Nhiều năm về trước, ở một thành phố rất xa tôi, có một tiểu liệt binh ngồi trong chiếc xe máy ba bánh có thùng của anh em kiểm soát quân sự.
Nhiều năm về trước, ở một thế giới rất xa tôi, từng có một thứ tình cảm như thế lưu chuyển trong lòng tôi.
Cảm giác gió lốc quất rách mặt suốt dọc đường, khung hình vượt thẳng đèn đỏ suốt dọc đường, ánh mắt hiếu kỳ của người dân suốt dọc đường, thái độ lặng thầm của anh em kiểm soát quân sự suốt dọc đường, cùng với việc chúng tôi lao lên lướt qua những tòa cao ốc bên lề đường do tắc đường suốt dọc đường, giống như một dòng suối lâu ngày không gặp, từng chút một thấm vào trái tim đã trở nên khô cạn, nứt nẻ như bãi bồi Hoàng Hà khô hạn của tôi.
Sau đó, trái tim tôi từng chút một bị dòng suối này ăn mòn, sự đau đớn khi trái tim vốn không còn cảm giác vì khô cạn nay lại từng chút một được thấm ướt trở lại mà rách toác ra.
Nếu như hồi ức thực sự đau đớn như vậy, thế thì tôi không cần hồi ức nữa.
Nhưng còn Trần Phải của tôi, câu chuyện về Trần Phải của tôi, thì có mấy ai biết được chứ?
Cậu ấy chẳng qua chỉ là một tên thiếu úy tiểu đội trưởng nhỏ nhoi, trong Quân Giải phóng Nhân dân những thiếu úy như vậy không dưới 10 vạn người. Nếu tôi không nói, thì sẽ vĩnh viễn không có ai biết đến. Câu chuyện của cậu ấy cũng giống như bao người quân nhân bình dị khác, biến mất không dấu vết trong thành phố đang trở nên xấp ngửa, thực dụng này, chỉ trong giấc mơ, những chiến hữu từng ở bên cậu ấy mới mơ thấy nụ cười của cậu ấy, cùng với tiếng cười khàn khàn đó.
Nhưng tôi nghĩ, sẽ chẳng ai dám nhắc lại cậu ấy nữa, bởi vì mỗi lần nhắc đến, đều khiến trong lòng mỗi người chúng ta đau đớn như dao cắt.
Nhưng tôi nghĩ, tôi buộc phải nhắc đến cậu ấy, tôi muốn nói cho mọi người biết, trong quân đội của chúng ta, có một thiếu úy tiểu đội trưởng bình dị như thế, là người không đáng bị lãng quên.
Cho dù trái tim mình có bị xé vụn, rỉ ra dòng máu tươi đỏ rực, tôi vẫn muốn làm như vậy. Tôi vốn là một kẻ sợ bị tổn thương, nhưng vì Trần Phải của tôi, vì người anh em của tôi, tôi thà chịu tổn thương một lần nữa, dẫu cho vết thương có không bao giờ lành lại đi chăng nữa.
Chúng tôi chỉ mất hơn nửa tiếng là lao đến cổng Bệnh viện Tổng quân khu, tôi xuống xe nói lời cảm ơn với anh em kiểm soát quân sự, họ xua tay rồi đi mất — cho đến tận bây giờ tôi vẫn không biết tên của họ, lúc đó tôi đã quên hỏi tên họ, sau này cũng chẳng còn cơ hội để hỏi nữa — bây giờ họ chắc đã cởi bỏquân phục, có lẽ mỗi người một phương trời, nếu họ may mắn đọc được cuốn tiểu thuyết này của tôi, xin hãy liên lạc với tôi, tôi rất muốn cùng các anh uống rượu. Say sưa một trận thật lớn, rồi cao giọng hát một khúc ca quê mùa nhất nhưng mà mấy triệu quân nhân đều biết hát: "Chúng ta là những người lính".
Tôi xông vào bệnh viện tổng hợp, lúc này tôi gặp một người khác, một người khác chiếm vị trí quan trọng trong tiểu thuyết của tôi. Nhưng bây giờ tôi chưa thể nói, không phải là cố làm ra vẻ huyền bí, bởi vì điều này sẽ làm loãng sự quan tâm của mọi người dành cho Trần Phải, hiện tại tôi vẫn chưa muốn mọi người thoát ra khỏi tâm trạng này, bởi vì, Trần Phải là người xứng đáng để mọi người dồn hết mọi sự chú ý vào lúc này.
Tôi xông thẳng vào phòng bệnh của Trần Phải.
Tôi lại một lần nữa gặp lại Trần Phải của tôi.
Cậu ấy ở trong một phòng bệnh ba người hướng về phía nam, cửa sổ mở toang, ánh nắng chiếu vào. Bạn cùng phòng của cậu ấy là hai bệnh nhân dân sự, xung quanh đều có người nhà chăm sóc bên giường, đang gọt hoa quả, đang đọc báo.
Nhưng Trần Phải của chúng tôi lại nằm ở chiếc giường bệnh ở tận cùng bên trong, lẻ loi trơ trọi.
Trần Phải của chúng tôi không có ai chăm sóc.
Nước mắt của tôi bỗng trào ra.
Trần Phải quay đầu lại nhìn thấy tôi: "Tiểu Trang? Cậu tới làm gì thế?"
Tôi chạy tới lao vào bên cửa sổ của Trần Phải, nước mắt ào ào: "Trần Phải, em đến thăm anh..." Sau đó, tất cả ngôn từ đều trở nên thừa thãi, chỉ có nước mắt của tôi là tuôn rơi lã chã. Trước kia, tôi vẫn luôn cho rằng bản thân mình rất kiên cường, nhưng vào khoảnh khắc đó tôi mới biết, mọi trái tim cứng rắn đều trở nên mỏng manh trước tình cảm chân thành.
Trần Phải liền mỉm cười, trong mắt lấp lánh ngấn lệ ẩn hiện, nhưng cậu ấy không khóc.
Lúc này tôi mới có thể nghiêm túc ngắm nhìn Trần Phải của tôi, râu của cậu ấy đã mọc dài ra, khuôn mặt vẫn tuấn tú, nhưng sắc mặt ảm đạm. Cậu ấy mặc quần áo bệnh nhân, nằm trên giường, vô cùng đau đớn xoay người đưa tay xoa cái đầu trọc của tôi.
Không nói gì cả, chỉ có nụ cười ngấn lệ.
Sau khi tôi định thần lại, câu nói đầu tiên của Trần Phải chính là: "Thành tích thế nào?"
Tôi nói đứng thứ 21. Trần Phải tiếc nuối thở dài một hơi.
Tôi hỏi tình hình bệnh tình của cậu ấy ra sao, cậu ấy bảo không sao cả, mấy hôm nữa là khỏi thôi. Tôi biết trong lòng cậu ấy rất buồn, ngoài việc thành tích của tôi không lọt vào top 20 ra, còn một nguyên nhân nữa là bản thân cậu ấy lại một lần nữa đánh mất cơ hội xung kích vào đội ngũ đặc chủng, đó vẫn luôn là ước mơ của cậu ấy; nhưng tôi mãi không hiểu, thoạt nhìn căn bệnh này hình như không hề nhẹ, tại sao cậu ấy vẫn cứ muốn tham gia tỉ thí chứ?
Tôi đem câu hỏi này ra hỏi cậu ấy, cậu ấy ngẩn người nửa ngày không nói câu nào.
Cuối cùng, cậu ấy hỏi tôi: "Cậu nhìn nhận nghề nghiệp quân nhân như thế nào?"
Tôi suy nghĩ mất nửa ngày, cảm thấy mù mịt, bởi vì tôi vốn dĩ không có khái niệm này, tôi không phải là kẻ muốn coi quân nhân là một nghề nghiệp để theo đuổi, tôi đi lính là vì sự bốc đồng của tình yêu, sau đó là vì bị Lão Pháo rèn cho không luyện không được nên tôi cũng nổi máu ganh đua, rồi lại vì hoàn cảnh ép buộc làm văn thư không thể không làm như thế, cuối cùng là vì Miêu liên trưởng và Trần Phải mà tôi vô cùng yêu quý cùng với những người anh em mà tôi hết mực yêu thương, tôi bằng lòng cùng họ chịu khổ, thế nên tôi trở thành một trinh sát xuất sắc quả là một sự hiểu lầm to lớn.
Trần Phải cười cười, nói: "Lý tưởng của cậu là gì?"
Tôi đáp là nhà văn, là nghệ sĩ.
Cậu ấy bảo: "Tôi không có tư tưởng cao siêu như cậu, từ nhỏ tôi đã thích xem phim về con em nhân dân, thích xem những bộ phim cũ như Chiến dịch địa đạo, Chiến dịch địa lôi, Trinh sát độ giang, lý tưởng của tôi chính là đi lính. Hồi đó hay chơi trò chơi đánh trận, sau này lên trung học thì đọc các tạp chí như Kiến thức binh khí, Quân sự thế giới, biết thế nào là bộ đội đặc chủng, thế nào là quân nhân chuyên nghiệp. Mãi sau này tôi thi vào trường quân sự, gia đình không mấy khá giả là một phần, nguyên nhân quan trọng hơn là tôi muốn đi lính, chính là muốn làm trinh sát, muốn gia nhập bộ đội đặc chủng. Đến quân khu chúng ta rồi, tôi liền biết đến Đại đội đặc chủng 'Lang Nha', và vẫn luôn muốn bước vào đó, khao khát đến phát cuồng."
Tôi bảo vậy thì anh cũng đâu đến nỗi không biết giữ gìn sức khỏe chứ, thân thể là vốn quý của cách mạng, năm nay anh dưỡng bệnh cho tốt, năm sau lại tới, Đại đội đặc chủng "Lang Nha" đâu có phải năm sau là giải thể đâu.
Trần Phải cười khổ, mãi sau này tôi mới nghiền ngẫm ra ý nghĩa của nụ cười khổ ấy.
Cậu ấy nói câu cuối cùng: "Nếu tôi nhất định phải gục ngã, tôi thà rằng mình gục ngã với tư cách là một thành viên đội chiến đấu đặc chủng."
Lúc nói câu này rất nghiêm túc. Tôi không biết nên viết lại câu nói này của cậu ấy như thế nào, tuy rằng thoạt nhìn mọi người có lẽ cảm thấy đây giống như một trong những lời thoại rất tầm thường trong những bộ phim điện ảnh trong nước tầm thường, nhưng Trần Phải thực sự đã nói như vậy.
Lúc đó tôi ngẩn ngơ cả người, không hiểu cậu ấy đang nói gì nữa, chẳng đánh đấm gì sao lại cứ gục với chả ngã?
Cậu ấy liền không nhắc đến chuyện này nữa, thế là tôi kể cho cậu ấy nghe rất nhiều rất nhiều những chuyện thú vị lúc chúng tôi thi đấu, ví dụ như khi chèo thuyền thì chiếc thuyền nào bị quay vòng tròn chẳng hạn. Cậu ấy cười rất vui vẻ, tôi cố gắng kể thật chi tiết, tôi biết cậu ấy rất muốn nghe những chuyện này.
Lúc đó tôi ngồi trên một chiếc ghế đẩu nhỏ, vị trí rất thấp, thế là vừa nói vừa lén lút tháo huy hiệu ngực trước ngực mình xuống nắm chặt trong tay. Đến cuối cùng khi tôi buộc phải nói lời tạm thời chia tay thì liền nhét chiếc huy hiệu này xuống dưới gối của cậu ấy, tôi biết ý nghĩa của chiếc huy hiệu có lẽ chỉ đáng giá vài hào tiền này đối với cậu ấy, bởi vì lần trước cậu ấy đã không có được nó. Chỉ có những trinh sát hoàn thành tất cả các nội dung tỉ thí mới có được thứ này, mặc dù tôi biết một số quan chức coi đây là món quà lưu niệm nhỏ để tặng cho rất nhiều người không liên quan ví dụ như cán bộ địa phương ví dụ như đại gia ví dụ như tiểu mật, mặc dù tôi biết họ cầm từng nắm trong tay nhưng người nhận cũng chẳng mấy trân trọng mà vứt bừa bãi khắp nơi, nhưng tôi không quen biết những vị quan chức ấy, tôi chỉ có duy nhất một cái, Miêu liên trưởng của tôi cũng không quen biết ai, ông ấy cũng chỉ có một cái, anh em của chúng tôi đều không quen ai, chúng tôi ai nấy cũng chỉ có một cái, nhưng chiếc của tôi là thuộc về Trần Phải.
