SỨ GIẢ ĐẾN GẶP ACHILLES.

Sau thất bại trong ngày giao chiến cuối cùng, Agamemnon đề xuất người Hy Lạp nên từ bỏ cuộc vây hãm và trở về quê hương. Diomed phản đối điều này, và Nestor lên tiếng ủng hộ, ca ngợi sự sáng suốt và quyết đoán của chàng. Ông ra lệnh tăng cường lính canh và triệu tập hội đồng để bàn bạc các biện pháp cần thiết trong tình thế nguy cấp này. Agamemnon làm theo lời khuyên ấy, và Nestor tiếp tục thuyết phục ông cử sứ giả đến gặp Achilles nhằm thuyết phục chàng giảng hòa. Ulysses và Ajax được chọn làm sứ giả, đi cùng họ có lão Phœnix. Mỗi người đều có những lời lẽ vô cùng cảm động và khẩn thiết, nhưng Achilles vẫn cự tuyệt một cách lạnh lùng, dẫu vậy chàng vẫn giữ Phœnix lại trong lều của mình. Các sứ giả trở về trại tay trắng, và binh lính chìm vào giấc ngủ.

Khúc ca này, và khúc ca tiếp theo, diễn ra trong khoảng thời gian một đêm, là đêm thứ hai mươi bảy kể từ khi sử thi bắt đầu. Bối cảnh diễn ra trên bờ biển, nơi đóng quân của các chiến thuyền Hy Lạp.

Thế là thành Troy hân hoan canh gác suốt đêm dài;

Trong khi nỗi sợ, kẻ đồng hành nhợt nhạt của những cuộc đào tẩu nhục nhã,

Và sự kinh hoàng do thần linh giáng xuống phe Hy Lạp,

Ngự trị trên từng khuôn mặt, làm chùn bước mọi trái tim.

Như từ chốn ngục tù mây mù tuôn trào,

Một cơn bão kép từ hướng tây và hướng bắc

Thét gào trên biển, từ bờ đông lạnh giá của Thrace,

Chồng chất những ngọn sóng, và thét gọi biển Aegean gầm rú:

Biển sâu sôi sục dạt dào dâng lên tứ phía:

Bao xúc cảm đan xen đã thôi thúc đoàn quân đang thổn thức,

Đại vương Agamemnon đau đớn hơn hết thảy;

Nỗi sầu muộn khôn tả dâng trào trong lồng ngực vương giả;

Chính tay ngài mang truyền lệnh đến các sứ giả,

Triệu tập toàn bộ các vương hầu Hy Lạp về hội đồng,

Nhưng truyền lệnh bằng những lời thì thầm: họ vây quanh vị thủ lĩnh của mình,

Trong nỗi buồn u tịch và niềm tiếc thương uy nghiêm.

Vị quốc vương đứng dậy giữa vòng tròn tang tóc:

Dòng lệ mặn mà tuôn chảy trên gò má nhợt nhạt.

Tựa những mạch nước ngầm từ đỉnh đá cao,

Rỉ ra dòng nước êm đềm trong dòng suối thẫm màu.

Ngài bị đè nặng bởi nỗi đau vượt qua người thường;

Những lời nói nghẹn ngào tiếng thở dài, tuôn trào từ lồng ngực:

“Hỡi những người con của Hy Lạp! Hãy cùng chia sẻ gánh nặng với vị thủ lĩnh của các ngươi;

Những người đồng chiến hữu và các bậc vương hầu trong chiến tranh!

Chúng ta thật đáng trách khi oán trách vị thần Zeus thiên vị,

Và tin tưởng vô ích vào những lời tiên tri của thần linh.

Một chuyến trở về bình an đã từng được hứa hẹn cho những nhọc nhằn của chúng ta,

Được vinh danh bởi chiến thắng và làm giàu bởi chiến lợi phẩm:

Giờ đây chỉ có sự tháo chạy nhục nhã mới cứu được đại quân;

Của cải, nhân dân, và vinh quang của chúng ta đã mất sạch.

Đó là sắc lệnh của thần Zeus, đấng toàn năng làm chủ vạn vật!

Thần Zeus, kẻ mà chỉ cần gật đầu là cả đế quốc hưng vong,

Kẻ làm rung chuyển những trụ cột mỏng manh của lòng tin nhân thế,

Và đập nát những thành đài lẫn quân đoàn thành bụi tro.

Vậy hãy mau lên, vĩnh viễn rời bỏ vùng đất tử địa này,

Mau chóng tìm về những niềm vui mà quê hương xứ sở mang lại;

Hãy giương mọi cánh buồm, dùng mọi mái chèo,

Đừng mong mỏi sự sụp đổ của thành Troy được thần linh bảo hộ.”

Ngài dứt lời: sự im lặng bao trùm lấy đoàn quân Hy Lạp;

Lặng lẽ, bất động, họ đứng chết sững trong nỗi kinh hoàng tột độ;

Một cảnh tượng u sầu! Cho đến khi người con chiến trận của Tydeus

Hướng đôi mắt nhìn quốc vương và cất lời:

“Khi các vị vua khuyên chúng ta từ bỏ danh dự,

Trước hết hãy để kẻ từng nếm trải nhục nhã được lên tiếng.

Nếu ta phản đối ngươi, hỡi vương gia! Xin hãy kìm nén cơn thịnh nộ,

Luật lệ của hội đồng cho phép lưỡi ta được cất lên dũng mãnh.

Chính ngươi là người đầu tiên, và là kẻ duy nhất trên chiến trường,

Đã dám lăng mạ lòng dũng cảm và bôi nhọ sức mạnh của ta:

Sự quở trách cay nghiệt ấy lại chẳng xuất phát từ một người bạn,

Người Hy Lạp đã chứng kiến, toàn quân ta đều nghe thấy.

Hỡi vị thủ lĩnh! Các vị thần, nguồn cội vinh quang của chúng ta,

Đã tạo ra ngươi chỉ một nửa làm vua:

Họ ban cho ngươi quyền trượng và quyền uy rộng lớn;

Họ trao cho ngươi quyền thống trị trên biển lẫn đất liền;

Thứ quyền lực cao quý nhất có thể chi phối cả thế giới

Là một tâm hồn can đảm và cao thượng—thì họ lại không ban cho ngươi.

Đó có phải là tiếng nói của một vị tổng tư lệnh, kẻ muốn gieo rắc

Nỗi sợ hãi như của chính mình vào lồng ngực mọi chiến binh Hy Lạp không?

Hắn đứng đó, dựa dẫm vào sự hèn kém của chúng ta;

Và nếu chúng ta tháo chạy, đó chính là điều quốc vương sai khiến.

Hãy cút đi, hỡi kẻ nhục nhã! Khỏi chiến trường rợp giáo gươm này;

Ngươi có sẵn những chiến thuyền, nằm sát ngay bờ biển;

Dân Hy Lạp sẽ dành sự quan tâm cao quý để

Chiến đấu, giành chiến thắng, và quét sạch thành Troy.

Hy Lạp sẽ ở lại nơi này; hoặc nếu toàn thể Hy Lạp rút lui,

Chính ta sẽ ở lại, cho đến khi thành Troy hoặc ta ngã xuống;

Chính ta, và Sthenelus, sẽ chiến đấu vì vinh quang;

Thần linh bảo chúng ta chiến đấu, và chúng ta đã đến đây cùng thần linh.”

Chàng dứt lời; người Hy Lạp vang lên những tiếng hoan hô lớn,

Lời này tiếp lời kia vang vọng ca ngợi người con của Tydeus.

Lúc bấy giờ, hiền triết Nestor mới đứng thẳng dáng vẻ kính cẩn của mình;

Ông cất lời: toàn quân lắng nghe trong sự tĩnh lặng:[200]

“Ôi người thực sự vĩ đại! Kẻ mà các vị thần đã ban cho cả

Sức mạnh thể chất lẫn trí tuệ uyên bác nhường này:

Ngươi xuất chúng cả trong chỉ huy lẫn dũng khí,

Luôn là kẻ đi đầu thực hiện những điều ngươi khuyên răn thật khôn ngoan.

Những lời khuyên đắc lực mà sự khôn ngoan của ngươi đưa ra,

Được toàn thể Hy Lạp đồng lòng ca ngợi và tán thành.

Ngươi có thể quở trách các vị vua; một tuổi trẻ táo bạo nhưng thận trọng;

Và quở trách cả các vị vua bằng lời khen ngợi, bởi vì đó là sự thật.

Thế mà những năm tháng trôi qua kể từ ngày ngươi chào đời

Có lẽ khó lòng gọi ngươi là người con út của Nestor được.

Vậy xin cho phép ta bổ sung những điều còn thiếu sót,

Một ý nghĩ hãy còn bỏ ngỏ trong tâm hồn hào hiệp ấy;

Tuổi tác buộc ta phải lên tiếng! Và lời khuyên ta mang đến đây

Sẽ chẳng khiến dân chúng chán ghét, hay làm vua phật ý:

‘Nguyền rủa thay kẻ bất chấp luật pháp và lẽ phải,

Bất xứng với tài sản, bất xứng với ánh sáng mặt trời,

Không thích hợp cai trị công cộng lẫn chăm lo việc tư,

Tên khốn kiếp ấy, con quái vật ấy, kẻ lấy chiến tranh làm niềm vui,

Kẻ có dục vọng là sự giết chóc, và niềm vui khủng khiếp của hắn

Là xé nát quê hương và tiêu diệt đồng loại của mình!’

Đêm nay, hãy để đại quân nghỉ ngơi và bồi bổ sức lực;

Hãy để lính canh túc trực giữa chiến hào và bức tường thành:

Đó hãy là nhiệm vụ của những kẻ trẻ tuổi và dũng cảm;

Còn ngươi, hỡi quốc vương, hãy triệu tập các bô lão đến hội nghị;

Uy quyền của ngươi rất lớn và gánh nặng của ngươi vô cùng quan trọng;

Những mệnh lệnh cao cả của ngươi phải thổi bùng tinh thần cho mọi cuộc chiến của chúng ta.

Hãy thết đãi những vị khách quý bằng loại rượu vang xứ Thrace,

Bởi những lời khuyên sáng suốt xuất phát từ những bữa tiệc ôn hòa.

Những lời khuyên khôn ngoan, trọng đại sẽ giúp ích cho một quốc gia lâm vào cảnh khốn cùng,

Và cho một vị quân vương biết lựa chọn điều tốt nhất.

Hãy nhìn xem ngọn lửa bùng lên từ những lều trại của kẻ thù dữ dội nhường nào,

Ngọn lửa của thành Troy đã tiến sát hạm đội của chúng ta ra sao!

Ai có thể điềm nhiên chứng kiến ánh sáng kinh hoàng ấy?

Ánh mắt nào nhìn thấy chúng mà có thể khép lại đêm nay?

Khoảng thời gian kinh hoàng này sẽ quyết định tất cả;

Ngày mai, thành Troy sẽ chìm trong biển lửa, hoặc Hy Lạp sẽ lụi tàn.”

Vị hiền triết tóc bạc vừa dứt lời; những người khác liền tuân lệnh;

Đội canh nhanh chóng hướng thẳng lối qua các cổng thành.

Người con trai của ông là kẻ đầu tiên vượt qua gò đất cao,

Dũng tướng Thrasymed hào hiệp, nổi danh nơi chiến trận:

Kế bên chàng, Ascalaphus, Iälmen đứng đó,

Cặp song sinh của vị thần chiến tranh:

Deipyrus, Aphareus, Merion cùng nhập cuộc,

Và Lycomed thuộc dòng dõi cao quý của Creon.

Có bảy người chỉ huy các đội canh gác ban đêm,

Và mỗi vị thủ lĩnh dũng mãnh điều khiển một trăm ngọn giáo.

Họ thắp lên những đống lửa, dùng bữa qua loa,

Một số người canh giữ chiến hào, những người khác trấn giữ tường thành.

Vị vua của muôn người, với tâm trí hướng về việc nước,

Đã triệu tập các vương hầu vào chiếc lều rộng lớn của mình,

Mỗi người lấy một phần trong bữa tiệc hoàng gia,

Nhưng dừng tay khi cơn đói khát đã nguôi ngoai.

Rồi Nestor lên tiếng, người đã lâu năm nổi danh thông thái,

Chậm rãi đứng dậy, ông cất lời trước hội đồng.

“Quân vương của các dân tộc! Người nắm giữ uy quyền tối thượng

Mà các hội đồng tụ họp và các chúa đất trên trần gian phải tuân lệnh,

Luật lệ và quyền trượng đã được trao vào tay ngươi

Và hàng triệu người phó thác vào sự bảo bọc của ngươi cùng thần linh.

Hỡi quốc vương! Xin hãy lắng nghe những lời khuyên của tuổi già ta;

Mối bận tâm của ta bắt đầu từ ngươi, và phải kết thúc ở ngươi.

Hỡi vương gia! Ngươi vừa cần phải cất lời vừa cần phải lắng nghe,

Đưa ra phán quyết bằng sự minh triết, và lắng nghe với sự tôn trọng,

Để đảm bảo không có đề xuất hữu ích nào bị khước từ,

Và chuẩn y điều tốt nhất vì lợi ích chung.

Và dẫu cho một kẻ thấp kém hơn đưa ra lời khuyên, cũng chớ hờn giũn,

Mà hãy làm theo, và biến sự khôn ngoan đó thành của chính mình.

Vậy hãy lắng nghe một ý kiến không phải lúc này mới vội vàng nghĩ ra,

Mà là phán quyết hiện tại cũng như trong quá khứ của ta.

Khi ngươi tước đoạt người thiếu nữ khỏi lều của người con trai xứ Peleus,

Ta là kẻ đầu tiên phản đối, và với lòng trung kiên, ta đã dám can ngăn;

Nhưng vì bồng bột trong tâm can, khi cơn giận dữ bốc bồng bột,

Ngươi đã xử ép người đàn ông được cả loài người lẫn thần linh ngưỡng mộ:

Giờ đây hãy tìm cách chấm dứt cơn giận dữ chết người của chàng,

Dùng những lời cầu nguyện để lay động, hoặc dùng những món quà để thu phục.”

Vị quốc vương đáp lời ông: “Ngươi đã vạch trần những sai lầm của một vị vua

Một cách hoàn toàn đúng đắn, và ta lý trí thừa nhận điều đó.

Con người hạnh phúc ấy, kẻ luôn được thần Zeus tôn vinh nhất,

Cò giá trị hơn cả vạn quân đoàn và tựa như một đại quân hùng mạnh.

Được ban phước trong tình yêu, vị anh hùng kỳ diệu này đứng vững;

Thần linh chiến đấu trong cuộc chiến của chàng, và hạ nhục toàn bộ binh đoàn của chúng ta.

Lòng ta rất đỗi thiết tha, dẫu từng lầm lỗi vì cơn giận cuồng cuồng,

Muốn xoa dịu vị thủ lĩnh đầy phẫn nộ và các vị thần đang tức giận.

Nếu những món quà vô lượng có thể khuất phục được tâm hồn vĩ đại ấy,[201]

Hỡi tất cả người Hy Lạp, hãy lắng nghe và làm chứng cho điều ta thề nguyện.

Mười nén vàng ròng nặng trịch,

Và hai mươi chiếc bình có hoa văn chói lọi:

Bảy chiếc vạc thiêng, với bộ khung tinh xảo không tì vết

Vẫn chưa từng qua sử dụng, chưa từng bén lửa;

Mười hai con chiến mã không ai bì kịp về tốc độ lẫn sức mạnh,

Và luôn giành chiến thắng trên đường đua bụi mù;

Sẽ thật giàu có biết bao kẻ sở hữu kho báu dư dã vượt qua

Cả những giải thưởng đổi lấy bằng tốc độ bay của chúng;

Bảy người nữ nô xinh đẹp dòng dõi Lesbos,

Tinh thông mọi nghệ thuật, sở hữu vẻ đẹp vô song tựa thần linh,

Chính tay ta đã chọn họ vì nhan sắc vượt trội hơn người,

Khi đảo Lesbos thất thủ dưới ngọn giáo chinh phạt của người anh hùng ấy.

Tất cả những thứ này, để mua chuộc tình bằng hữu của chàng, sẽ được trao đi,

Và đi kèm với chúng là người thiếu nữ bấy lâu tranh chấp;

Cùng với trọn vẹn nhan sắc ấy, ta xin trao trả Briseïs,

Và long trọng thề rằng những đường nét ấy chưa từng thuộc về ta;

Nàng ở lại trong sự tinh tuyết, nàng ra đi không chút tổn hại,

Thanh sạch khỏi vòng tay ta, và vô can trước những ân ái của ta.[202]

Tất cả những thứ này sẽ thuộc về chàng ngay lập tức; và nếu các vị thần

Ban cho binh gươm chúng ta những ngọn tháp kiêu hãnh đầy thù hận của thành Ilion,

Khi ấy chàng hãy chất đầy (lúc Hy Lạp chia chác chiến lợi phẩm)

Vàng và đồng thau vào hai mạn chiến thuyền của mình:

Thêm vào đó, trọn vẹn hai mươi thiếu nữ dòng dõi thành Troy

Sẽ dâng hiến tình yêu mặn nồng để tô điểm cho những cái ôm ấm áp của chàng,

Tùy ý chàng lựa chọn; những người không chịu thua kém bất kỳ ai,

Hoặc chỉ chịu khuất phục trước vẻ đẹp tựa thiên thần của Helen mà thôi.

Hãy lắng nghe ta thêm nữa: khi chiến tranh của chúng ta kết thúc,

Nếu chúng ta đặt chân an toàn xuống bờ đất màu mỡ của xứ Argos,

Ở đó chàng sẽ sống như con trai ta, chia sẻ vinh quang với ta,

Và cùng chính Orestes gánh vác trách nhiệm của ta.

Hơn thế nữa—ba người con gái đang được nuôi dưỡng trong cung điện của ta,

Và mỗi người đều vô cùng xứng đáng với chiếc giường vương giả;

Laodice xinh đẹp và Iphigenia,

Cùng nàng Chrysothemis rực rỡ với mái tóc vàng óng ả;

Chàng hãy cưới người mà mắt chàng ưng ý nhất,

Ta không đòi hỏi sính lễ, không cần phần thưởng cho tình yêu:

Chính tay ta sẽ trao của hồi môn; một kho báu khổng lồ

Chưa từng có người cha nào trao cho con mình trước đây.

Bảy thành phố rộng lớn sẽ thừa nhận uy quyền của chàng,

Enope và Pheræ sẽ tuân lệnh chàng,

Cardamyle với những ngọn tháp nguy nga kiêu hãnh,

Và Pedasus linh thiêng nổi tiếng vì những vườn nho;

Æpea xinh đẹp, những đồng cỏ mà Hira mang lại,

Và Antheia trù phú với những cánh đồng rợp hoa thơm:[204]

Toàn bộ trải dài đến đồng bằng cát trắng của xứ Pylos,

Dọc theo bờ viền xanh tươi của đại dương.

Ở đó những con bò cái thong thả gặm cỏ, những con bò đực cày bừa nhọc nhằn;

Con người nơi đó quả cảm và đất đai vô cùng màu mỡ;

Chàng sẽ cai trị ở đó, được tôn vinh bằng quyền lực và công lý,

Và thống trị những vương quốc triều cống xung quanh.

Tất cả những điều này ta trao đi, để kìm nén sự trả thù của chàng,

Và chắc chắn tất cả những điều này có thể lay động tâm hồn vĩ đại ấy.

Pluto, vị thần gớm ghiếc, kẻ chẳng bao giờ dung tha,

Kẻ không biết đến lòng thương xót và chẳng màng nghe lời cầu nguyện,

Sống trong cảnh tối tăm và đáng sợ chốn âm ti sâu thẳm,

Và người trần thế căm ghét ngài như vị thần tồi tệ nhất.

Dẫu ngài có vĩ đại đến đâu, ngài vẫn phải tuân lệnh ta,

Bởi tuổi tác của ta nhiều hơn ngài, và quyền uy của ta cũng lớn hơn.”

PLUTO

Vị quốc vương nói vậy. Hiền triết Nestor liền tiếp lời:

“Hỡi Đại vương Agamemnon! Vị vua vinh quang của muôn người!

Những lời đề nghị của ngươi thật xứng đáng để một vị hoàng tử chấp nhận,

Và phù hợp để một vị vua hào hiệp đưa ra.

Hãy cử ngay những đại sứ được chọn lựa trong giờ phút này

Thẳng tiến đến lều của người con trai xứ Peleus (chính ta sẽ là người điểm tên họ).

Hãy để Phœnix dẫn đầu, người được kính trọng bởi mái tóc điểm sương,

Tiếp đến là đại tướng Ajax vĩ đại, và hiền triết Ithacus.

Và để tôn nghiêm thêm lời nhắn nhủ mà ngươi gửi gắm,

Hãy để Hodius và Eurybates cùng đi theo.

Giờ hãy cầu xin thần Zeus ban cho những gì Hy Lạp khẩn khoản;

Hãy cầu nguyện trong sự tĩnh lặng sâu thẳm,[205] và với đôi bàn tay tinh tuyết nhất.”[206]

SỨ GIẢ ĐẾN GẶP ACHILLES

Ông dứt lời; và tất cả đều đồng thuận. Các sứ giả mang theo

Nước tinh khiết từ con suối không bao giờ cạn.

Những thanh niên rót đầy rượu vào những chiếc cốc thiêng,

Và những giọt rượu lễ lớn tưới đẫm những bãi cát xung quanh.

Nghi lễ hoàn tất, các vị thủ lĩnh làm dịu cơn khát,

Rồi từ lều hoàng gia, họ bắt đầu cất bước lên đường;

Hiền triết Nestor ân cần đưa mắt nhìn từng người,

Ngăn cấm những lời xúc phạm, hướng dẫn họ cách ứng xử;

Ông căn dặn họ rất nhiều điều, đặc biệt là Ulysses,

Phải xoa dịu vị thủ lĩnh và cứu lấy đại quân.

Họ hành quân xuyên qua màn đêm tĩnh lặng, nghe tiếng gầm rú

Của những con sóng thì thầm trên bờ biển rộn vang.

Dâng lời khẩn cầu lên thần Neptune, cai quản biển cả thâm trầm,

Kẻ có vòng tay bằng nước ôm trọn quả địa cầu vĩ đại,

Mong cho sứ mệnh của họ được ban phước lành,

Và làm nguôi ngoai cơn thịnh nộ của người con trai kiêu hãnh nhà Æacus.

Và giờ đây, họ đã đến nơi, nơi vịnh cát trắng

Trải những chiếc lều và chiến thuyền của người Myrmidon;

Thư thái giải trí, họ tìm thấy người đàn ông tựa thần linh,

Đang đắm chìm trong âm điệu hòa quyện của chiếc đàn hạc trang nghiêm.

(Chiếc đàn hạc tinh xảo ấy lấy từ Thebae thất thủ;

Khung đàn đắt giá làm bằng bạc đánh bóng.)

Chàng dùng tiếng đàn để vỗ về tâm hồn đang sục sôi giận dữ, và cất giọng ngâm nga

Những chiến công bất tử của các anh hùng và các vị vua.

Chỉ có Patroclus trong đoàn tùy tùng vương giả,

Ngồi trong lều, chăm chú lắng nghe khúc ca cao vung:

Chàng ngồi ở phía đối diện, dài cổ lắng nghe,

Lặng lẽ đợi chờ cho đến khi khúc ca ngưng bặt.

Đoàn sứ giả Hy Lạp tiến vào trong sự vô hình

Tới túp lều cao lớn của chàng; đi đầu là Ulysses vĩ đại.

Giật mình khi thoáng thấy các vị thủ lĩnh,

Achilles bật dậy khỏi ghế, đặt chiếc đàn hạc sang một bên.

Cũng với vẻ ngạc nhiên tương tự, người con trai của Menoetius đứng dậy:

Người con xứ Peleus nắm lấy tay họ và cất lời:

“Chào mừng các vị vương gia! Bất luận điều gì đưa các vị đến đây,

Dù là sự ép buộc ngặt nghèo hay nỗi sợ hãi cấp bách;

Vẫn rất chào đón, dẫu là người Hy Lạp! Bởi các vị đến đây không phải với tư cách kẻ thù;

Đối với ta, các vị còn thân quý hơn tất cả những ai mang cái tên ấy.”

Nói rồi, chàng dẫn các vị thủ lĩnh bước vào dưới mái lều của mình,

Và mời họ ngồi lên những chiếc ghế được trải thảm tía.

Rồi chàng cất lời—"Hỡi Patroclus, hãy rót đầy một chiếc bình lớn hơn,

Pha loại rượu nguyên chất hơn, và mở rộng cõi lòng của mọi người.

Trong số tất cả các chiến binh mà đoàn quân ngoài kia có thể phái đến,

Người bạn của ngươi tôn trọng những vị khách này nhất, và những vị khách này cũng tôn trọng ngươi.”

Chàng dứt lời: Patroclus chất lên đống lửa đang bập bùng

Ba dải thịt sườn nguyên vẹn vào một chiếc vạc bằng đồng:

Chiếc vạc bằng đồng được Automedon nâng đỡ,

Chứa bên trong thịt lợn, cừu và dê.

Achilles chủ trì bữa tiệc linh đình,

Cắt nhỏ từng phần và khéo léo chia đều.

Trong khi đó Patroclus đổ mồ hôi đun lửa bùng lên;

Túp lều bừng sáng bởi ngọn lửa ngày một dâng cao:

Rồi, khi những ngọn lửa leo lắt cuối cùng dịu xuống,

Chàng rải rộng một lớp than hồng rực rỡ,

Lật giở những khúc thịt đang bốc khói trên đám than

Và rắc muối linh thiêng từ những chiếc vạc được nâng lên;

Họ chất đầy bánh mì vào những chiếc giỏ lấp lánh,

Được người con của Menoetius bày biện quanh bàn ăn;

Chính chàng ngồi đối diện hoàn toàn với Ulysses,

Chia từng phần thịt và chuẩn bị mọi nghi thức.

Phần mỡ đầu tiên dâng cúng các vị thần bất tử,

Được Patroclus ném vào giữa ngọn lửa tham lam;

Rồi mỗi người, đắm chìm trong bữa tiệc giao hòa,

Đã kiềm chế cơn khát và cơn đói một cách điều độ.

Xong xuôi, Ajax ra hiệu cho Phœnix:

Không lọt khỏi tầm mắt; Ulysses rót đầy rượu vang

Vào chiếc bát sủi bọt và ngay lập tức cất lời,

Hướng lời phát biểu của mình tới con người tựa thần linh.

“Chúc sức khỏe Achilles! Thật hạnh phúc cho những vị khách của chàng!

Họ không được tôn kính hơn những người mà con trai của Atreus thết đãi:

Dẫu sự trù phú hào phóng tràn ngập những chiếc bàn ăn chất đầy của chàng,

Thứ mà lều hoàng gia của Agamemnon có thể mang lại;

Nhưng những bận tâm lớn lao hơn đang đè nặng lên tâm hồn chúng ta,

Chẳng thể nguôi ngoai bởi những bữa tiệc hay những vò rượu tràn đầy.

Những cảnh tượng tàn sát nào đang hiện ra trên những cánh đồng ngoài kia!

Chúng ta thương tiếc cho những kẻ đã khuất, và lo sợ cho những người còn sống;

Hy Lạp đang đứng bên bờ vực của định mệnh đầy ngờ vực

Và chẳng nhận thấy sự cứu trợ nào ngoài đôi bàn tay cứu rỗi của chàng:

Thành Troy và đồng minh của chúng đang réo gọi sự trả thù cận kề;

Những chiếc lều đầy đe dọa của chúng đã che khuất bức tường thành của chúng ta:

Hãy nghe cách chúng hô vang tuyên bố chiến thắng,

Và chĩa ngọn lửa thù hận vào từng chiến thuyền!

Vì chúng mà cha đẻ của các vị thần đã lên tiếng,

Điềm báo là của chúng và sấm sét cũng thuộc về chúng.

Hãy nhìn kìa, tràn ngập thần Zeus, Hector báo thù đang trỗi dậy!

Hãy nhìn kìa! Vị thủ lĩnh hung hãn thách thức cả trời lẫn đất;

Cơn cuồng nộ nào trong lồng ngực chàng, tia chớp nào trong đôi mắt ấy!

Chàng chỉ chờ đợi ánh bình minh, để dìm trong biển lửa

Những chiến thuyền, những người Hy Lạp, và toàn bộ tên tuổi Hy Lạp.

Hỡi các vị thần! Nỗi đau của quê hương làm tôi phân tâm biết bao,

Kẻo Định mệnh hoàn thành mọi cơn cuồng nộ mà hắn vạch ra!

Và hỡi các vị thần, chúng ta có phải đặt cái đầu không vinh quang của mình

Vào lớp bụi đất thành Troy, và đây chính là ngày định mệnh sao?

Hãy trở về, Achilles: ôi hãy trở về, dẫu có muộn màng,

Để cứu lấy những người Hy Lạp của chàng, và chặn đứng dòng chảy của Định mệnh;

Nếu trong trái tim ấy còn chứa đựng nỗi đau hay lòng dũng cảm,

Hãy đứng lên để cứu chuộc; à, hãy đứng lên để giành chiến thắng!

Ngày đó có thể đến, khi toàn bộ các chiến binh của chúng ta đã ngã xuống,

Trái tim ấy sẽ tan chảy, lòng dũng cảm ấy sẽ trỗi dậy trong vô vọng:

Hãy quan tâm kịp thời, hỡi vương gia dũng cảm tựa thần linh!

Những lời khuyên đắc lực mà cha chàng đã ban tặng.

Khi Peleus trong đôi tay già nua ôm lấy

Người con trai sắp rời xa, những lời này là trăn trối cuối cùng:

‘Con ta! Mong rằng Hera và Athena sẽ phù hộ

Cho vũ khí của con bằng sức mạnh, vinh quang và thành công!

Hãy phó thác điều đó cho Thần linh: nhưng con, hãy dồn tâm sức

Để xoa dịu những đam mê và chế ngự cơn giận dữ của con:

Hãy để vinh quang của con nảy nở từ những cung cách ôn hòa hơn,

Và tránh xa sự tranh chấp, nguồn cơn chắc chắn của bi kịch;

Để cả người trẻ lẫn người già cùng hòa chung lời ca ngợi con,

Hãy để những đức tính nhân văn thuộc về con—’

Lời khuyên mà cha chàng từng ban nay bị coi thường ấy;

À! Hãy kìm nén cơn giận dữ; và trở nên thực sự dũng cảm.

Nếu chàng chịu nhượng bộ trước những lời cầu xin của Đại vương Atrides,

Những món quà xứng tầm với chàng đang được đôi tay hoàng gia chuẩn bị;

Nếu không—nhưng hãy lắng nghe ta, trong lúc ta điểm lại

Những món quà được dâng hiến, một kho báu vô tận.

Mười nén vàng ròng nặng trịch,

Và hai mươi chiếc bình có hoa văn chói lọi;

Bảy chiếc vạc thiêng, với bộ khung tinh xảo không tì vết

Vẫn chưa từng qua sử dụng, chưa từng bén lửa;

Mười hai con chiến mã không ai bì kịp về tốc độ lẫn sức mạnh,

Và luôn giành chiến thắng trên đường đua bụi mù;

(Sẽ thật giàu có biết bao kẻ sở hữu kho báu dư dã vượt qua

Cả những giải thưởng đổi lấy bằng tốc độ bay của chúng;)

Bảy người nữ nô xinh đẹp dòng dõi Lesbos,

Tinh thông mọi nghệ thuật, sở hữu vẻ đẹp vô song tựa thần linh,

Chính tay ngài đã chọn họ vì nhan sắc vượt trội hơn người,

Khi đảo Lesbos thất thủ dưới ngọn giáo chinh phục của chàng.

Tất cả những thứ này, để mua chuộc tình bằng hữu của chàng, sẽ được trao đi,

Và đi kèm với chúng là người thiếu nữ bấy lâu tranh chấp;

Cùng với trọn vẹn nhan sắc ấy, ngài sẽ trao trả Briseïs,

Và long trọng thề rằng những đường nét ấy chỉ thuộc về một mình chàng;

Nàng ở lại trong sự tinh tuyết, nàng ra đi không chút tổn hại,

Thanh sạch khỏi vòng tay ngài, và vô can trước những ân ái của ngài.

Tất cả những thứ này sẽ thuộc về chàng ngay lập tức; và nếu các vị thần

Ban cho binh gươm chúng ta những ngọn tháp kiêu hãnh đầy thù hận của thành Ilion,

Khi ấy chàng hãy chất đầy (lúc Hy Lạp chia chác chiến lợi phẩm)

Vàng và đồng thau vào hai mạn chiến thuyền của mình.

Thêm vào đó, trọn vẹn hai mươi thiếu nữ dòng dõi thành Troy

Sẽ dâng hiến tình yêu mặn nồng để tô điểm cho những cái ôm ấm áp của chàng;

Tùy ý chàng lựa chọn; những người không chịu thua kém bất kỳ ai,

Hoặc chỉ chịu khuất phục trước vẻ đẹp tựa thiên thần của Helen mà thôi.

Hãy lắng nghe ta thêm nữa: khi chiến tranh của chúng ta kết thúc,

Nếu chúng ta đặt chân an toàn xuống bờ đất màu mỡ của xứ Argos,

Ở đó chàng sẽ sống như con trai ngài, chia sẻ vinh quang với ngài,

Và cùng chính Orestes gánh vác trách nhiệm của ngài.

Hơn thế nữa—ba người con gái đang được nuôi dưỡng trong cung điện của ngài,

Và mỗi người đều vô cùng xứng đáng với chiếc giường vương giả:

Laodice xinh đẹp và Iphigenia,

Cùng nàng Chrysothemis rực rỡ với mái tóc vàng óng ả:

Chàng hãy cưới người mà mắt chàng ưng ý nhất;

Ngài không đòi hỏi sính lễ, không cần phần thưởng cho tình yêu:

Chính tay ngài sẽ trao của hồi môn; một kho báu khổng lồ

Chưa từng có người cha nào trao cho con mình trước đây.

Bảy thành phố rộng lớn sẽ thừa nhận uy quyền của chàng,

Enope và Pheræ sẽ tuân lệnh chàng,

Cardamyle với những ngọn tháp nguy nga kiêu hãnh,

Và Pedasus linh thiêng, nổi tiếng vì những vườn nho:

Æpea xinh đẹp, những đồng cỏ mà Hira mang lại,

Và Antheia trù phú với những cánh đồng rợp hoa thơm;

Toàn bộ trải dài đến đồng bằng cát trắng của xứ Pylos,

Dọc theo bờ viền xanh tươi của đại dương.

Ở đó những con bò cái thong thả gặm cỏ, những con bò đực cày bừa nhọc nhằn;

Con người nơi đó quả cảm và đất đai vô cùng màu mỡ.

Chàng sẽ cai trị ở đó, được tôn vinh bằng quyền lực và công lý,

Và thống trị những vương quốc triều cống xung quanh.

Đó là những lời đề nghị mà chúng ta mang đến hôm nay,

Đó là sự ăn năn của một vị vua đang khẩn khoản cúi đầu.

Nhưng nếu tất cả những điều này, kẻ vô cảm, mà chàng khinh miệt,

Nếu danh dự và lợi ích đều cất lên tiếng gọi trong vô vọng,

Thì xin hãy dành chút sự cứu rỗi cho Hy Lạp đang khẩn cầu,

Và được tôn sùng giữa những vị thần hộ mệnh của nàng.

Nếu đất nước đang chịu lầm than của chàng không hề đáng được bận tâm,

Hãy lắng nghe vinh quang của chính chàng và tiếng gọi của danh vọng:

Vì giờ đây vị thủ lĩnh ấy, kẻ có cơn giận dữ không thể cưỡng lại

Đã khiến các quốc gia run rẩy và toàn bộ đại quân phải thối lui,

Hector kiêu hãnh, giờ đây đang thách thức cuộc giao chiến không cân sức,

Và chỉ đắc thắng để xứng đáng nhận lấy đôi bàn tay của chàng.”

Rồi người sinh ra từ nữ thần đáp lời: “Hỡi Ulysses,

Hãy lắng nghe một lời phát biểu thành thực, chẳng chuốt câu nợn ý, chẳng biết sợ hãi là gì;

Điều gì khắc sâu trong tâm hồn bí mật của ta,

Lưỡi ta sẽ thốt ra, và hành động của ta sẽ minh chứng cho điều đó.

Vậy hãy để người Hy Lạp biết rằng, ta vẫn giữ vững ý định của mình:

Đừng làm phiền sự bình yên của ta bằng những hiệp ước mới một cách vô ích.

Kẻ nào dám nghĩ một đằng nói một nẻo,

Trái tim ta căm ghét hắn tựa những cánh cổng âm ti.

“Vậy hãy lắng nghe ngắn gọn những quyết định kiên định của ta,

Thứ mà cả Atrides lẫn người Hy Lạp đều không thể lay chuyển;

Ta đã chịu đựng những nhọc nhằn dài lâu, những hiểm nguy dài lâu vì sự nghiệp của họ,

Nhưng giờ đây những vinh quang vô ích ấy chẳng còn chút hấp dẫn nào nữa.

Chiến đấu hay không chiến đấu, chúng ta đều nhận được phần thưởng như nhau,

Kẻ khốn kiếp và người anh hùng đều nhận được chiến lợi phẩm giống hệt nhau.

Chàng nằm đó trong lớp bụi đất với niềm tiếc thương ngang nhau,

Kẻ đầu hàng nhục nhã, hay kẻ ngã xuống đầy dũng cảm.

Trong số tất cả những hiểm nguy, tất cả những nỗi đau vinh quang của ta,

Một cuộc đời nhọc nhằn, kìa! còn lại thành quả gì?

Giống như chú chim dũng cảm chăm sóc bầy con bất lực của mình,

Bảo vệ chúng khỏi hiểm nguy, và che chở khỏi thiếu thốn;

Để tìm kiếm mồi, nó vỗ cánh bay khắp không gian rộng lớn,

Và cung cấp cho sự chăm bẵm của mình thứ thức ăn chưa từng nếm qua:

Vì Hy Lạp vô ơn mà ta đã dũng cảm chịu đựng bao gian khổ,

Những người vợ, những đứa trẻ của họ, đều được cứu sống bởi nhọc nhằn của ta;

Ta đã đứng qua những đêm dài mất ngủ trong bộ giáp nặng nề,

Và đổ mồ hôi nhọc nhằn suốt những ngày trong bụi đất và máu tươi.

Ta đã cướp phá mười hai thành phố lớn trên đại dương,

Và mười hai thành phố nằm bốc khói trên cánh đồng Troy:

Rồi dưới chân kiêu hãnh của Atrides đã đặt lên

Của cải ta thu thập, và chiến lợi phẩm ta tạo ra.

Vị quân vương hùng mạnh của các ngươi đã sở hữu những thứ đó trong hòa bình;

Chỉ một vài phần thuộc về binh lính của ta, còn phần lớn thuộc về chính hắn.

Một số món quà, cũng được trao cho mỗi vị vương hầu;

Và mỗi vương hầu đều tận hưởng món quà mình tạo ra:

Chỉ một mình ta phải hoàn trả, trong số toàn bộ đoàn tùy tùng của hắn;

Hãy nhìn xem sự ưu việt mà công lao của chúng ta đạt được!

Chỉ chiến lợi phẩm của ta mới làm thỏa mãn tâm hồn tham lam của hắn:

Chỉ người vợ của ta mới phải ban phước cho những đêm hoang dâm của hắn:

Người phụ nữ ấy, cứ để hắn tận hưởng (như cách hắn có thể);

Nhưng khi ấy cuộc tranh chấp giữa Hy Lạp và Troy là vì điều gì?

Điều gì lôi kéo các quốc gia tụ hội về những bờ biển này,

Điều gì đòi hỏi sự trả thù ngoài lý do vì một người phụ nữ?

Phải chăng những phẩm chất tốt đẹp và một gương mặt xinh đẹp

Chỉ được yêu mến bởi những kẻ mang dòng dõi của Atreus?

Người vợ mà sự lựa chọn và đam mê chấp thuận,

Chắc chắn mọi người đàn ông khôn ngoan và xứng đáng đều sẽ yêu thương.

Và người phụ nữ của ta cũng chẳng kém phần nổi bật;

Dù chỉ là nô lệ, tâm hồn ta vẫn tôn sùng nàng.

Bị đối xử bất công trong tình yêu, ta khinh miệt mọi lời đề nghị;

Bị lừa gạt một lần, ta sẽ không bao giờ tin tưởng các vị vua thêm lần nào nữa.

Các người đã có câu trả lời của ta—còn lại việc phải làm,

Quốc vương của các người, hỡi Ulysses, có thể bàn bạc cùng các người.

Hắn cần gì đến sự bảo vệ mà cánh tay này có thể tạo ra?

Chẳng phải hắn đã có những bức tường không sức mạnh phàm trần nào lay chuyển nổi sao?

Chẳng phải hắn đã rào chắn hạm đội được bảo vệ của mình xung quanh

Bằng những cọc nhọn, những chiến lũy, và một chiến hào sâu thẳm hay sao?

Và chẳng phải những thứ đó (những điều kỳ diệu mà hắn đã làm)

Sẽ đẩy lùi cơn giận dữ của một mình người con trai của Priam sao?

Đã từng có thời điểm (đó là khi ta chiến đấu vì Hy Lạp)

Khi tài năng của Hector chẳng tạo ra những điều kỳ diệu như thế;

Hắn chỉ giữ rìa thành Troy, chẳng dám chờ đợi

Cơn thịnh nộ của Achilles tại cổng Scæan;

Hắn đã thử một lần, và suýt chút nữa bị cứu mạng bởi định mệnh.

Nhưng giờ đây những mối thù xưa cũ ấy đã qua đi;

Ngày mai chúng ta sẽ khẩn cầu các vị thần phù hộ;

Khi ấy các người sẽ thấy những chiến thuyền chia tay của chúng ta được giăng buồm,

Và nghe tiếng mái chèo vang rền trên vùng biển Hellespont.

Ba ngày nữa Pythia sẽ chào đón những cánh buồm của chúng ta,

Nếu thần Neptune vĩ đại gửi những cơn gió thuận lợi;

Pythia sẽ trao trả cho Achilles của nàng

Kho báu mà chàng đã để lại cho bờ biển đáng ghét này:

Nơi đó chiến lợi phẩm của cuộc chiến trường kỳ này sẽ đi qua,

Vàng đỏ rực, thép và đồng thau sáng loáng:

Những nữ tù xinh đẹp của ta, ta sẽ đưa họ về nơi đó,

Và tất cả những gì còn lại của chiến lợi phẩm chưa từng bị cướp bóc của ta.

Chỉ có một món quà quý giá duy nhất mà bạo chúa của các người đã ban tặng,

Và đã thu hồi lại—nữ nô xinh đẹp người Lyrnessus.

Rồi hãy bảo hắn: thật lớn tiếng, để tất cả người Hy Lạp đều có thể nghe thấy,

Và học cách khinh miệt kẻ khốn kiếp mà họ đang hèn nhát sợ hãi;

(Bởi vì khoác lên mình sự trơ trẽn, hắn thách thức nhân loại,

Và mưu tính những mánh khóe lừa đảo mới đối với tất cả nô lệ của hắn;

Dẫu trơ trẽn đến đâu, việc đối mặt với đôi mắt này

Là điều hắn không dám làm: nếu hắn dám, hắn sẽ phải chết;)

Hãy bảo hắn, mọi điều khoản, mọi giao thương ta đều từ chối,

Chẳng thèm chia sẻ hội đồng của hắn, cũng chẳng gia nhập trận chiến của hắn;

Bị lừa gạt một lần, đó là lỗi của hắn; nhưng bị lừa lần thứ hai, đó là lỗi của ta,

Không—hãy để vị hoàng tử đần độn ấy, kẻ bị thần Zeus tước đoạt

Lý trí và công lý, lao đi nơi cơn điên cuồng dẫn dắt;

Những món quà của hắn thật đáng ghét: những vị vua thuộc loại đó

Chỉ đứng như những tên nô lệ trước một tâm hồn cao thượng,

Dẫu cho hắn có dâng hiến tất cả những gì bản thân sở hữu,

Và tất cả những gì sự cướp bóc của hắn có thể giật lấy từ những kẻ khác:

Không phải tất cả dòng triều vàng của sự giàu có đang tô điểm

Cho thị trấn Orchomenus đông đúc dân cư;

Không phải tất cả những gì bức tường vô song của thành Thebes kiêu hãnh chứa đựng,

Nữ hoàng vĩ đại của thế giới trên đồng bằng Ai Cập

({Nơi} truyền bá những cuộc chinh phạt qua hàng ngàn quốc gia,

Và tuôn những người anh hùng qua hàng trăm cánh cổng,

Hai trăm kỵ binh và hai trăm chiến xa

Từ mỗi ô cửa rộng lớn tuôn ra chiến trường};)

Dẫu cho những hối lộ được chất chồng trên hối lộ, số lượng nhiều hơn

Bụi trên cánh đồng, hay cát dọc theo bờ biển;

Dẫu tất cả những lời đề nghị đó kêu gọi tình bằng hữu của ta,

Đó chính là kẻ đang đề nghị, và ta khinh miệt tất cả chúng.

Con gái của Atrides sẽ không bao giờ được dẫn dắt

(Một người vợ không xứng đôi) đến chiếc giường của Achilles;

Dẫu cho nàng có làm say đắm trái tim như thần Venus vàng óng,

Và đua tranh với Athena trong những công trình nghệ thuật;

Hãy để một người Hy Lạp vĩ đại nào đó tận hưởng cuộc hôn nhân cao sang ấy,

Ta căm ghét việc kết thân với dòng dõi của một tên bạo chúa.

Nếu thần linh ban cho ta trở về lãnh thổ của mình với sự sống,

Hiền triết Peleus sẽ chọn vợ cho ta;

Có những thiếu nữ xứ Thessaly mang vẻ đẹp tựa thần linh,

Và những vị vua đang cầu xin được hòa huyết thống của họ với ta.

Được ban phước trong tình yêu êm đềm, những năm tháng của ta sẽ trôi qua,

Hài lòng với quyền cai trị gia truyền chính đáng;

Ở đó, điếc đặc vĩnh viễn trước những cuộc tranh chấp chiến trận,

Tận hưởng đặc quyền quý giá của cuộc sống.

Cuộc sống chẳng thể mua được bằng những đống vàng.

Không tất cả những gì kho báu Pythia của thần Apollo nắm giữ,

Hay thành Troy từng nắm giữ, trong hòa bình và niềm kiêu hãnh của quyền uy,

Có thể hối lộ được sự sở hữu nghèo nàn của một ngày!

Những đàn gia súc và kho báu đã mất, chúng ta có thể giành lại bằng chiến tranh,

Và những chiến mã vô địch trên cánh đồng bụi mù:

Nhưng linh hồn sự sống đã bay đi từ đôi môi chúng ta,

Sẽ chẳng bao giờ quay trở lại để đánh thức những kẻ đã khuất trong im lặng.

Số mệnh của ta từ lâu đã được tiết lộ bởi thần Thetis,

Và mỗi lựa chọn thay thế, cuộc sống hoặc vinh quang, được đặt ra;

Ở lại đây, trước thị trấn của thành Troy,

Khoảng thời gian của ta thật ngắn ngủi, nhưng danh tiếng của ta là bất tử:

Nếu ta trở về, ta từ bỏ lời ca ngợi bất tử

Để đổi lấy năm này qua năm khác, và những ngày kéo dài dằng dặc.

Được thuyết phục, dẫu muộn màng, ta nhận ra sai lầm ngớ ngẩn của mình,

Và cảnh báo người Hy Lạp đưa ra lựa chọn khôn ngoan hơn;

Từ bỏ những bờ biển này, tận hưởng những chỗ ngồi nguyên bản của mình,

Đừng mong mỏi sự sụp đổ của thành Troy được thần linh bảo hộ.

Cánh tay hiển hiện của thần Zeus khẳng định bảo vệ thành Troy từ bầu trời!

Trái tim của chúng được củng cố, và vinh quang của chúng trỗi dậy.

Vậy hãy đến Hy Lạp, báo cáo lại thiết kế cố định của chúng ta;

Hãy bảo mọi hội đồng của các ngươi, mọi đại quân của các ngươi hội tụ,

Hãy để mọi lực lượng của các ngươi, mọi nghệ thuật của các ngươi đồng mưu,

Để cứu lấy những con chiến thuyền, những binh đoàn, các vị thủ lĩnh khỏi biển lửa.

Một chiến lược đã thất bại, và những chiến lược khác cũng sẽ như vậy:

Các ngươi thấy đấy, Achilles vẫn bất khả chiến bại.

Vậy hãy đi đi—tiêu hóa thông điệp của ta theo cách các ngươi có thể—

Nhưng hãy để hiền triết Phœnix ở lại đây đêm nay:

Những nhọc nhằn mệt mỏi và mái tóc điểm sương của ông đòi hỏi

Một cái chết yên bình trên mảnh đất thân thiện của xứ Pythia.

Nhưng dù ông ở lại hay giương buồm cùng ta,

Tuổi tác của ông sẽ được tôn kính và ý muốn của ông sẽ được tự do.”

CHIẾN THUYỀN GREEK

Người con trai của Peleus dứt lời; các vị thủ lĩnh xung quanh

Bao trùm trong sự im lặng, chìm đắm trong sự kinh hoàng,

Lắng nghe câu trả lời lạnh lùng. Rồi Phœnix đứng dậy;

(Dòng lệ tuôn rơi trên bộ râu trắng của ông;)

Và trong khi ông thương tiếc cho số phận của Hy Lạp đang chịu lầm than,

Với giọng điệu yếu ớt, những lời dịu dàng này được cất lên.

PROSERPINE

“Hỡi Achilles thần thánh! Chàng sẽ thực sự rút lui sao,

Và bỏ mặc đại quân của chúng ta trong biển máu, hạm đội của chúng ta chìm trong biển lửa?

Nếu sự giận dữ kinh hoàng như vậy lấp đầy tâm hồn tàn nhẫn của chàng,

Làm sao người bạn của chàng, Phœnix của chàng, lại có thể ở lại phía sau?

Vị vương gia Peleus, khi từ bờ biển Pythia

Gửi chàng đi từ sớm đến đoàn quân Achaean;

Khi ấy tuổi trẻ của chàng chưa thành thạo trong những cuộc tranh luận khôn ngoan,

Và còn bỡ ngỡ trước những hiểm nguy của chiến trường khốc liệt:

Ngài đã bảo ta dạy chàng mọi đường đi nước bước của chiến tranh,

Tỏa sáng trong các hội đồng, và dám dấn thân nơi chiến địa.

Chưa bao giờ, à, chưa bao giờ để ta rời xa bên cạnh chàng!

Không thời gian nào chia cắt chúng ta, không định mệnh nào chia rẽ,

Dẫu cho vị thần, đấng thổi bùng sự sống của ta, khôi phục lại

Sức sống thanh xuân ta từng kiêu hãnh và dáng vẻ ta từng mang,

Khi Hy Lạp thuở xưa chứng kiến những ngọn lửa tuổi trẻ của ta

(Hy Lạp tươi đẹp, vùng đất của những thiếu nữ đáng yêu),

Người cha phản bội vòng tay của mẹ ta,

Dẫu già cỗi, vẫn tôn sùng nhan sắc của một người xa lạ.

Ta đã thử xem tuổi trẻ có thể làm gì (theo mong muốn của bà)

Để chinh phục thiếu nữ, và ngăn cản người cha của ta.

Cha ta trút những lời nguyền lên cái đầu đáng ghét của ta,

Và thét lên, ‘Hỡi các nữ thần Furies! Hãy để chiếc giường của nó không con cái.’

Thần Zeus địa ngục, những ác ma báo thù ở cõi âm,

Và nàng Proserpine tàn nhẫn, đã chuẩn y lời thề của ông.

Sự tuyệt vọng và đau đớn làm xao lãng tâm trí đang nhọc nhằn của ta!

Hỡi các vị thần! Một tội ác biết bao mà trái tim bất kính của ta đã vạch ra!

Ta đã nghĩ (nhưng một vị thần tốt bụng nào đó đã đè nén suy nghĩ ấy)

Nhúng con dao găm vào ngực cha ta;

Rồi suy ngẫm về cuộc trốn chạy của mình: những người bạn của ta trong vô vọng

Dùng những lời cầu xin để níu kéo, và dùng vũ lực để giam cầm ta.

Trên lớp mỡ của cừu đực, bò đực đen, và lợn rừng vạm vỡ,

Họ mở tiệc hàng ngày, với những vò rượu thơm ngát;

Họ đặt lính canh cẩn mật, và canh gác trọn vẹn chín đêm;

Những mái nhà và hành lang bùng cháy bởi ngọn lửa không dứt.

Đến ngày thứ mười, ta phá vỡ những cánh cổng, vô hình trước tất cả:

Và được ủng hộ bởi màn đêm, ta vượt qua bức tường thành,

Những chuyến hành trình từ đó kéo dài qua không gian rộng lớn của Hy Lạp;

Cuối cùng kết thúc những nhọc nhằn của ta tại cung điện của Phthia.

Cha chàng đã tiếp đón ta, âu yếm như con trai,

Ban cho của cải phong phú, và ban phước với tài sản.

Từ đó những người Dolopia hùng mạnh đã thừa nhận quyền cai trị của ta,

Và toàn bộ bờ biển chạy dài dọc theo đại dương.

Vì tình yêu dành cho chàng, ta đã đền đáp sự hào phóng của ngài,

Và truyền đạt sự khôn ngoan từ sớm vào tâm hồn chàng:

Dẫu vĩ đại như chàng, những bài học của ta đã làm cho chàng trở nên dũng cảm:

Ta đón nhận chàng khi còn là một đứa trẻ, nhưng trao trả một vị anh hùng.

Lồng ngực thơ bé của chàng thể hiện một tình cảm tương tự;

Vẫn trong vòng tay ta (một gánh nặng luôn mang lại niềm vui)

Hoặc bên đầu gối ta, chàng sẽ đứng cạnh Phœnix;

Chẳng có món ăn nào ngon miệng bằng món ăn từ đôi tay của Phœnix.

Ta trải qua những đêm canh gác qua những năm tháng bất lực của chàng,

Những nhọc nhằn dịu dàng, những sự chăm sóc dễ chiều,

Các vị thần (ta đã nghĩ) đã đảo ngược sắc lệnh khắc nghiệt của họ,

Và Phœnix đã cảm nhận được niềm vui của một người cha ở chàng:

Những đức tính đang lớn dần của chàng đã biện minh cho sự chăm sóc của ta,

Và hứa hẹn sự an ủi cho mái tóc điểm bạc của ta.

Giờ đây hãy từ bỏ cơn giận dữ của chàng, cơn giận dữ chết người ấy;

Một trái tim tàn nhẫn chẳng mấy phù hợp với tâm hồn nam nhi:

Các vị thần (những kẻ duy nhất vĩ đại, và duy nhất khôn ngoan)

Được lay động bởi những lễ vật, những lời thề nguyện và sự hy sinh;

Con người phạm tội giành được lòng trắc ẩn cao cả của họ,

Và những lời cầu nguyện hàng ngày chuộc lại những tội lỗi hàng ngày.

Những lời cầu nguyện là những đứa con gái của thần Zeus, thuộc dòng dõi thiên đàng,

Bàn chân của chúng què quặt, và khuôn mặt của chúng nhăn nheo;

Với dáng vẻ khiêm nhường, và với đôi mắt rủ xuống,

Chúng kiên trì đi theo, nơi bất công bay qua.

Sự bất công nhanh nhẹn, thẳng đứng, không bị bó buộc,

Quét qua trái đất rộng lớn, và giày xéo lên nhân loại,

Trong khi những Lời cầu nguyện, để chữa lành những tổn thương do cô ta gây ra, di chuyển chậm chạp phía sau.

Ai lắng nghe những người con gái của thần Zeus toàn năng,

Vì họ, chúng sẽ đứng ra can thiệp với ngai vàng phía trên:

Khi con người khước từ lời thỉnh cầu khiêm nhường mà chúng đưa ra,

Người cha sẽ trả thù thay cho những người con gái;

Được ủy quyền bởi thần Zeus, sự bất công hung hãn khi đó

Sẽ giáng xuống để trừng phạt những con người tàn nhẫn không lay chuyển.

Ôi đừng để niềm đam mê bồng bột chiếm ưu thế

Hãy tuân theo những nữ thần hòa giải này:

Những vinh quang đúng đắn thuộc về hạt giống của thần Zeus,

Những vinh quang đúng đắn làm dịu kẻ hung hãn và khuất phục kẻ mạnh.

Nếu những điều này không được đền đáp cho chàng bởi các điều khoản chúng ta mang đến,

Nếu sự giận dữ vẫn ẩn náu trong vị vua kiêu hãnh;

Cả Hy Lạp lẫn toàn bộ vận mệnh của nàng sẽ chẳng thể lôi kéo nổi

Người bạn của chàng đứng ra biện hộ chống lại một cơn giận dữ chính đáng như vậy.

Nhưng vì những gì danh dự đòi hỏi vị tổng tư lệnh đã cử đi,

Và cử đi bởi những kẻ mà trái tim chàng ca ngợi nhất;

Những người ưu tú nhất và cao quý nhất trong đoàn quân Hy Lạp;

Đừng cho phép những người này khẩn cầu, mà khẩn cầu trong vô vọng!

Hãy để ta (con trai ta) hé lộ một sự thật cổ xưa,

Một tấm gương vĩ đại được rút ra từ thời gian xưa cũ;

Hãy nghe xem cha ông chúng ta là ai, và lời ca ngợi của họ là gì,

Những kẻ đã chinh phục sự trả thù của họ trong những ngày trước đây.

“Nơi Calydon đứng trên những ngọn núi đá

Đã từng chiến đấu giữa các đội quân Etolia và Curete;

Để bảo vệ nó là những người đó; để chinh phục, những người này tiến lên;

Và những cái chết lẫn lộn được ban phát với cơ hội lẫn lộn.

Nữ thần Cynthia bạc mệnh đã ra lệnh cho sự tranh chấp trỗi dậy,

Để trả thù cho sự hy sinh bị bỏ bê;

Trên những cánh đồng của Œneus, nàng đã gửi một con lợn rừng quái dị,

Con vật đã san bằng mùa màng, và xé toạc toàn bộ khu rừng:

Con thú này (khi nhiều vị thủ lĩnh đã ngã xuống dưới chiếc nanh của nó)

Đại vương Meleager đã trải dài nó dọc theo vùng đồng bằng,

Rồi, vì chiến lợi phẩm của nó, một cuộc tranh luận mới đã nảy sinh,

Các quốc gia láng giềng từ đó bắt đầu trở thành kẻ thù.

Dù mạnh mẽ đến đâu, những kẻ Curete táo bạo đã thất bại,

Trong khi cánh tay sấm sét của Meleager chiếm ưu thế:

Cho đến khi cơn giận dữ cuối cùng thổi bùng lồng ngực cao cả của chàng

({Vì} cơn giận dữ xâm chiếm cả những kẻ khôn ngoan nhất và tốt nhất).

“Bị nguyền rủa bởi Althaea, chàng đầu hàng cơn giận dữ của mình,

Và quên đi chiến trường trong vòng tay của người vợ.

({Nàng} xuất phát từ Marpessa, xinh đẹp tựa thần linh,

Và Idas không ai sánh bằng, vượt qua cả con người trong chiến tranh:

Vị thần ban ngày tôn sùng nhan sắc của người mẹ;

Chống lại vị thần, người cha đã giương cung vũ khí của mình:

Cặp đôi đau khổ, để tuyên bố những nỗi đau buồn của họ,

Đã đổi tên con gái mình từ Cleopatra

Và gọi là Alcyone; một cái tên để thể hiện

Nỗi buồn của người cha, nỗi đau buồn của người mẹ đang thương tiếc.)

Chàng rút lui về phía nàng từ cuộc tranh luận gay gắt,

Nhưng chẳng tìm thấy sự bình yên từ sự căm ghét dữ dội của Althaea:

Sự căm ghét của Althaea đã lôi kéo người chiến binh bất hạnh,

Kẻ có bàn tay xui xẻo đã giết chết người chú hoàng gia của mình;

Bà đập mạnh xuống đất, và kêu gọi các thế lực ở cõi âm

Giáng lên chính con trai mình để trả thù cho cái chết của anh trai bà;

Địa ngục nghe thấy những lời nguyền rủa của bà từ cõi sâu thẳm,

Và những con ác ma đỏ rực lang thang trong vòng tròn ban đêm.

Trong vô vọng, Etolia chờ đợi vị cứu tinh của mình,

Chiến tranh làm rung chuyển các bức tường của nàng và gầm rú tại các cổng thành.

Bà đã cử các sứ giả, một đoàn người được chọn lựa,

Các tư tế của các vị thần, và các bô lão trong vùng;

Khẩn khoản người thủ lĩnh cứu lấy nhà nước đang chìm đắm:

Những lời cầu nguyện của họ rất khẩn thiết và những lời đề nghị của họ rất lớn:

(Trọn vẹn năm mươi mẫu đất của vùng đất màu mỡ nhất,

Một nửa là đồng cỏ xanh, và một nửa được bao phủ bởi những vườn nho:)

Người cha đang cầu xin của chàng, Œneus già cỗi, đã đến;

Các chị em của chàng đi theo; thậm chí cả người phụ nữ báo thù,

Althaea, khẩn cầu; những người bạn của chàng gục ngã trước mặt chàng:

Chàng đứng đó không lay chuyển, và khước từ tất cả bọn họ.

Trong khi đó những tiếng hò reo của kẻ chiến thắng vang lên tận bầu trời;

Các bức tường bị leo thang; những ngọn lửa cuồn cuộn dâng lên;

Cuối cùng người vợ của chàng (một hình dáng tựa thần linh) xuất hiện,

Với những tiếng kêu thét xé lòng, và những giọt nước mắt khẩn khoản;

Nàng phác họa những nỗi kinh hoàng của một thị trấn bị chinh phục,

Những anh hùng ngã xuống, những cung điện lật đổ,

Những người phụ nữ bị hãm hiếp, toàn bộ dòng giống bị biến thành nô lệ:

Người chiến binh lắng nghe, chàng đã chiến thắng, và chàng đã cứu rỗi.

Người Etolia, từng bị khinh miệt lâu ngày, giờ đến lượt họ

Và để lại người thủ lĩnh thương tiếc cho lời hứa bị phá vỡ của họ.

Hãy học hỏi từ đó, kịp thời kìm hãm cơn giận dữ độc hại,

Cũng đừng ở lại cho đến khi những hạm đội kia chìm trong biển lửa;

Hãy chấp nhận những món quà; giương cao thanh gươm chiến thắng của chàng;

Và được tôn sùng giữa những vị thần hộ mệnh của chúng ta.”

Ông cất lời: Achilles lạnh lùng đáp lại:

“Người cha thứ hai của ta, và người dẫn đường kính trọng:

Hãy tin ta, người bạn của chàng, không đòi hỏi những món quà như vậy,

Và không yêu cầu bất kỳ danh dự nào từ đôi bàn tay phàm nhân;

Thần Zeus tôn vinh ta, và ủng hộ những thiết kế của ta;

Sự dễ chịu của ngài hướng dẫn ta và ý muốn của ngài kìm chân ta;

Và ta ở lại đây (nếu đó là mệnh lệnh cao cả của ngài)

Trong khi linh hồn ấm áp của cuộc sống đập trong lồng ngực ta.

Tuy nhiên, hãy nghe một lời, và ghi tạc nó vào trái tim chàng:

Đừng làm phiền ta nữa về phía Atrides:

Có phải vì hắn mà những giọt nước mắt này được dạy để tuôn rơi,

Vì hắn mà những nỗi buồn này? Cho kẻ thù tử địch của ta?

Một tình bạn hào hiệp chẳng biết đến sự trung dung lạnh lùng nào,

Cháy bỏng với một tình yêu, bừng sáng với một sự oán giận;

Lợi ích và đam mê của chúng ta phải là một;

Bạn của ta phải căm ghét kẻ xúc phạm ta.

Hãy làm điều này, hỡi Phœnix của ta, đó là một phần hào hiệp;

Và chia sẻ vương quốc của ta, những vinh quang của ta, và trái tim của ta.

Hãy để những người này trở lại: chuyến hải trình của chúng ta, hay việc ở lại của chúng ta,

Hãy để nó chưa được quyết định cho đến khi ánh bình minh ló dạng.”

Chàng dứt lời; rồi ra lệnh cho chiếc giường của vị hiền triết

Một chiếc nệm ấm áp hơn được trải với vô số tấm thảm.

Khi đó, Ajax lạnh lùng phá vỡ sự im lặng dài đằng đẵng của mình,

Và cất lời, đầy thiếu kiên nhẫn, với Ulysses:

“Từ đây chúng ta hãy đi—tại sao chúng ta lãng phí thời gian trong vô vọng?

Hãy nhìn xem sự khuất phục thấp hèn của chúng ta thu về hiệu quả gì!

Dù thích hay không thích, chúng ta phải kể lại những lời của hắn,

Người Hy Lạp đang chờ đợi chúng và các anh hùng của chúng ta đang mong ngóng.

Kiêu hãnh như vậy đấy, trái tim sắt đá đó vẫn giữ nguyên

Mục đích bướng bỉnh của nó, và khinh miệt những người bạn của mình.

Lạnh lùng và không chút xót thương! Nếu một người anh em đổ máu,

Về sự đền bù công bằng, chúng ta miễn xá hành động đó;

Một người cha tha thứ cho việc tước đoạt mạng sống của con trai mình;

Cái giá của máu được thanh toán, kẻ sát nhân vẫn sống:

Những trái tim kiêu ngạo nhất cuối cùng cũng từ bỏ cơn giận dữ của họ,

Và những món quà có thể chinh phục mọi tâm hồn ngoại trừ tâm hồn của chàng.

Các vị thần đã tôi luyện lồng ngực không lay chuyển ấy,

Và nguyền rủa chàng bằng một tâm trí không thể khuất phục.

Một nữ nô duy nhất đã bị tước đoạt khỏi vòng tay chàng:

Kìa, bảy người được dâng hiến, và có sức hút ngang nhau.

Vậy hãy lắng nghe, Achilles; hãy có một tâm trí tốt đẹp hơn;

Hãy tôn kính mái lều của chàng, và đối xử tử tế với những vị khách của chàng;

Và hãy biết những người đàn ông trong toàn bộ đoàn quân Hy Lạp,

Những kẻ tôn trọng giá trị, và trân trọng sự dũng cảm của chàng nhất.”

“Hỡi linh hồn của các cuộc chiến, và người dẫn đường cho nhân dân ta!

(Đến Ajax, người đứng đầu Hy Lạp đáp lời)

Ngươi đã nói rất đúng; nhưng tại cái tên của bạo chúa

Cơn giận dữ của ta bùng cháy trở lại, và tâm hồn ta bốc cháy:

Đó là sự oán giận chính đáng, và phù hợp với những kẻ dũng cảm:

Bị hạ nhục, bị tước đoạt vinh quang, giống như tên nô lệ đê tiện nhất!

Vậy hãy trở về, hỡi các anh hùng! Và mang câu trả lời của chúng ta đi,

Cuộc chiến vinh quang không còn là mối bận tâm của ta nữa;

Không cho đến khi, giữa hạm đội đang chìm đắm ngoài kia bị tàn sát,

Máu của người Hy Lạp nhuộm đỏ vùng biển sẫm màu;

Không cho đến khi những ngọn lửa, được ném bởi cơn cuồng nộ của Hector,

Tiêu thụ những chiến thuyền của các ngươi, và tiến sát chiến thuyền của ta;

Ngay tại đó, tên sát nhân bốc đồng sẽ đứng đó,

Ở đó dừng trận chiến của hắn và cảm nhận bàn tay của chúng ta.”

Nói xong, mỗi vị vương hầu nâng cao chiếc cốc đôi đầy rượu,

Và tưới một lượng lớn rượu lễ xuống mặt đất;

Rồi trở về các chiến thuyền của họ, xuyên qua những bóng râm u ám,

Các vị thủ lĩnh dẫn đầu; Ulysses thần thánh dẫn trước.

Trong khi đó, những nô lệ của Achilles chuẩn bị một chiếc giường,

Được trải với lông cừu, thảm và vải lanh mềm mại:

Ở đó, cho đến khi buổi sáng linh thiêng khôi phục lại ban ngày,

Trong giấc ngủ ngọt ngào, hiền triết Phœnix nằm nghỉ ngơi.

Nhưng trong chiếc lều bên trong của chàng, một không gian rộng rãi hơn,

Achilles ngủ say; và trong vòng tay ấm áp của chàng

Là nàng Diomede xinh đẹp dòng dõi Lesbos.

Cuối cùng, chiếc giường được chuẩn bị cho Patroclus,

Người mà những niềm vui ban đêm được chia sẻ bởi nàng Iphis xinh đẹp;

Achilles đã trao nhan sắc của nàng cho người bạn của mình

Khi đảo Scyros thất thủ trước ngọn giáo chinh phục của chàng.

Và giờ đây các vị thủ lĩnh được bầu chọn mà Hy Lạp đã cử đi,

Đã đi qua các binh đoàn, và đến được lều hoàng gia.

Khi đó tất cả đứng dậy, với những chiếc cốc trên tay,

Các nhà quý tộc và các thủ lĩnh của các binh đoàn Achaean

Chào mừng sự trởזור của họ: Atrides cất lời trước:

“Hãy nói xem thành công ra sao? Hỡi người con của Laertes thần thánh!

Hãy tuyên bố những quyết định cao cả của Achilles cho tất cả mọi người:

Vị thủ lĩnh có quay trở lại, hay hạm đội của chúng ta phải lụi tàn?”

“Hỡi vị vua vĩ đại của các quốc gia! (Ithacus đáp lời)

Sự giận dữ của chàng đã được ấn định, niềm kiêu hãnh của chàng là bất khả chiến bại;

Chàng phớt lờ tình bằng hữu của ngài, khinh miệt những đề xuất của ngài,

Và, được khẩn khoản như vậy, càng bùng cháy với cơn giận dữ mãnh liệt hơn.

Để cứu lấy đại quân của chúng ta, và giải thoát các hạm đội,

Không phải là mối bận tâm của chàng; mà để mặc cho Hy Lạp và ngài tự lo liệu.

Đôi mắt của các ngươi sẽ chứng kiến, khi buổi sáng tô điểm bầu trời,

Dưới những mái chèo của chàng, những con sóng bạc đầu bay vút đi;

Chàng cũng bảo chúng ta sử dụng mái chèo và cánh buồm của mình,

Đừng mong mỏi sự sụp đổ của thành Troy được thần linh che chở;

Bởi vì thần Zeus che chở nàng bằng cánh tay thần thánh của mình,

Truyền cảm hứng cho cuộc chiến của nàng, và ra lệnh cho vinh quang của nàng tỏa sáng.

Đó là lời của chàng: những gì chàng tuyên bố thêm nữa,

Những sứ giả linh thiêng này và đại tướng Ajax vĩ đại đã nghe thấy.

Nhưng Phœnix được chàng giữ lại trong lều của mình,

Để đưa ông về vùng đất quê hương một cách an toàn

Khi buổi sáng ló dạng; nếu chàng ra lệnh khác,

Tuổi tác của ông được tôn kính và lựa chọn của ông được tự do.”

Ulysses dứt lời: toàn bộ đại quân Achaean,

Bị tóm gọn bởi nỗi buồn, chìm đắm trong sự kinh hoàng,

Lắng nghe câu trả lời lạnh lùng. Người con của Tydeus phá vỡ

Sự im lặng chung và không nao núng cất lời.

“Tại sao chúng ta phải gửi quà cho Achilles kiêu hãnh,

Hay đấu tranh bằng những lời cầu nguyện để uốn nắn tâm hồn kiêu ngạo của chàng?

Chàng tự hào chế giễu những nỗi đau của quê hương mình,

Và những lời cầu nguyện sẽ làm vỡ tung trái tim sưng phồng đó bằng niềm kiêu hãnh.

Hãy để sự bốc đồng dữ dội của cơn giận dữ của chàng được tuân theo,

Hãy để chàng hoặc bỏ rơi hoặc viện trợ cho các trận chiến của chúng ta;

Rồi hãy để chàng vũ trang khi thần Zeus hoặc chính chàng thấy phù hợp:

Điều đó, hãy phó mặc cho sự điên cuồng của chàng, hoặc cho Thần linh:

Những gì chúng ta có thể làm cho chính mình, luôn là của chúng ta;

Đêm nay, hãy để bữa ăn thích hợp làm mới lại sức mạnh của chúng ta;

(Bởi vì sức mạnh bao gồm tinh thần và máu,

Và những thứ đó nợ rượu vang và thức ăn hào phóng;)br>Nhưng khi sứ giả hồng hào của ban ngày

Đánh vào những ngọn núi màu xanh bằng tia nắng vàng của mình,

Được bố trí tại các chiến thuyền, hãy để tất cả các đội quân của chúng ta tỏa sáng

Trong bộ giáp bùng cháy, một đường dài kéo dài:

Ở tiền tuyến đáng sợ, hãy để Đại vương Atrides đứng đó,

Người đứng đầu trong hiểm nguy, cũng như trong chỉ huy cao cả.”

Những tiếng hô hoan hỉ mà các anh hùng đang lắng nghe nâng lên,

Rồi mỗi người dâng những lễ vật thích hợp lên Thần linh;

Cho đến khi giấc ngủ, giáng xuống các lều trại, ban tặng

Những phước lành biết ơn của sự nghỉ ngơi ao ước.[214]

ACHILLES