Chúng ta sống trên thế giới này, cần phải cố gắng quan sát thế giới này, thưởng thức vẻ đẹp của nó, thấu hiểu sự kỳ diệu của nó. Càng hiểu biết nhiều, cuộc sống càng phong phú.

Hiểu biết về tự nhiên, chính là bài học "càng sống càng học, học đến già" mà mỗi chúng ta đều phải thực hiện đấy!

Vạn linh đan trong sân nhà

Hôm nay bố ra đầu ngõ đón con tan học, cùng con đi bộ về nhà, với tay ngắt một chiếc lá từ lùm cây bên đường, vò nhẹ và bảo con ngửi thử. Con tránh ra trước, có vẻ như sợ có sâu.

"Thơm lắm đấy," bố nói.

Con ngửi kỹ một lúc, bấy giờ mới cười lên và bảo: "Thơm thật đấy ạ!" Lại hỏi: "Đây là lá cây gì thế ạ?"

"Là cây hoàng chương đấy," bố chỉ cho con xem: "Hạt của nó rụng xuống, mỗi năm đều tự mọc lên rất nhiều, bắt buộc phải thường xuyên dọn dẹp." Nói đoạn lại ngắt thêm mấy chiếc lá đưa cho con: "Con mang về tra thử xem, loài cây này cực kỳ có ích đấy."

Vừa bước vào cửa, bố đã đưa cho con một cuốn "Sổ tay cây cối Bắc Mỹ" (Field Guide to North AmericanTrees) do Hội Audubon (Audubon Society) xuất bản, con ngẩn người ra một lúc, hỏi bố sao lại có loại sách này.

"Bởi vì hồi bố mới đến Mỹ, phát hiện ra rất nhiều con đường đều được đặt tên bằng thực vật, cảm thấy thế nào cũng phải nhận biết cho bằng được những cái cây đó, thế nên từ sớm bố đã mua cuốn sách này rồi." Nói rồi, bố dạy con đặt chiếc chiếc lá hoàng chương đó lên bàn, đối chiếu với hình ảnh trong sách.

Ban đầu con có vẻ không hứng thú lắm, bảo bài tập bận rộn, không có thời gian, nhưng dưới sự kiên trì của bố, con vẫn tra cứu.

"Là Sassafras cơ ạ!" Con chỉ vào hình ảnh nói, lại lật giở đến phần giải thích bằng chữ, tiếp đó kêu lên: "Hóa ra vỏ cây và rễ cây hoàng chương có thể chiết xuất tinh dầu, làm nước hoa, xà phòng, còn có thể làm trà, hồi đầu những di dân châu Âu đã vận chuyển một lượng lớn sang châu Âu, cho rằng nó có thể làm vạn linh đan đấy!"

"Thấy chưa! Tuyệt quá đúng không!" bố nói: "Trong sân nhà chúng ta có ngần ấy vạn linh đan, sau này con mà nhìn thấy dưới đất nhú lên những cây non mới, sẽ không còn tưởng đó là cỏ dại nữa."

Chập tối, trời mưa bên ngoài, bố lại chống ô ra ngoài ngắt ba loại lá cây khác nhau mang về, mẹ cứ mắngía sao trời mưa mà còn chạy ra ngoài, mẹ nào có hay đây đúng là mùa hoa nở, trời mưa hoa và lá lại rũ xuống đặc biệt thấp, bố chỉ cần nhảy lên một cái là ngắt tới.

Bố đặt ba loại lá có hoa đó lên bàn, gọi con qua tra cứu, lại giúp con lật từ điển Anh-Việt, biết được tên tiếng Anh của chúng——

Loài mang những chùm tua rua dài là cây bạch dương ngọt (Sweet Birch).

Loài có hạt nhỏ tròn dẹt là cây du (Elm).

Loài nở những chùm hoa trắng ngát hương là cây hòe (Locust).

"Nhựa cây bạch dương có thể làm đường, còn có thể ủ thành bia bạch dương nữa cơ ạ?" Con nói: "Chúng ta có thể làm theo sách nói, rạch vỏ cây ra để thu thập si-rô." Lại kêu lên: "Bây giờ con đã biết vì sao sóc lại cắn lá cây du đầy đất rồi, hóa ra cành non của cây du vừa thơm vừa ngọt, còn có thể làm thuốc ho; lại còn cây hòe, di dân thời kỳ đầu dùng nó để xây nhà, người da đỏ thì lấy làm cung."

Còn bố thì bảo con hoa hòe có thể dùng để ngắm, ngửi hương thơm, lại còn có thể mang đi xào trứng; đèn đường ở thành phố Đại Liên, Trung Quốc, từng chuỗi từng chuỗi, được gọi là "đèn hoa hòe". Lại nói loại hạt dẹt của cây du đó, trông có vẻ giống như những đồng tiền đồng tròn vo, cho nên trong các tác phẩm văn học Trung Quốc mới có câu như "gió xuân mười vạn tung tiền du", ý là gió xuân thổi những hạt cây du bay ngợp trời ngợp đất giống như tiền vậy.

"Trên lối đi xe, ngoài ban lan nhà mình, chẳng phải tích tụ rất nhiều thứ màu xanh biếc đó sao? Con không nhìn kỹ thì không biết đâu, đó đều là tiền du đấy!" bố chỉ cho con xem.

Con à, bố biết học kỳ sắp kết thúc, có rất nhiều bài luận phải nộp, nhưng bây giờ đang là mùa hoa nở, cũng chính là thời điểm tốt nhất để nhận diện cây cối, cho nên bố mới kiên trì đòi con hôm nay phải tra cho bằng được.

Hơn nữa con sẽ phát hiện ra, trước kia khi con đi qua sân, chỉ là nhìn thấy rất nhiều cây cối, nhưng hiện tại lại có thể nhìn thấy rất nhiều cái cây mà con quen thuộc, con có thể gọi tên chúng, nói ra công dụng của chúng, thậm chí miêu tả được mùi hương của chúng, điều này giống như trước kia con chỉ nhìn thấy một đám người qua đường xa lạ, nhưng bây giờ lại có thể quen biết họ, biết tên tuổi, đặc điểm, sở trường của họ, những người xa lạ vốn dĩ không liên quan gì đến con đó, bỗng chốc đều trở thành bạn bè của con.

Con à, chúng ta sống trên thế giới này, liền phải cố gắng quan sát thế giới này, thưởng thức vẻ đẹp của nó, thấu hiểu sự kỳ diệu của nó; con càng hiểu biết nhiều bao nhiêu, cuộc sống càng phong phú bấy nhiêu. Con thậm chí còn sẽ phát hiện ra cảm giác khi nhìn thấy một cái cây vào trước ngày quen biết nó và sau ngày quen biết nó hoàn toàn khác nhau. Giống như người hàng xóm xa lạ lướt qua đời ta trong quá khứ, bắt đầu từ ngày con quen biết người ấy, là có thể chào hỏi lẫn nhau rồi. Thế này mới là học tập vui vẻ, cũng mới là kiến thức sống động chứ!

Nói nhỏ với con một bí mật nhé, cũng là mấy ngày trước thôi, bố xem cuốn "Cẩm nang thực vật đa năng kỳ diệu" mang từ Đài Loan sang, mới phát hiện ra cây dâm bụt (phù tug) được trồng trong sân nhà bố hồi nhỏ, ngoài việc có thể ngắm nhìn những bông hoa đỏ thắm đó, hút vị ngọt trong đài hoa ra, rễ thân lá của loài hoa đó còn có thể làm thuốc, chẳng những có thể tiêu viêm giải độc, nhuận tràng cầm máu, mà còn có thể chữa cao huyết áp, viêm khoang miệng, viêm đường niệu, viêm ruột và các bệnh phụ khoa nữa đấy!

Cho nên đợt tới về Đài Loan, hễ cứ đụng phải cây dâm bụt, bố nhất định phải chào hỏi cái bông hoa đó một tiếng, nói với "cô ấy" rằng:

"Thật xin lỗi nhé, quen biết cậu năm mươi năm, vẽ cậu bốn mươi năm, lại còn làm hàng xóm với cậu mấy chục năm trời, vậy mà đến tận hôm nay tớ mới biết cậu vĩ đại nhường này!"

Hiểu biết về tự nhiên, chính là bài học "càng sống càng học, học đến già" mà mỗi chúng ta đều phải thực hiện đấy!