[1] Hãy xem tác phẩm Kottō của tôi để có mô tả chi tiết về loài cua kỳ lạ này.
[2] Hoặc Shimonoséki. Thị trấn này còn được gọi với cái tên Bakkan.
[3] Đàn biwa, một loại đàn luýt bốn dây, chủ yếu được dùng trong việc ngâm vịnh âm nhạc. Trước đây, các nghệ nhân hát rong chuyên nghiệp, những người chuyên ngâm vịnh bộ Heiké-Monogatari cùng các sử thi bi tráng khác, được gọi là biwa-hōshi, tức “thầy tăng đàn luýt.” Nguồn gốc của mỹ hiệu này hãy còn chưa rõ; nhưng rất có thể nó bắt nguồn từ thực tế là các “thầy tăng đàn luýt” cũng như những người đấm bóp mù đều cạo trọc đầu, giống như các tu sĩ Phật giáo. Đàn biwa được chơi bằng một loại gảy đàn gọi là bachi, thường làm bằng sừng.
(1) Một tiếng đáp để tỏ rằng mình đã nghe và đang chăm chú lắng nghe.
[4] Một danh xưng cung kính, ngụ ý là việc mở cổng. Các samurai thường dùng từ này khi gọi lính canh gác tại cổng dinh thự của một lãnh chúa để xin vào.
[5] Hoặc cụm từ này có thể được dịch là, “vì niềm thương cảm dành cho phần ấy là sâu sắc nhất.” Từ tiếng Nhật chỉ sự thương cảm trong nguyên tác là “awaré.”
[6] “Du hành cải trang” ít nhất chính là ý nghĩa của cụm từ nguyên gốc,—“thực hiện một chuyến hành trình cao quý cải trang” (shinobi no go-ryokō).
[7] Bộ kinh Tiểu Phát-nhã-ba-la-mật-đa (Smaller Pragña-Pâramitâ-Hridaya-Sûtra) được gọi như vậy trong tiếng Nhật. Cả hai bộ kinh lớn và nhỏ mang tên Pragña-Pâramitâ (“Trí huệ siêu việt”) đều đã được cố Giáo sư Max Müller dịch thuật, và bạn đọc có thể tìm thấy trong tập thứ 49 của bộ Sách Thánh Phương Đông (“Kinh điển Đại thừa Phật giáo”).—Nhân bàn về công dụng thần bí của đoạn kinh văn như được miêu tả trong câu chuyện này, cũng đáng để lưu ý rằng chủ đề của bộ kinh chính là Giáo lý Không tính của các tướng — nghĩa là, bản chất hư ảo của mọi hiện tượng hay bản thể... “Sắc tức là không, không tức là sắc. Không chẳng khác sắc, sắc chẳng khác không. Phàm cái gì là sắc, cái đó là không. Phàm cái gì là không, cái đó là sắc... Thọ, tưởng, hành, thức cũng đều là không... Không có mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý... Nhưng khi lớp màng che chở của ý thức đã bị tiêu diệt, thì vị ấy [người đi tìm đạo] liền thoát khỏi mọi sợ hãi, vượt ra ngoài tầm với của sự biến đổi, và hưởng thụ cõi Niết-bàn tối hậu.”
