uế giường chiếu của cha nó?[6] Và dù bây giờ đã là chim, nó vẫn ý thức về tội lỗi loạn luân của mình nên cứ lẩn trốn khi thấy bóng dáng con người và ánh sáng ban ngày, tìm cách che giấu nỗi hổ thẹn của mình trong bóng tối, bị mọi con chim khác ruồng bỏ, bị xua đuổi khỏi bầu trời rực rỡ.”

Để trả lời tất cả những điều vừa được kể ra, con quạ của Apollon nói:

“Mày khuyên tao đừng đi nữa nhưng tao cầu cho tai họa ập xuống đầu mày. Tao thì khinh mấy lời bói lên bói xuống vu vơ đó.”

Nó tiếp tục chuyến đi gặp chủ mình, và kể lại là nó đã thấy Coronis nằm bên cạnh một chàng trai trẻ của vùng Thessalie. Vừa nghe lời buộc tội người yêu của mình, Apollon để vòng nguyệt quế rơi khỏi đầu; sắc mặt và màu da biến đổi, và cái ống lông gảy đàn lia cũng rớt khỏi tay thần Mặt trời. Tức điên người, ông chụp lấy các vũ khí quen thuộc, kéo căng dây cung từ hai đầu nhọn và với mũi tên không thể trệch, bắn thủng bộ ngực mà ông thường vuốt vè hay ghì chặt vào ngực mình. Bị trừng phạt, cô gái rên la trong sự đau đớn cùng cực, và khi mũi tên được rút ra thì máu đỏ chảy ướt đẫm tay chân trắng trẻo của nàng.

“Ôi Phébus, chàng đã làm đúng, em phải chịu đau khổ thế này từ tay chàng,” Coronis nói, “nhưng phải chi em sinh được con trước đã… Giờ thì hai mẹ con em sẽ chết cùng nhau đây.” Và trong khi nàng thì thào thì cuộc đời nàng tàn lụi theo dòng máu đang chảy ra ngoài, rồi chẳng mấy chốc cái chết lạnh lẽo xâm nhập vào thân xác bất động của nàng.

Than ôi, muộn quá rồi khi người tình của nàng thấy hối hận về hành động ác nghiệt của ông, đâm ra ghét chính mình vì đã nghe theo lời kể không rõ thực hư và chưa gì hết mà đã nổi cơn thịnh nộ. Ông cũng thấy ghét luôn con chim đã buộc ông biết đến sự phạm tội khiến ông vô cùng đau khổ. Ông ghét cây cung, ghét bàn tay mình, ghét cả mũi tên bắn ra vội vã từ bàn tay đó. Ông vuốt ve thân xác của người yêu dấu, tìm cách làm nàng sống lại, ra sức vượt qua số mệnh, nhưng tất cả tài nghệ chữa trị của ông lần này mang ra sử dụng thảy đều vô ích. Khi nhận ra các cố gắng của mình không đạt kết quả nào, và thấy giàn thiêu được dựng lên, củi lửa sẵn sàng đốt cháy thân xác nàng, thế là vị thần Mặt trời, tự đáy lòng mình, bật ra tiếng kêu rên thảm thiết, tuy ông không khóc vì nước mắt không thể nào được để chảy ướt đôi má của thần linh, tương tự như tiếng kêu rên của con bò cái còn trẻ khi thấy ngay trước mắt mình cái búa, được giơ cao ngang tai tên đồ tể, đập mạnh xuống, nghe chát chúa, cái trán lõm của con bê mà nó đang cho bú.

Nhưng khi đổ dầu thơm mùi trầm lên bộ ngực bất động, ôm hôn cái xác lạnh giá của nàng một lần cuối, rồi cử hành mọi nghi thức tống táng thích hợp với cái chết tức tưởi này, Apollon thấy mình không thể chịu đựng cảnh đứa con trai bị hỏa thiêu cùng lúc; ông liền đưa tay giật mạnh em bé chưa sinh ra khỏi bụng mẹ và ra khỏi ngọn lửa, đưa nó về sống trong hang động của Chiron, một con nhân mã[7]. Về phần con quạ, tưởng mình sẽ được khen thưởng vì đã báo cáo sự thật, lại bị ông đuổi ra khỏi những bầy chim có lông trắng.

❀ ❀ ❀

[1] Érichthon: cha là Vulcain, thần của Thợ rèn, đã tìm cách cưỡng đoạt nữ thần Pallas(còn gọi là Athéna, hay Minerve, theo người La Mã) nhưng bị nàng chống cự kịch liệt. Một giọt tinh trùng của Vulcain vãi ra trên đùi nàng rồi rơi xuống đất và Érichthon được sinh ra. Tuy vậy, Pallas vẫn bí mật nuôi dưỡng đứa bé ra đời từ đất này.

[2] Acté hay Attique: một bán đảo khá lớn nằm ở phía Nam Hy Lạp đại lục, trên đó có thành Athènes (xưa và nay).

[3] Cécrops: người sáng lập ra thành Athènes, con của Mẹ Đất, từ đầu tới thắt lưng là người, phần còn lại là rắn. Chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 526.

[4] Chim cú cũng là biểu tượng của thành Athènes, vì Athéna (Pallas, Minerve) là nữ thần Bảo trợ cho Athènes và con chim cú là dành riêng cho nàng.

[5] Coroneus: vua xứ Phocide, cha của Coronis. Nàng công chúa Coronis này thì bị thần Neptune theo đuổi rồi bị nữ thần Athéna biến thành con quạ, chứ không phải nàng Coronis kia, người tình của Apollon. Theo chú thích của bản dịch tiếng Pháp, trang 526.

[6] Nyctimène, sống ở đảo Lesbos, đã ngủ với cha mình, vua Épopeus. Minerve tìm thấy nàng đang ẩn nấp trong rừng và biến nàng thành con chim cú, một loài chim trốn tránh ánh sáng ban ngày. Theo chú thích của bản dịch tiếng Anh, trang 314.

[7] Chiron: một “centaure” (Nhân mã, vì có hai vai và đầu là người, phần còn lại là ngựa) khôn ngoan và có học nhất, nổi tiếng nhất trong đám “centaure”, được Apollon tin cẩn giao đứa con trai để nuôi dưỡng trong hang động của mình.