Janet, nhân viên lễ tân tại viện dưỡng lão Hillview, lần này đã mỉm cười với tôi khi tôi vừa bước chân vào lối cửa chính. Tôi đã gọi trực tiếp cho bà ấy để biết được giờ ăn và nghỉ trưa của ông Iverson. Bà ấy đã nói với tôi nên đến vào khoảng hai giờ chiều, tôi đến vừa đúng giờ, và cũng dự đoán trước được thứ mùi bạc hà xộc thẳng vào mũi khi tôi bước chân qua cửa.
Một người phụ nữ lớn tuổi với mái tóc giả xiêu vẹo vẫn án ngữ ở lối ra vào, chẳng hề để ý đến tôi khi tôi đi ngang qua. Trước khi rời khỏi căn hộ, tôi đã để Jeremy ngồi trên chiếc ghế dài, bắt đầu xem bộ phim của mình, và chỉ cho thằng bé một lần nữa các nút trên phím điều khiển từ xa và phải tránh xa những nút nào trên đó. Khi tất cả mọi thứ đã êm xuôi - và dĩ nhiên ông Iverson đã đồng ý trở thành đề tài của tôi - tôi mới có thể có vừa đủ thời gian để chuẩn bị khung bài cho bài tập của mình.
“Xin chào, Joe.” Bà Janet đứng dậy và bước ra khỏi chiếc bàn lễ tân.
“Liệu tôi có đến đúng lúc không?” Tôi hỏi.
“ Không còn thời điểm nào tốt hơn. Ông Iverson đã trải qua một đêm khó khăn vào hôm qua. Ung thư tụy là một điều kinh khủng.”
“Liệu ông ấy có ổn không để…”
“Ông ấy giờ đã ổn rồi. Có thể hơi mệt một chút thôi. Những cơn đau trong bụng ông ấy thi thoảng sẽ quặn lên và chúng ta phải trấn an để ông ấy nghỉ ngơi trong một vài giờ.”
“Ông ấy không xạ trị, hoặc hóa trị hay làm một điều gì đó tương tự sao?”
“Ông ấy có thể, tôi đoán vậy, nhưng những biện pháp đó không tốt cho ông ấy vào thời điểm này. Các hóa trị với liều cao nhất chỉ có thể kéo dài cuộc sống của ông ấy. Và ông ấy nói rằng ông ấy không hề muốn điều đó. Tôi cũng không đổ lỗi cho ông ấy vì việc này.”
Janet bước đi cùng tôi đến khu vực sảnh, chỉ vào một người đàn ông trên chiếc xe lăn đang ngồi một mình ở phía trước, nhìn ra một trong những khung cửa sổ lớn nằm phía sau tòa nhà.
“Ông ấy ngày nào cũng ngồi ở đó và nhìn chằm chằm vào ô cửa sổ phía trước, ông ấy đang tìm kiếm điều gì chỉ có Chúa mới biết, vì ở đó chẳng có gì đáng để xem cả.”
Ông ấy chỉ ngồi đó. Bà Lorngren nghĩ rằng ông ấy bị mê hoặc bởi một điều gì đó vượt ra khỏi những thanh kim loại đang chắn ngang tầm nhìn kia.
Tôi đã từng nghĩ rằng Carl Iverson là một con quái vật bị mắc kẹt trên chiếc xe lăn bị trói chặt bởi những chiếc đai bằng da để bảo vệ những người sống xung quanh ông ấy, hoặc ông ấy sở hữu một đôi mắt ớn lạnh của một kẻ điên khùng có khả năng trở thành một con quỷ dữ, hay diện mạo của ông ấy giống với một nhân vật phản diện khét tiếng, nhưng trên thực tế, tôi chẳng hề nhận ra những điều đó. Khi tôi nhìn vào người đàn ông này, tôi nghĩ rằng Janet đã phạm phải một sai lầm vì đã đưa tôi đến gặp nhầm người. Một vài lọn tóc mỏng, dài màu xám treo lơ lửng từ đỉnh đầu, những chiếc xương má nhọn chọc ra từ khuôn mặt gầy gò, làn da mỏng manh, vàng vọt bao phủ lấy chiếc cổ gầy guộc, nhăn nheo, mà tôi chắc rằng chỉ cần một bàn tay là có thể ôm trọn nó. Ông ấy có một vết sẹo to nằm vắt vẻo trên vị trí các động mạch cảnh ở cổ và cánh tay tái nhợt, gân guốc trên cơ thể ông ấy nổi lên trên những lằn xương, nơi chẳng hề thấy sự hiện diện của cơ hay thịt. Tôi ngờ rằng mình có thể giữ hai cánh tay của ông ấy và nhấc bổng lên, như một đứa trẻ có thể giơ chiếc lá về phía những tia nắng mặt trời, và ngắm nghía những đường gân trong thân lá. Nếu tôi không tìm hiểu kĩ hơn, thì có lẽ tôi sẽ đoán rằng ông ấy khoảng tám mươi tuổi.
“Giai đoạn cuối.” Janet nói. “Đây là thời kỳ xấu nhất của căn bệnh này. Chúng ta nên cố gắng để ông ấy cảm thấy thoải mái nhất có thể, nhưng chúng ta không thể làm được gì nhiều. Ông ấy đáng lẽ có thể tiêm morphine, nhưng ông ấy đã tự chống chọi với những đau đớn đang dằn vặt. Và nói rằng ông ấy muốn để mình đau đớn như vậy, để có thể suy nghĩ rõ ràng và thấu đáo hơn.”
“Ông ấy còn bao nhiêu thời gian nữa?”
“Nếu ông ấy có thể cầm cự được đến Giáng sinh, tôi sẽ bị thua cược.” Janet nói. “Đôi khi tôi cảm thấy ông ấy thật đáng thương, nhưng rồi tôi lại nghĩ đến việc ông ấy là ai - những gì ông ấy đã làm. Và nghĩ về cô bé mà ông ấy đã ra tay sát hại và những thứ mà cô bé đã phải bỏ lỡ trong cuộc đời: những người bạn trai, tình yêu, kết hôn, và có một gia đình của chính mình. Những đứa con của cô bé ấy có lẽ cũng sẽ tầm tuổi của cậu nếu ông ấy không giết cô bé. Tôi nghĩ về những điều đó bất cứ khi nào tôi bắt đầu cảm thấy thương cảm cho ông ấy.” Tiếng chuông điện thoại vang lên, kéo Janet lại với chiếc bàn lễ tân. Tôi chờ đợi khoảng một hoặc hai phút, hy vọng bà ấy sẽ quay trở lại và giúp tôi làm quen với ông ấy qua màn giới thiệu. Khi bà ấy không quay lại, tôi thận trọng - tiếp cận với thân xác ít ỏi còn lại của một kẻ giết người Carl Iverson.
“Ông Iverson?” Tôi lên tiếng.
“Vâng.” Ông ấy chuyển sự chú ý của mình rời khỏi một con chim gõ kiến bay vụt xuống một thân cây thông đã khô héo phía bên ngoài cửa sổ.
“Cháu là Joe Talbert,” tôi nói. “Cháu nghĩ bà Lorngren đã nói với ông về việc cháu đến gặp ông ngày hôm nay?”
“À, vị khách của tôi… đã đến,” ông Carl nói với một giọng thì thào, ngắt lời nói của mình làm đôi với những tiếng thở khò khè. Ông gật đầu ra hiệu về phía một chiếc ghế bành gần đó. Tôi ngồi xuống. “Thế, cậu là một học giả?”
“À, không,” tôi nói, “không phải là một học giả, cháu chỉ là một sinh viên.”
“Lorngren nói với tôi…” Ông ấy nhắm chặt mắt lại để nuốt trôi một cơn đau đang ập đến. “Bà ấy nói với tôi rằng… cậu muốn viết về câu chuyện của tôi.”
“Cháu phải viết một bài tiểu sử cho lớp tiếng Anh cháu đang theo học.”
“Vì thế,” người đàn ông nhướn chân mày, nghiêng về phía tôi và nói với vẻ mặt rất nghiêm túc, “Câu hỏi rõ ràng nhất chính là… Tại sao lại là tôi? Làm sao tôi lại nhận được một… một vinh dự lớn đến vậy?” “Vì cháu cảm thấy câu chuyện của ông thật hấp dẫn.” Tôi nói ra điều đầu tiên nảy ra trong suy nghĩ của mình, những từ ngữ được thốt ra chứa đầy sự giả dối.
“Thú vị sao? Theo cách nào vậy?”
“Nó không phải là việc mỗi ngày ông phải chạm mặt với một…” Tôi tự chặn họng mình lại, tìm kiếm một cách lịch sự hơn để kết thúc lời nói của mình: một kẻ giết người, một kẻ cưỡng bức trẻ em? Đó là cách nói quá khắc nghiệt và thô lỗ. “… một người đã từng ngồi trong nhà giam,” tôi nói.
“Cậu đang tự kéo nắm đấm của mình lại đấy, Joe,” ông ấy nói trong khi gieo từng lời nói của mình với một tốc độ ổn định và cẩn thận để tránh việc phải ngừng lại để thở.
“Thưa ông?”
“Cậu không hề cảm thấy thú vị với tôi, chỉ bởi vì tôi đã từng ngồi tù. Cậu cảm thấy thú vị với câu chuyện của tôi vì tôi là một kẻ giết người. Đó là lý do vì sao cậu lại đang nói chuyện với tôi. Cậu có thể nói ra điều đó. Việc này sẽ giúp cho điểm số của cậu, đúng chứ?”
“Suy nghĩ đó thực sự đã lướt qua suy nghĩ của cháu,” tôi nói. “Những thứ như là… giết một ai đó, ý cháu là, chà, không phải ngày nào ông cũng nghĩ về nó.”
“Có thể nó còn nhiều hơn cả cậu nghĩ,” ông ấy nói. “Có khoảng mười hay mười lăm người trong cái nơi mà gọi là tòa nhà này đã mang tội giết người.”
“Ông nghĩ là ở đây có thêm mười kẻ giết người khác đang sống trong tòa nhà này và ở cạnh ông ư?” Tôi nói. “Ông đang nói về tội giết người hay ám sát?”
“Liệu có gì khác nhau không?”
Ông Iverson nhìn ra cửa sổ trong khi suy nghĩ về câu hỏi này, nhưng có lẽ không quá lâu để có thể tìm ra một câu trả lời như dự tính cho dù ông ấy có nói cho tôi biết hay không. Tôi quan sát những cơ bắp bé xíu đang gồng lên trên cơ hàm nghiến chặt một vài lần trước khi đưa ra câu trả lời của ông. “Ừm, đúng”, ông ấy lên tiếng. “Có một sự khác biệt. Tôi đã làm cả hai việc đó. Tôi vừa giết người… và tôi còn ám sát nữa.”
“Có gì khác nhau ở đây?”
“Đó là sự khác nhau giữa niềm hy vọng rằng mặt trời sẽ mọc và không mọc”.
“Cháu không hiểu,” tôi nói. “Điều đó có nghĩa là gì?”
“À, tất nhiên, cậu không hiểu được,” ông ấy đáp. “Làm sao cậu có thể hiểu được? Cậu mới chỉ là một thằng nhóc. Cậu như một chú chó con học đại học bằng số tiền của cha mình, mà đáng lẽ số tiền đó sẽ được tiêu vào bia rượu và gái, cậu đang cố gắng vượt qua các cấp học để né tránh việc phải đi làm trong một vài năm. Cậu có thể chẳng có tí chút lo lắng gì với thế giới hơn là việc liệu cậu có buổi hẹn hò vào ngày thứ bảy này không.”
Sự mạnh mẽ của người đàn ông già ốm yếu này khiến tôi trút bỏ mọi cảnh giác, và nói thẳng ra thì, những điều ông ta nói khiến tôi cảm thấy tức giận. Tôi nghĩ về Jeremy đang ở lại trong căn hộ của mình, một chiếc điều khiển tivi chỉ cần nhấn nút là có thể xóa bỏ mọi sự khủng hoảng. Tôi nghĩ về mẹ, đang ngồi tù, van xin sự giúp đỡ từ tôi qua những lời rên rỉ và nguyền rủa, trút giận cho cái sự ra đời của tôi.
Tôi nghĩ về những lúc cam go mà tôi đã phải trải qua, giữa việc có hay không có khả năng chi trả cho chi phí học đại học mà tôi chỉ muốn nhảy bổ vào chiếc xe lăn bụi bặm và đầy sự chỉ trích kia mà xô bật ông ta ra khỏi chiếc xe của mình. Tôi cảm thấy sự tức giận đang dâng trào trong lồng ngực, nhưng tôi lại hít một hơi thật sâu, như việc mà tôi đã tự đúc rút cho mình mỗi khi trở nên bất lực trước Jeremy, và buông xuôi cho mọi chuyện trôi qua.
“Ông không biết gì về cháu cả,” tôi phân trần, “ông không hề biết rằng cháu đã sống ở đâu, hay cháu phải đương đầu với chuyện gì. Ông không hề biết những thứ quái quỷ mà cháu đã phải vượt qua để có mặt ở đây vào giờ phút này. Ông có muốn kể cho cháu về câu chuyện của ông hay không là tùy thuộc vào ông. Đó là đặc quyền của ông. Nhưng đừng có phán xét cháu như vậy.” Tôi chống trả lại cái ý muốn đứng dậy và bỏ đi khỏi đây, giữ chặt lấy hai tay ghế để tự giữ mình ngồi lại chiếc ghế.
Iverson liếc xuống những ngón tay đang bấu chặt của mình, rồi nhìn vào mắt tôi. Dấu hiệu của một nụ cười lướt qua khuôn mặt ông ấy, nó còn tinh tế hơn cả một bông tuyết nhỏ nhoi, và đôi mắt ông ấy chợt cụp xuống ra hiệu chấp nhận. “Tốt lắm, chàng trai.” Ông ấy nói.
“Tốt cái gì ạ?”
“Rằng cậu đã hiểu việc phán xét một người nào đó trước khi biết toàn bộ câu chuyện của họ là sai trái như thế nào.”
Tôi đã nhận ra được bài học mà ông ấy muốn tôi phải ghi nhớ, nhưng tôi lại phản ứng hơi thái quá.
Ông ấy tiếp tục, “Tôi đã có thể kể câu chuyện của tôi cho vô số người. Tôi đã từng nhận được rất nhiều những bức thư từ những người muốn biến cuộc đời tôi thành một điều gì đó mà họ có thể kiếm chác. Tôi chưa bao giờ đáp lại những lá thư đó, bởi vì tôi biết tôi có thể cung cấp cùng một thông tin cho hàng trăm tác giả và họ sẽ viết ra hàng trăm câu chuyện khác nhau. Vì vậy, nếu tôi kể câu chuyện của mình cho cậu, nếu tôi nói với cậu sự thật về tất cả mọi thứ, thì tôi phải biết cậu là ai, rằng cậu không phải là một đồ vô dụng, cần những thứ này chỉ vì điểm số trên lớp, và rằng cậu sẽ phải thật thà với tôi và thật công bằng về việc cậu sẽ kể lại câu chuyện của tôi ra sao.”
“Ông phải hiểu rằng đây chỉ là một bài tập về nhà. Không ai đọc nó, ngoại trừ giáo viên hướng dẫn của cháu”. Tôi nói.
“Cậu có biết một tháng có bao nhiêu giờ đồng hồ không?” Carl bất chợt hỏi tôi, chẳng vì lý do gì.
“Cháu chắc chắn rằng cháu có thể tính ra.”
“Có 720 giờ đồng hồ trong tháng 11. Có 744 giờ cho mỗi tháng 10 và 9.”
“Vâng,” tôi nói, và hy vọng ông ấy sẽ giải thích tiếp ý định của mình.
“Cậu thấy đấy, Joe, tôi chỉ có thể đếm thời gian còn lại của cuộc đời mình bằng giờ. Tôi sẽ sử dụng một phần trong quỹ thời gian đó của mình cho cậu, tôi cần phải biết rằng cậu xứng đáng với điều đó.”
Tôi đã không cân nhắc về vấn đề này. Janet nghĩ rằng Carl chỉ có thể sống lâu nhất đến lễ Giáng sinh.
Tháng 9, chỉ còn lại một tuần, ông ấy chỉ còn có ba tháng nữa để sống. Tôi tính sơ qua trong đầu mình và hiểu ra vấn đề này. Nếu Janet đúng, thì Carl chỉ còn lại không quá 3000 giờ đồng hồ tồn tại trên cõi đời này. “Cháu nghĩ cháu đã hiểu,” tôi nói.
“Và vì vậy điều tôi muốn nói với cậu là: Tôi sẽ thành thật với cậu. Tôi sẽ trả lời bất cứ câu hỏi nào cậu dành cho tôi. Tôi sẽ là cuốn sách mở cách ngôn, nhưng tôi cần phải biết rằng cậu không đang làm lãng phí thời gian của tôi. Cậu cũng phải thành thật với tôi như vậy. Đó là tất cả những gì tôi yêu cầu. Cậu có thể làm được không?”
Tôi nghĩ về những lời nói của ông ấy trong giây lát. “Ông sẽ hoàn toàn thành thật? Về mọi thứ?”
“Ta sẽ tuyệt đối trung thực.” Carl đưa tay ra, tỏ ý muốn bắt tay với tôi, đóng dấu thỏa thuận, và tôi đã đáp lại. Tôi có thể cảm nhận được những chiếc xương trên bàn tay người đàn ông này đang va vào nhau dưới làn da mỏng mảnh như thể tôi vừa cầm một chiếc túi bi. “Vì vậy,” ông ấy hỏi, “ tại sao cậu không viết một câu chuyện về cha hay mẹ mình?”
“Cháu chỉ có thể nói rằng mẹ cháu là một người không đáng tin.”
Carl nhìn trân trân vào tôi, chờ đợi tôi tiếp tục câu chuyện của mình. “Thành thật, cậu nhớ chứ?” Ông ấy lên tiếng.
“Vâng, thành thực. Giờ thì mẹ cháu đang ở trung tâm giải độc tại Austin. Bà ấy chắc sẽ được ra khỏi trung tâm đó vào ngày mai, và sau đó sẽ ngồi tù cho đến khi hầu tòa lần đầu tiên về tội DUI”.
“Ồ, có vẻ như bà ấy có một câu chuyện để kể đó chứ.”
“Cháu không muốn kể về nó,” tôi nói.
Ông Iverson gật đầu tỏ vẻ đồng cảm. “Thế còn cha cậu thì sao?”
“Cháu chưa bao giờ gặp ông ấy.” “Thế còn ông bà?”
“Bà ngoại cháu mất khi mẹ cháu còn nhỏ, còn ông ngoại cháu mất khi cháu mới mười một tuổi.”
“Ông ấy chết như thế nào?” Carl đưa ra các câu hỏi không hề có chủ tâm hơn cả việc bạn bất giác ngáp một cái ngáp thật dài; nhưng ông ấy đã chạm phải vết thương sâu nhất trong lòng tôi. Ông ấy đã mở ra cánh cửa cho một cuộc trò chuyện mà tôi không hề muốn, ngay cả với chính bản thân mình.
“Câu chuyện cháu cần viết không phải là về bản thân cháu,” tôi nói, sự sắc lạnh trong giọng nói của tôi cắt ra một ranh giới giữa tôi và ông Iverson. “Và câu chuyện này cũng không viết về ông ngoại của cháu. Nó được viết về ông. Cháu ở đây để xin thông tin về câu chuyện của ông. Ông nhớ chứ?”
Carl dựa lưng vào ghế và quan sát tôi trong khi tôi cố gắng thể hiện thái độ của mình trên khuôn mặt. Tôi không muốn ông ấy nhìn thấy tội lỗi ẩn sâu trong mắt mình hay sự giận dữ nấp sau quai hàm đang nghiến chặt. “Được rồi,” ông ấy lên tiếng. “Tôi không có ý chạm vào nỗi đau của cậu.”
“Không có gì đâu ạ,” tôi nói. “Ông không động vào bất cứ nỗi đau nào cả”. Tôi cố gắng hành động như thể phản ứng của tôi chẳng có ý gì ngoài việc tôi hơi mất kiên nhẫn. Sau đó, tôi đưa ra một câu hỏi cho ông ấy để thay đổi chủ đề. “Vậy thì, ông Iverson, cho cháu hỏi ông một câu nhé?”
“Được thôi.”
“Vì sao ông lại đồng ý dành thời gian cho cháu trong khi ông còn rất ít thời gian còn lại?”
Carl chỉnh lại tư thế trên chiếc xe lăn, nhìn ra cửa sổ, phía những chiếc khăn đang được phơi khô, những chiếc lò nướng và những ban công đầy rác của khu căn hộ phía bên kia. Tôi có thể nhìn thấy ngón tay trỏ của ông ấy đang vuốt ve tay vịn của chiếc xe lăn. Nó gợi nhớ cho tôi về cách mà Jeremy chà xát ngón tay của mình vào các đốt ngón tay còn lại khi nó cảm thấy lo lắng. “Joe,” cuối cùng thì ông ấy cũng lên tiếng, “Cậu có biết một lời trăng trối là gì không?”
Thực tình tôi không hề biết nó là gì, mặc dù tôi đã đưa ra kết luận. “Đó là một lời sám hối cuối cùng của một người sắp chết?”
“Nó là một thuật ngữ của luật pháp,” ông ấy nói. “Nếu một người thì thào tên của người đã giết anh ta, và sau đó chết đi, điều đó được xem như một chứng cứ tuyệt vời vì có một niềm tin - một sự nhận thức - rằng một người đang chết đi sẽ không muốn chết với một lời nói dối trên môi mình. Không có tội lỗi nào lớn hơn cái tội mà không thể sửa chữa được, tội lỗi mà cậu không bao giờ được thú nhận. Vì vậy, cuộc… cuộc nói chuyện này giữa tôi và cậu… là một lời trăng trối. Tôi không quan tâm nếu có ai đó có được những gì từ việc cậu viết. Tôi thậm chí còn không quan tâm là liệu cậu có viết nó hay không.” Carl mím chặt môi, một cái nhìn xa xăm như kiếm tìm điều gì đó rất xa xôi vượt ra khỏi những khung cảnh trước mắt, một sự rung động nhẹ thấm trong lời nói của ông. “Tôi phải nói những lời này ra. Tôi phải kể cho một ai đó sự thật về những gì đã diễn ra vào nhiều năm trước đây. Tôi phải nói cho ai đó biết sự thật về những gì mà tôi đã làm.”
