Không, tôi không thể; Cứ để trống phần tiêu đề vậy!

Buổi tối. Trời hơi sương mù. Bầu trời phủ một lớp màng màu vàng sữa, khiến người ta chẳng thể nhìn rõ phía trên kia, ở chốn cao sâu ấy, có những gì. Thời cổ đại, người ta “biết” rằng kẻ hoài nghi chán chường nhất—Chúa của họ—đang ngự trị nơi đó. Còn chúng ta thì biết rằng ở đó chẳng có gì ngoài sự Hư Không kết tinh, xanh ngắt, trần trụi và vô sỉ. Giờ đây tôi chẳng còn biết gì ở đó nữa. Dạo gần đây tôi đã học được quá nhiều điều. Tri thức, thứ tri thức tự phụ luôn đinh ninh rằng mình hoàn mỹ, chính là đức tin. Tôi từng có một đức tin vững chắc vào bản thân; tôi tin rằng mình thấu tỏ mọi điều về chính mình. Thế mà.... Tôi soi mình trong gương. Và lần đầu tiên trong đời, phải, lần đầu tiên trong đời, tôi nhìn thấy một cách rõ ràng, chính xác, đầy ý thức và ngỡ ngàng, tôi thấy bản thân mình như một kẻ “hắn” nào đó! Tôi chính là “hắn”. Hàng lông mày đen, rậm và thẳng; vắt ngang giữa chúng là một nếp nhăn dọc hệt như vết sẹo. (Liệu trước kia có nếp nhăn ấy không nhỉ?) Đôi mắt xám màu thép bị bao bọc bởi quầng thâm của một đêm mất ngủ. Và đằng sau lớp thép ấy... tôi hiểu; chưa bao giờ trước đây tôi biết được có gì đằng sau lớp thép đó. Từ chốn ấy (cái chốn “ấy” vừa gần gũi làm sao lại vừa xa xôi vô tận đến thế!) tôi đang ngắm nhìn chính mình—ngắm nhìn “hắn”. Và tôi biết chắc chắn rằng “hắn” với đôi mày thẳng tắp ấy là một kẻ xa lạ, rằng tôi gặp hắn ở đây lần đầu tiên trong đời. Con người thực sự của tôi không phải là hắn.

Không. Chấm hết. Tất cả những điều này chỉ là nhảm nhí. Và mọi cảm xúc dại dột kia chỉ là cơn mê sảng, là hệ quả từ vụ ngộ độc đêm qua.... Ngộ độc vì cái gì chứ? Vì một ngụm độc dược xanh ngắt ấy hay vì ả ta? Điều đó chẳng quan trọng. Tôi viết tất cả những dòng này cốt để minh chứng cho việc lý trí con người, dẫu sắc sảo và chuẩn xác đến đâu, cũng có lúc trở nên lú lẫn nhường nào. Trí tuệ ấy, vốn đủ sức mạnh để biến cõi vô tận từng khiến người cổ đại khiếp sợ thành một thứ tường tận nhờ vào.... Chiếc chuông điện reo vang, “Số hiệu R-13.” Chà, tôi lại thấy mừng; ở một mình thế này thì tôi sẽ....

Hai mươi phút sau:

Trên mặt phẳng của tờ giấy này, trong một thế giới hai chiều, những dòng chữ này nối tiếp nhau, nhưng ở một thế giới khác chúng lại.... Tôi đang mất dần cảm nhận về những con số.... Hai mươi phút! Có lẽ là hai trăm hoặc hai trăm nghìn!...

Thật kỳ lạ làm sao khi có thể bình tĩnh, thận trọng, cân nhắc từng từ để viết lại cuộc phiêu lưu của mình với R-. Hãy tưởng tượng cảnh bạn ngồi bên mép giường của chính mình, khoanh tay lại, tò mò dõi theo chính thân xác bạn đang teo tóp lại ngay trên chiếc giường đó. Trạng thái tinh thần của tôi lúc này cũng tương tự như vậy.

Khi R-13 bước vào, tôi hoàn toàn điềm tĩnh và bình thường. Tôi bắt đầu bày tỏ sự ngưỡng mộ chân thành với hắn về việc hắn đã thành công rực rỡ thế nào trong việc chuyển hóa bản án tử hình của gã điên nọ thành thơ, và rằng bài thơ của hắn hơn bất cứ thứ gì khác đã bóp nghẹt và tiêu diệt kẻ phạm luật kia.

“Hơn thế nữa,” tôi nói, “nếu tôi được lệnh phác thảo một bản vẽ toán học cho Cỗ máy của Đấng Ân Nhân, chắc chắn—chắc chắn tôi sẽ đưa một số câu thơ của anh vào bản vẽ ấy!”—Đột nhiên, tôi thấy đôi mắt của R- ngày càng trở nên đục ngờ, đôi môi chuyển sang sắc xám.

“Có chuyện gì thế?”

“Gì chứ?—À thì.... Chỉ là tôi phát ngấy lên được rồi; ai cũng cứ nhắc mãi: ‘bản án tử hình, bản án tử hình!’ Tôi không muốn nghe thêm điều đó nữa! Anh hiểu chứ? Tôi không muốn....” Hắn trở nên nghiêm nghị, đưa tay xoa cổ—cái vali nhỏ chứa đầy những thứ hành lý mà tôi tài nào hiểu nổi. Một khoảng lặng. Kìa! Hắn tìm thấy thứ gì đó trong cái vali nhỏ của mình, lấy ra, tháo lớp bọc, trải nó ra; đôi mắt hắn phủ đầy lớp véc-ni của sự giễu cợt. Hắn cất lời:

“Tôi đang viết một thứ cho Tòa Tháp Thống Nhất của các anh đấy. Phải.... Tôi đang viết đấy!” Hắn đã trở lại là chính mình; đôi môi sủi bọt, phun ra những lời lẽ tuôn trào như suối.

“Anh thấy đấy, đó là truyền thuyết cổ xưa về cõi thiên đường.” (“p” giống như một đài phun nước.) “Truyền thuyết ấy ám chỉ chúng ta của ngày hôm nay, phải không nào? Đúng vậy. Hãy ngẫm mà xem, hãy suy ngẫm cho kỹ khoảnh khắc ấy! Có hai kẻ ở trong thiên đường và họ đứng trước một sự lựa chọn: hạnh phúc mà không có tự do, hoặc tự do mà không có hạnh phúc. Không còn lựa chọn nào khác. Tertium non datur. Bọn chúng, ngu ngốc làm sao, đã chọn tự do. Dĩ nhiên là thế, để rồi bao thế kỷ sau đó chúng lại khao khát xiềng xích, khao khát những gông cùm ngày xưa. Đó chính là ý nghĩa đằng sau nỗi chán chường thế sự, nỗi buồn muôn thuở Weltschmerz của chúng. Suốt bao thế kỷ! Và chỉ có chúng ta mới tìm ra con đường lấy lại hạnh phúc.... Không, hãy nghe đây, hãy theo tôi! Vị thần cổ đại và chúng ta, cùng ngồi bên nhau một chiếc bàn! Phải, chính chúng ta đã giúp thần linh đánh bại ma quỷ một cách dứt khoát và hoàn toàn. Chính hắn, con quỷ đó, kẻ đã dẫn dắt con người phạm tội, nếm trải thứ tự do tai hại ấy, chính là con rắn ranh ma đó ư? Và rồi chúng ta xuất hiện, đặt một chiếc ủng lên đầu hắn và... bẹp! Xử lý xong hắn! Lại là thiên đường! Chúng ta trở về với sự ngây thơ và khờ khạo thuở Adam và Eva. Không còn thọc mạch vào chuyện thiện ác hay mấy thứ đại loại thế nữa; mọi thứ lại trở nên giản đơn, thuần khiết như thiên đàng, giản đơn đến ngây ngô của trẻ thơ! Đấng Ân Nhân, Cỗ Máy, Khối Lập Phương, Chiếc Chuông Khí khổng lồ, Các Giám Hộ,—tất cả những điều đó đều tuyệt vời. Tất cả đều thật tráng lệ, đẹp đẽ, cao quý, thanh cao, trong trẻo, tinh tuyền. Vì tất cả những điều ấy bảo tồn sự không-tự-do của chúng ta, hay nói cách khác, chính là hạnh phúc của chúng ta. Nếu ở vị trí của chúng ta, mấy kẻ cổ đại kia chắc sẽ sa đà vào những cuộc tranh luận, đắn đo, vân vân và mây mây. Bọn chúng sẽ vắt óc suy nghĩ để phân định thế nào là đạo đức hay vô đạo đức. Còn chúng ta thì.... Thôi, tóm lại, đó là những ý chính trong bài thơ thiên đường nhỏ bé của tôi. Anh nghĩ sao về nó? Và trên hết, phong cách viết rất đỗi tôn nghiêm, thành kính. Hiểu ý tôi chứ? Ý tưởng nho nhỏ thú vị phải không nào? Anh có hiểu không?”

Dĩ nhiên là tôi hiểu. Tôi nhớ lại suy nghĩ của mình lúc đó: “vẻ ngoài của hắn thật ngớ ngẩn và thiếu cân đối, thế mà trí óc hắn lại hoạt động ngăn nắp làm sao!” Điều này khiến hắn trở nên thân thiết với tôi, tức là với con người thực sự của tôi. (Tôi vẫn khẳng định rằng cái tôi thuở trước mới là con người thực; còn cái tôi dạo gần đây của tôi, chắc chắn chỉ là một thứ bệnh hoạn mà thôi.)

Có lẽ R- đã đọc được suy nghĩ của tôi qua nét mặt; hắn đặt tay lên vai tôi và cười vang: “Ôi chao cậu đây rồi!... Adam! Nhân tiện, nhắc đến Eva mới đố cậu....” Hắn lục lọi trong túi, lấy ra một cuốn sổ nhỏ, lật giật vài trang và nói: “Vào ngày kia—à không, hai ngày nữa—O-90 có một phiếu hồng kiểm tra cậu đấy. Thế nào?... Vẫn như trước chứ?... Cậu muốn cô ấy chứ?”

“Dĩ nhiên, dĩ nhiên rồi!”

“Được rồi, tôi sẽ nói lại với cô ấy. Cậu thấy đấy, bản thân cô ấy rất hổ thẹn đấy.... Thật là một câu chuyện thú vị! Cậu biết đấy, với tôi thì cô ấy chỉ dành thứ tình cảm phiếu hồng xã giao, nhưng với cậu thì!... Vậy mà cậu, cậu thậm chí còn chẳng thèm đến để kể cho chúng tôi nghe về việc có một kẻ thứ tư lẻn vào tam giác tình ái của chúng ta! Kẻ đó là ai? Khai đi, đồ tội đồ! Nói mau lên!”

Một tấm màn rách bươm bên trong tôi bỗng kéo lên; tiếng lụa sột soạt, chiếc bình xanh, đôi môi.... Chẳng vì lý do gì cả, tôi thốt lên (ôi, sao lúc ấy mình không kìm chế lại cơ chứ?): “Nói cho tôi biết, R-, anh đã bao giờ có cơ hội thử nicotin hay rượu chưa?”

R- mím chặt môi, nheo mắt nhìn tôi từ dưới hàng lông mày. Tôi nghe rõ mồn một suy nghĩ của hắn: “Dẫu là bạn bè nhưng mà....” Và hắn đáp:

“Biết nói sao nhỉ? Nói một cách chính xác thì chưa. Nhưng tôi biết một người phụ nữ....”

“I-330 ư?” Tôi hét lên.

“Cái gì! Cả cậu nữa ư? Cả cậu nữa sao?” R- cười nấc lên; hắn khúc khích, chực trào nước mắt vì vui thích.

Chiếc gương của tôi được treo ở vị trí mà muốn nhìn rõ R-, tôi buộc phải quay người và nhìn chéo qua chiếc bàn. Từ chiếc ghế bành, lúc này tôi chỉ có thể thấy trán và lông mày của chính mình. Rồi tôi, cái tôi thực sự, đột nhiên nhìn thấy trong gương một đường lông mày đứt quãng, run rẩy; tôi, cái tôi thực sự, bất ngờ nghe thấy một tiếng thét hoang dại, ghê tởm: “Cái gì? Cái từ ‘cả’ đó nghĩa là gì? Cái từ ‘cả’ đó có ý gì hả? Tôi đòi hỏi....”

Đôi môi dày banh rộng.... Đôi mắt lồi ra. Tôi (cái tôi thực sự) bèn giằng co, trấn áp cái bản ngã hoang dã, đầy lông lá, đang thở hồng hộc kia của mình. Tôi (cái tôi thực sự) nói với hắn, nói với R-, rằng: “Nhân danh Đấng Ân Nhân, xin hãy tha thứ cho tôi. Tôi đang rất mệt; tôi không ngủ được; tôi chẳng biết chuyện gì đang xảy ra với mình nữa.”

Một nụ cười lướt qua nhanh chóng trên đôi môi dày.

“Vâng, vâng, tôi hiểu, tôi hiểu mà. Tôi quen thuộc với tất cả những chuyện này rồi, dĩ nhiên là về mặt lý thuyết thôi. Chào anh nhé.”

Đến cửa, hắn xoay người lại trông như một quả bóng nhỏ màu đen, quay trở lại bàn và đặt một cuốn sách lên đó. “Đây là cuốn sách mới nhất của tôi. Tôi mang đến cho anh đây. Suýt thì quên mất. Chào anh.” (“b” giống như tiếng nước bắn tõm.) Quả bóng nhỏ lăn biến đi mất.

Tôi chỉ còn lại một mình. Hay nói chính xác hơn, tôi đang đối mặt một-chọi-một với chính cái bản ngã kia. Tôi ngồi trên ghế bành và gác chân lên nhau, tò mò dõi nhìn từ một chốn “nào đó” mông lung, xem chính tôi (thân xác tôi) đang teo héo đi trên chiếc giường như thế nào!

Tại sao, ôi tại sao suốt ba năm qua R-, O-, và tôi lại thân thiết gắn bó đến thế, để rồi giờ đây—chỉ vì một lời nhắc đến người phụ nữ khác, đến I-330, mà.... Lẽ nào cái thứ điên rồ mang tên tình yêu và ghen tuông ấy lại thực sự tồn tại chứ không chỉ nằm trong những cuốn sách ngớ ngẩn của người cổ đại? Điều kỳ lạ nhất là tôi, chính tôi!... Những phương trình, công thức, con số, vậy mà đột nhiên lại thế này đây! Tôi không thể hiểu nổi, tuyệt đối không thể! Ngày mai tôi sẽ đến tìm R- và nói với hắn.... Không, không đúng sự thật; tôi sẽ không đến; ngày mai không, ngày kia cũng không, và chẳng bao giờ.... Tôi không thể, tôi không muốn gặp hắn nữa. Mọi chuyện chấm hết rồi. Tam giác của chúng ta đã tan vỡ.

Tôi chỉ có một mình. Buổi tối. Sương mù lãng đãng. Bầu trời phủ một lớp màng màu vàng sữa mỏng manh. Giá như tôi biết ở đó—trên cao kia—có những gì. Giá như tôi biết mình là ai. Rốt cuộc tôi là ai trong số những kẻ này?