Nhưng ta cũng muốn nói với con, trên thế giới này không phải cứ bỏ ra một phần công sức thì nhất định sẽ thu về một phần thành quả. Đôi khi, có thể hạt giống con dùng không tốt, thổ nhưỡng không phù hợp, lại gặp thêm thời tiết xấu, kết quả dù đã bỏ ra công sức lớn nhất, ngược lại vẫn không thu được kết quả tốt bằng những người có đầy đủ thiên thời địa lợi nhân hòa nhưng lại chẳng hề nỗ lực.

Dù chưa chắc một phần công sức đã đổi lại được một phần thành quả, nhưng người bỏ ra nhiều công sức luôn có thể thu được nhiều thành quả hơn; điều này cũng giống như việc ôm cây đợi thỏ tuy có thể bắt gặp một con thỏ tự đâm đầu vào cây, nhưng tuyệt đối không thể sánh bằng người thợ săn chủ động tấn công.

Trên thế giới này không phải cứ bỏ ra một phần công sức thì nhất định sẽ thu về một phần thành quả. Đôi khi, có thể hạt giống con dùng không tốt, thổ nhưỡng không phù hợp, lại gặp thêm thời tiết xấu, kết quả dù đã bỏ ra công sức lớn nhất, ngược lại vẫn không thu được kết quả tốt bằng những người có đầy đủ thiên thời địa lợi nhân hòa nhưng lại chẳng hề nổ lực.

Có thắng có thua mới là cuộc đời

Hôm nay con tan học về nhà, ta hỏi con "Ở trường có ổn không?" con không đáp lời, ta đã thấy có điều bất thường, quả nhiên bước vào phòng bếp, nhìn thấy con đang ôm lấy mẹ, đôi mắt đỏ hoe.

"Là cơ thể không khỏe à?" ta hỏi con.

Con không đáp, mẹ đã đáp thay: "Chỉ bị sổ mũi thôi."

Ta lại hỏi con: "Là có môn nào thi không tốt sao?"

Con gật đầu một cái, nước mắt bất chợt tuôn rơi như chuỗi hạt đứt đoạn: "Môn lịch sử thi không tốt, chỉ được tám mươi tư điểm."

"Người khác đều thi tốt cả sao?" ta hỏi.

Có rất nhiều người thi tốt hơn con." con bĩu môi: "Con chưa từng thi kém thế này bao giờ." Tiếp theo quay người một cái, chạy xồng xộc lên lầu.

Ta cũng đi theo lên lầu, thấy con bước vào phòng tắm, nói với ta bằng giọng hậm hực: "Đừng quản con, con khóc một lát là được."

Quả nhiên cách một lúc, con đã bình tâm trở lại, ngồi trước bàn học, cúi người lục cặp sách, lấy ra cuốn sách giáo khoa lịch sử dày cộm.

Ta biết cuốn sách giáo khoa đó, bởi vì mấy ngày trước con để lại trên bàn ở phòng khách, ta từng lật qua, bên trong ngoài việc giảng về lịch sử, còn đính kèm thêm rất nhiều danh tác thế giới liên quan. Nhớ lúc đó ta hỏi con có phải là sách đọc ngoài giờ không, nghe con nói là sách giáo khoa, còn khen cuốn sách đó biên soạn thật sinh động.

Ta ngồi trên giường của con, nhìn con lấy bài thi ra kiểm tra.

"Là làm sai à?" ta lại hỏi con.

"Là làm sai ạ." con nói: "Nhưng con thực sự không hiểu, tại sao bản thân lại hồ đồ như vậy, người khác đều không sai, đến cả nam sinh kém nhất cũng biết mấy "cường quốc quân sự", vậy mà con lại làm sai! Quên không viết nước Đức." Vừa nói con lại vừa khóc, vừa nức nở vừa nói: "Con không phải không học, con đã học mà!"

Con à! Nhìn con khóc, ta cũng rất đau lòng, nhất là khi con nói các bạn học khác hỏi điểm số của con, ta có thể tưởng tượng ra sự lúng túng của con lúc đó, bởi vì điểm số của con trước nay vẫn luôn là tốt nhất.

Nhưng ta cũng muốn nói với con, trên thế giới này không phải cứ bỏ ra một phần công sức thì nhất định sẽ thu về một phần thành quả. Đôi khi, có thể hạt giống con dùng không tốt, thổ nhưỡng không phù hợp, lại gặp thêm thời tiết xấu, kết quả dù đã bỏ ra công sức lớn nhất, ngược lại vẫn không thu được kết quả tốt bằng những người có đầy đủ thiên thời địa lợi nhân hòa nhưng lại chẳng hề nỗ lực.

Con cũng phải biết rằng, kiến thức chưa chắc toàn bộ đều có được từ sách vở, những nam sinh nghịch ngợm nhất đó, có lẽ suốt ngày đọc tiểu thuyết chiến tranh, người lớn trong nhà họ có lẽ từng tham gia Thế chiến thứ hai, ở nhà thường kể những chuyện xưa năm cũ; họ lại có lẽ thích đọc báo, xem kênh lịch sử và các chương trình đố vui trí tuệ, họ thoạt nhìn có vẻ không chăm chỉ đọc sách, nhưng lại nhờ bầu không khí xung quanh, mà học hỏi được trong vô thức. Con thậm chí có thể đoán rằng, những trò chơi điện tử chiến tranh mà họ chơi, đều có sự giúp đỡ.

Trung Quốc có câu tục ngữ — "Hữu ý trồng hoa hoa không nở, vô tình cắm liễu liễu thành xanh", cũng là đạo lý này. Chưa chắc cứ điều con dốc nhiều tâm huyết nhất thì nhất định sẽ thành công; ngược lại có lẽ cơ duyên do vô tình tạo nên, lại khiến con giành chiến thắng.

Nhưng liệu có phải vì thế mà con không cần phải vun trồng nữa không?

Sai rồi! Dù chưa chắc một phần công sức đã đổi lại được một phần thành quả, nhưng người bỏ ra nhiều công sức luôn có thể thu được nhiều thành quả hơn; điều này cũng giống như việc ôm cây đợi thỏ tuy có thể bắt gặp một con thỏ tự đâm đầu vào gốc cây, nhưng tuyệt đối không thể sánh bằng người thợ săn chủ động tấn công.

Lấy thêm một ví dụ đi! Ta từ nhỏ đã thích viết văn, thế nhưng thường thì gửi bài chẳng được mấy ngày, là nhận được những bức thư dày cộm, bên trong đựng đầy bản thảo bị trả về, chủ biên đến một câu an ủi cũng lười viết.

Có một dạo, ta bị trả bài đến mức thực sự đau lòng, không gửi bài nữa, thế nhưng lúc lật báo vẫn luôn tưởng tượng có bài viết của mình được đăng. Con nghĩ xem, điều này có thực tế không? Ta không gửi bài, sao có thể có bài viết được đăng? Gửi bài tuy có nỗi buồn vì bị trả về, nhưng không gửi bài thì đến cơ hội đau lòng cũng không còn nữa. Cho nên người "hữu ý trồng hoa hoa không nở", cách duy nhất chính là tiếp tục nỗ lực trồng thêm nhiều hoa nữa.

Nhớ bữa tối ngày hôm qua, bà ngoại nói "Nuôi con, bận mệt muốn chết, thật vất vả biết bao", ta đã nói thế nào nhỉ? Ta nói nuôi con quả thực vất vả, nhưng chính vì có cay đắng mới có ngọt bùi. Con lần này thi kém, lần sau thi tốt, cay đắng đã hóa thành ngọt bùi; con hôm kia ốm, hôm nay hạ sốt, lo lắng đã biến thành niềm vui. Ta lại nói "Cuộc đời nếu chỉ là một đường thẳng tắp, thì nhạt nhẽo biết bao? Nhất định phải có thăng có trầm, có bỏ ra, có thu hoạch, mới phong phú".

Vậy thì, bây giờ ta cũng muốn nói với con, cuộc đời chính là phải có thành công, có thất bại, mới thú vị. Con hôm nay thất bại rồi, đau khổ rút kinh nghiệm, kiểm điểm cải thiện, ngày mai lội ngược dòng chiến thắng, thật tuyệt vời làm sao! Hơn nữa nếu con có thể từ bài kiểm tra nhỏ hôm nay mà rút ra bài học, khiến cho bài kiểm tra lớn ngày mai không còn phạm sai lầm nữa, bài kiểm tra nhỏ này chẳng phải giống như việc tiêm vắc-xin, đau nhẹ một chút, nhưng lại có thể tránh được việc mắc bệnh nặng hay sao?

Cô con gái nhỏ yêu quý của ta, đừng vì người ta thi tốt, con thi kém mà đau lòng nữa nhé! Con thậm chí nên vì những nam sinh nghịch ngợm đó, vậy mà có thể mang về nhà bảng điểm chín mươi điểm, rồi đắc ý nói rằng cậu ta đã thắng con mà cảm thấy vui mừng mới đúng!

Có thắng có thua, mới là cuộc đời muôn màu muôn vẻ chứ!