Ngôi nhà nơi Seth Richmond cùng mẹ sinh sống ở Winesburg từng có thời là niềm tự hào và là chốn xa hoa bậc nhất thị trấn, nhưng đến khi cậu thiếu niên Seth ở đó, ánh hào quang ấy đã phai mờ phần nào. Ngôi nhà gạch đồ sộ do Chủ ngân hàng White xây trên phố Buckeye đã làm lu mờ nó. Cơ ngơi nhà Richmond nằm trong một thung lũng nhỏ tít ngoài tận cùng phố Main. Những người nông dân đi xe ngựa vào thị trấn qua con đường đầy bụi từ phía nam thường đi ngang qua một rặng cây óc chó, lướt qua Khu Hội chợ với hàng rào gỗ cao phủ đầy các bảng quảng cáo, rồi thong thả đánh xe xuống thung lũng, qua nhà Richmond để vào thị trấn. Vì phần lớn vùng nông thôn ở phía bắc và phía nam Winesburg chuyên trồng cây ăn trái và các loại quả mọng, Seth thường nhìn thấy những chuyến xe chở đầy người hái quả — gồm cả các cậu bé, cô bé và phụ nữ — đi ra các cánh đồng vào buổi sáng và trở về với bụi bám đầy người vào buổi chiều tối. Đám đông ríu rít với những câu đùa cợt thô kệch vọng qua lại giữa các cỗ xe, đôi khi khiến cậu cảm thấy vô cùng khó chịu. Cậu tiếc nuối vì bản thân không thể cười lớn sảng khoái, không thể hô lên những câu đùa vô nghĩa và không thể tự biến mình thành một phần trong dòng chảy bất tận của những hoạt động vui đùa, di chuyển ngược xuôi trên con đường ấy.

Ngôi nhà của gia đình Richmond được xây bằng đá vôi, và dẫu người trong làng vẫn bảo rằng nó đã xuống cấp, nhưng thực ra nó lại trở nên đẹp đẽ hơn theo năm tháng. Thời gian đã bắt đầu nhuộm màu lên những phiến đá, mang lại một vẻ trầm ấm ánh vàng cho bề mặt của chúng, và vào những buổi chiều hay những ngày trời tối, nó chạm vào những khoảng râm mát dưới mái hiên bằng những mảng màu nâu và đen loang lổ.

Ngôi nhà được xây bởi ông nội của Seth, một thợ khai thác đá, và nó cùng với các mỏ đá trên hồ Erie cách đó mười tám dặm về phía bắc đã được để lại cho con trai ông, Clarence Richmond, cha của Seth. Clarence Richmond, một người đàn ông điềm đạm, nồng nhiệt và vô cùng được lừng danh trong lòng hàng xóm, đã thiệt mạng trong một vụ ẩu đả trên đường phố với chủ bút của một tờ báo ở Toledo, Ohio. Vụ ẩu đả bắt nguồn từ việc tên tuổi của Clarence Richmond bị đăng ghép chung với tên của một nữ giáo viên, và vì người đàn ông xấu số đã khơi mào trận chiến bằng cách nổ súng vào chủ bút, nên mọi nỗ lực trừng phạt kẻ sát nhân đều không thành. Sau cái chết của người thợ đá, người ta phát hiện ra rằng phần lớn số tiền để lại cho ông đã bị ném vào đầu οποι (đầu cơ) và những khoản đầu tư rủi ro dưới ảnh hưởng của bạn bè.

Chỉ còn lại một khoản thu nhập ít ỏi, Virginia Richmond đã chọn một cuộc sống khép kín trong làng để nuôi dạy con trai. Dù vô cùng đau đớn trước cái chết của người chồng kiêm người cha, bà hoàn toàn không tin vào những lời đồn thổi về ông lan truyền sau khi ông qua đời. Trong tâm trí bà, người đàn ông nhạy cảm, mang tâm hồn trẻ thơ mà ai nấy đều vô thức yêu mến ấy chỉ là một kẻ bất hạnh, một sinh linh quá đỗi tinh tế đối với cuộc sống đời thường. "Con sẽ nghe được đủ loại chuyện, nhưng đừng tin những gì con nghe thấy," bà bảo con trai. "Ông ấy là một người tốt, tràn đầy lòng trắc ẩn với tất cả mọi người, và đáng lẽ không nên cố làm một kẻ dấn thân vào thương trường. Dù mẹ có hoạch định và mơ mộng về tương lai của con đến đâu đi nữa, mẹ cũng không thể tưởng tượng điều gì tốt đẹp hơn cho con ngoài việc con trở thành một người tốt như cha con."

Vài năm sau cái chết của chồng, Virginia Richmond bắt đầu lo lắng trước những khoản chi tiêu ngày càng tăng vượt mức thu nhập và tự đặt ra cho mình nhiệm vụ phải kiếm thêm tiền. Bà đã học tốc ký và nhờ sự giúp đỡ từ những người bạn của chồng để giành được vị trí tốc ký viên tòa án tại thủ phủ quận. Hàng ngày, bà đi tàu đến đó trong suốt các phiên tòa, và những khi tòa nghỉ họp, bà dành trọn thời gian chăm sóc những khóm hồng trong khu vườn của mình. Bà là một người phụ nữ cao ráo, dáng người thẳng thắn, khuôn mặt mộc mạc và có mái tóc nâu dày.

Trong mối quan hệ giữa Seth Richmond và mẹ cậu, có một phẩm chất mà ngay từ khi mới mười tám tuổi đã bắt đầu tô điểm cho mọi cách ứng xử của cậu với mọi người. Sự tôn trọng gần như có phần không lành mạnh dành cho người thanh niên đã khiến người mẹ hầu như im lặng mỗi khi đứng trước mặt con. Những khi bà vô tình nói năng gay gắt với con, cậu chỉ cần nhìn thẳng vào đôi mắt bà để nhận ra ở đó sự bối rối chớm nở — ánh nhìn mà cậu từng bắt gặp nơi mắt người khác khi cậu nhìn họ.

Sự thật là người con suy nghĩ vô cùng mạch lạc còn người mẹ thì không. Bà mong đợi ở tất cả mọi người những phản ứng mang tính khuôn mẫu trước cuộc sống. Con trai là con bạn, bạn mắng nó thì nó sẽ run rẩy và nhìn xuống sàn nhà. Khi bạn mắng đủ rồi, nó sẽ khóc và mọi thứ sẽ được dung thứ. Sau những giọt nước mắt ấy và khi nó đã lên giường đi ngủ, bạn sẽ rón rén lẻn vào phòng nó và hôn nó.

Virginia Richmond không thể hiểu tại sao con trai mình lại không làm những điều đó. Sau những lời quở trách nặng nề nhất, cậu không hề run rẩy nhìn xuống sàn nhà mà thay vào đó lại nhìn thẳng vào bà, khiến những hoài nghi bứt rứt xâm chiếm tâm trí bà. Còn chuyện lẻn vào phòng con — khi Seth qua tuổi mười lăm, bà đã thấy hơi sợ hãi nếu phải làm bất cứ điều gì đại loại thế.

Có lần, khi mới mười sáu tuổi, Seth cùng hai cậu con trai khác đã bỏ nhà trốn đi. Cả ba leo lên cánh cửa đang mở của một tòa toa xe hàng trống và đi nhờ khoảng bốn mươi dặm đến một thị trấn đang tổ chức hội chợ. Một trong số mấy cậu nhóc mang theo một cái bình đựng đầy thứ rượu pha trộn giữa whiskey và rượu vang mâm xôi, và cả ba ngồi thõng chân ra ngoài cửa toa xe, chuyền tay nhau uống từ cái bình đó. Hai người bạn đồng hành của Seth hát hò và vơ tay chào những kẻ rảnh rỗi quanh các nhà ga của những thị trấn đoàn tàu đi qua. Bọn chúng lên kế hoạch cướp giật những giỏ thức ăn của những người nông dân đưa gia đình đi hội chợ. "Chúng ta sẽ sống như những ông hoàng mà chẳng tốn một xu nào để xem hội chợ với đua ngựa," chúng kiêu hãnh tuyên bố.

Sau sự biến mất của Seth, Virginia Richmond cứ đi đi lại lại trong nhà với nỗi lo âu vô định. Mặc dù vào ngày hôm sau, qua cuộc điều tra của viên cảnh sát trưởng thị trấn, bà đã biết rõ đám trẻ đã dấn thân vào chuyến phiêu lưu nào, nhưng tâm trí bà vẫn không sao tĩnh lại được. Suốt cả đêm, bà nằm trằn trọc lắng nghe tiếng đồng hồ tích tắc và tự nhủ rằng Seth, giống như cha nó, rồi cũng sẽ chịu một cái kết cục đột ngột và bạo lực. Bà quyết tâm đến mức lần này phải cho con trai nếm trải cơn thịnh nộ của mình; thế nên, dù không cho phép cảnh sát trưởng can thiệp vào chuyến đi của con, bà vẫn lấy giấy bút ra viết sẵn một loạt lời quở trách sắc bén, cay đắng định trút lên đầu cậu. Bà học thuộc lòng những lời quở trách ấy, vừa đi dạo quanh vườn vừa cất tiếng đọc to lên như một diễn viên đang nhẩm thuộc kịch bản của mình.

Và khi tuần lễ kết thúc, Seth trở về trong dáng vẻ mệt mỏi, với đầy muội than bám ở vành tai và khóe mắt, bà lại một lần nữa nhận ra mình chẳng thể nào mắng mỏ nổi cậu. Bước vào nhà, cậu treo chiếc mũ lên cái đinh ở cửa bếp và đứng lặng lẽ nhìn thẳng vào bà. "Con đã muốn quay về ngay trong giờ đầu tiên sau khi xuất phát," cậu giải thích. "Con chẳng biết phải làm sao cả. Con thừa biết mẹ sẽ phải lo lắng, nhưng con cũng hiểu rằng nếu không đi tiếp thì con sẽ tự hổ thẹn với chính mình. Con đã đi đến cùng chuyến đi vì lợi ích của chính con. Thật chẳng dễ chịu gì khi phải ngủ trên những thớ rơm ướt, và có hai tên da đen say rượu đã đến ngủ chung với bọn con. Lúc con lén lấy chiếc giỏ đựng bữa trưa từ cỗ xe của một người nông dân, con cứ nghĩ mãi về những đứa con của ông ấy phải chịu đói suốt cả ngày. Con đã phát ngấy cái trò này, nhưng con vẫn quyết tâm bám trụ cho đến khi mấy đứa kia sẵn sàng quay về."

"Mẹ mừng là con đã kiên trì đến cùng," người mẹ đáp lại, có chút hờn dỗi, rồi hôn lên trán con và giả vờ bận rộn với công việc trong nhà.

Vào một buổi tối mùa hè, Seth Richmond đến khách sạn New Willard để thăm người bạn của mình, George Willard. Buổi chiều trời có mưa, nhưng khi cậu bước qua phố Main, bầu trời đã quang đãng trở lại và một thứ ánh sáng vàng rực rỡ đang thắp sáng bầu trời phía tây. Rẽ qua một góc phố, cậu bước vào cửa khách sạn và bắt đầu leo cầu thang dẫn lên phòng của bạn mình. Ở quầy lễ tân khách sạn, ông chủ quán và hai vị khách du lịch đang bàn luận sôi nổi về chính trị.

Trên cầu thang, Seth dừng lại lắng nghe giọng nói của những người đàn ông ở phía dưới. Họ tỏ ra hào hứng và nói rất nhanh. Tom Willard đang lớn tiếng quở trách những vị khách du lịch. "Tôi là một người theo Đảng Dân chủ nhưng mấy lời bàn tán của các anh làm tôi phát ốm," ông nói. "Các anh chẳng hiểu gì về McKinley cả. McKinley và Mark Hanna là bạn bè. Có lẽ bộ óc các anh không tài nào lĩnh hội nổi điều đó. Nếu ai đó nói với các anh rằng tình bạn có thể sâu sắc hơn, lớn lao hơn và đáng giá hơn cả những đô la còng cọc, hay thậm chí còn đáng giá hơn cả nền chính trị tiểu bang, thì các anh lại bụm miệng cười khì khì."

Ông chủ nhà trọ bị ngắt lời bởi một vị khách, một người đàn ông cao lớn để râu mép xám, làm việc cho một công ty bán buôn thực phẩm. "Anh nghĩ tôi sống ở Cleveland bao nhiêu năm nay mà lại không biết Mark Hanna chắc?" ông ta hách dịch đòi hỏi. "Mấy lời của anh chỉ là đồ nhảm nhí. Hanna nhắm đến tiền bạc chứ chẳng vì cái gì khác. Cái tay McKinley đó chỉ là con rối trong tay hắn ta thôi. Hắn đã bóp nghẹt McKinley rồi, đừng có mà quên điều đó."

Chàng thanh niên trên cầu thang không nán lại để nghe tiếp phần còn lại của cuộc tranh luận, mà tiếp tục bước lên lầu rồi rẽ vào hành lang nhỏ tối tăm. Điệu bộ và giọng nói của những người đàn ông đang trò chuyện dưới sảnh khách sạn vô tình khơi gợi một chuỗi suy nghĩ trong tâm trí cậu. Cậu cảm thấy cô đơn và bắt đầu nghĩ rằng sự cô đơn ấy đã trở thành một phần trong tính cách của mình, một thứ sẽ mãi mãi gắn liền với cậu. Rẽ vào một hành lang phụ, cậu đứng tựa vào khung cửa sổ nhìn ra con hẻm nhỏ. Ở phía sau tiệm của mình, Abner Groff, người thợ làm bánh của thị trấn, đang đứng đó. Đôi mắt nhỏ xíu đỏ ngầu của ông ta đảo quanh ngó dọc ngó ngang con hẻm. Từ bên trong tiệm, có tiếng ai đó gọi người thợ làm bánh, nhưng ông ta làm như điếc không nghe thấy. Trên tay người thợ làm bánh cầm một vỏ chai sữa không và ánh lên trong đôi mắt là vẻ giận dữ, hầm hầm.

Ở Winesburg, Seth Richmond thường được gọi là "kẻ thâm trầm". "Nó y hệt như bố nó," mọi người xì xào bàn tán khi cậu bước qua các con phố. "Rồi thế nào có ngày nó cũng bùng nổ cho mà xem. Cứ chờ mà xem."

Những lời đàm tiếu của thị trấn và sự tôn kính mà cả người lớn lẫn lũ trẻ vô thức dành cho cậu — cũng như thái độ của mọi người trước những kẻ kiệm lời — đã ít nhiều chi phối cái nhìn của Seth Richmond về cuộc sống và về chính bản thân mình. Giống như hầu hết các thiếu niên khác, cậu sâu sắc hơn những gì người ta vẫn tưởng, nhưng cậu không hề giống như những gì người dân trong thị trấn, và thậm chí cả mẹ cậu, vẫn nghĩ về cậu. Chẳng có mục đích lớn lao nào ẩn giấu đằng sau vẻ ngoài thói quen im lặng ấy, và cậu cũng chẳng có kế hoạch rõ ràng nào cho cuộc đời mình. Khi những cậu thiếu niên chơi chung tụ tập hò hét và cãi vã, cậu chỉ lặng lẽ đứng sang một bên. Với đôi mắt bình thản, cậu quan sát những dáng người cử động náo nhiệt của lũ bạn. Cậu không mấy múng thú với những gì đang diễn ra, và đôi khi tự hỏi liệu có bao giờ mình thực sự quan tâm đến điều gì trên đời này không. Giờ đây, khi đứng trong chập choạng tối bên khung cửa sổ ngắm nhìn người thợ làm bánh, cậu thầm ước giá như bản thân có thể bị khuấy động mãnh liệt bởi một thứ gì đó, dẫu cho đó là những cơn giận hờn tối tăm mà gã thợ bánh Groff nổi tiếng mắc phải. "Sẽ tốt hơn cho mình biết mấy nếu có thể hào hứng và tranh cãi về chính trị như lão già lắm điều Tom Willard," cậu thầm nghĩ, rồi rời khỏi cửa sổ để tiếp tục bước dọc theo hành lang đến căn phòng của người bạn mình, George Willard.

George Willard lớn tuổi hơn Seth Richmond, nhưng trong tình bạn có phần kỳ lạ giữa hai người, chính George mới là kẻ luôn chủ động bám lấy và cậu thiếu niên nhỏ tuổi hơn lại là kẻ được săn đón. Tờ báo nơi George làm việc chỉ có duy nhất một tôn chỉ. Nó cố gắng nhắc đến tên của càng nhiều cư dân trong làng càng tốt trong mỗi số phát hành. Giống như một chú chó nhỏ đầy phấn khích, George Willard chạy loanh quanh khắp nơi, ghi chép vào cuốn sổ tay xem ai đã đi có việc ở thủ phủ quận hay ai vừa trở về sau chuyến thăm một ngôi làng lân cận. Cả ngày cậu cứ hí hoáy viết những chi tiết vụn vặt lên trang giấy. "A.P. Wringlet vừa nhận được một lô mũ rơm. Ed Byerbaum và Tom Marshall có mặt ở Cleveland vào thứ Sáu. Chú Tom Sinnings đang dựng một cái chuồng ngựa mới trên khu đất của chú ở đường Valley."

Ý nghĩ rằng George Willard rồi sẽ trở thành một nhà văn đã mang lại cho cậu một vị thế đặc biệt ở Winesburg, và với Seth Richmond, cậu huyên thuyên không ngừng về vấn đề đó. "Đây là cuộc sống dễ sống nhất trên đời," cậu tuyên bố với vẻ hào hứng và kiêu hãnh. "Anh cứ đi hết nơi này đến nơi khác mà chẳng có ai dám ra lệnh hay hách dịch với anh cả. Dù anh đang ở tận Ấn Độ hay lênh đênh trên một chiếc thuyền ở Nam Hải, anh chỉ việc viết và thế là anh đã có mặt ở đó rồi. Cứ chờ đến khi tên tuổi tôi nổi danh đi rồi cậu sẽ thấy tôi sẽ có bao nhiêu niềm vui."

Trong căn phòng của George Willard — nơi có một cửa sổ nhìn xuống con hẻm nhỏ và một cửa sổ khác nhìn qua đường ray xe lửa hướng về Tiệm ăn Biff Carter đối diện nhà ga — Seth Richmond ngồi thụp xuống ghế và đăm đăm nhìn xuống sàn nhà. George Willard, người đã ngồi nghịch ngợm chiếc bút chì suốt cả tiếng đồng hồ, liền chào đón cậu niềm nở. "Tớ đang cố viết một câu chuyện tình yêu," cậu giải thích với một nụ cười đầy vẻ căng thẳng. Châm một tẩu thuốc, cậu bắt đầu đi qua đi lại trong phòng. "Tớ biết tớ định làm gì rồi đấy. Tớ sắp sửa yêu rồi đây. Tớ cứ ngồi đây ngẫm nghĩ mãi và tớ quyết định sẽ làm thế."

Như thể ngượng ngùng trước tuyên bố của chính mình, George bước tới bên khung cửa sổ, quay lưng về phía bạn và nhoài người ra ngoài. "Tớ biết tớ sẽ đem lòng yêu ai rồi đấy," cậu nói một cách cụt lủn. "Đó là Helen White. Cô ấy là cô gái duy nhất trong thị trấn này có chút khí phách."

Bỗng nảy ra một ý tưởng mới, chàng thanh niên họ Willard quay người lại và bước về phía vị khách của mình. "Này nhé," cậu nói. "Cậu rành Helen White hơn tớ. Tớ muốn cậu nói lại với cô ấy những gì tớ vừa nói. Cậu cứ lân la bắt chuyện rồi bảo rằng tớ đang đem lòng yêu cô ấy xem sao. Xem cô ấy phản ứng thế nào, rồi cậu quay lại kể cho tớ nghe nhé."

Seth Richmond đứng bật dậy và tiến ra cửa. Những lời nói của người bạn khiến cậu khó chịu đến mức không tài nào chịu nổi. "Thôi, tớ đi đây," cậu nói ngắn gọn.

George vô cùng ngạc nhiên. Cậu lao tới, đứng trong bóng tối cố nhìn vào khuôn mặt của Seth. "Sao thế? Cậu định đi đâu vậy? Ở lại đây tụi mình trò chuyện tiếp chứ," cậu nài nỉ.

Một làn sóng phẫn uộ dâng lên nhắm vào người bạn, vào những gã đàn ông trong thị trấn mà theo cậu là lúc nào cũng chỉ bàn chuyện nhảm nhí, và hơn hết thảy là nhắm vào chính thói quen im lặng của bản thân, đã đẩy Seth vào trạng thái nửa tuyệt vọng. "Mệt quá, tự cậu mà đi nói với cô ấy đi," cậu bực bội thốt lên, rồi nhanh chóng đẩy cửa bước ra, dập mạnh cửa cái rầm ngay trước mặt bạn. "Tớ sẽ đi tìm Helen White và trò chuyện với cô ấy, nhưng không phải về cái gã đó," cậu lầm bầm.

Seth bước xuống cầu thang, đi qua cánh cửa trước của khách sạn trong miệng vẫn lầm bầm những lời bực dọc. Băng qua con đường nhỏ đầy bụi và trèo qua một hàng rào sắt thấp, cậu đến ngồi phịch xuống bãi cỏ ở khu vực nhà ga. Cậu nghĩ George Willard quả là một thằng ngốc chính hiệu, và cậu thấy tiếc vì đã không nói điều đó một cách mạnh mẽ hơn. Dù mối quan hệ giữa cậu và Helen White, cô con gái của chủ ngân hàng, bề ngoài có vẻ chỉ là xã giao qua đường, nhưng cô thường xuyên là chủ đề trong những suy nghĩ của cậu, và cậu cảm thấy cô là một cái gì đó rất riêng tư, thuộc về chính cậu. "Cái gã bận rộn hão huyền với những câu chuyện tình nhảm nhí ấy," cậu lầm bầm, liếc nhìn qua vai về phía căn phòng của George Willard, "sao hắn chẳng bao giờ thấy chán cái trò nói nhảm vô tận của mình thế không biết."

Đang là mùa thu hoạch quả mọng ở Winesburg, và trên sân ga, những người đàn ông cùng đám trẻ đang khẩn trương bốc những thùng quả mọng đỏ rực, thơm phức lên hai toa xe hàng đang đậu ở đường ray nhánh. Ánh trăng tháng Sáu bàng bạc trên bầu trời, dẫu ở phía tây giông bão đang kéo đến, và chẳng có ngọn đèn đường nào được thắp sáng. Trong ánh sáng mờ ảo, dáng người của những người đàn ông đứng trên chiếc xe đẩy hàng hóa, thoăn thoắt quăng từng chiếc thùng vào cửa toa xe chỉ hiện lên mờ mờ. Trên hàng rào sắt bảo vệ bãi cỏ nhà ga, vài người đàn ông khác đang ngồi đó. Những chiếc tẩu thuốc được châm lên. Những câu chuyện cười của làng xã được chuyền qua chuyền lại. Đâu đó ở đằng xa, tiếng còi tàu hú lên và những người đàn ông đang bốc hàng lên toa tàu lại làm việc với một sức sống khẩn trương hơn.

Seth đứng dậy khỏi bãi cỏ, lặng lẽ bước qua những người đàn ông đang ngồi vắt vẻo trên hàng rào để tiến vào phố Main. Cậu đã hạ quyết tâm. "Mình sẽ chuồn khỏi đây," cậu tự nhủ. "Ở lại đây thì mình được tích sự gì chứ? Mình sẽ đến một thành phố nào đó và kiếm việc làm. Ngày mai mình sẽ nói chuyện này với mẹ."

Seth thong thả bước dọc theo phố Main, qua Tiệm xì gà của Wacker và Tòa nhà Thị trấn, rồi rẽ vào phố Buckeye. Cậu cảm thấy chán nản trước ý nghĩ rằng mình chẳng hề là một phần của cuộc sống nơi chốn thị trấn nhỏ bé này, nhưng nỗi chán nản ấy không cứa sâu vào lòng bởi cậu không cho rằng bản thân mình có lỗi. Trong bóng râm dày đặc của một tán cây lớn trước nhà Bác sĩ Welling, cậu dừng lại đứng quan sát gã Turk Smollet khờ khạo đang đẩy một chiếc xe cút kít trên đường. Lão già với tâm hồn trẻ con một cách ngớ ngẩn ấy chất một tá tấm ván dài trên xe, và vừa lúp xúp đẩy xe trên đường, lão vừa cẩn thận giữ thăng bằng cho đống hàng. "Đi từ từ thôi Turk! Giữ chắc tay nào lão bạn già!" lão già tự hô hào rồi bật cười khúc khích khiến đống ván trên xe tròng trành suýt đổ.

Seth biết rõ Turk Smollet, lão tiều phu nửa điên nửa tỉnh với những nét kỳ quái đã góp phần tô điểm thêm vẻ rực rỡ cho đời sống của ngôi làng. Cậu thừa biết khi Turk rẽ vào phố Main, lão sẽ trở thành tâm điểm của một cơn lốc những tiếng hò hét và bình phẩm, và thực chất lão già này đang cố tình đi đường vòng xa hơn chỉ để được đi qua phố Main và khoe cái tài đẩy xe chở ván của mình. "Nếu George Willard ở đây, thể nào hắn cũng có chuyện để nói," Seth thầm nghĩ. "George thuộc về cái thị trấn này. Hắn sẽ hét vào mặt Turk và Turk sẽ hét lại hắn. Cả hai chắc chắn sẽ thầm thấy đắc ý về những gì vừa thốt ra. Còn mình thì khác. Mình không thuộc về nơi này. Mình sẽ chẳng làm ầm ĩ lên đâu, nhưng dứt khoát mình sẽ xéo khỏi đây."

Seth lủi thủi bước đi trong chập choạng tối, tự thấy mình giống như một kẻ tha hương ngay tại quê hương. Cậu bắt đầu thấy thương hại cho chính bản thân mình, nhưng sự lố bịch của những suy nghĩ ấy lại khiến cậu mỉm cười. Cuối cùng, cậu tự nhủ rằng mình chỉ là già trước tuổi chứ chẳng có gì đáng để phải thương hại cả. "Mình sinh ra là để làm việc. Mình có thể tự lập cho bản thân một chỗ đứng bằng sự chăm chỉ, và tốt hơn hết là nên bắt tay vào việc ngay thôi," cậu quyết định.

Seth bước đến ngôi nhà của Chủ ngân hàng White và đứng lặng trong bóng tối cạnh cửa chính. Trên cánh cửa treo một chiếc vòng gõ cửa bằng đồng nặng trịch — một kiểu cách tân được đem vào làng bởi mẹ của Helen White, người cũng đồng thời đứng ra tổ chức một câu lạc bộ phụ nữ chuyên nghiên cứu thơ ca. Seth nhấc chiếc vòng gõ cửa lên rồi thả tay ra. Tiếng va đập chát chúa của nó vang lên như tiếng súng nổ từ đằng xa vọng lại. "Sao mình lại vụng về và ngốc nghếch thế này," cậu thầm nghĩ. "Lỡ như bà White ra mở cửa, chắc mình chẳng biết phải nói gì mất."

Chính Helen White là người đã ra mở cửa và bắt gặp Seth đang đứng ở mép hiên nhà. Đỏ mặt vì vui sướng, cô bước tới trước, khẽ khàng khép cánh cửa lại. "Mình sắp rời khỏi thị trấn này rồi. Mình chưa biết sẽ làm gì, nhưng mình sẽ đi khỏi đây và tìm việc làm. Chắc mình sẽ đến Columbus," cậu nói. "Biết đâu mình lại thi vào Đại học Tiểu bang ở trỏng. Dù sao thì mình cũng đi. Tối nay mình sẽ nói với mẹ." Cậu ngập ngừng rồi đưa mắt nhìn quanh đầy hoài nghi. "Có lẽ... cậu không phiền nếu cùng đi dạo với mình một chút chứ?"

Seth và Helen cùng nhau bước đi trên những con đường ngập tràn bóng cây. Những đám mây đen nặng hạt đã trôi dạt che khuất vầng trăng, và phía trước họ trong chạng vạng tối là một người đàn ông vác chiếc thang ngắn trên vai. Bước nhanh về phía trước, người đàn ông dừng lại ở ngã tư đường, dựng chiếc thang vào cột đèn bằng gỗ và thắp sáng những ngọn đèn của làng; nhờ đó con đường lúc thì sáng trưng, lúc lại mờ ảo bởi ánh đèn và những cái bóng đổ dài đan xen từ các tán cây thấp cành. Ngọn gió bắt đầu đùa nghịch trên ngọn cây, làm bầy chim đang ngủ giật mình bay tán loạn và cất tiếng kêu đầy ai oán. Trong khoảng sáng trước một ngọn đèn, hai con dơi đang chao lượn vòng quanh, săn đuổi đàn côn trùng bay đêm đang tụ tập lại.

Kể từ khi Seth còn là một cậu bé mặc quần cộc, giữa cậu và cô thiếu niên giờ đây lần đầu tiên bước đi bên cạnh đã tồn tại một thứ sự thân mật ngấm ngầm chưa từng thổ lộ. Đã có lúc cô bị ám ảnh bởi cái sở thích viết những mẩu giấy nhắn gửi cho Seth. Cậu từng tìm thấy chúng được giấu giữa những cuốn sách ở trường, có mẩu được đưa bởi một đứa trẻ gặp ngoài đường, và vài mẩu khác được gửi qua bưu điện làng.

Những mẩu giấy nhắn được viết bằng nét chữ tròn vo, non nớt của trẻ con, phản ánh một tâm hồn đang thổn thức vì mải đọc tiểu thuyết. Seth không hề hồi âm, dù cậu vô cùng cảm động và lấy làm hãnh diện trước một số câu chữ được nguệch ngoạc bằng bút chì trên giấy viết thư của vợ vị chủ ngân hàng. Nhét chúng vào túi áo khoác, cậu bước đi trên phố hay đứng tựa vào hàng rào sân trường với một cảm giác ấm áp râm ran ở một bên sườn. Cậu thấy thật oai khi mình được chọn làm người tình trong mộng của cô gái giàu có và thu hút nhất thị trấn.

Helen và Seth dừng lại bên một hàng rào gần căn nhà tối tăm thấp lè tè đối diện đường phố. Tòa nhà này trước kia từng là một xưởng đóng thùng gỗ nhưng nay đã bỏ hoang. Phía bên kia đường, trên hiên một ngôi nhà, một người đàn ông và một người phụ nữ đang trò chuyện về thời thơ ấu của họ, giọng nói của họ vọng sang rõ mồn một bên tai hai kẻ thiếu niên đang ngượng ngùng. Có tiếng ghế kéo lê lạt trên sàn, rồi người đàn ông và người phụ nữ cùng bước xuống con đường rải sỏi tiến ra chiếc cổng gỗ. Đứng ngoài cổng, người đàn ông rướn người hôn người phụ nữ. "Vì tình xưa nghĩa cũ nhé," anh ta nói rồi quay người, rảo bước đi thật nhanh dọc theo vỉa hè.

“Đó là Belle Turner,” Helen thì thầm, và bạo dạn đặt tay mình vào tay Seth. “Tớ không biết là cô ấy đã có bồ đấy. Tớ cứ nghĩ cô ấy già quá rồi chứ.” Seth ngượng ngùng cười. Bàn tay cô gái ấm áp và một cảm giác kỳ lạ, choáng váng len lỏi khắp người cậu. Trong đầu cậu bỗng trỗi dậy mong muốn được thổ lộ với cô điều mà cậu đã đinh ninh sẽ giấu kín. “George Willard đang yêu cậu đấy,” cậu nói, và bất chấp sự xao động trong lòng, giọng cậu vẫn trầm tĩnh và đều đặn. “Hắn đang viết truyện ngắn, và hắn muốn được yêu. Hắn muốn biết cảm giác khi yêu là thế nào. Hắn bắt tớ phải nói lại với cậu xem cậu phản ứng ra sao.”

Lại một lần nữa Helen và Seth lặng lẽ bước đi. Họ đến khu vườn bao quanh ngôi nhà cổ của gia đình Richmond và đi qua một khoảng trống ở hàng rào để ngồi xuống chiếc ghế băng bằng gỗ nằm dưới một lùm cây.

Dọc theo con đường đi cạnh cô gái, những suy nghĩ mới mẻ và táo bạo đã len lỏi vào tâm trí Seth Richmond. Cậu bắt đầu hối hận về quyết định rời khỏi thị trấn của mình. “Ở lại đây và thường xuyên cùng Helen White dạo bước trên những con phố thế này hóa ra lại là một điều mới mẻ và vô cùng thú vị,” cậu nghĩ ngợi. Trong trí tưởng tượng, cậu thấy mình đang vòng tay ôm lấy eo cô và cảm nhận vòng tay cô siết chặt lấy cổ mình. Sự kết hợp kỳ lạ giữa các sự kiện và không gian đã khiến cậu liên tưởng ý niệm về tình yêu với cô gái này và một chốn mà cậu từng ghé thăm vài ngày trước. Cậu đến nhà một người nông dân sống trên sườn đồi phía bên kia Khu hội chợ để làm một việc vặt và trở về theo con đường mòn xuyên qua cánh đồng. Dưới chân đồi phía dưới ngôi nhà của người nông dân, Seth đã dừng lại dưới một tán cây sung Mỹ và đưa mắt nhìn quanh. Một thứ âm thanh vo ve dịu ngọt vang lên bên tai cậu. Thoạt đầu, cậu cứ nghĩ cái cây chắc phải là tổ của một bầy ong mật.

Và rồi, khi nhìn xuống, Seth phát hiện ra ong xuất hiện ở khắp mọi nơi xung quanh cậu trong đám cỏ dài. Cậu đứng giữa một đám cỏ dại mọc cao ngang thắt lưng trải dài từ sườn đồi. Những đám cỏ dại đang nở rộ những chùm hoa tím nhỏ xíu và tỏa ra một thứ hương thơm ngào ngạt đến choáng ngợp. Lũ ong túm tụm lại thành từng đàn trên đám cỏ, vừa cất tiếng ca vang vừa miệt mài làm việc.

Seth tưởng tượng ra cảnh mình đang nằm vào một buổi tối mùa hè, chìm đắm sâu trong đám cỏ dại dưới tán cây. Nằm bên cạnh cậu, trong khung cảnh do trí tưởng tượng vẽ nên, chính là Helen White, bàn tay cô nằm gọn trong tay cậu. Một thứ sự ngượng ngùng kỳ lạ ngăn cản cậu không dám hôn lên đôi môi cô, nhưng cậu cảm thấy mình hoàn toàn có thể làm điều đó nếu muốn. Thay vào đó, cậu cứ nằm bất động như thế, ngắm nhìn cô và lắng nghe tiếng vo ve bền bỉ, uy quyền của đội quân ong thợ đang ngân lên bản ca lao động phía trên đầu.

Ngồi trên chiếc ghế băng trong vườn, Seth cựa quậy đầy bứt rứt. Buông tay cô gái ra, cậu thọc sâu hai tay vào túi quần. Khát khao muốn gây ấn tượng với cô bạn đồng hành về tầm quan trọng của quyết định mà mình vừa đưa ra bỗng trỗi dậy, cậu gật đầu hướng về phía ngôi nhà. “Chắc mẹ tớ sẽ làm ầm lên cho xem,” cậu thì thầm. “Bà chẳng mảy may suy nghĩ gì về chuyện tương lai đời tớ sẽ ra sao cả. Bà cứ đinh ninh rằng tớ sẽ cứ ở lì đây mãi để làm một cậu nhóc chưa lớn.”

Giọng Seth tràn ngập vẻ cương quyết của tuổi trẻ. “Cậu thấy đấy, tớ buộc phải dứt áo ra đi. Tớ phải lao vào làm việc. Đó mới là việc tớ làm tốt nhất.”

Helen White vô cùng ấn tượng. Cô gật đầu và một cảm giác ngưỡng mộ dâng ngập trong lòng. “Mọi chuyện phải thế này mới đúng chứ,” cô thầm nghĩ. “Cậu nhóc này hoàn toàn không phải một đứa trẻ con, mà là một người đàn ông mạnh mẽ, có chí khí.” Những ham muốn mơ hồ từng xâm chiếm cơ thể cô bỗng chốc tan biến và cô ngồi thẳng tắp trên chiếc ghế băng. Những tiếng sấm vẫn tiếp tục ì ầm vang rền và những tia chớp nhiệt đới thắp sáng cả bầu trời phía đông. Khu vườn vốn dĩ vô cùng kỳ bí và rộng lớn — một chốn mà nếu có Seth bên cạnh có thể sẽ trở thành phông nền cho những cuộc phiêu lưu kỳ thú — giờ đây chẳng khác nào một khoảng sân sau bình thường ở Winesburg, ranh giới vô cùng rạch ròi và chật hẹp.

“Cậu lên trên đó rồi sẽ làm gì?” cô thì thầm.

Seth xoay nửa người trên băng ghế, cố gắng nhìn rõ mặt cô trong bóng tối. Cậu thấy cô thực tế và thẳng thắn hơn hẳn George Willard, và cảm thấy thật may vì đã rời khỏi người bạn kia. Cảm giác bực bội với thị trấn vốn nấp sẵn trong tâm trí lại trỗi dậy, và cậu cố kể cho cô nghe về điều đó. “Ai nấy cứ nói hoài nói mãi,” cậu mở đầu. “Tớ phát ngấy lên được. Tớ sẽ làm gì đó, dấn thân vào công việc nào mà lời nói chẳng có trọng lượng gì sảng. Biết đâu tớ chỉ làm một tay thợ máy trong xưởng. Tớ cũng chẳng biết nữa. Chắc tớ chẳng bận tâm lắm đâu. Tớ chỉ muốn làm việc và sống lặng lẽ thôi. Chỉ có thế thôi trong đầu tớ lúc này.”

Seth đứng bật dậy khỏi băng ghế và chìa tay ra. Cậu không muốn buổi gặp gỡ kết thúc nhưng chẳng thể nghĩ ra điều gì khác để nói nữa. “Đây là lần cuối cùng tụi mình gặp nhau đấy nhé,” cậu thì thầm.

Một làn sóng cảm xúc trào dâng trong lòng Helen. Đặt tay lên vai Seth, cô kéo giật mặt cậu cúi xuống gần khuôn mặt đang ngước lên của mình. Hành động ấy xuất phát từ tình cảm chân thành và cả nỗi tiếc nuối xót xa rằng một cuộc phiêu lưu mơ hồ nào đó vốn hiện hữu trong tâm hồn đêm nay giờ đây sẽ mãi mãi chẳng bao giờ thành hiện thực. “Tớ nghĩ tớ phải về đây,” cô nói, để thõng thượt bàn tay nặng nề sang một bên. Một ý nghĩ chợt lóe lên trong đầu cô. “Cậu đừng đưa tớ về nhé; tớ muốn được ở một mình,” cô nói. “Cậu hãy đi và trò chuyện với mẹ đi. Lúc này cậu nên làm thế thì hơn.”

Seth chần chừ ngập ngừng, và khi cậu còn đang đứng chờ đợi, cô gái đã quay người cắm cổ chạy vụt qua hàng rào. Ham muốn đuổi theo cô trỗi dậy trong lòng, nhưng cậu chỉ biết đứng đực ra nhìn, ngẩn ngơ và bối rối trước hành động của cô — y hệt như sự bối rối và ngỡ ngàng trước toàn bộ cái thị trấn mà cô vừa bước ra. Chậm rãi bước về phía ngôi nhà, cậu dừng lại dưới bóng râm của một tán cây lớn và nhìn thấy mẹ mình đang ngồi bên ô cửa sổ sáng đèn, miệt mài may vá. Nỗi cô đơn từng ghé thăm cậu vào đầu buổi tối lại quay về, nhuộm đẫm những suy nghĩ của cậu về cuộc phiêu lưu mà cậu vừa trải qua. “Hừ!” cậu thốt lên, quay đầu nhìn chằm chằm về hướng Helen White vừa bỏ đi. “Mọi chuyện rồi sẽ ra thế này đây. Cô ấy cũng sẽ giống như những kẻ khác thôi. Chắc bây giờ cô ấy lại bắt đầu nhìn mình bằng cái điệu bộ kỳ cục cho xem.” Cậu cúi xuống nhìn mặt đất và ngẫm nghĩ về điều này. “Cô ấy sẽ thấy ngượng ngùng và xa cách khi có mặt mình ở quanh,” cậu lẩm bẩm với chính mình. “Mọi chuyện sẽ diễn ra như thế đấy. Mọi thứ rồi sẽ kết cục như vậy thôi. Khi nói đến chuyện yêu một ai đó, người đó tuyệt đối sẽ chẳng bao giờ là mình. Sẽ là một kẻ khác — một tên ngốc nào đó — một kẻ nói lắm — một kẻ y hệt như cái gã George Willard ấy.”