Có bạn đọc mê truyện Hồng Lâu Mộng hỏi tôi rằng: "Tại sao anh cứ hay giảng về những màn chuyển cảnh thế nhỉ? Những tình tiết mà anh giảng ấy, lúc đọc sách thường tôi đều lướt qua thật nhanh, thậm chí có chỗ còn nhảy cóc luôn, không thèm đọc đoạn đó mà xem ngay đoạn dưới, xem Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc lại thế nào rồi, điều quan tâm rốt cuộc là Giả Bảo Ngọc sau này cưới ai, cậu ta đi tu như thế nào, tóm lại là quan tâm đến những nhân vật chính, tình tiết chính, cốt lõi lớn, mạch chính lớn trong Hồng Lâu Mộng". Mỗi người có một góc đọc sách, thói quen đọc sách riêng. Cách đọc Hồng Lâu Mộng như thế của các bạn, tôi thấy cũng là một cách đọc, tôi rất tôn trọng. Nói thật là tôi không hề muốn can thiệp, chứ đừng nói là phê bình. Tôi chỉ muốn nói cho các bạn biết rằng, tôi có cách đọc của riêng mình, các bạn nghe hay không tùy ý. Nếu các bạn nghe xong, thấy cách đọc của tôi dẫu làm các bạn ngạc nhiên nhưng cũng khá thú vị; dẫu không tán thành, nhưng trong một xã hội tồn tại đa dạng, chúng ta dung thứ lẫn nhau, rồi từ việc dung thứ lẫn nhau mà tiến thêm một bước, lắng nghe nhau, tìm hiểu về những con người và sự việc khác với mình, những cách đọc sách khác nhau, những góc độ đọc Hồng Lâu Mộng khác nhau để tăng thêm hiểu biết, coi như để tham khảo, chẳng phải cũng rất tốt sao?

Thực ra, tôi cũng vô cùng coi trọng những nhân vật chính và tình tiết chính trong Hồng Lâu Mộng. Tình yêu của Giả Bảo Ngọc và Lâm Đại Ngọc, sao có thể không coi trọng chứ? Tôi bắt đầu từ Tần Khả Khanh, không phải chỉ để nghiên cứu một nhân vật này, tôi không làm chuyên luận về nhân vật, không làm chuyên luận về nhân vật Tần Khả Khanh. Tôi xuất phát từ việc truy nguyên nguyên mẫu cuộc sống của Tần Khả Khanh, mục đích là để tìm lấy một cánh cửa sổ, một cánh cửa ra vào, từ khung cửa đó nhìn vào, bước qua ngưỡng cửa đó, để nắm bắt tốt hơn bối cảnh thời đại của Hồng Lâu Mộng, hoàn cảnh sáng tác và tâm lý sáng tác của Tào Tuyết Cần. Sau khi đã nắm bắt được, dung hội thông suốt rồi, tôi tự khắc sẽ đem những tâm đắc nghiên cứu liên tục của mình đối với những vấn đề như mối tình tay ba Bảo - Đại - Thoa mà các bạn quan tâm, các vị tiểu thư khác trong chính sách Kim Lăng Thập Nhị Thoa, những người phụ nữ trong phó sách, lại phó sách, cũng như sự diệt vong cuối cùng của phủ Giả, v. v... bày tỏ ra từng cái một. Nhưng tôi buộc phải tiến hành từng vòng một. Hiện tại tôi vẫn đang nghiên cứu nguyên mẫu cuộc sống của Tần Khả Khanh, mà việc nghiên cứu về mặt này, ắt phải liên quan đến những gì các bạn gọi là mấy màn chuyển cảnh trong sách.

Quan điểm của tôi là, chúng ta đọc Hồng Lâu Mộng, không thể bỏ qua một số màn chuyển cảnh của nó. Hồng Lâu Mộng hồi nào cũng có tình tiết chính, những tình tiết đó cơ bản đều được điểm xuyết ở tên hồi. Nhưng trong quá trình phát triển của tình tiết chính, sẽ có một số màn chuyển cảnh. Những màn chuyển cảnh này, các chuyên gia Hồng học đã sớm chỉ ra rằng, đều không phải là những nét bút thừa thãi, mà đều được thiết kế rất công phu, đều có ý nghĩa vô cùng quan trọng.

Ví dụ như hồi thứ hai mươi sáu, tên hồi này là "Cầu ong gửi lời nhắn tâm sự, Viện Tiêu Sái buồn xuân vướng tình sầu". Rõ ràng, tiết mục đinh đặt là thể hiện mối tình tay ba giữa Tiểu Hồng với Giả Vân, cũng như Lâm Đại Ngọc với Giả Bảo Ngọc, dĩ nhiên còn kể cả một số chuyện khác. Nhưng ở đây bất ngờ xuất hiện một nhân vật, đó là Phùng Tử Anh. Mọi người còn nhớ nhân vật này chứ? Thực ra trước hồi này, tên của cậu ta đã xuất hiện nhiều lần rồi. Trong các tình tiết liên quan đến chuyện Tần Khả Khanh lâm bệnh và qua đời, cậu ta đã được nhắc đến nhiều lần. Chúng ta có thể biết được từ lời phê của Giáp Thê Phai rằng, những cái tên nhân vật được nhắc đến trước đó, dẫu chỉ là tiện tay nhắc qua chứ chưa có đất diễn, nhưng sau hồi thứ tám mươi, họ sẽ chính thức xuất hiện! Không chỉ có đất diễn, mà có người khả năng còn có cả đất diễn quan trọng nữa cơ! Vậy nhân vật Phùng Tử Anh này không chỉ được nhắc đến không thôi, cậu ta sẽ xuất hiện trực diện. Ngay trong tám mươi hồi đầu, cậu ta đã xuất hiện chính thức rồi, đến hồi thứ hai mươi sáu là nhân vật này chính diện lộ diện. Lúc đó cậu ta gặp Giả Bảo Ngọc, Tiết Bằng, rồi Giả Bảo Ngọc và Tiết Bằng mới hỏi cậu ta rằng, thời gian trước cậu đi đâu thế? Phùng Tử Anh liền nói, cậu ta theo cha đi săn bắn. Đoạn văn này có bạn nào còn nhớ không? Đoạn văn này rất đáng để suy ngẫm. Cậu ta nói cậu ta đi từ ngày hai mươi tám tháng ba, hôm trước mới về, cậu ta đi vào mùa xuân. Chuyện đi săn thì tôi đã nói ở phần trước rồi, nghĩa là vào thời Khang Hi, vua Khang Hi đặc biệt nhấn mạnh việc duy trì truyền thống văn hóa cưỡi ngựa bắn cung của người Mãn Châu, nhấn mạnh năm nào cũng phải tiến hành các hoạt động săn bắn quy mô lớn. Những hoạt động này chủ yếu diễn ra vào mùa thu, mấy bài giảng trước tôi đã nói về Mộc Lan thu uy, nhưng mùa xuân thỉnh thoảng cũng đi săn.

Thế là hồi thứ hai mươi sáu này kể rằng, con trai của Thần Vũ tướng quân Phùng Đường là Phùng Tử Anh đã tới. Tại sao lại nhắc đến chuyện đi săn này? Chính là vì Tiết Bằng và Giả Bảo Ngọc phát hiện trên mặt cậu ta có vết thương nhẹ, mặt bị trầy xước. Ban đầu họ tưởng cậu ta đánh nhau, đám công tử quý tộc này thường xuyên vung tay đánh nhau, cho nên Tiết Bằng mới hỏi cậu ta rằng, cái mặt này lại đi vung tay với đứa nào mà mang hoa hòe hoa sói thế này? Bản thân Tiết Bằng rất thích đánh nhau, bọn họ vốn là một bọn, quả thật họ cũng thường xuyên ẩu đả. Thế là Phùng Tử Anh liền bảo cậu ta rằng, kể từ bận đem con trai của Cừu Đô úy đánh cho bị thương tới nay, ta đã tự ghi nhớ là không bao giờ chuốc bãnh hẹ giận dỗi nữa, sao lại còn đi vung tay đánh nhau làm gì? Có thể thấy bọn họ có một kẻ thù chung chính là Cừu Đô úy. Con trai của Cừu Đô úy bọn chúng cũng cho là chẳng có tốt đẹp gì, chúng từng đánh nhau, nhưng kể từ bận đó, Phùng Tử Anh nói cậu ta không còn tùy tiện đánh nhau như thế nữa, không còn hoang đàng nữa, cậu ta phải làm việc chính đáng. Vậy đã làm việc chính đáng gì nào? Phùng Tử Anh liền nói đi từ ngày hai mươi tám tháng ba, hai hôm trước mới về, đi đâu thế? Đi vây thú với cha, chính là đi săn bắn. Địa điểm thì sao? Cậu ta cũng nói ra rồi, là ở chốn nào nhỉ? Địa điểm này nếu các bạn đọc lướt qua một cách đại khái thì cũng sẽ bỏ qua nó thôi, còn nếu cẩn thận thì vừa nhìn mắt sẽ sáng lên ngay, cậu ta nói là ở Hoành Hải Thiết Võng Sơn.

Hoành Hải Thiết Võng Sơn, cái địa danh này đã từng xuất hiện ở hồi thứ mười ba, các bạn nghĩ xem có phải không? Hồi thứ mười ba Tần Khả Khanh chết, chết rồi thì phải tìm gỗ làm quan tài để chôn cất. Quan tài lúc đó phải dùng gỗ tốt, Tiết Bằng liền nói nhà cậu ta có tích trữ một bộ gỗ, là gỗ tường, gỗ tường này xuất xứ từ Hoành Hải Thiết Võng Sơn. Hồi thứ mười ba xuất hiện địa danh Thiết Võng Sơn, hồi thứ hai mươi sáu lại xuất hiện, đây tuyệt đối không phải là ngẫu nhiên. Dưới ngòi bút của Tào Tuyết Cần, đây là một thông tin rất quan trọng; đối với Phùng Tử Anh mà nói, đó là một địa điểm vô cùng quan trọng. Cậu ta nói ở Thiết Võng Sơn bị thỏ hộc tử quẹt cho một cánh. Thỏ hộc tử chính là một loại chim ưng, cái loại ưng chuyên bắt thỏ ấy. Ngày xưa có một loài chim ưng gọi là Hải Đông Thanh, chuyên vồ thỏ, đặc biệt dũng mãnh, lại có thể gọi là thỏ hộc tử. Thế là Phùng Tử Anh mới giải thích với bọn họ, nói vết thương nhẹ trên mặt từ đâu mà ra? Không phải do vung tay đánh nhau, mà là cùng cha đi vây thú ở Thiết Võng Sơn, ở đó vì bắt thỏ mà thả chim ưng ra, con chim ưng ấy đập cánh một cái liền quẹt trúng ta, xuất hiện vết thương nhẹ. Cậu ta giải thích như vậy. Cậu ta tại sao phải giải thích như thế? Ắt là có rất nhiều nguyên nhân, dưới ngòi bút của Tào Tuyết Cần cũng đã viết, Giả Bảo Ngọc và Tiết Bằng đều gấp gáp hỏi cậu ta: "Tại sao anh phải đi chứ?". Phùng Tử Anh ở đây không nói thẳng đuột đầu đuôi ngọn nguồn ra, nhưng Phùng Tử Anh lại nói một câu khiến người ta nghe xong ngứa ngáy trong lòng, Phùng Tử Anh nói lần đại bất hạnh này lại là đại đại hồng phúc. Câu này thú vị biết bao! Đại bất hạnh, đây là một tiền đề lớn, sao cậu ta lại đại bất hạnh chứ? Chỉ vì để thỏ hộc tử quẹt cho một cánh thì chỉ có thể coi là tiểu bất hạnh thôi chứ; thế nhưng trong đại bất hạnh lại có đại đại hồng phúc, sao lại có đại đại hồng phúc được cơ chứ? Thỏ hộc tử không quẹt cho cậu ta thê thảm hơn, coi như may mắn ư? Cũng chưa đủ để gọi là đại bất hạnh trong đại hồng phúc đâu! Câu này thật kỳ lạ, nói khiến cho Tiết Bằng và Giả Bảo Ngọc ngứa ngáy trong lòng, nằng nặc hỏi cậu ta rốt cuộc là thế nào, thế mà cậu ta vẫn không chịu nói, thậm chí còn không chịu ngồi xuống, chỉ bảo hôm nay có một việc cực kỳ quan trọng, lát nữa còn phải về yết kiến gia phụ. Cậu ta còn nói thêm rằng, cậu ta đến cái chốn Hoành Hải Thiết Võng Sơn đó là do cha cậu ta là Phùng Đường yêu cầu cậu ta đi theo, nếu không thì cậu ta đời nào đi tìm cái nỗi phiền toái ấy; cha cậu ta quản cậu ta rất chặt, không thấy phiền phức, mùa xuân mà cũng chạy đến cái chốn khỉ ho cò gáy ấy, hành hạ cậu ta cũng bận rộn lắm chứ bộ, đây này, lại đang đợi cậu ta về kìa. Phùng Tử Anh này quả thực bận rộn lắm, cậu ta đến ngồi cũng không ngồi nổi, đứng uống liền hai chén rượu lớn rồi vội vã cáo từ. Cậu ta bận rộn như vậy, cha cậu ta và cậu ta, rõ ràng còn có một số người khác nữa, rốt cuộc là đang bận rộn cái gì nhỉ?

Phùng Tử Anh này là một nhân vật rất thần bí, hơn nữa trong lúc đối thoại, Giả Bảo Ngọc còn bấm đốt tay tính toán, nói cậu đi từ ngày hai mươi tám tháng ba, ồ, thảo nào ba bốn hôm đầu tháng tư ta sang nhà Thâm thế huynh dự tiệc mà không thấy cậu. Thâm thế huynh xem ra cũng là một kẻ trong đám bạn bè hay qua lại với bọn họ. Giả Bảo Ngọc sang nhà Thâm thế huynh dự tiệc, thời gian đó hẳn là mùng ba, mùng bốn tháng tư, tính ra như vậy thì Phùng Tử Anh đi bao lâu rồi? Cậu ta nói đi từ ngày hai mươi tám tháng ba, thế mà đến mùng ba, mùng bốn tháng tư rồi mà vẫn chẳng thấy bóng dáng đâu, tính sơ sơ thì phải mất bao nhiêu ngày hả các bạn, ít nhất cũng phải trên dưới một tuần chứ nhỉ? Cho dù mùng năm cậu ta về đi chăng nữa, thì điều đó cũng chứng tỏ cậu ta đi ít nhất là một tuần, thực ra rất có thể là còn hơn một tuần. Thế thì Thiết Võng Sơn rốt cuộc nằm ở vị trí nào nhỉ? Có thể ước lượng ra được, hẳn là nằm trong phạm vi của Mộc Lan vi trường. Dưới điều kiện giao thông lúc bấy giờ, khi đi săn thì cưỡi ngựa, đi rồi lượn một vòng rồi lại nhanh chóng quay về, thời gian đại khái cũng chừng ấy. Cậu ta đi đâu thế? Đây là chuyện được viết trong hồi thứ hai mươi sáu, là một màn chuyển cảnh, nhưng tôi chủ trương không được bỏ qua, phải suy ngẫm. Vậy tôi nói chuyện này để làm gì? Chính là muốn nói với mọi người rằng, bên trong văn bản Hồng Lâu Mộng, ngoài những miêu tả tình yêu mà độc giả phổ thông hay hứng thú, cũng như miêu tả sự va chạm tâm lý vi tế giữa người với người ra, nó còn thỉnh thoảng phản chiếu những sự kiện đấu tranh chính trị, đấu tranh quyền lực trọng đại mà gia tộc họ Tào từng trải qua vào trong câu chữ tác phẩm của mình. Thế nên đoạn văn này thực ra chính là có tác dụng đó. Phùng Tử Anh đi đâu thế? Sao cậu ta lại đại bất hạnh trong đại đại hồng phúc? Cách một hồi sau, chúng ta lại phát hiện ra một tình tiết ở hồi thứ hai mươi tám, tình tiết này cũng rất quan trọng: Phùng Tử Anh cùng Giả Bảo Ngọc và những người khác ngồi lại với nhau uống rượu vui chơi.

Ở hồi thứ hai mươi bảy, chúng ta thấy một số khung cảnh tươi đẹp: Giả Bảo Ngọc và một số thiếu nữ trong Đại Quan Viên tổ chức một hoạt động bên trong Đại Quan Viên. Chính là vào ngày hăm sáu tháng tư năm đó là tiết Mang Chủng. Theo sách kể lại, lúc bấy giờ trong khuê sáu có một phong tục, họ coi ngày này là tiết tiễn hoa, từ biệt các bà hoa thần, chính là trăm hoa nở đến lúc này thì lần lượt rút lui hết. "Hoa nở đến Đồ Mỉ thì sự vụ hoa cỏ cũng chấm dứt", loài hoa cuối cùng chính là hoa Đồ Mỉ. Sau khi hoa Đồ Mỉ tàn hết, tất cả các chuyện hoa cỏ mùa xuân coi như chấm hết. Ngay vào ngày Mang Chủng, họ muốn tiễn hành tất cả các loài hoa, các vị hoa thần. Ngày hôm nay các nam thanh nữ tú trong Đại Quan Viên đã tổ chức một hoạt động như thế.

Thực ra ngày hôm nay chính là sinh nhật của Giả Bảo Ngọc. Trong Hồng Lâu Mộng, sinh nhật của rất nhiều người đều được nói toạc móng heo ra: Giả mẫu sinh ngày mấy tháng mấy, Tiết Bảo Thoa sinh ngày mấy tháng mấy, Vương Hi Phượng sinh nhật vào lúc nào, nó đều có những sự giao phó rất rõ ràng, nhưng Giả Bảo Ngọc rốt lượng sinh nhật vào ngày nào, thì trong văn bản tám mươi hồi đầu của Hồng Lâu Mộng lại không có một sự giao phó rõ ràng nào cả. Thế nhưng tác giả lại viết rất lớn "Thọ Di Hồng quần phương khai dạ yến" (Đại tiệc mừng thọ ở viện Di Hồng và các nàng chầu chực). Đây là tại sao? Cái này chúng ta hãy để dành đến lúc nói chuyên đề về Giả Bảo Ngọc sau này rồi hãy đi vén màn bí mật nhé, bây giờ tôi xin điểm qua đến đây thôi. Tôi nói cho các bạn biết trước, việc Phùng Tử Anh mời Giả Bảo Ngọc đi dự tiệc ở hồi thứ hai mươi tám thực chất chính là để chúc thọ cậu ta. Tại sao lại nói như vậy? Bởi vì ngày hôm đó người đi theo Giả Bảo Ngọc đến nhà Phùng Tử Anh là ai nhỉ? Chính là bốn gã tiểu đồng. Giả Bảo Ngọc có rất nhiều tiểu đồng, trong Hồng Lâu Mộng có thể thấy tên của rất nhiều tiểu đồng, trong đó đứa chủ chốt nhất là Bồi Minh, rồi có Trù Dược, Tảo Hồng, Mặc Vũ,... đương nhiên còn có một số tiểu đồng khác nữa. Những tiểu đồng này xuất hiện thường là nhiều hơn một lần, thế mà ngặt nỗi ở hồi thứ hai mươi tám, lúc viết cậu ta đi dự tiệc, lại xuất hiện thêm hai gã tiểu đồng nữa. Hai gã tiểu đồng này từ trước đến nay và về sau mãi mãi không bao giờ xuất hiện thêm lần nào nữa; tên của bọn chúng một đứa gọi là Song Thụy, một đứa gọi là Song Thọ, điều này ám chỉ là mời cậu ta đến dự tiệc mừng thọ đấy, Thụy với Thọ mà lị! Cho nên đối với những nét bút được trau chuốt vô cùng cẩn thận như thế này, tác giả đã công phu viết ra như vậy, thì chúng ta khi đọc cũng không ngại đọc cho thật kỹ lưỡng, để cảm nhận được sự diệu dụng vô cùng tận ẩn chứa bên trong.

Thế là sau khi Phùng Tử Anh mời Giả Bảo Ngọc và Tiết Bằng bọn họ đến rồi, họ phát hiện trên tiệc xuất hiện hai nhân vật mới: một người là Tưởng Ngọc Hàm, một người là Vân Nhi — một cô kỹ nữ, mấy người tụ tập lại với nhau uống rượu. Trong cốt truyện này, tác giả cũng hô ứng với hồi thứ hai mươi sáu. Hồi đó chẳng phải Phùng Tử Anh nói lần này đại bất hạnh trong đại đại hồng phúc đó sao? Lúc đó cậu ta không nói cho Tiết Bằng và Giả Bảo Ngọc biết, cậu ta bảo hôm khác hãy hay, bây giờ đã là hôm khác rồi, cũng đã mời được hai vị này tới, hai vị này liền giục cậu ta nói, kết quả cậu ta lại nói vốn dĩ chẳng có chuyện gì cả. Cậu ta bảo lúc đó vì để mời các cậu qua đây, đó chỉ là một lời nói dối của ta thôi, tức là ta cố tình dùng một câu đầu môi để thu hút các cậu đến. Tác giả đã cẩn trọng nêu ra việc này ở hồi thứ hai mươi sáu, đến hồi thứ hai mươi tám lại nhẹ nhàng lướt qua, có thể thấy tác giả trong quá trình viết tình tiết này, nội tâm đã liên tục đắn đo, mình nên viết thế nào đây. Cậu ta không viết rõ ra, nhưng lại khiến chúng ta thấp thoáng cảm thấy trong lời còn có lời, trong bài văn còn có bài văn. Chuyện này lát nữa tôi sẽ quay lại giải thích cho các bạn nghe tại sao lại như vậy.

Lại nói trong hồi này có một tình tiết vô cùng quan trọng, chính là Giả Bảo Ngọc và Tưởng Ngọc Hàm gặp gỡ nhau, quen biết nhau, kết giao với nhau, trao đổi tín vật cho nhau. Giả Bảo Ngọc đem một cái ngọc đeo quạt trên cây quạt tùy thân của mình tặng cho Tưởng Ngọc Hàm, Tưởng Ngọc Hàm liền cởi chiếc khăn hông thắt lưng trên người mình ra – chính là cái thắt lưng buộc quần lót ấy – tặng cho Giả Bảo Ngọc. Hơn nữa cậu ta còn dặn dò rất kỹ càng, chiếc thắt lưng này là ai tặng cho cậu ta thế? Là Bắc Tịnh Vương tặng cho cậu ta. Bắc Tịnh Vương đã đem chiếc thắt lưng có những đốm đỏ như máu, vô cùng trân quý, là cống phẩm từ nước ngoài tiến cống sang ấy, cho Tưởng Ngọc Hàm. Nước ngoài đó, Tào Tuyết Cần thiết kế rất kỳ lạ, gọi là nước Tố Tây Hương, hơn nữa quốc vương lại là nữ; nữ quốc vương này tiến cống cho vị hoàng đế Trung Quốc trong sách, cống phẩm lại vô cùng kỳ lạ, chính là thắt lưng, hơn nữa lại là thắt lưng buộc quần áo mặc lót, áo lót chính là nội y, thực ra chính là quần lót, là cái loại thắt lưng như thế đó. Hoàng đế đã đem chiếc thắt lưng đó ban cho Bắc Tịnh Vương, Bắc Tịnh Vương lại ban thưởng cho Tưởng Ngọc Hàm. Tưởng Ngọc Hàm là một kép hát, nghệ danh là Kỳ Quan. Ngày xưa những kẻ hát xướng thế này thường hay được gọi chung chung là cái gì đó quan. Trong Hồng Lâu Mộng có Hồng Lâu Thập Nhị Quan, Linh Quan, Phương Quan, các bạn còn nhớ chứ? Giả Bảo Ngọc liền kết giao và tặng quà qua lại với Kỳ Quan, những tình tiết này đều rất quan trọng. Quan trọng thế nào cơ chứ? Tôi thấy mấy vị bằng hữu bên dưới đang trợn tròn mắt lên nghĩ ngợi: Cái này có gì mà quan trọng chứ? Đây rõ ràng là một tình tiết rất phụ trong Hồng Lâu Mộng mà lị! Ấy chà, vô cùng quan trọng đấy, thực chất nó đã phản chiếu một số tình hình đấu tranh quyền lực thời Ung Chính, Càn Long vào trong văn bản tiểu thuyết. Cho nên có thể nói là nó vô cùng quan trọng.

Bởi vì nếu các bạn đọc kỹ Hồng Lâu Mộng, sẽ phát hiện ra rằng, thực chất bên trong Hồng Lâu Mộng thấp thoáng xuất hiện hai tập đoàn chính trị lớn. Hai tập đoàn chính trị lớn này đối lập nhau, xung đột lẫn nhau, sự xung đột đó cuối cùng đã lan tràn đến phủ Giả, làm trầm trọng thêm mâu thuẫn giữa Giả Chính và Bảo Ngọc, cuối cùng dẫn đến việc Bảo Ngọc bị cha mình đánh tơi bời. Bảo Ngọc bị đòn, ngọn nguồn của nó dĩ nhiên có hai con đường, một đường là chuyện của Kim Xuyến Nhi, chuyện này lại do Giả Hầu thêm mắm thêm muối mách tới trước mặt Giả Chính. Chuyện của Kim Xuyến Nhi, hôm nay chúng ta tạm thời gác lại một bên, thực ra nguyên nhân khiến Giả Chính cuối cùng đánh Bảo Ngọc suýt chết không phải vì chuyện này, đó chỉ là một chuyện phụ họa thêm thôi, thế thì nguyên nhân chính là chuyện gì? Là lúc đó Giả Chính đang ngồi yên lành ở đó, bỗng nhiên có người đầy tớ bên ngoài vào báo rằng, phủ Trung Thuận Vương phái người đến muốn gặp ông ta. Phủ Trung Thuận Vương ư? Giả Chính thầm nghĩ, phủ Trung Thuận Vương từ trước tới nay vốn không có qua lại, không có thân thích gì, sao bỗng nhiên phủ Trung Thuận Vương lại phái người tới, hơn nữa người phái đến lại không phải là hạng người thường, gọi là Trưởng sử quan – thời đại đó, một vương phủ chính là một tiểu triều đình, nó có hệ thống ban bệ của nó, vị quan tổng phụ trách công vụ vương phủ gọi là Trưởng sử quan, đó chính là một nhân vật rất có máu mặt. Hạng người như vậy thường không dễ gì xuất động, thế mà hôm nay phủ Trung Thuận Vương lại phái vị Trưởng sử quan này tới, lại còn muốn gặp Giả Chính.

Giả Chính cảm thấy rất kỳ lạ, vội vàng đón người vào trong, bởi vì nghe đến danh hiệu tước vị của phủ Trung Thuận Vương là đã thấy vô cùng tôn quý rồi, đó là một hoàng thân quốc thích vô cùng quan trọng, là nhân vật của tập đoàn thống trị cốt cán. Giả Chính bèn đón vị Trưởng sử quan này vào, hỏi ông ta có chuyện gì. Vị Trưởng sử quan này nói lần này đến không vì chuyện gì khác, chính là muốn đòi Kỳ Quan, đòi Tưởng Ngọc Hàm, đòi con người này từ phủ Giả. Hơn nữa lời lẽ của Trưởng sử quan rất cay độc, ý là muốn nói, nếu là những thứ khác thì dẫu người phủ Giả các ngươi có lấy đi cũng chẳng sao cả, vấn đề là người này lại là người mà Trung Thuận Vương nhà chúng ta yêu thích nhất, quyết định không thể buông tay được, mà cái tên Kỳ Quan này, khắp cả kinh thành đều đồn đại là giao du thân thiết với công tử nhà các ngươi. Lúc này, Giả Chính ngẩn người ra như ngỗng cụt, đây là chuyện gì thế này? Ông ta hoàn toàn không biết gì về chuyện này cả, bèn sai đám đầy tớ vội vàng gọi Giả Bảo Ngọc tới. Giả Bảo Ngọc đến rồi mà vẫn còn muốn nói dối, nói không biết Kỳ Quan là vật gì, chưa từng nghe qua cái tên này bao giờ, kết quả là vị Trưởng sử quan liền cười nhạt một tiếng, bảo ngươi đừng có mà nói dối nữa, ngươi có để ta nói toạc ra thì cũng chẳng có lợi lộc gì đâu, cái khăn hông màu đỏ của Kỳ Quan chẳng phải sau đó đã đến thắt lưng của ngươi rồi hay sao? Đại khái là những lời kiểu như vậy. Giả Bảo Ngọc nghe xong, ôi chao mẹ ơi, chuyện cơ mật thế mà ông ta cũng biết tuốt, Giả Bảo Ngọc đần mặt ra. Tào Tuyết Cần viết như thế này, ông viết rằng: Giả Bảo Ngọc thầm nghĩ lời này sao hắn lại biết được cơ chứ? Hắn đã biết rõ cả những chuyện cơ mật thế này, thì có lẽ những chuyện khác cũng chẳng giấu nổi hắn đâu, chi bằng cứ giao người cho hắn đi, đỡ phải để hắn nói ra những chuyện khác nữa. Giả Bảo Ngọc vô cùng căng thẳng, trong hoàn cảnh này cậu ta đành phải ngậm bồ hòn làm ngọt thừa nhận thôi. Không những thừa nhận chuyện này, mà Giả Bảo Ngọc coi như còn làm lộ cả chuyện cơ mật nữa, cậu ta nói: "Đã đến những chuyện thế này mà ngài còn biết, thế sao ngài không biết Tưởng Ngọc Hàm đã ở cách phía đông thành hai mươi dặm, một nơi gọi là Tử Đàn Bảo, tậu đất, mua nhà, định cư ở đó rồi cơ chứ?". Thế là đem tung tích của Tưởng Ngọc Hàm khai tuốt tuột ra với Trưởng sử quan. Trưởng sử quan cười nhạt nói: "Được, trước cứ đi tìm xem sao, nếu tìm không thấy, lại đến phủ các ngươi tìm tiếp!". Đây mới chính là ngọn nguồn thực sự khiến Giả Chính nổi trận lôi đình, "những thói hư tật xấu không ra gì phải chịu đòn roi nhừ tử", nguyên nhân căn bản khiến Giả Bảo Ngọc bị cha đánh suýt chết. Chuyện Kim Xuyến Nhi nhảy giếng chỉ là một nguyên nhân phụ trợ, một nguyên nhân đổ thêm dầu vào lửa mà thôi, ngọn lửa này bùng lên ào ào chính là bắt nguồn từ cái gã Kỳ Quan này đây. Đọc đến những đoạn này các bạn phải đọc cho thật kỹ vào, phải ngẫm xem tại sao lại thế?

Mọi người thử nghĩ xem, Trung Thuận Vương đang gây sự với ai thế? Tưởng Ngọc Hàm bị kẻ nào câu dẫn đi mất thế? Kẻ thực sự bao che nuôi giấu cái tên kép hát Kỳ Quan này có phải là Giả Bảo Ngọc không? Không phải, chính là Bắc Tịnh Vương. Tức là sự xung đột giữa các tầng lớp vương phủ với nhau, cuối cùng va đập văng tung tóe rồi phản chiếu vào phủ Giả, có phải thế không? Hai bên đang tranh giành một tên kép hát. Theo phân tích của rất nhiều nhà Hồng học, tên của Tưởng Ngọc Hàm, các bạn đọc thành Tưởng Ngọc Hàm cũng chẳng sai, bởi vì thực chất phát âm đồng âm của nó chính là nói đến một chiếc hộp ngọc, hay nói cách khác là chiếc hộp đựng ngọc, chữ "hàm" có nghĩa là cái hộp. Hai bên đang tranh giành một chiếc hộp, rốt cuộc chuyện này là thế nào? Kỳ Quan, viết ra chữ "Kỳ", chữ này là chữ "Kỳ" trong chữ "đặc biệt" có bộ vương bên trái, đương nhiên phát âm đồng âm của nó cũng có thể là chữ "Cờ", chữ "cờ" trong cờ vây cờ tướng, phát âm đồng âm này có nghĩa là, dường như ở trong một ván cờ, hai bên đang tranh giành một thứ vô cùng quan trọng. Thế thì cái hộp ngọc đó sau này được cất giấu ở đâu? Tử Đàn Bảo, bên trong một chiếc tráp bằng gỗ tử đàn to hơn, đây rốt cuộc là thứ gì chứ? Trong lịch sử phát triển của ngành Hồng học từng có một phái gọi là phái Tịch lục phái (phái tra cứu chỉ mục). Phái Tịch lục phái hiện nay đã suy tàn, bị rất nhiều người phủ định, nhưng cá nhân tôi cho rằng, phái Tịch lục phái trong lịch sử phát triển của Hồng học, nó đã để lại những dấu vết vô cùng quan trọng. Giống như vị tiền hiền Thái Nguyên Bồi mà tôi đã nhắc đến ở bài giảng thứ nhất, ông ấy chính là một đại sư của phái Tịch lục phái. Họ cho rằng chủ đề, tôn chỉ của Hồng Lâu Mộng chính là thương tiếc nhà Minh đã mất, vạch trần thói hư tật xấu của nhà Thanh, là một cuốn sách bất bình thay cho sự diệt vong của nhà Minh, tỏ thái độ phẫn nộ đối với việc nhà Thanh thống trị người Hán, họ cho rằng bên trong sách có rất nhiều câu chữ ẩn giấu một ý nghĩa như thế. Họ thường hay phân tích rất tỉ mỉ dựa trên âm chữ và nghĩa chữ, cho rằng làm như vậy chính là truy xuất ra được những nội dung ẩn giấu bên trong nó, cho nên mới gọi là phái Tịch lục phái. Phái Tịch lục phái đối với nhân vật Tưởng Ngọc Hàm, đối với việc vạch trần ngụ ý bao hàm trong cái tên đồng âm "Hợp ngọc" của cậu ta, vẫn rất đáng để suy ngẫm. Tư duy kiểu này của họ, tôi thấy vẫn có thể tham khảo được, nghĩa là thứ mà phủ Trung Thuận Vương và phủ Bắc Tịnh Vương tranh giành, một bên muốn bảo vệ, một bên muốn cướp đoạt, chính là quyền lực chính trị tối cao, chính là thứ quan trọng nhất trong một ván cờ, thực chất chính là ngọc tỷ, chính là ấn tín của hoàng đế ngày xưa. Hiểu ý nghĩa này rồi chứ? Ấn của hoàng đế làm bằng ngọc, đặt bên trong một chiếc tráp gỗ tử đàn, giấu ở trong đó.

Cái này chỉ để mọi người tham khảo thôi, nghĩa là các nhà nghiên cứu Hồng học ngày xưa từng có tư duy như thế này. Cá nhân tôi là người nghiên cứu về nguyên mẫu, toàn bộ nghiên cứu của tôi đều là đang truy nguyên nguyên mẫu cuộc sống của các hình tượng nghệ thuật trong Hồng Lâu Mộng, đây là điểm khác biệt giữa tôi và họ. Nhưng những phương pháp đặt tên, ý nghĩa đồng âm được sử dụng bên trong Hồng Lâu Mộng mà người ta vạch ra từ góc độ tra cứu chỉ mục, tôi cũng hấp thu những dưỡng chất đó của họ, tôi thấy thành quả nghiên cứu của họ rất đáng để tham khảo.

Tôi không nhất thiết cho rằng Tưởng Ngọc Hàm đại diện cho cái thứ đó, tượng trưng cho ngọc tỷ của hoàng đế, nhưng Trung Thuận Vương và Bắc Tịnh Vương, hai bên cuối cùng lại xảy ra xung đột kịch liệt về vấn đề một tên kép hát, một bên kiên quyết không buông tay, một bên kiên quyết muốn giấu đi, hơn nữa trong đó lại còn dính líu đến Giả Bảo Ngọc, điều này quả thực rất đáng để ngẫm nghĩ sâu xa.

Bây giờ quay đầu lại suy ngẫm, cái gã Phùng Tử Anh đó rốt cuộc là người thế nào? Tại sao cậu ta lại muốn giới thiệu Tưởng Ngọc Hàm cho Giả Bảo Ngọc? Có phải không nào? Giả Bảo Ngọc vốn dĩ đã quen biết Bắc Tịnh Vương, có qua lại với ngài ấy rồi. Mọi người còn ấn tượng chứ? Sau khi Tần Khả Khanh chết, có hẳn nửa hồi sách tên là "Giả Bảo Ngọc lén yết kiến Bắc Tịnh Vương", hơn nữa Bắc Tịnh Vương còn mời cậu ta vào phủ làm khách. Sau bận đó Bảo Ngọc chắc cũng từng đến phủ Bắc Tịnh Vương rồi, thế nhưng Giả Bảo Ngọc chính thức quen biết Kỳ Quan – người được Bắc Tịnh Vương yêu thích – thì lại ở nhà Phùng Tử Anh. Phùng Tử Anh lúc đó mời cậu ta đến, nói cái gọi là đại bất hạnh trong đại đại hồng phúc, dẫu cho cái gọi là "đại bất hạnh" với "đại đại hồng phúc" này đều không thốt ra thành lời, hơn nữa sau đó lại nói chỉ là một câu nói đùa vớ vẩn để hai cậu ấm các cậu chịu đến mà thôi, nhưng những điều này thực chất đều có ngụ ý cả. Nghĩa là bên trong Hồng Lâu Mộng, thực chất chúng ta có thể lờ mờ nhìn thấy hai tập đoàn chính trị đối lập nhau, mà xung đột lợi ích của hai tập đoàn này đều dính líu đến quyền thống trị tối cao.

Thế thì chúng ta có thể sắp xếp lại một chút – nếu các bạn sắp xếp thật kỹ Hồng Lâu Mộng sẽ phát hiện ra, một phái trong đó chính là phái của Bắc Tịnh Vương. Phái của Bắc Tịnh Vương này thực chất lại có thể nói không chỉ đơn thuần là Bắc Tịnh Vương, ngài ấy thực ra vẫn chưa phải là nhân vật đại diện cao nhất của phái này. Nhân vật đại diện cao nhất thực sự của phái này, bên trong văn bản Hồng Lâu Mộng thực chất đã được điểm xuyết ra rồi, gọi là Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế. Được điểm ra vào lúc nào thế? Chính là lúc Tần Khả Khanh chết, đi tìm gỗ làm quan tài cho cô ta ấy. Tiết Bằng nói nhà chúng ta có tích trữ gỗ, gỗ này xuất xứ từ Hoành Hải Thiết Võng Sơn, gọi là gỗ tường, năm xưa từng có người đặt trước rồi, là ai? Chính là Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế. Thế thì gỗ này sau khi được đặt rồi, sao lại không mang đi? Bởi vì Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế gặp hoạ rồi, cho nên không mang đi nữa. "Gặp hoạ" là gì? Đây quả là một câu nói vô cùng quan trọng! Nếu Hồng Lâu Mộng hoàn toàn là một cuốn tiểu thuyết hư cấu, hoàn toàn không có nguyên mẫu đời thực, thế thì khi điểm ra loại gỗ này từng có người đặt trước, tác giả hoàn toàn có thể nói sau đó kẻ này chết không toàn thây cho nên mới không mang đi, có phải không nào? Cũng có thể nói cậu ta phá sản rồi, không có tiền nữa, cho nên mới không mang đi. Tác giả không nói thế, ông dùng một từ mà kẻ hư cấu nằm mơ cũng không tài nào nghĩ ra được, rất khó nghĩ ra được, gọi là "gặp hoạ". Ở mấy bài giảng trước tôi đã giảng cho các bạn nghe rồi, vào thời Khang Hi có thiên tuế nào không? Vào thời Khang Hi, từng chính thức sách lập thái tử, cáo tri thiên hạ rằng, sau khi trẫm trăm tuổi, ngai vàng này sẽ do con trai trẫm, con đích tôn của trẫm, đứa con do hoàng hậu sinh ra là Dận Nhưng kế thừa, nó vừa tròn một tuổi rưỡi, ta đã sách lập nó làm thái tử rồi. Nhà Thanh rất khác với nhà Minh, nhà Thanh đối với hoàng tử không phải là phong đất chia đều. Dận Nhưng lúc được sách lập làm thái tử thì các hoàng tử khác đều chưa được phong vương, sau này phong vương rồi, cũng không có bất kỳ một ai có thể sánh vai ngang hàng với thái tử cả. Mặc dù trong hệ thống chính trị chính thức của nhà Thanh, không có cái danh xưng thiên tuế này, nhưng Tào Tuyết Cần trong văn phong lại cố ý dùng hai chữ "thiên tuế", chính là để ám chỉ thái tử đứng dưới vạn tuế.

Thế thì Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế, vị thái tử sau này bị giáng phong làm thân vương, thậm chí sau khi thái tử đã bị giam lỏng rồi, Khang Hi vẫn hậu đãi thái tử và thái tôn của ông ta. Một mặt ông ta nói tiêu chuẩn cung cấp ăn mặc của thái tử nhất định không được hạ thấp, phải đảm bảo no đủ, sống cho thoải mái; mặt khác đối với con trai trưởng của thái tử chính là Hoằng Tích, ông ta cũng đặc biệt nhấn mạnh rằng, phải phong vương cho người đó, cho nên bên trong hai chữ Nghĩa Trung thân vương không những bao hàm thái tử, thực ra còn bao hàm cả Hoằng Tích nữa. Đó là sự phản chiếu trong tiểu thuyết của những nhân vật nguyên mẫu trong đời sống thực tế như vậy. Dĩ nhiên chủ yếu vẫn là chỉ Dận Nhưng, chủ yếu chỉ vị thái tử này. Vị thái tử này ở mấy bài giảng trước đã nói qua rồi, rất bi thảm, hai lần lập hai lần phế, cuộc đời của ông ta rất nhấp nhô trắc trở. Ông ta đã sắp gần bốn mươi tuổi rồi mà vẫn chưa được làm hoàng đế, phụ thân của ông ta vẫn vô cùng khỏe mạnh, vốn dĩ sức khỏe của phụ thân đáng lẽ phải là niềm vui của ông ta, thế nhưng con người này sau này đợi không nổi nữa, sức khỏe của phụ thân lại trở thành nỗi thống khổ của ông ta. Lại theo "Triều Tiên Lý triều thực lục", sứ thần Triều Tiên lúc bấy giờ từng đến yết kiến thái tử, khi đó thái tử bị phế lần thứ nhất mà chưa bị phế lần thứ hai, ông ta đã vô cùng xấc xược trút nỗi bực dọc với sứ thần nước ngoài, nói các ngươi thử nhìn xem thái tử trên toàn thế giới này, có ai bằng tuổi ta rồi mà vẫn chưa được làm hoàng đế không? Dĩ nhiên điều này là không ra thể thống gì cả, không được phép nói những lời như thế, nhưng đây cũng là tiếng lòng chân thật của ông ta. "Lão thiên tuế", ba chữ này có sinh động hay không? Mười mấy tuổi thì không thể gọi là lão thiên tuế được, có phải không nào? Bên dưới có người gật đầu, cũng có người lắc đầu, bảo bốn tuổi thì chưa tính là quá già đâu, thế thì đó là quan điểm của các bạn ngày nay. Vào thời đại của Tào Tuyết Cần lúc bấy giờ, chính bản thân Tào Tuyết Cần ở hồi thứ nhất đã nói rồi, nửa đời lêu lổng, chính là tác giả dùng khẩu khí của chính mình để nói nửa đời lêu lổng. Cái gì gọi là nửa đời? Vào thời đại đó, ba mươi tuổi chính là một nửa tuổi thọ của con người rồi, con người ta đến ba mươi tuổi chính là đã trải qua một nửa cuộc đời, sáu mươi tuổi chính là biểu thị tuổi thọ của ngươi đã trọn vẹn, bảy mươi tuổi chính là nhân sinh thất thập cổ lai hi. Cho nên sắp sửa bước sang tuổi bốn mươi, khi đó đã là một vị thiên tuế gia có tuổi lắm rồi. Kết quả là sau đó quả nhiên gặp hoạ, lần thứ hai bị phế truất, hơn nữa là bị phế truất triệt để, quãng đời sau này của ông ta đều trải qua trong sự giam lỏng. Sống trong một nhà tù cao cấp có lẽ đãi ngộ còn khá tốt, điều kiện còn khá thoải mái, nhưng không có tự do, trải qua quãng đời tàn của mình. Hơn nữa ông ta còn trơ mắt nhìn người em trai Tứ A ca của mình ngồi lên cái ngai vàng vốn dĩ nên thuộc về mình, để rồi ông ta uất ức mà chết vào năm Ung Chính thứ hai.

Điều này cho thấy, nguồn cơn đấu tranh quyền lực của ba triều Khang, Ung, Càn chung quy vẫn liên quan đến vận mệnh chìm nổi của vị thái tử này. Cho nên bên trong Hồng Lâu Mộng mới xuất hiện một thứ ký hiệu mã hóa như thế, gọi là Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế, ông ta đã gặp họa, ông ta đã bị phế truất, hơn nữa sau khi bị phế truất lại không chết ngay, dĩ nhiên là cái đống gỗ tường này thì không vận chuyển đi được nữa rồi, ông ta sau này có muốn đặt quan tài nữa thì cũng không dám dùng gỗ tường nữa. Nhìn từ miêu tả trong sách, gỗ tường không những là một loại gỗ vô cùng chất lượng cao, mà đúng như câu nói mà Giả Chính khuyên Giả Trân trong sách vậy, không phải người bình thường nào cũng có thể hưởng thụ được, không phải hạng người tầm thường nào cũng có thể dùng được. Gỗ tường cho thấy mọc thẳng tắp, cái gì gọi là tường, chữ "tường" có bộ mộc bên trái, không phải bộ thổ bên trái, chính là cây gỗ làm cột buồm trên thuyền. Cây gỗ làm cột buồm, ông ta dùng hai chữ này cũng có ngụ ý cả đấy. Như thế, thực chất bên trong Hồng Lâu Mộng, chúng ta đã tìm được nguồn cội của một phái thế lực chính trị, chính là Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế, còn Bắc Tịnh Vương thì ngả theo phe ông ta.

Tôi phân tích hai tập đoàn chính trị đối lập nhau bên trong Hồng Lâu Mộng, mục đích cuối cùng vẫn là muốn làm rõ nguyên mẫu cuộc sống của Tần Khả Khanh. Tần Khả Khanh trong sách, nếu xuất thân của cô ta cao hơn phủ Giả, vậy thì cô ta hoặc thuộc về tập đoàn chính trị của Trung Thuận Vương, là một người phụ nữ trong một nhánh đó của hoàng gia; hoặc thuộc về Bắc Tịnh Vương, tức là nhánh của Nghĩa Trung thân vương lão thiên tuế, là một thành viên bí mật thuộc phe này.

Nhân vật Bắc Tịnh Vương này quá thú vị, quá đáng để khám phá, bởi vì Bắc Tịnh Vương sau tang lễ của Tần Khả Khanh liền chính thức xuất hiện, hơn nữa chúng ta phát hiện ra, Tào Tuyết Cần miêu tả ngài ấy giống như một vị thần tiên trên trời vậy, có phải không nào? Hình tượng đó rực rỡ hào quang, lấn át cả Giả Bảo Ngọc luôn. Hơn nữa chúng ta trước kia chịu ảnh hưởng của thứ luận điệu đó, cứ cảm thấy Giả Bảo Ngọc là một nhân vật phản phong kiến, cậu ta căm thù nhất quốc tặc lộc đố, không muốn giao du với đám quan lại quyền quý nhất, thế nhưng biểu hiện của cậu ta khi gặp Bắc Tịnh Vương thế nào? Ở đây tôi không nói chi tiết, các bạn nhắm mắt lại hồi tưởng đi, chỉ cần hồi tưởng năm giây là đủ rồi. Thụ sủng nhược kinh (được sủng ái mà lo sợ vinh dự), có phải thế không? Hơn nữa lại rất chân thật, không phải đang giả vờ đâu, đây là tại sao? Nhân vật trong tiểu thuyết đều bị ngòi bút của nhà văn sai khiến, nhà văn tại sao lại viết như vậy, bên trong đây có vô số bí ẩn. Thế thì Bắc Tịnh Vương có nguyên mẫu hay không? Làm rõ nguyên mẫu này rồi, có phải là có thể ngay lập tức hé lộ ra nguyên mẫu của Tần Khả Khanh hay không? Bài giảng tiếp theo tôi sẽ triển khai khám phá về vấn đề này.