Hãy chọn sách cho kỹ mà đọc, phải biết rằng đọc một cuốn sách dở cũng đồng nghĩa với việc lãng phí thời gian có thể dùng để đọc một cuốn sách hay.

Bạn phải biết rằng, khoảng cách giữa âm một và dương một không phải là một, mà là hai.

Giữa dương một và âm một

Nhiều năm trước, tôi từng xem một bộ phim tình cảm của Mỹ, không nhớ rõ tên phim, nhưng lại ấn tượng sâu sắc với Spencer Tracy, người thủ vai phóng viên trong phim.

Trong phim, Spencer đem lòng yêu một nữ giáo sư ngành báo chí, bèn đến dự thính lớp của cô. Trong kỳ thi, nữ giáo sư dặn trước trọng tâm tin tức cho sinh viên, rồi yêu cầu họ viết thành một bài báo.

Spencer làm xong chỉ trong chốc lát rồi nộp lên.

Nữ giáo sư mỉm cười, cho rằng Spencer nhất định đang đùa, nhưng khi cầm lấy xem lướt qua, cô liền sững sờ. Tiếp đó, cô đọc lớn bài báo ấy cho cả lớp nghe.

Chỉ vài câu là đã đọc xong, nhưng trong đoạn văn chưa đầy trăm chữ ấy, Spencer đã truyền tải tất cả các yếu tố tin tức một cách cực kỳ rõ ràng.

Khi xem phim tôi còn nhỏ, không hiểu, thầm nghĩ bài văn nào mà có thể khiến nữ giáo sư đó vừa nhìn đã phải nhìn bằng con mắt khác, đoạn văn ngắn ngủi trăm chữ làm sao thể hiện được công lực? Chắc chắn là sự phóng đại của phim ảnh.

Nhưng đến khi tôi làm phóng viên, ngày nào cũng viết bài, thì càng lúc càng cảm thấy muốn viết cho thật cô đọng là một môn học vấn lớn. Nhất là vì tôi làm phóng viên truyền hình, thời gian có hạn, cộng thêm quảng cáo, chủ biên giới hạn mỗi bản tin trong một khoảng thời gian rất ngắn; thường thì đi lấy tin về, bước vào văn phòng câu đầu tiên nghe được là: "Chỉ cho cậu ba mươi giây thôi đấy! Hôm nay đã kín chỗ rồi!"

Ôi trời! Tôi có thể mất cả buổi chiều để đi lấy một bản tin, về đến nơi lại chỉ được viết trong ba mươi giây, mà cái đó chẳng qua chỉ hơn một trăm chữ!

Đến lúc này mới là lúc thử tài thật sự!

Tôi nói những lời này, là bởi vì hôm nay muốn dạy cháu thế nào là "cô đọng".

Để tôi đưa cho cháu một đoạn thế này trước nhé—

"Có một cậu bé, bố qua đời năm cậu sáu tuổi, cậu bé này tên là Đại Mao, mẹ của cậu bé này chỉ sinh hạ một mình cậu, mẹ cậu trước giờ không đi bước nữa, gia đình cậu bé rất nghèo, nhưng cậu bé rất hiếu thắng, chăm chỉ đèn sách, thành tích từ nhỏ đến lớn đều rất tốt, luôn giành hạng nhất lớp, cậu bé sau đó nhận được học bổng nghiên cứu sinh của đại học Mỹ, ra nước ngoài, hơn nữa còn lấy được bằng tiến sĩ sinh hóa, lúc lấy được bằng tiến sĩ cậu bé đã là một thanh niên, khi ấy cậu hai mươi bảy tuổi."

Thoạt nhìn, bài văn này không tệ lắm, nhưng cháu thử suy nghĩ kỹ xem, có phải trong đó nói rất nhiều lời thừa thãi, hoàn toàn có thể cô đọng hơn nhiều không? Tỷ như cháu có thể viết thành:

"Sảy cha từ năm sáu tuổi, hai mẹ con Đại Mao nương tựa vào nhau, nghèo cho sạch rách cho thơm, chẳng những từ nhỏ luôn đứng đầu lớp, mà còn giành được học bổng của Mỹ, hai mươi bảy tuổi đã lấy bằng tiến sĩ sinh hóa."

Đặt trước sau so sánh xem! Bài văn trước một trăm năm mươi tám chữ, bài sau chỉ có năm mươi sáu chữ, tuy chênh lệch gần ba lần, nhưng nội dung chẳng phải không hề bớt chút nào sao?

Tại sao?

Bởi vì đã giản hóa—

Chỉ riêng mười một chữ "hai mẹ con Đại Mao nương tựa vào nhau" đã cho độc giả biết "đó là một cậu bé, cậu lớn lên trong một gia đình đơn thân, mẹ cậu chỉ có một mình cậu, mẹ cậu trước giờ không tái giá..."

Còn hai câu cuối cùng—

"Giành được học bổng của Mỹ, hai mươi bảy tuổi lấy được bằng tiến sĩ sinh hóa."

Chẳng phải đã đủ sức thay thế cho "cậu bé sau đó nhận được học bổng nghiên cứu sinh của đại học Mỹ, ra nước ngoài, hơn nữa còn lấy được bằng tiến sĩ sinh hóa, lúc lấy được bằng tiến sĩ cậu bé đã là một thanh niên, khi ấy cậu hai mươi bảy tuổi..." rồi sao?

Trong thời đại vạn biến trong chớp mắt này, sự giản luyện là vô cùng quan trọng. Viết văn phải giản luyện, nói chuyện phải giản luyện, làm việc lại càng phải giản luyện.

Nhớ có năm tôi đi du lịch ở một nước nọ, lúc rời đi ra sân bay, phát hiện có hai hàng người xếp dài dằng dặc.

Tôi theo chỉ dẫn trên biển hiệu xếp hàng một đường trước, chờ mãi mới đến quầy, hóa ra là để nộp thuế sân bay; tiếp đó lại vội vã chạy sang hàng dài khác, lại xếp gần hai mươi phút mới đến quầy, hóa ra là để nộp khoản đóng góp đặc biệt cho đô thị.

Lúc đó nghe thấy rất nhiều khách du lịch phàn nàn:

"Tại sao không nộp gộp vào một thể? Chẳng phải có thể tiết kiệm được rất nhiều thời gian và nhân lực sao?"

Tôi vẫn nhớ trước kia xuất cảnh ở Đài Loan, cũng phải xếp hàng nộp thuế sân bay trước, rồi đến lúc xuất quan thì giao biên phòng hóa đơn cho nhân viên sân bay, may mắn là sau khi nhiều người lên tiếng phản đối, không lâu trước cuối cùng cũng được giản hóa, cách thức rất đơn giản—

Mua vé máy bay là đã cộng kèm luôn thuế sân bay rồi.

Đơn giản biết bao! Chỉ một thay đổi nhỏ nhường ấy, mà không biết đã tiết kiệm cho hành khách bao nhiêu thời gian, tiết kiệm cho nhân viên sân bay bao nhiêu sức lao động.

Con ạ! Trên đời này những việc có thể giản hóa còn nhiều lắm, chỉ những ai biết gạn đục khơi trong mới có thể tạo ra tác phẩm hay; chỉ những công ty biết tinh giản nhân sự mới có năng lực cạnh tranh; chỉ những học sinh biết biến phức tạp thành đơn giản mới có thể có biểu hiện vượt trội.

Nhà giáo dục nổi tiếng Hạ Cải Tôn nói rất hay—

"Hãy chọn sách cho kỹ mà đọc, phải biết rằng đọc một cuốn sách dở cũng đồng nghĩa với việc lãng phí thời gian có thể dùng để đọc một cuốn sách hay."

Còn thầy muốn nói:

Hãy tận dụng thời gian cho tốt, con viết dư ra một chữ thừa, là mất đi một cơ hội làm cho nội dung bài văn thêm phong phú; con nói dài dòng thêm một câu, là đánh mất cơ hội thốt ra một câu có ý nghĩa; con lãng phí thêm một phút, là đánh mất cơ hội nắm bắt lấy một phút ấy.

Hơn nữa con phải biết rằng, sự khác biệt giữa âm một và dương một, không chỉ là một, mà là hai đấy!