Ta sắp bắt đầu câu chuyện của mình đây (lão già nói), vậy xin hãy lắng nghe cho kỹ.

Con hươu cái mà các ngươi đang thấy đi cùng ta đây chính là vợ ta. Vợ chồng ta không có con mụn nào, thế nên ta đã nhận con trai của một cô nô tỳ yêu quý làm con nuôi và định bụng sẽ lập nó làm người thừa kế.

Thế nhưng, vợ ta lại đem lòng căm ghét cả hai mẹ con họ, và nàng ta giấu kín chuyện đó cho đến tận khi mọi sự đã rồi. Khi con nuôi ta được khoảng mười tuổi, ta có việc phải đi xa. Trước lúc lên đường, ta gửi gắm cả hai mẹ con cho vợ ta trông nom, dặn dò nàng hết lòng chăm sóc họ trong suốt thời gian ta vắng nhà là trọn một năm trời. Khoảng thời gian ấy, nàng ta đã mày mò học thuật phù thủy để thực hiện âm mưu hiểm độc của mình. Khi đã học đủ thông thạo, nàng đưa con trai ta đến một nơi hoang vắng rồi hóa phép biến nó thành một con bê. Sau đó, nàng đem giao nó cho người quản gia của ta, dặn hắn chăm sóc con bê mà nàng bảo vừa mới mua. Nàng cũng biến người nô tỳ thành một con bò cái rồi tống cổ đến chỗ quản gia.

Lúc trở về, ta gặng hỏi tin tức về mẹ con người nô tỳ. "Con hầu của ông chết rồi," nàng ta đáp, "còn thằng con ông thì tôi chẳng thấy mặt từ hai tháng nay, chẳng biết nó trôi dạt về đâu."

Nghe tin nô tỳ qua đời, lòng ta khôn xiết đau buồn, nhưng nghĩ rằng con trai mình chỉ đi lạc đâu đó thôi, chắc chẳng mấy chốc sẽ tìm lại được. Thế mà tám tháng trời đằng đẵng trôi qua, vẫn bặt vô âm tín; rồi ngày lễ Bairam cũng tới.

Để mừng lễ, ta ra lệnh cho người quản gia dắt một con bò thật béo về để làm lễ vật hiến tế. Hắn y lệnh làm theo. Nào ngờ con bò cái hắn dắt đến lại chính là người nô tỳ bất hạnh của ta. Ta trói quặt nó lại, nhưng vừa lúc định hạ dao sát sinh thì nó cất tiếng rống thảm thiết khôn cùng, và ta thấy hai dòng lệ trào ra đầm đìa khóe mắt. Cảnh tượng ấy kỳ lạ làm sao, khiến trắc ẩn trong lòng ta trỗi dậy, ta bèn bảo quản gia dắt nó đi và chọn con khác mang tới. Vợ ta lúc bấy giờ cũng có mặt liền cất lời chế giễu lòng thương người của ta, khiến cho ý đồ tàn độc của nàng ta suýt nữa thì đổ sông đổ bể. "Ông đang làm cái quái gì thế?" nàng ta thét lên. "Giết con bò này đi. Nó là con béo nhất nhà mình đem hiến tế đấy còn gì."

Để chiều lòng vợ, ta đành làm lại lần nữa, nhưng tiếng rống cùng giọt nước mắt của con vật lại một lần nữa làm mềm lòng ta.

"Dắt nó đi," ta bảo quản gia, "rồi giết đi; ta không tài nào ra tay nổi."

Người quản gia bèn giết con vật, nhưng khi lột da mới hỡi ôi, hóa ra nó chỉ toàn xương là xương, dẫu bề ngoài trông béo tốt nhường kia. Ta vô cùng bực bội.

"Cứ giữ lấy mà ăn," ta bảo quản gia, "rồi nếu nhà ngươi có con bê nào béo thì dắt ra đây thế chỗ."

Chẳng mấy chốc hắn đã dắt tới một con bê rất béo, và dẫu lúc ấy ta nào có hay biết gì, thì đó chính là con trai ta. Con vật cố sức dứt đứt sợi dây thừng để chạy đến bên ta. Nó lao đầu phục xuống chân ta, gục đầu sát mặt đất như muốn khơi gợi niềm thương xót và van xin ta đừng cướp đi sinh mạng của nó.

Hành động ấy còn làm ta ngạc nhiên và xúc động hơn cả những giọt nước mắt của con bò cái trước kia.

"Đi đi," ta nói với quản gia, "đưa con bê này về, chăm sóc nó cho thật cẩn thận, rồi lập tức mang con khác ra đây thay thế."

Vừa nghe ta thốt ra những lời đó, vợ ta liền la oai oái lên rằng: "Ông đang làm trò gì thế, hả chồng? Đừng có hiến tế con bê nào ngoài con này."

"Mình à," ta đáp, "ta không đời nào hiến tế con bê này đâu," và mặc cho nàng ta hết lời can ngăn, ta vẫn giữ nguyên quyết định.

Thế là một con bê khác được đem ra làm thịt; còn con này được dắt về chuồng. Ngày hôm sau, người quản gia xin phép được nói chuyện riêng với ta.

"Tôi đến để tâu với ngài một chuyện, nghĩ rằng ngài sẽ rất vui khi nghe thấy," hắn thưa. "Tôi có một đứa con gái biết thuật phù thủy. Hôm qua, khi tôi đang dắt con bê mà ngài từ chối hiến tế quay về, tôi để ý thấy nó mỉm cười, rồi ngay sau đó lại òa khóc. Tôi bèn gặng hỏi nó tại sao lại thế."

"Cha ơi," con bé đáp lại, "con bê này chính là con trai của chủ nhân chúng ta đấy. Con cười vì vui mừng khi thấy cậu ấy hãy còn sống, mà con cũng khóc khi nghĩ đến người mẹ đã bị đem ra hiến tế làm bò cái vào ngày hôm qua. Những biến đổi này đều do một tay người vợ của chủ nhân gây nên, bởi bà ta căm ghét hai mẹ con họ."

"Hỡi vị Thần," lão già tiếp lời, "nghe đến đây thì ta xin để ngài tự tưởng tượng lấy sự kinh ngạc tột cùng của ta. Ta liền lập tức cùng quản gia đến gặp thẳng con gái hắn. Trước hết ta xuống chuồng ngó mặt con trai, và nó đã dùng thứ ngôn ngữ câm lặng của loài vật để đáp lại mọi cử chỉ vuốt ve của ta. Khi con gái người quản gia bước vào, ta liền hỏi xem liệu nó có thể biến con trai ta trở lại hình hài nguyên vẹn được hay không."

"Dạ được chứ," nó đáp, "với hai điều kiện. Một là ngài phải gả anh ấy cho con, hai là ngài phải để con trừng trị kẻ đã biến anh ấy thành con bê."

"Về điều kiện thứ nhất," ta đáp, "ta xin cam lòng thỏa thuận và sẽ hồi môn cho con một số lượng của cải hậu hĩnh. Còn điều kiện thứ hai, ta cũng đồng ý nốt, chỉ xin con hãy rủ lòng thương tha cho tính mạng của nàng ta."

"Chuyện đó thì cứ để con lo," nó đáp; "con sẽ đối xử với bà ta y như cách bà ta đã đối xử với con trai ngài."

Nói đoạn, nó lấy một vại nước và lẩm bẩm đọc vài câu thần chú ta chẳng tài nào hiểu nổi; rồi khi hắt bát nước ấy lên người con trai, lập tức anh biến trở lại thành một thanh niên khôi ngô tuấn tú.

"Con ta, con trai yêu quý của ta," ta kêu lên, ôm chầm lấy nó trong niềm vui sướng nghẹn ngào. "Thiếu nữ nhân hậu này đã cứu con thoát khỏi một lời nguyền quái ác, và cha tin rằng lòng biết ơn sẽ thúc đẩy con nên duyên vợ chồng cùng con bé."

Nó vui vẻ ưng thuận, nhưng trước khi lễ cưới diễn ra, thiếu nữ nọ đã biến vợ ta thành một con hươu cái, và chính là con vật mà các ngươi đang thấy trước mặt đây. Ta muốn nàng ta mang hình hài này thay vì một dạng lốt kỳ dị khác, để chúng ta có thể ngày ngày nhìn thấy mặt nàng trong gia đình mà không mảy may cảm thấy gợn ghớm ghiếc.

Kể từ dạo ấy, con trai ta đã góa vợ và bỏ xứ đi tha phương cầu thực. Giờ đây ta đang lên đường tìm nó, và vì không nỡ phó thác vợ mình cho kẻ khác trông nom, nên ta đành mang theo nàng bên mình. Câu chuyện này há chẳng phải vô cùng kỳ diệu hay sao?

"Quả thực là vậy," vị thần đáp, "và vì câu chuyện ấy, ta ban cho ngươi một phần ba quyền được trừng phạt tên thương gia này."

Khi lão già thứ nhất vừa dứt câu chuyện, người thứ hai đang dắt theo hai con chó mực liền lên tiếng bảo vị thần rằng: "Tôi đây sắp sửa kể cho ngài nghe cơ sự đã xảy ra với chính mình, và tôi chắc chắn ngài sẽ còn thấy câu chuyện của tôi kỳ lạ hơn gấp bội so với những gì ngài vừa mới lắng nghe. Nhưng khi tôi kể xong rồi, ngài có ban cho tôi một phần ba quyền trừng phạt tên thương gia kia nữa không?"

"Có chứ," vị thần đáp, "miễn là câu chuyện của ngươi vượt trội hơn câu chuyện về con hươu cái."

Đạt được thỏa thuận ấy, lão già thứ hai bèn cất lời kể như sau.