Tại một ngôi làng thuộc tỉnh Musashi, có hai tiều phu sinh sống tên là Mosaku và Minokichi. Vào thời điểm câu chuyện diễn ra, Mosaku đã lớn tuổi, còn Minokichi, cậu học việc của ông, là một thiếu niên mười tám tuổi. Hằng ngày, họ cùng nhau lên một khu rừng nằm cách làng chừng năm dặm. Trên con đường dẫn đến khu rừng ấy, có một con sông rộng phải qua đò bằng một chiếc thuyền nhỏ. Đã nhiều lần người ta cho xây cầu ở bến đò này, nhưng chiếc cầu nào cũng bị lũ cuốn trôi. Chẳng có cây cầu bình thường nào chịu nổi dòng nước xiết ở đó mỗi khi nước sông dâng cao.
Một buổi tối nọ trời vô cùng lạnh giá, Mosaku và Minokichi đang trên đường về nhà thì bất ngờ một trận bão tuyết lớn ập xuống. Khi đến bến sông, họ thấy người chèo đò đã rời đi và để thuyền ở bờ bên kia. Hôm nay không phải là ngày để bơi qua sông, thế nên hai người tiều phu đành tìm nơi trú ẩn trong căn lều của người đưa đò — và họ tự thấy mình thật may mắn vì dẫu sao vẫn tìm được một chỗ che chở. Trong lều không có chậu than cũng chẳng có nơi nào nhóm lửa; đó chỉ là một túp lều rộng cỡ hai chiếu chèo đơn, chỉ có một cửa ra vào chứ không có cửa sổ. Mosaku và Minokichi khép cửa lại, rồi nằm xuống nghỉ ngơi với tấm áo tơi rơm đắp trên người. Ban đầu, họ không thấy lạnh lắm và nghĩ rằng cơn bão sẽ sớm qua đi.
Ông cụ chìm vào giấc ngủ hầu như ngay lập tức, nhưng cậu thiếu niên Minokichi thì trằn trọc mãi không thôi, lắng nghe tiếng gió hú ghê rợn và tiếng tuyết quất liên hồi vào cánh cửa. Dòng sông gầm thét, căn lều chao đảo và kêu cóót két như một chiếc thuyền buông giữa biển khơi. Đó là một cơn bão khủng khiếp, bầu không khí mỗi lúc một lạnh buốt hơn, và Minokichi run lẩy bẩy dưới lớp áo tơi. Nhưng rồi, dẫu giá lạnh thấu xương, cuối cùng cậu cũng thiếp đi.
Cậu giật mình tỉnh giấc bởi những bông tuyết hắt thẳng vào mặt. Cánh cửa lều đã bị ai đó phá tung; và dưới ánh sáng mờ ảo của tuyết (yuki-akari), cậu nhìn thấy một người phụ nữ trong phòng — một người phụ nữ mặc toàn đồ trắng. Ả đang cúi người trên mình Mosaku, phả hơi thở vào ông; và hơi thở ấy tựa như một làn khói trắng rực rỡ. Gần như ngay khoảnh khắc đó, ả quay sang phía Minokichi và cúi xuống sát cậu. Cậu định thét lên nhưng phát ra không nổi một tiếng nào. Người phụ nữ mặc áo trắng cúi sát xuống người cậu, thấp dần, thấp dần cho đến khi khuôn mặt ả suýt chạm vào mặt cậu; và cậu nhận ra ả vô cùng xinh đẹp — dù đôi mắt ấy khiến cậu khiếp sợ. Ả cứ ngắm nhìn cậu như thế một lúc lâu; rồi ả mỉm cười và thì thầm: — "Ta định đối xử với ngươi giống như gã kia. Nhưng ta không kìm được lòng thương hại dành cho ngươi — bởi vì ngươi còn quá trẻ... Ngươi là một cậu bé khôi ngô, Minokichi ạ; và ta sẽ không hại ngươi lúc này. Thế nhưng, nếu ngươi hé lộ với bất kỳ ai — dù là chính mẹ ngươi — về những gì ngươi đã chứng kiến đêm nay, ta nhất định sẽ biết; và khi ấy ta sẽ tước đoạt mạng sống của ngươi... Hãy nhớ kỹ lời ta nói!"
BLOWING HER BYREATH UPON HIM
(PHẢ HƠI THỞ LÊN NGƯỜI ÔNG)
Nói dứt lời, ả quay lưng bước ra khỏi khung cửa. Lúc bấy giờ, Minokichi mới thấy cơ thể mình có thể cử động trở lại; cậu liền chồm dậy và nhìn ra ngoài. Thế nhưng bóng hồng ấy đã biến đi đằng nào mất, chỉ còn những hạt tuyết đang cuồn cuộn hắt mạnh vào trong lều. Minokichi đóng cửa lại, lấy mấy khúc củi chặn ngang để chèn thật chắc. Cậu tự hỏi liệu có phải cơn gió đã thổi tung cánh cửa; — rồi lại nghĩ nhỡ đâu mình chỉ đang mơ màng, và có lẽ cậu đã nhầm ánh sáng lóa của tuyết hắt qua khung cửa với hình bóng của người đàn bà bạch y ấy: thế nhưng cậu chẳng thể chắc chắn điều gì. Cậu gọi Mosaku, và hoảng hốt khi chẳng thấy ông cụ đáp lời. Cậu quờ tay trong bóng tối, chạm vào khuôn mặt Mosaku, để rồi bàng hoàng nhận ra nó đã lạnh ngắt như đá! Mosaku đã cứng đờ và qua đời từ lúc nào...
Đến rạng sáng, cơn bão tan hẳn; và khi người chèo đò trở lại bến làm việc vào lúc mặt trời vừa ló rạng, ông phát hiện Minokichi đang nằm bất tỉnh bên thi thể đã đông cứng của Mosaku. Minokichi được chăm sóc chu đáo và nhanh chóng tỉnh lại; nhưng cậu vẫn ốm liệt giường một thời gian dài do nhiễm cái lạnh cắt da cắt thịt trong đêm kinh hoàng ấy. Cậu cũng chịu cú sốc lớn và vô cùng sợ hãi trước cái chết của ông cụ; thế nhưng cậu không hề hé môi nửa lời về bóng hình người phụ nữ mặc áo trắng. Ngay khi khỏe lại, cậu tiếp tục công việc mưu sinh — mỗi buổi sáng một mình lên rừng, rồi chiều tối trở về với những bó củi được mẹ giúp đem đi bán.
Vào một buổi tối mùa đông của năm sau, trên đường trở về nhà, cậu đuổi kịp một thiếu nữ cũng đang đi bộ trên cùng con đường ấy. Đó là một cô gái cao ráo, mảnh mai và vô cùng ưa nhìn; cô đáp lại lời chào của Minokichi bằng một giọng nói ngọt ngào dễ chịu hệt như tiếng hót của loài chim rừng. Thế rồi cậu bước đi bên cô, và họ bắt đầu trò chuyện. Cô gái cho biết tên mình là O-Yuki;[2] rằng cô vừa mới qua đời cả cha lẫn mẹ; và cô đang trên đường đến Yedo (2), nơi cô có vài họ hàng nghèo khó có thể giúp cô tìm một công việc làm người ở. Minokichi nhanh chóng bị mê hoặc bởi cô gái lạ lẫm này; và ngắm nhìn cô càng lâu, cậu lại thấy cô càng xinh đẹp. Cậu ngỏ lời hỏi xem cô đã đính ước chưa, và cô mỉm cười đáp rằng mình vẫn còn tự do. Đến lượt mình, cô lại hỏi Minokichi xem anh đã kết hôn hay đính hôn chưa, và cậu thành thật kể rằng dẫu cậu chỉ có người mẹ góa bụa phải phụng dưỡng, nhưng chuyện "chọn vợ hiền dâu thảo" thì cậu vẫn chưa hề nghĩ tới bởi tuổi đời còn quá trẻ... Sau những lời tâm tình ấy, họ sóng bước bên nhau một quãng dài mà không nói năng gì; nhưng đúng như tục ngữ có câu, Ki ga aréba, mé mo kuchi hodo ni mono wo iu: "Khi lòng đã vướng bận, ánh mắt cũng thay lời muốn nói." Đến khi về tới làng, hai người đã có cảm tình sâu sắc dành cho nhau, và Minokichi bèn ngỏ lời mời O-Yuki ghé vào nhà mình nghỉ ngơi đôi lát. Sau vài giây ngượng ngùng e thẹn, cô đã theo cậu về nhà; và người mẹ của Minokichi vô cùng niềm nở, chu đáo chuẩn bị một bữa ăn ấm cúng cho cô. O-Yuki cư xử khéo léo đến mức mẹ Minokichi đem lòng quý mến cô ngay từ cái nhìn đầu tiên, và khéo léo giữ cô lại, trì hoãn chuyến đi Yedo. Và kết cục tự nhiên của câu chuyện ấy là Yuki chẳng bao giờ đến Yedo nữa. Cô ở lại trong ngôi nhà ấy với tư cách là một "nàng dâu hiếu thảo".
O-Yuki tỏ ra là một người con dâu vô cùng ngoan hiền. Khi mẹ Minokichiâm thầm lìa xa cõi đời — chừng năm năm sau đó — những lời trăn trối cuối cùng của bà đều đong đầy tình yêu thương và lời ngợi khen dành cho người vợ của con trai mình. Và O-Yuki đã sinh cho Minokichi mười người con, cả trai lẫn gái — đứa nào đứa nấy đều khôi ngô, tuấn tú và có làn da trắng ngần.
Người dân trong vùng đều xem O-Yuki là một người phụ nữ kỳ lạ, có bản chất khác biệt với họ. Hầu hết phụ nữ nhà nông đều sớm già đi theo năm tháng; thế nhưng O-Yuki, dẫu đã trải qua việc sinh nở mười người con, vẫn giữ được vẻ trẻ trung và tươi tắn hệt như ngày đầu tiên đặt chân đến ngôi làng này.
Một đêm nọ, sau khi lũ trẻ đã chìm vào giấc ngủ, O-Yuki đang ngồi vá áo dưới ánh đèn giấy; Minokichi ngước nhìn cô và cất lời: —
"Nhìn em ngồi vá áo dưới ánh đèn hắt lên gương mặt thế này, anh lại nhớ đến một chuyện kỳ lạ xảy ra khi anh mới là cậu thiếu niên mười ra tuổi. Hồi đó anh đã nhìn thấy một người phụ nữ xinh đẹp và trắng trẻo y như em bây giờ — quả thực, nàng rất giống em..."
Mà không hề ngẩng đầu lên khỏi món đồ đang khâu, O-Yuki điềm tĩnh đáp: —
"Hãy kể cho em nghe về nàng ấy xem... Anh đã nhìn thấy nàng ở đâu?"
Thế là Minokichi kể cho vợ nghe về đêm khủng khiếp trong căn lều của người đưa đò — về Người Đàn Bà Áo Trắng đã cúi xuống bên cậu, mỉm cười và thì thầm — cùng cái chết lặng lẽ của lão Mosaku tội nghiệp. Và cậu kết luận: —
"Dù là trong mơ hay tỉnh giấc, đó cũng là lần duy nhất anh được thấy một sinh linh xinh đẹp đến thế. Tất nhiên, nàng không phải là con người, và anh đã rất sợ — vô cùng sợ hãi — nhưng nàng lại trắng đến thế cơ chứ!... Quả thật, anh chưa bao giờ dám chắc đó là một giấc mơ, hay chính là Nữ Thần Tuyết."
O-Yuki vứt phăng chiếc kim chỉ xuống đất, đứng phắt dậy, cúi gập người sát vào Minokichi đang ngồi và thét lên vào mặt cậu: —
"Chính là ta — ta — ta đây! Đích thị là Yuki! Và chính ta đã nói với ngươi rằng ta sẽ lấy mạng ngươi nếu ngươi dám hé lộ dù chỉ nửa lời về chuyện đó!... Nếu không vì đám trẻ đang ngủ say kia, ta đã đoạt mạng ngươi ngay lúc này rồi! Và giờ thì tốt hơn hết là ngươi hãy chăm sóc chúng cho thật chu đáo, thật cẩn thận vào; bởi vì nếu chúng có bất kỳ lý do gì để phiền lòng về ngươi, ta sẽ trừng trị ngươi đích đáng!"
Ngay trong tiếng thét gào ấy, giọng nói của cô bỗng trở nên mảnh dẻ, tựa như tiếng gió rít qua khe cửa; — rồi cô tan biến thành một làn sương trắng rực rỡ uốn lượn bay lên tận những xà nhà, rồi run rẩy tan loãng qua lỗ khói trên mái... Từ dạo ấy, chẳng ai còn nhìn thấy cô thêm một lần nào nữa.
