Bàn về giấc ngủ

Báo cáo nghiên cứu thậm chí còn nói rằng "Xét từ góc độ cải thiện hành vi, giấc ngủ trưa có ích đối với việc học tập ấn tượng trực giác, giống như một giấc ngủ ngon suốt cả đêm vậy." Giấc ngủ trưa cũng làm tăng hiệu quả của giấc ngủ ban đêm. Thí nghiệm cho thấy, những người tham gia thí nghiệm có ngủ trưa vào ngày đầu tiên có trí nhớ sau hai mươi bốn giờ mạnh hơn năm mươi phần trăm so với những người không ngủ trưa.

Bàn về giấc ngủ

Cùng với việc con lên lớp cao hơn, con sẽ càng ngày càng cảm thấy thời gian không đủ dùng.

Con à, con không cần phải tự trách vì ngủ nhiều.

Nếu hy vọng "giấc ngủ ngắn" có hiệu quả của giấc ngủ "lớn", tốt nhất là có thể ngủ một mạch từ 60 đến 90 phút.

Con phải dùng sự cấp bách của thời gian để ép bản thân có hiệu suất cao hơn, chứ không phải dùng sự trì hoãn theo vòng lặp ác tính để khiến bản thân tổn thất giấc ngủ và sức khỏe.

Ai mà không hy vọng ngủ đến khi tự tỉnh giấc chứ

Sáng nay lúc bảy giờ, đồng hồ báo thức của mẹ con reo lên, đánh thức bố dậy, thế nhưng thấy mẹ con liếc nhìn đồng hồ báo thức rồi tiếp tục ngủ, bố đoán chắc là thời gian vẫn còn nhiều nên không lên tiếng. Cho đến khi qua nửa tiếng đồng hồ, vẫn không thấy mẹ con dậy, bố mới lay mẹ, hỏi mẹ muốn mấy giờ dậy, mẹ tỉnh lại, nhìn đồng hồ, lập tức chòm dậy, nói chết rồi! Sao lại không nghe thấy tiếng đồng hồ báo thức reo nhỉ? Lúc đó đã là bảy giờ rưỡi, mà con bắt buộc phải đến trường lúc bảy giờ rưỡi.

Nhìn mẹ vội vã đi vào phòng tắm chải chuốt, bố liền chạy sang phòng con trước, nghĩ rằng chắc chắn con đã chuẩn bị xong từ lâu rồi. Nào ngờ, con cũng vẫn còn đang nằm trong chăn. Bố hỏi con sao vẫn chưa dậy, con nói sẽ dậy ngay đây, bố lại nói đã qua bảy giờ rưởi rồi, con liền "oà" lên một tiếng rồi ngồi bật dậy; vừa vội vã mặc quần áo, vừa trách sao mẹ không gọi con, rồi sao chính con lại bấm tắt đồng hồ báo thức.

Nhìn con vơ lấy một quả chuối, tóc tai còn chưa kịp buộc, đã vội vã đi cùng mẹ ra ngoài, bố cảm thấy có sự cần thiết phải nói chuyện với con về kế hoạch giấc ngủ của con.

Gần đây thường nghe con phàn nàn về việc thiếu ngủ, trách bài tập ở trường quá nhiều, có một đống kỳ thi, lại trách bản thân sao lúc nào cũng cần ngủ tám tiếng mới đủ, lại còn nói ngưỡng mộ những bạn học một ngày chỉ ngủ năm sáu tiếng.

Thực ra con không cần phải tự trách vì bản thân ngủ nhiều, bởi vì con đang trong thời kỳ tăng trưởng, trẻ em ở độ tuổi dậy thì vốn dĩ cần nhiều giấc ngủ hơn. "Hóc-môn tăng trưởng" phần lớn được tiết ra khi ngủ, cho nên nếu con ngủ không ngon, sẽ rất dễ ảnh hưởng đến sự phát triển.

Còn đối với những đứa trẻ lớn đã phát triển hoàn thiện thì không cần ngủ quá nhiều nữa. Gần đây bố nhìn thấy một bản thống kê, nói học sinh trung học phổ thông Mỹ thông thường chỉ ngủ sáu tiếng, nhớ lại anh trai con hồi học trung học phổ thông thậm chí một ngày còn ngủ chưa tới năm tiếng, bọn chúng vẫn phát triển rất tốt đấy thôi, có thể thấy khi con vượt qua "thời kỳ tăng trưởng nhanh chóng" này rồi, tự nhiên sẽ không còn ham ngủ như vậy nữa.

Từ đó có thể thấy, hiện nay con cứ đặt lưng xuống là không dậy nổi, chưa chắc đã là vì lười biếng, mà là do nhu cầu sinh lý. Cho nên bố đề nghị con hãy kiểm điểm lại xem, liệu có thể nhanh nhẹn hơn trong "lúc thức", để khiến bản thân có thể lên giường sớm hơn một chút, chứ không phải CẮT giảm thời gian ngủ của con.

Ai rồi cũng sẽ trì hoãn —

Một đời có sự trì hoãn của một đời, người Trung Quốc thường nói "Thiếu tráng bất nỗ lực, lão đại đồ thương bi", đó là sự trì hoãn của tuổi thiếu niên.

Tương tự như vậy, một tháng lại có sự trì hoãn của một tháng, chẳng phải cứ đến trước khi kết thúc học kỳ là con lại đặc biệt bận rộn đó sao? Đó là bởi vì hơn nửa học kỳ trước đó tương đối thả lỏng, dẫn đến việc bài tập bị chồng chất.

Nhìn rộng ra ở những điểm nhỏ hơn, thực ra một ngày cũng có sự trì hoãn của một ngày.

Lấy ví dụ nhé, ngày hôm qua vì con tham gia câu lạc bộ của trường, hơn sáu giờ mới về đến nhà, vừa ngồi lên sofa xem hoạt hình tivi, tiếp theo đó là đi ăn cơm, ăn cơm xong thấy con đi vào phòng, bố có việc muốn hỏi con, cứ ngỡ là con đang làm bài tập, ai dè lại phát hiện con nằm trên giường ngủ thiếp đi mất, sau khi tỉnh dậy, lại ngồi thẫn thờ ở đó, còn trách bản thân ham ngủ, cứ nổi cáu lên.

Được rồi! Hãy để chúng ta quay lại tính xem, lúc con mới về nhà xem tivi mất bao nhiêu thời gian? Ăn cơm xong chợp mắt mất bao nhiêu thời gian; mở cặp sách, vừa lười biếng lấy sách vở ra, vừa bật máy tính, rồi lại xem hộp thư mất bao nhiêu thời gian?

Nếu con cô đọng những khoảng thời gian này lại, lúc bước vào cửa trước tiên lấy những thứ trong cặp sách ra, xem có bao nhiêu bài tập, trong lòng có sẵn một kế hoạch, đồng thời xem "I-mê-l" của con. Sau đó vừa ăn cơm, vừa xem tivi, ăn cơm xong liền nhanh chóng lên mạng tra cứu tài liệu, bắt đầu viết báo cáo. Con lại sẽ trì hoãn đến hơn một giờ mới đi ngủ sao?

Cho nên những người luôn trì hoãn đến tận muộn mới lên giường thường không phải vì thời gian thực sự không đủ dùng, mà là do trước đó đã bị trì hoãn rồi.

Con người rất kỳ diệu, con sẽ phát hiện ra trước kỳ thi, đọc sách sẽ cực kỳ tập trung. Con cũng sẽ phát hiện ra, nếu một ngày có năm món bài tập, con làm món thứ nhất mất một tiếng rưỡi, món thứ hai mất một tiếng, món thứ ba mất năm mươi phút, món thứ tư mất bốn mươi phút, đợi đến lúc con làm món thứ năm, nhìn thời gian, đã rất muộn rồi, rất có thể chỉ mất hai mươi phút là đã hoàn thành xong.

Nhưng ngược lại, cũng bài tập đó, con làm ngược lại — làm món thứ năm trước, rồi làm món thứ tư, thứ ba, thì món thứ năm đó có lẽ sẽ ngốn của con mấy tiếng đồng hồ, món thứ nhất ngược lại chỉ mất ba mươi phút.

Đây cũng là vì tâm trạng thoải mái đã gây ra sự trì hoãn; sự trì hoãn đó con chưa chắc đã cảm nhận rõ rệt, chỉ khi con so sánh thật kỹ lưỡng thì mới phát hiện ra.

Nghĩ theo hướng này, nếu như ngay từ bắt đầu, con đối mặt với tâm trạng "lúc đó đã là mười hai giờ đêm", liệu có phải sẽ có thể đạt hiệu suất cực kỳ cao, tiết kiệm được không ít thời gian hay không?

Bố cũng từng dùng một học sinh trung học cơ sở ở Đài Loan để làm thí nghiệm.

Bài tập của em ấy còn bận rộn hơn cả con, ngủ mỗi ngày không bao giờ đủ, cho nên về nhà cũng thường nằm bẹp trên sofa là ngủ thiếp đi, sau khi bị gọi dậy, cũng thường phải ngẩn ngơ nửa ngày mới vào được guồng công việc.

Mẹ của em ấy tìm đến bố để trò chuyện, nói rằng con cái lúc nào cũng ngủ không đủ, nếu không cho chợp mắt một chút trước, hiệu quả đọc sách sẽ rất kém; nếu để cho đứa trẻ ngủ một lúc trước, lại sẽ vì bắt đầu quá muộn, mà bị trì hoãn đến rất muộn mới có thể lên giường.

Bố liền đề nghị cô ấy làm một bảng thống kê cho đứa trẻ: "Chị thử xem, đứa trẻ vừa vào cửa liền cho em ấy ngủ một giấc trước, sau đó dậy ăn cơm, rồi mới làm bài tập, sẽ dẫn đến việc mấy giờ lên giường? Ngược lại, chị không cho phép em ấy ngủ trước, bảo em ấy từ sớm đã bắt đầu làm bài tập, thì lại là mấy giờ lên giường?"

Con đoán kết quả là gì?

Kết quả là: nếu cô ấy để đứa trẻ ngủ trước chín mươi phút, đứa trẻ một giờ lên giường; nếu cô ấy không cho đứa trẻ ngủ trước, đứa trẻ mười hai giờ rưỡi lên giường.

Trước đó đã ngủ chín mươi phút, mà chỉ chậm hơn nửa tiếng để đi ngủ, bố xin phép hỏi con, một tiếng đồng hồ dôi ra đó đã chạy đi đâu rồi?

Tin rằng con chắc chắn đã đoán ra, là vì đã bị trì hoãn mất rồi.

Khi đứa trẻ đó phát hiện ra thời gian vẫn còn nhiều, liền thong thả làm. Chi bằng thà ngủ một giấc trước, "xuất phát" muộn, thời gian đã không còn sớm nữa, dưới áp lực tâm lý căng thẳng, ngược lại mới có thể tập trung chú ý.

Hơn nữa con có biết không?

Bởi vì đứa trẻ đó đã ngủ trước chín mươi phút, không những tổng thời gian ngủ nhiều hơn, mà hơn nữa vì tinh thần tốt, đầu óc minh mẫn, kết quả còn tiến bộ hơn rất nhiều so với việc không chợp mắt trước mà lên giường lúc mười hai giờ rưỡi.

Con à! Cùng với việc con lên lớp cao hơn, con sẽ càng ngày càng cảm thấy thời gian không đủ dùng, mà buộc phải giảm bớt giấc ngủ của mình, nếu con vẫn hy vọng được ngủ đủ giấc, e rằng cũng phải tự lập cho bản thân một kế hoạch giấc ngủ và công việc thôi.

Con phải dùng sự cấp bách của thời gian để ép bản thân có hiệu suất cao hơn, chứ không phải dùng sự trì hoãn theo vòng lặp ác tính để khiến bản thân tổn thất giấc ngủ và sức khỏe.

Chú thích:

Nếu hy vọng "giấc ngủ ngắn" có thể có hiệu quả của giấc ngủ "lớn", tốt nhất là có thể ngủ một mạch từ sáu mươi đến chín mươi phút.

Theo bản tin tổng hợp trên "Thế giới Nhật báo" Mỹ ngày 24 tháng 6 năm 2003, do giáo sư Sarah Mednick của Đại học Harvard dẫn đầu mấy nhà tâm lý học thử nghiệm phát hiện, năng lực học tập thị giác sau khi ngủ trưa từ một tiếng đến chín mươi phút cao hơn rất nhiều so với người không ngủ.

Trong bản báo cáo phân tích được đăng trên "Tạp chí Khoa học Thần kinh Tự nhiên" đó, cũng nêu ra lợi ích của giấc ngủ trưa chỉ có những người trải qua "giấc ngủ sóng chậm" và "giai đoạn chuyển động mắt nhanh" mới có thể tận hưởng được. Bởi vì hai loại giấc ngủ này có thể làm tinh thần sảng khoái tỉnh táo, và có lợi cho việc xử lý các kỹ năng cùng thông tin mới học được.

Báo cáo nghiên cứu thậm chí còn nói rằng "Xét từ góc độ cải thiện hành vi, giấc ngủ trưa có ích đối với việc học tập ấn tượng trực giác, giống như một giấc ngủ ngon suốt cả đêm vậy." Giấc ngủ trưa cũng làm tăng hiệu quả của giấc ngủ ban đêm. Thí nghiệm cho thấy, những người tham gia thí nghiệm có ngủ trưa vào ngày đầu tiên có trí nhớ sau hai mươi bốn giờ mạnh hơn năm mươi phần trăm so với người không ngủ trưa.

Ngoài ra, theo nghiên cứu của rất nhiều chuyên gia giấc ngủ có thể biết được, "giai đoạn chuyển động mắt nhanh" (tức là viết tắt là REM, khoảng thời gian mắt không ngừng chuyển động dưới mi mắt khi mơ.) có lợi ích cực kỳ tốt trong việc xóa tan sự căng thẳng và tăng cường hiệu quả học tập trước khi ngủ. Bị gọi dậy trong lúc REM, cũng dễ dàng hơn nhiều so với giai đoạn ngủ sâu trước khi REM.

Mà REM thông thường đều xuất hiện sau khi chìm vào giấc ngủ từ sáu mươi đến chín mươi phút, cho nên nếu có thể, giấc ngủ ngắn tốt nhất nên kéo dài tới chín mươi phút. Trẻ em đi học về nhà, giả sử vô cùng mệt mỏi, cho em ấy ngủ chín mươi phút, hiệu quả sẽ tốt hơn rất nhiều so với việc chỉ ngủ hai mươi phút.

Ngoài ra, nên tận dụng lợi ích tăng cường trí nhớ của giai đoạn REM, ví dụ như đọc sách một lát trước khi ngủ, hoặc học thuộc một đoạn văn bản, tiếp theo đó đi ngủ chín mươi phút, sau khi thức dậy lại hồi tưởng lại những gì đã đọc trước khi ngủ, hoặc ôn tập lại một lượt, thì có thể đạt được hiệu quả với một nửa công sức nhưng gấp đôi kết quả.