Những gì tôi nhớ nhất về ông ngoại Bill là đôi bàn tay, một đôi bàn tay chắc khỏe với những ngón tay ngắn và dày dặn như những chiếc bu lông, những ngón tay chắc nịch, nhanh thoăn thoắt khi ông sửa chữa những động cơ nhỏ bé. Tôi vẫn nhớ đôi bàn tay ấy đã nắm lấy tay tôi khi còn nhỏ, và cái cảm giác “mọi chuyện rồi sẽ ổn” mà nó mang lại cho tôi khi ấy. Tôi vẫn nhớ cái cách mà ngoại đối xử với cả thế giới với sự kiên nhẫn tuyệt đối, đặt mọi sự chú ý và tập trung của mình vào từng công việc mà ông làm, dù chỉ là việc lau cặp kính mắt của mình, hay đỡ đần mẹ tôi đi qua những ngày dông bão của cuộc đời. Ngoại vẫn ở đó vì mẹ, trong những ký ức đầu tiên trong đời tôi, ngoại thì thầm bên tai mẹ, vượt qua cả những tiếng la hét, đôi bàn tay rắn chắc đặt lên vai bà có thể xoa dịu cơn dông tố. Mẹ luôn luôn trong trạng thái tâm thần lưỡng cực - đó không phải là trạng thái sức khỏe mà bạn bỗng nhiên gặp phải như bệnh cúm - nhưng khi ngoại còn sống, những con sóng dữ dằn của hội chứng đó không bao giờ có thể nổi dậy.

Ngoại thường kể cho tôi những câu chuyện về việc câu cá tại sông Minnesota, gần Mankato, nơi ông đã lớn lên, về việc chuyên chở cá da trơn và loài cá walleye bằng ghe, tôi đã mơ ước về một ngày mình có thể đi câu cá cùng ông. Và rồi, khi tôi mười một tuổi, cái ngày tôi mong đợi ấy cũng đã đến. Ngoại tôi mượn một chiếc thuyền câu từ một người bạn, chúng tôi bắt đầu khởi hành từ bờ phía Judson, để thuyền xuôi theo dòng sông êm đềm nhưng cũng đầy mạnh mẽ, lịch trình này đã được lên kế hoạch sẽ kết thúc tại một công viên ở Mankato trước khi trời tối.

Vào mùa xuân đó, con sông dường như bị tràn bờ bởi những con nước chảy xiết, nhưng vào tháng 7, thời điểm chúng tôi đi câu cá, dòng sông đã có vẻ lặng sóng hơn. Cơn lũ đã để lại đằng sau một tán cây lá phong chết nhô lên từ đáy sông, các nhánh cây đâm chằng chịt trên mặt nước giống như những ngón tay xương xẩu. Ngoại Bill đã giữ động cơ của chiếc xuồng nhỏ chúng tôi đang ngồi chạy tự động, vì vậy chúng tôi có thể lái vòng quanh những cái cây khi cần. Thi thoảng, tôi có nghe thấy tiếng rít của sự chà xát của cành cây ẩn hiện dưới mặt nước vào mạn thuyền nhôm, hoặc đang cà vào thân thuyền. Những âm thanh đó thoạt đầu khiến tôi sợ hãi, nhưng ngoại Bill lại tỏ ra rất bình thường, coi chúng như những tiếng gió xào xạc quanh chúng tôi. Điều đó giúp tôi cảm thấy an toàn.

Tôi đã câu được một chú cá ngay trong giờ câu đầu tiên, mắt tôi sáng lên như thể đó là món quà Giáng sinh. Trước đó, tôi chưa bao giờ bắt được cá, và cái cảm giác bắt được con cá đó, con cá đang giãy giụa dưới cần câu của tôi, con cá đang được ngoại nhấc bổng lên từ mặt nước bắn tung tóe, đã khiến tôi thực sự thích thú và hồi hộp. Tôi là một ngư dân chính hiệu. Hôm đó là một ngày chúng tôi vơ vẩn dưới bầu trời trong xanh, ngoại bắt được vài con cá và tôi bắt được ít hơn.

Tôi nghĩ rằng thi thoảng ngoại đánh cá mà không cần đến mồi chỉ để cho tôi có thể có thành tích cao hơn ngoại. Đến trưa, chúng tôi đã bắt được một mẻ cá kha khá. Ông bảo tôi thả neo để chúng tôi có thể giữ yên thuyền tại chỗ trong khi chúng tôi dùng bữa trưa. Chiếc neo, thứ đang được gắn vào chiếc thuyền ngay nơi tôi ngồi - được thả xuống và kéo dọc nơi đáy sông cho đến khi cuối cùng nó được neo chặt lại và giữ thuyền chúng tôi cố định giữa sông. Chúng tôi rửa tay bằng nước được trữ trong bi đông, ngoại Bill lôi ra khỏi chiếc túi nilon một vài chiếc bánh sandwich kẹp giăm bông, phô mai. Chúng tôi đã ăn những chiếc bánh sandwich ngon nhất mà tôi từng thấy, nuốt chúng vào bụng bằng những lon bia lạnh đến thấu xương. Đó quả là một bữa ăn tuyệt diệu ngay giữa lòng sông trong buổi trưa của một ngày đẹp hoàn hảo.

Khi ngoại Bill đã ăn xong, ông gập chiếc túi đựng bánh thành một nắm nhỏ và cẩn thận đặt nó lại trong chiếc túi nilon vừa xong, chiếc túi giờ đã trở thành túi đựng rác của chúng tôi. Rồi sau đó, uống cạn lon bia trên tay, ông cũng lặp lại hành động tương tự với chiếc vỏ lon kia. Ông đưa túi cho tôi để tôi có thể làm theo hướng dẫn của ông. “Cháu luôn luôn phải giữ thuyền thật sạch sẽ,” ông nói. “Đừng vứt rác hay những vỏ lon lung tung, nó sẽ gây ra tai họa khôn lường.” Tôi nghe bằng một tai trong khi nhấm nháp ngụm bia trên tay mình.

Rồi khi tôi đã uống cạn phần thức uống ấy, ngoại Bill yêu cầu tôi nhổ neo - lại một việc nữa mà tôi chưa từng thực hiện trong đời. Ông đã chuyển sự chú ý của mình trở lại với động cơ, bơm một quả bóng nhỏ trong ống khí gas và sẵn sàng quay trở lại cuộc hành trình. Ngoại đã không nhìn thấy khi tôi để chiếc lon rỗng trên mặt sàn của chiếc thuyền. Mình sẽ vứt nó sau, tôi tự nói với bản thân. Tôi nắm chặt sợi dây thừng kết bằng nilon, thứ đang giữ chúng tôi với chiếc neo, và kéo. Chiếc neo không hề nhúc nhích. Tôi kéo mạnh hơn và cảm thấy lực ngược dòng bên mé thuyền, chiếc neo vẫn không hề di chuyển. Mũi thuyền là một mặt phẳng hình cánh cung, vì vậy tôi dốc hết sức mình đạp chân vào mũi thuyền và bắt đầu kéo, tay nọ nối tiếp tay kia, chiếc thuyền từ từ bị kéo lại về phía vị trí chiếc neo cho đến khi không thể tiến xa hơn được nữa. Ngoại Bill nhìn thấy sự vật lộn của tôi và hướng dẫn tôi kéo dây về bên trái rồi lại qua bên phải, để nới lỏng chiếc neo, nhưng mọi việc không trở nên dễ dàng hơn.

Sau đó, từ phía sau, tôi nghe tiếng ngoại đang chuyển động tại nơi đang ngồi. Tôi cảm thấy chiếc thuyền đang rung chuyển. Khi ngoảnh lại, tôi thấy ông ngoại đang xoay xở để đi về phía tôi. Trong khi ngoại bước qua một băng ghế dự bị ngăn cách giữa chúng tôi, ông vô tình đặt chân lên chiếc vỏ lon rỗng của tôi khi nãy. Mắt cá chân ông bị trẹo, bẻ cong bàn chân sang một bên. Ông nghiêng ngả và ngã xuống phía sau, đùi ông đập vào mạn thuyền, đôi tay huơ vào không trung, phần thân trên bị vặn mạnh và lật úp xuống mặt sông khi ông ngã. Nước bắn tung tóe vào người tôi khi con sông đang dần nuốt chửng lấy ngoại.

Tôi hét toáng tên ngoại khi ông biến mất trong làn nước âm u. Tôi gọi tên ông thêm hai lần nữa trước khi ông trồi lên khỏi mặt nước, vùng vẫy để cố bám lấy mạn thuyền, tay ngoại chỉ còn cách mạn thuyền bằng đúng đường kính của một đồng xu. Ngoại thậm chí còn không có cơ hội chống chọi đến lần thứ hai. Dòng nước đã nuốt trọn ông, nó đẩy ông ra xa khỏi tôi trong khi tôi chỉ biết ngồi đó, giữ chặt lấy sợi dây neo ngu ngốc, mà không nhận ra rằng nếu tôi thả sợi dây ra, chiếc thuyền sẽ trôi theo dòng nước, và tiến về phía ngoại, ít nhất là thêm được khoảng sáu mét hoặc hơn thế. Ngay khi có thể tự giữ thăng bằng được, ngoại sẽ có thể di chuyển ra ngoài tầm với của chiếc thuyền, ngay cả khi tôi đã thả dây neo.

Tôi la hét, cầu nguyện và van xin để ông có thể tiếp tục bơi. Nhưng tất cả diễn ra quá nhanh. Rồi khi mọi chuyện đã lên đến đỉnh điểm của sự tuyệt vọng, ngoại Bill bắt đầu giãy giụa trong làn nước, hai cánh tay vùng vẫy, chộp lấy mặt nước, đôi chân dường như bị ghim chặt vào một chỗ bởi một thứ gì đó bí ẩn nằm dưới làn nước đen tối kia. Rồi sau đó, cảnh sát trưởng đã nói với mẹ tôi rằng chiếc ủng của ngoại bị mắc kẹt vào một nhánh của tán cây lá phong ngay dưới mặt nước.

Tôi đã chứng kiến ông mình vật lộn để có thể ngoi lên khỏi mặt nước trong khi dòng nước lại đang nhấn chìm ông xuống. Ông đã không kéo khóa chiếc áo phao cứu sinh, khiến nó trôi ngược về phía hai cánh tay, lùng nhùng phía trên đầu, phần thân trên của ngoại giật mạnh, cố thoát khỏi chiếc ủng bị mắc kẹt. Chỉ khi tâm trí tôi chợt bừng tỉnh, tôi mới nhận ra mình phải thả sợi dây thừng đang giữ chặt. Tôi thả nó ra và dùng tay chèo thuyền cho đến khi sợi dây căng ra, và chỉ còn cách chỗ ông ngoại tôi khoảng mười mét về phía thượng lưu. Tôi có thể nhìn thấy ngoại đang cào cấu và xé toạc chiếc áo phao cứu sinh để cố thoát khỏi nó. Tôi không thể nhúc nhích. Tôi cũng không thể suy nghĩ được gì. Tôi chỉ đứng đó, mở to mắt ra nhìn, và la hét cho đến khi ngoại bất động và lập lờ trôi theo dòng nước.

Tôi đã kể cho Carl nghe câu chuyện của mình, nghẹn ngào trong nước mắt, và tôi đã phải liên tục dừng lại cho mình được bình tĩnh. Mãi cho đến khi câu chuyện đã được kể hết, tôi mới phát hiện ra rằng Carl đã đặt tay lên vai tôi để an ủi. Trước sự ngạc nhiên của mình, tôi đã không hề chối từ việc làm này của ông ấy. “Cậu biết đấy, đó không phải là lỗi của cậu,” ông ấy nói.

“Cháu không biết gì cả,” tôi nói. “Đó là một lời nói dối trong suốt mười năm qua, khi cháu cứ phải liên tục tự nói với bản thân mình. Đáng lẽ cháu đã có thể vứt chiếc vỏ lon đó vào túi rác. Đáng lẽ cháu có thể thả chiếc dây thừng đó khi ông cháu ngã. Cháu có một chiếc dao găm trong hộp sơ cứu; đáng lẽ cháu có thể cắt sợi dây đó và cứu ông. Hãy tin cháu đi, cháu đã nghĩ đi nghĩ lại điều này đến cả triệu lần. Cháu có thể làm hàng trăm cách để cứu ông ngoại. Nhưng cuối cùng cháu đã chẳng làm gì cả.”

“Hồi đó cậu mới chỉ là một đứa trẻ,” Carl an ủi tôi. “Cháu đã có thể cứu ông cháu,” tôi nói. “Cháu đứng giữa hai sự lựa chọn, một là giương mắt lên nhìn, hai là cố gắng. Và cháu đã sai lầm. Nó đã mang lại kết cục đau đớn này.”

“Nhưng…”

“Cháu không muốn nói về nó thêm nữa,” tôi ngắt lời.

Janet vỗ vào vai tôi và tôi quay người lại như một kẻ ngớ ngẩn. “Tôi xin lỗi, Joe,” bà ấy nói, “nhưng đã quá giờ thăm nom rồi.”

Tôi nhìn vào chiếc đồng hồ trên tường, bây giờ là tám giờ mười phút. Tôi đã nói chuyện trong suốt quãng thời gian thăm nuôi, và tôi cảm thấy cổ họng mình khát khô. Tâm trí tôi quay cuồng khi chuỗi ký ức về cái ngày đen tối đó như một cơn lốc, ùa về không chút ràng buộc đầu óc tôi, chỉ vì sự tác động của Carl Iverson. Tôi có đôi chút cảm giác như bị lừa gạt vì giữa tôi và Carl chưa bao giờ có cuộc trò chuyện như thế này về chính cuộc đời ông ấy. Và, cùng lúc đó, tôi cũng cảm thấy thật nhẹ nhõm vì đã nói ra được bí mật của mình với một ai đó.

Tôi đứng dậy và xin lỗi Janet vì sự quá giờ của mình. Rồi tôi quay lại, gật đầu với Carl thay cho lời tạm biệt và bước ra ngoài. Khi đi ngang qua khu hành lang, tôi chợt ngừng lại để quay lại nhìn Carl. Ông ấy vẫn ngồi bất động, đối mặt với hình ảnh phản chiếu của mình sau tấm kính đen, đôi mắt Carl nhắm chặt như thể đang cố kìm nén một nỗi đau đớn sâu sắc trong lòng, và tôi tự hỏi rằng liệu đó là cơn đau của căn bệnh ung thư, hay chăng vào lúc này, nó lại là một điều gì khác.