《Mị Nguyệt Truyện — Mị Nguyệt chân thực trong lịch sử (Thượng)》
Bài viết trên Tân Nghiệp Nữ Báo, ngày 31 tháng 3 năm Hạo Nguyên 2017
Tối qua, bộ phim truyền hình lịch sử được mong đợi ngay từ đầu năm là "Mị Nguyệt Truyện" cuối cùng cũng đã vén màn trên đài truyền hình Tần Kinh. Tương tự như một bộ phim cung đấu nữ chủ đình đám khác do Trương Hiểu Long đạo diễn là "Nam Tử Truyện", "Mị Nguyệt Truyện" cũng lấy hình mẫu là Tuyên Thái hậu của Tây Tần, một nhân vật có thật trong lịch sử. Trong buổi phỏng vấn, Trương Hiểu Long cũng giới thiệu rằng, ngoài những màn đấu đá chốn thâm cung, bộ phim còn tập trung giải mã về chính nhân vật Mị Nguyệt cùng những người có liên hệ với bà. Mị Nguyệt chân thực trong lịch sử rốt cuộc là người như thế nào? Vị Thái hậu có vai trò trọng yếu trong lịch sử Tây Tần này đã trải qua một cuộc đời oanh liệt ra sao? Đời sống tình cảm của bà có giống như trong phim hay không? Hôm qua, phóng viên đã phỏng vấn các nhà sử học liên quan để giải mã cuộc đời của vị nữ tử thần bí này.
1. Mị Nguyệt không phải công chúa nước Sở
Trong tập phim phát sóng tối qua, Mị Nguyệt là cô con gái thứ xuất được Uy Công nước Tây Sở cưng chiều, ngay từ khi mới sinh đã được coi là "hóa thân của nữ thần sông Hằng".
Điểm này là sự phóng đại của phim truyền hình, về trải nghiệm thời kỳ đầu của Mị Nguyệt, sử sách ghi chép không rõ ràng. Mị Nguyệt chân thực không phải là công chúa nước Sở, bà có khả năng cao là một nữ tử tông thất có gia cảnh sa sút. Bởi lẽ mẹ của Mị Nguyệt từng tái giá, bà có hai người em trai khác họ, một người tên là Mị Nhung, một người tên là Ngụy Nhiễm. A Lan Hầu trong "Tần Ký · A Lan Hầu liệt truyện" chính là chỉ Ngụy Nhiễm.
Nhưng sự diễn giải này cũng có tính hợp lý nhất định. Do Tây Sở sau khi dọc theo con đường Thục - Thân Độc tiến vào Anga ở phía đông Thân Độc, đã lấy chưa đầy mười vạn người Sở để thống trị hơn một triệu người Thân Độc, nên về chủng tộc, phong tục tập quán và tín ngưỡng đều khó tránh khỏi việc bản địa hóa. Họ bắt đầu sùng bái Bà-la-môn giáo, đồng thời đưa Hạo Thiên vào trong ba vị đại thiên thần của Bà-la-môn, thay thế vị trí của Đại Phạm Thiên để thờ phụng.
Cho đến nay, tại địa phương Anga vẫn lưu truyền truyền thuyết như vậy, nói rằng Mị Nguyệt sinh ra trong ngôi đền Nữ thần sông Hằng tại đồng bằng sông Hằng, bà định sẵn sẽ phải trở về nơi bà sinh ra - cao nguyên phía Tây Bắc quanh năm tuyết phủ, tức là Tây Tần. Năm Hạo Nguyên 151 (năm 325 TCN), Mị Nguyệt lớn lên, quả nhiên với thân phận là người hầu đi theo (tặng thị) của đích công chúa Mị Xu, bà đã gả xa sang nước Tần.
2. Mị Nguyệt có cấp bậc thấp trong hậu cung Tây Tần
Như mọi người đều biết, lý do Mị Nguyệt gả đến Tây Tần là vì lúc bấy giờ Tây Tần hùng mạnh, đã tiêu diệt nhà Achaemenid, chiếm giữ vùng lãnh thổ rộng lớn từ Lưỡng Hà đến Đại Hạ, Đại Uyển, là một cường quốc phương Bắc. Trong khi đó, Tây Sở mới đặt chân đến Thân Độc không lâu, lại không có hỏa khí, thường xuyên phải chịu sự tấn công của nhà Nanda, vì vậy dưới sự dàn xếp của sứ thần nước Tần là Trương Nghi, họ muốn thông qua việc hòa thân với Tây Tần, Tần và Sở lại liên minh một lần nữa để kẹp đánh nhà Nanda.
Ý tưởng này ban đầu không thể thực hiện được, bởi vì trong hơn mười năm sau cuộc hòa thân này, Tây Tần đều trải qua những cuộc nổi loạn và bình định không ngớt. Với tư cách là những người khai hoang Hoa Hạ từ phương xa đến, hoàn cảnh của người Tần và người Sở tương tự nhau, cũng lấy chưa đầy ba mươi vạn người Tần để cai trị hơn mười triệu người Ba Tư, người Saka, người Elam, người Assyria. Tần Huệ Văn Vương Triệu Tứ sở dĩ không thể tiếp tục mở mang bờ cõi về phía Tây, cam tâm tình nguyện chia đôi lãnh thổ Ba Tư với nhà Alexander, chính là xuất phát từ sự cân nhắc này. Để ổn định cương vực, Tần Huệ Văn Vương Triệu Tứ thậm chí phải kết hôn với Roxana, con gái của một quý tộc Sogdia thế lực lớn mạnh trong vùng, lập bà làm Vương hậu, lấy con trai của Roxana là Triệu Đãng làm Thái tử, còn thân phận của những người Sở như Mị Xu, Mị Nguyệt thì thấp kém hơn.
Trong "Sử ký · Tây Tần thế gia" và "Tần Ký · Tuyên Thái hậu bản kỷ", từng có ghi chép về Mị Nguyệt: "Mẹ của Chiêu Vương vốn hiệu là Mị Bát Tử, đến khi Chiêu Vương lên ngôi, Mị Bát Tử hiệu là Tuyên Thái hậu."
Tại sao Mị Nguyệt lại được gọi là "Mị Bát Tử"? Theo ghi chép, Tây Tần kế thừa chế độ thời Xuân Thu của Trung Nguyên, hậu cung chia làm tám cấp: Vương hậu, Phu nhân, Mỹ nhân, Lương nhân, Bát tử, Thất tử, Trường sử, Thiếu sử. "Bát tử" là cấp bậc thấp trong số đó. Mị Nguyệt sau khi vào hậu cung Tây Tần, sinh được ba người con, nhưng cho đến khi Tần Huệ Văn Vương qua đời, bà vẫn luôn đứng dưới người khác.
3. Mị Nguyệt từng có thời gian mang con lưu vong
Công lao lịch sử lớn nhất của Tần Huệ Văn Vương, chính là khiến ánh hào quang Hoa Hạ chiếu rọi đến Ba Tư và Lưỡng Hà. Điều đáng quý hơn nữa là ông đã kiềm chế được lòng tham bành trướng của bản thân, dành hơn mười năm để người Tần đứng vững gót chân trên vùng đất mới chinh phục.
Năm Hạo Nguyên 165 (năm 311 TCN), Tần Huệ Văn Vương qua đời, con trai của ông và Roxana là Tần Vũ Vương Triệu Đãng lên kế vị.
Từ lúc này trở đi, vận mệnh của mẹ con Mị Nguyệt bắt đầu xuống dốc không phanh. Bởi vì chịu ảnh hưởng của Roxana, người Sogdia bắt đầu nắm quyền trong cung đình Tây Tần, dường như có xu hướng đứng trên cả người Tần. Trong một vài lời đồn đại, Tần Vũ Vương thậm chí còn cải sang Bái Hỏa giáo theo Roxana.
Trong bối cảnh đó, Mị Nguyệt đến từ Tây Sở đương nhiên càng không được coi trọng, bà cùng ba người con trai của mình bị đưa đến Bắc Diện Quan của Tây Tần nằm ở biên thùy Trung Á, chỉ có một tòa thành nhỏ nơi biên ải làm đất phong.
Tuy nhiên, vô tình lại thành công, sự lên ngôi của Tần Vũ Vương trái lại đã giúp cho việc Tần - Sở kẹp đánh nhà Nanda vốn chậm trễ chưa thực hiện được, nay đã thành hiện thực.
Khác với Tần Huệ Văn Vương điềm đạm, Tần Vũ Vương trẻ tuổi lại cấp tiến và bốc đồng, mới lên ngôi được một năm, ông đã quyết tâm chinh phục Thân Độc.
Cuối xuân năm Hạo Nguyên 168 (năm 308 TCN), Tần Vũ Vương đích thân dẫn theo khoảng hai mươi vạn đại quân bắt đầu cuộc hành trình chinh phục Thân Độc. Phía Bắc của Thân Độc là Gandhara nơi thế lực Ba Tư từng đặt chân tới, họ biết người Tần lợi hại, nên phần lớn các thị trấn dọc đường đi đều quy hàng hoặc bị chiếm đóng.
Sau đó, trong trận chiến sông Dược Sát nơi nhà Nanda đến ngăn chặn quân Tần, dưới sự tấn công của kỵ binh thiết giáp cùng hỏa thương, trường mâu và phương trận đại bác vô địch của người Tần, đội tượng binh của nhà Nanda tan tác trong một sớm. Sau trận chiến này, Tây Tần chiếm lĩnh toàn bộ lưu vực sông Dược Sát.
Thế nhưng Tần Vũ Vương không thỏa mãn, ông cho rằng nhà Nanda đã không còn sức chống cự, bèn phái người đi liên lạc với Tây Sở, chuẩn bị tiến về phía Hoa Thị Thành, thủ đô của nhà Nanda.
Tuy nhiên, ngay khi người Tần tiến sâu vào trong nội địa Thân Độc, bước vào vùng nhiệt đới, bệnh sốt rét khủng khiếp đã ập đến...
Người Tần và những người Ba Tư, Đại Hạ, Sogdia trong quân đội vốn đã quen với khí hậu mát mẻ của vùng cao nguyên Ba Tư và Đại Hạ, hoàn toàn không kịp trở tay trước thời tiết nóng nực của Thân Độc. Kết quả dưới sự tàn phá của muỗi mòng, hơn một nửa trong số hai mươi vạn quân đổ bệnh, nôn mửa, tiêu chảy, sức chiến đấu bị suy giảm đến mức cực điểm. Ngay cả bản thân Tần Vũ Vương cũng mắc bạo bệnh, vì vậy người Tần chỉ còn cách rút quân.
Khi trở về đến Đại Hạ, Tần Vũ Vương đã bệnh tình nguy kịch, thậm chí ngay cả Biển Thước, vị y sư đời thứ mười bảy được mời từ triều Hạo đến cũng không thể chữa khỏi cho ông.
Năm Hạo Nguyên 169 (năm 307 TCN), Tần Vũ Vương Triệu Đãng mới ngoài hai mươi tuổi đã bệnh chết. Cái chết của ông khiến Tây Tần, quốc gia vừa mới đứng vững gót chân ở Tây Á và Trung Á, xảy ra chấn động dữ dội.
Vì Tần Vũ Vương không có con trai, ngôi vị trống không, nên các công tử khác của Tần Huệ Văn Vương đều nắm giữ binh quyền, Tây Tần bị chia cắt thành mấy phần: Đại Hạ do Trừ Lý Tật, em trai của Tần Huệ Văn Vương kiểm soát; Ba Tư, Sogdia do Vương hậu của Tần Huệ Văn Vương là Roxana kiểm soát; Babylon do Quý quân Công tử Tráng kiểm soát; vùng thảo nguyên do Ngũ Hấp Hầu phía Bắc kiểm soát.
Tây Tần chia năm xẻ bảy, đương nhiên không còn tâm trí đâu mà quản lý vùng Gandhara sông Dược Sát đã bị chinh phục. Vì vậy, một thanh niên xuất thân từ quý tộc Sát-đế-lỵ của Ma Kiệt Đà quốc tên là Chandragupta, đã dẫn dắt người dân địa phương đứng lên khởi nghĩa, tổ chức một đội quân, đánh bại các đơn vị quân đội Tần ở vùng Tây Bắc Thân Độc, đồng thời tuyên bố sự tự do của người Thân Độc. Sau đó, ông lấy Gandhara làm căn cứ, thành lập vương triều Maurya tại Thân Độc.
Lúc này, Mị Nguyệt đang ở đâu? Lật lại lịch sử, dường như đã tìm thấy câu trả lời, lúc này Mị Nguyệt đang ở vùng đất cũ của người Tần ở phía Bắc, nơi ở của Ngũ Hấp Hầu!
Vậy, cuộc nội chiến Tây Tần được gọi là "Chiến tranh Diadochi" này, cuối cùng ai là người giành thắng lợi? Mị Nguyệt đã làm thế nào với thân phận là một kẻ yếu thế, đưa con trai Triệu Tắc lên ngôi, kế thừa Tây Tần, đồng thời chấn hưng và thống nhất lại Tây Tần?
Và cuộc tranh chấp bên ngoài Trung Quốc này, giữa Tây Tần, Tây Sở, vương triều Maurya, nhà Alexander, ai sẽ là người hưởng lợi cuối cùng? Mị Nguyệt lại làm thế nào để quen biết và yêu người đàn ông thứ hai của mình, vua Scythia? Mối tình này rồi sẽ đi đến kết cục ra sao? Xin mời đón xem "Mị Nguyệt Truyện — Mị Nguyệt chân thực trong lịch sử (Hạ)"
