Tôi và Trương Kính Tùng rất muốn tìm Lữ Ứng Chung để trò chuyện. Ông ấy đang nhận phỏng vấn của tờ "China Daily". Chúng tôi bèn chờ đợi. Trời đã rất muộn, ông ấy trở về khách sạn mà vẫn trò chuyện với chúng tôi. Chúng tôi cảm thấy người Đài Loan này rất gần gũi, thân thiện. Tôi nói: "Chúng tôi tìm anh đúng là với tư cách là những fan khoa huyễn thực thụ đấy." Tôi liền ngồi lên giường của ông ấy. Sau đó Trương Kính Tùng bảo, tối nay anh ấy sẽ đổi một chiếc giường khác để ngủ.
Tại hội nghị, chúng tôi cũng gặp Trịnh Văn Quang đang ngồi xe lăn. Lại còn gặp Diệp Vĩnh Liệt, ông đang ngồi trong một phòng khách, là thầy giáo khoa huyễn của Trương Kính Tùng. Rất nhiều người vây quanh ông, tôi bước vào, họ giới thiệu tôi với ông, tôi bắt tay ông một cái, bàn tay ông rất mềm.
Tiếp theo, đoàn xe dài chở các đại biểu trong và ngoài nước, do xe cảnh sát dẫn đường, lao về phía Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọa Long. Rất nhiều nông dân áo quần rách rưới túm tụm bên lề đường xem, lộ ra vẻ mặt giống như đang đối mặt với người ngoài hành tinh. Họ không biết rằng những người ngồi trong xe chính là những nhà tưởng tượng học hiếm hoi còn sót lại của Trung Quốc.
Chúng tôi, những sinh vật ngoài hành tinh có đôi mắt sáng rực ấy, dưới ánh sao rực rỡ của Khu bảo tồn thiên nhiên Ngọa Long, đã châm ngọn "lửa trại khoa huyễn" tượng trưng cho sự đoàn kết của ba châu Á - Âu - Mỹ. Biên tập viên của tờ "Khoa huyễn thế giới" - người mà tiền lương sắp không phát nổi - đang lớn tiếng bàn về thời điểm giáng lâm của nền văn minh siêu cấp tiếp theo.
Khu bảo tồn kiếm đâu ra một con gấu trúc lớn, đặt trên bãi cỏ để chúng tôi tiếp xúc ở cự ly gần. Gấu trúc lớn thì mập mạp trắng trẻo, các nhà văn khoa huyễn lại phần lớn rất gầy, có người sắc mặt vàng vọt như vừa bệnh dậy.
Tôi trò chuyện với một nhà văn Nhật Bản. Ông giới thiệu với tôi tác phẩm "Con tàu Noah mang tên Hoa Anh Đào" của Abe Kobo, và viết bằng chữ Hán ra giấy. Về sau mới biết đây là một tác phẩm vô cùng vĩ đại.
Cũng mãi về sau mới biết, hội nghị lần này được tổ chức tại Trung Quốc không hề dễ dàng gì. Đó là vào nửa đầu năm 1989, Dương Tiêu - Tổng biên tập của "Khoa huyễn thế giới" - nhận lời mời của Norman Spinrad, Chủ tịch đương nhiệm của WSF thời điểm đó, sang San Marino tham dự Đại hội Khoa huyễn Thế giới. Dựa vào hai cuốn từ điển Anh - Trung, Trung - Anh giản lược, bằng thứ tiếng Anh ấp úng, bà đã tranh thủ được nó.
Đây là lần đầu tiên gương mặt Trung Quốc xuất hiện tại Đại hội Khoa huyễn Thế giới. Nghe lời giới thiệu của Dương Tiêu, WSF bắt đầu cảm thấy hứng thú với đất nước Trung Quốc xa lạ, và quyết định dời đại hội thường niên vốn dự định tổ chức ở Ba Lan sang Thành Đô, Tứ Xuyên để mở.
Nhưng không ngờ, Dương Tiêu vừa về nước, trong nước liền có kẻ viết thư nặc danh đi kiện, nói rằng "Khoa huyễn thế giới" cấu kết với tổ chức mờ ám nước ngoài để tổ chức hoạt động phi pháp.
Trải qua đủ mọi nỗ lực, bao gồm việc lãnh đạo Khoa học kỹ thuật tỉnh Tứ Xuyên dẫn Dương Tiêu và Đàm Giai vào Bắc Kinh kêu oan, sự việc mới được dàn xếp ổn thỏa. Ủy ban Khoa học Quốc gia đã ban hành văn bản phê chuẩn đồng ý tổ chức Đại hội Khoa huyễn Quốc tế tại Thành Đô.
Nào ngờ, vào mùa xuân hè năm đó đã xảy ra một trận cuồng phong bão táp. Chịu ảnh hưởng bởi điều này, Hiệp hội Khoa huyễn Quốc tế tuyên bố năm 1991 sẽ không đến Trung Quốc nữa, mà vẫn họp ở Ba Lan.
Tỉnh Tứ Xuyên sốt ruột, lại một lần nữa tổ chức đoàn, do Dương Tiêu làm trưởng đoàn, sang thành phố La Hay của Hà Lan tham dự Đại hội Khoa huyễn Thế giới năm 1990, nhất định phải giành lại quyền đăng cai Đại hội Khoa huyễn Thế giới năm 1991.
Để tiết kiệm kinh phí, ba người Dương Tiêu đã đi tàu hỏa từ Trung Quốc qua Nga để đến La Hay. Suốt dọc đường, Dương Tiêu bị say tàu hỏa, nôn mửa tơi bời.
Các đại biểu các nước thuộc WSF kinh ngạc khi thấy đoàn của Dương Tiêu ngồi tàu hỏa suốt tám ngày tám đêm, hai chân sưng phồng đến hội trường La Hay, cứ ngỡ người ngoài hành tinh đến vậy. Khung cảnh mang đậm màu sắc khoa huyễn này đã làm cảm động ban giám khảo, mọi người biểu quyết đại hội thường niên kỳ này vẫn sẽ được tổ chức tại Thành Đô.
Tại đại hội thường niên, Dương Tiêu đã trò chuyện với phóng viên Dương Nghị của tờ "China Daily" đến phỏng vấn đại hội về cảm nhận khi điều hành tạp chí: "Tạp chí của chúng tôi đã thành lập được mười hai năm. Đã gặp phải hai bài toán lớn là nguồn tài chính và nguồn bản thảo cạn kiệt. Chúng tôi trăm phương nghìn kế tìm lối thoát, thành lập nhóm phát hành sách, ai nấy đều làm người bốc vác, thợ đóng gói, cứ thế dựa vào mồ hôi để bù đắp cho khoản lỗ mấy chục nghìn nhân dân tệ mỗi năm. Trong hoàn cảnh kinh tế khó khăn, chúng tôi vẫn tổ chức năm hội nghị sáng tác, ba đợt tuyển văn học Giải thưởng Ngân Hà, làm phong phú nguồn bản thảo, mở rộng đội ngũ. Thập niên 80 là thập niên chúng ta mưu cầu sinh tồn, thập niên 90 sẽ là thập niên chúng ta mưu cầu phát triển. Cùng với sự tiến bộ khoa học kỹ thuật của nước ta, tiểu thuyết khoa huyễn nhất định sẽ phồn thịnh, di nguyện của Lỗ Tấn tiên sinh nhất định sẽ thực hiện được."
Tôi cảm thấy, hội nghị đã tiêm một mũi trợ tim cho khoa huyễn Trung Quốc. Kể từ đó, khoa huyễn Trung Quốc lại bước lên quỹ đạo.
Ba
Năm 1997, tôi lại đến Thành Đô, tình hình đã khác trước rất nhiều.
Năm nay, "Khoa huyễn thế giới" tổ chức Đại hội Khoa huyễn Quốc tế, trước tiên là khai mạc ở Bắc Kinh, ngoài các nhà văn khoa huyễn ra, còn mời đến nhiều nhà du hành vũ trụ người Nga và Mỹ.
Sau khi hội nghị Bắc Kinh kết thúc, lại chuyển dời đến Thành Đô, tiếp tục tổ chức trại hè tại Khu nghỉ dưỡng Nguyệt Lượng Loan. Nhà du hành vũ trụ người Nga Leonov và Berezovoy cùng ca sĩ Trung Quốc đồng đếm hát bài "Mát-xcơ-va ngoại ô buổi tối". Nhà du hành vũ trụ người Mỹ Shannon Lucid nhiệt tình trả lời câu hỏi của các fan khoa huyễn. Nhà văn khoa huyễn người Mỹ David Hill ký tên lưu niệm cho các thành viên trại hè.
Hàng nghìn thanh thiếu niên đã đến, bao gồm rất nhiều đứa trẻ rất nhỏ được bố mẹ dắt theo. Các nhà du hành vũ trụ liên tục mấy tiếng đồng hồ ký tên cho các fan khoa huyễn, hàng người dài dằng dặc khiến người ta chấn động. Tôi đứng nhìn ở bên cạnh, há hốc mồm, cứ như nhìn thấy các tín đồ chiên thành tiếp nhận lễ rửa tội vậy.
Thực ra, năm 1992, tức là năm thứ hai sau hội nghị Ngọa Long, "Khoa huyễn thế giới" vẫn chưa hồi phục ngay lập tức. Số thứ sáu của năm này tổng cộng có 48 trang, nhưng có tới 31 trang dùng để đăng truyện tranh khoa huyễn do người Nhật vẽ. Mấy cuốn tiểu thuyết khoa huyễn không để lại ấn tượng sâu sắc cho lắm.
Đàm Giai hồi tưởng lại, khi đó ông đến Bắc Kinh, mời các tác giả khoa huyễn như Dương Bằng đi ăn cơm, trong bữa tiệc, ông thậm chí còn lo lắng không trả nổi tiền cơm.
Thế nhưng, đến năm 1993, đã có khí tượng mới. Tạp chí đổi từ định kỳ hai tháng một kỳ sang định kỳ hàng tháng, đồng thời tiến hành cải bản. Giá bìa điều chỉnh thành 1,5 nhân dân tệ.
Sau khi cải bản, tạp chí đã xác lập chiến lược mới, tức là nghiêng về học sinh trung học. Động thái này đã thu được thành công rực rỡ.
Nhà văn khoa huyễn, nguyên xã trưởng Nhà xuất bản Khoa phổ Kim Đào gọi việc cải bản là một sự kiện lớn của giới khoa huyễn Trung Quốc, bởi vì "Khoa huyễn thế giới" ngay từ thuở khai sinh "mấy lần đổi tên, mấy lần nổi trôi, tuyệt đối không phải là hiện tượng cô lập, mà là sự phản ánh tập trung chặng đường gian nan đầy mưa gió mà tiểu thuyết khoa huyễn Trung Quốc đã đi qua". Ông hy vọng việc cải bản sẽ chấm dứt cục diện tác phẩm khoa huyễn Trung Quốc "thật sự quá ít quá ít", bồi dưỡng một số lượng lớn các nhà văn khoa huyễn có cái nhìn của thế kỷ mới.
Như để chứng thực lời ông, năm 1993, Vương Tấn Khang - người đại khí vãn thành (thành công muộn) - đã bước lên sân khấu. Tác phẩm "A Đàm quy lai" được đăng trên "Khoa huyễn thế giới" đã trở thành tác phẩm kết màn của năm đó. Khoảng thời gian tiếp theo, hầu như số nào cũng có tác phẩm của ông. Vương Tấn Khang sau đó đã trở thành một trong những nhà văn khoa huyễn được hoan nghênh nhất Trung Quốc.
Sau đó, "Khoa huyễn thế giới" kiên trì bình chọn khoa huyễn học đường, làm chuyên mục thưởng thức danh tác, đăng tranh mỹ thuật khoa huyễn và truyện tranh liên hoàn, thu hút đông đảo học sinh trung học. Tòa soạn còn cho ra mắt chuyên mục dài kỳ "Lâm Thông giảng khoa huyễn", hướng dẫn thanh thiếu niên cách viết truyện khoa huyễn.
Kim Đào nhắc đến việc sự hồi phục của khoa huyễn Trung Quốc những năm 90 có quan hệ rất lớn với sự thay đổi của khí hậu chính trị.
Bài phát biểu trong chuyến thị sát miền Nam năm 1992 của Đặng Tiểu Bình, kinh tế thị trường phát triển, mức tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc đạt đến mức độ kinh ngạc, đất nước cũng cởi mở hơn rất nhiều. Tất cả những điều này đã cung cấp mảnh đất màu mỡ cho sự phát triển của khoa huyễn.
Năm 1995 nên được coi là một năm quan trọng nữa của khoa huyễn Trung Quốc.
Đầu năm, Giang Trạch Dân đã nhấn mạnh tại hội nghị bộ trưởng tuyên truyền toàn quốc rằng cần tập trung nắm chắc việc sáng tác tiểu thuyết dài tập, phim ảnh truyền hình và văn học thiếu nhi. Chỉ thị này được gọi là "ba món lớn" để phồn vinh nghệ thuật và văn học, được giới văn nghệ cho là "đã nắm bắt được mâu thuẫn chủ yếu của công tác văn nghệ hiện nay, chỉ ra phương hướng căn bản để phồn vinh văn học".
Để quán triệt chỉ thị này, ngày 15 tháng 3 năm 1995, Nhà xuất bản Thiếu nhi Trung Quốc đứng ra mời các vị lãnh đạo từ các ban ngành như Ban Tuyên truyền Trung ương, Bộ Văn hóa, Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung ương, Tổng cục Báo chí Xuất bản, Hội Nhà văn Trung Quốc cùng với một số nhà văn, nhà phê bình nổi tiếng đang ở Bắc Kinh cùng nhau thảo luận về vấn đề con đường phát triển của văn học thiếu nhi.
Hội nghị cho rằng, Trung Quốc có bốn trăm triệu thiếu niên nhi đồng, văn học thiếu nhi có tác dụng to lớn trong việc bồi dưỡng và giáo dục thế hệ mai sau, nâng cao chất lượng tư tưởng văn hóa của dân tộc Trung Hoa.
Ở Trung Quốc, khoa huyễn vẫn luôn được coi là một nhánh của văn học thiếu nhi, vì vậy lại một lần nữa được coi trọng.
Ngay trong năm này, giới khoa huyễn cũng đã xảy ra sự biến đổi quan trọng: thế hệ mới long trọng lên sân khấu. Đây chủ yếu là những người sinh vào cuối thập niên 60 và sau thập niên 70 thế kỷ 20. Giá trị quan và phương thức sáng tác của họ có sự khác biệt khá lớn so với thế hệ đi trước.
Ngày 8 tháng 4 năm 1995, Giải thưởng Văn học Khoa huyễn do Lữ Ứng Chung thiết lập đã được trao tại Thành Đô. Những người đoạt giải có Vương Tấn Khang, Hà Hoành Vỹ (Hà Tịch), Tinh Hà và những người khác [1].
Vương Tấn Khang - người giành giải đặc biệt - đã phát biểu rằng: "Mười mấy năm mưa gió, khoa huyễn Trung Quốc đã không còn là cái cây non suýt chết yểu đó nữa. Tôi tin rằng trên mảnh đất màu mỡ văn hóa năm nghìn năm của dân tộc Trung Hoa, nó nhất định có thể lớn thành cây đại thụ chọc trời, đứng sừng sững cùng các cường quốc khoa huyễn phương Tây trong rừng râm văn hóa thế giới."
Đàm Giai nói, những người đoạt giải lần này phần lớn là những thanh niên độ tuổi hai mươi, là "thế hệ mới" trỗi dậy trong thập niên 90, họ giống như một đàn én báo xuân thông báo một mùa xuân nữa của khoa huyễn Trung Quốc đang đến.
Tại buổi tọa đàm sau lễ trao giải, mọi người cho rằng, các đề tài khoa huyễn như người ngoài hành tinh, người máy, đường hầm thời gian v.v. đã hình thành một loại "mô hình". Khoa huyễn Trung Quốc muốn đổi mới, một mặt cần thu nhận dưỡng chất từ những thành quả khoa học kỹ thuật mới nhất, mặt khác phải lấy cảm hứng từ sự "va chạm" của cuộc sống hiện thực, đồng thời cũng phải chú ý học hỏi các danh tác văn học và khoa huyễn trong và ngoài nước.
Lưu Cử Hân - người sắp trở thành siêu sao khoa huyễn Trung Quốc - lúc này đã bắt đầu dũng cảm thực tiễn những suy nghĩ này rồi. Một số tác phẩm cừ khôi nhất của ông đều được viết vào thập niên 80, 90, trong đó có một số tác phẩm vào thời điểm đó đã vượt xa trình độ của những người cùng thế hệ [2].
Ngày 26 tháng 12 năm 1996, tòa soạn "Khoa huyễn thế giới" đã gửi fax cho Tống Kiện - Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Quốc gia, báo cáo tình hình phát triển của tạp chí. Tống Kiện ngay lập tức đưa ra sự khẳng định đầy đủ và đánh giá cao đối với những thành tựu mà tạp chí đạt được, đồng thời chỉ thị Ty Khoa học Kỹ thuật Phát triển Xã hội gửi công văn phúc đáp để chuyển lời chúc mừng chân thành của ông.
Chỉ đúng một tuần sau, Ty Khoa học Kỹ thuật Phát triển Xã hội đã gửi công văn phúc đáp, trong đó nói rằng, tòa soạn vẫn luôn dốc sức vì sự nghiệp khoa huyễn của tổ quốc, đã nỗ lực không ngừng nghỉ, giành được những thành tựu thu hút sự chú ý, trở thành tạp chí khoa huyễn có số lượng phát hành lớn nhất toàn cầu.
Sau Đại hội Khoa huyễn Quốc tế năm 1997, các biên tập viên càng có thêm tự tin đối với triển vọng thị trường của tạp chí. Giải thưởng Ngân Hà do "Khoa huyễn thế giới" thiết lập vẫn luôn là giải thưởng cao nhất kiểm tra thực tích khoa huyễn nguyên thủy của Trung Quốc. Năm 1998, giải thưởng này đã chuyển từ hình thức chuyên gia bỏ phiếu sang độc giả bỏ phiếu.
