Một âm trầm chấp niệm

Khi "Chính Ngọ" được thành lập, truyền thông đang khắp nơi hát bài ca bi ai. Dưới ý chí của chính trị và tư bản, báo giấy đóng cửa, thu hẹp, truyền thông mới nhìn qua thì thời thượng nhưng lại luôn lo âu về mô hình lợi nhuận, người làm truyền thông lần lượt chuyển hình, từ ngữ thường gặp hơn là: khởi nghiệp. Trong thời đại biến động dồn dập, người ta đã quen với một trạng thái tạm thời: đi một bước, tính một bước. Ngày nay trạng thái này càng thêm thiêu đốt sốt ruột. Trong bầu không khí như thế, "Chính Ngọ" tồn tại được và giành được phản hồi tốt, thật khó nói rõ đến mức độ nào là do độc giả đã chán ngán sự ồn ào náo nhiệt, từ đó nhận ra một "âm trầm chấp niệm"?

Mấy biên tập viên, phóng viên sáng lập "Chính Ngọ", sở dĩ ở lại trong dòng ngược của truyền thông, ngoài việc không có sở trường nào khác, còn vì chúng tôi đều mê mẩn kỹ nghệ tự sự phi hư cấu này — giữa cuộc sống thực tế, tác giả và độc giả, tạo ra một trường văn tự, cả ba kéo giằng lẫn nhau, căng thẳng mà ưu mỹ. Quá trình tạo ra này, từ phát hiện đề tài, phỏng vấn, nghiên cứu, viết lách, biên tập cho đến khi đối mặt với độc giả, cảm giác thực tế và tính sáng tạo hòa làm một, vô cùng thách thức, cũng vô cùng thú vị.

Thể văn do đó sinh ra, chúng tôi gọi đơn giản là phi hư cấu, chứ không còn vướng bận vào những tên gọi rườm rà trước đây như ký thực, đặc tả, vân vân. Điều này có nghĩa là, chỉ cần không có sự hư cấu ở tầng nấc sự thật, chỉ cần là lối viết tốt, thì không gò bó bất kỳ hình thức nào. Nói cho cùng, điều quan trọng nhất là bạn đã kể cho độc giả nghe điều gì, có nội dung thực chất hay không, và đã tìm được hình thức thích hợp hay chưa. Mà thư tình, văn bia, tản văn học thuật, một cuộc trò chuyện, một đoạn khẩu thuật, đều có thể là lối viết phi hư cấu tràn đầy lực hiểu biết, lực cảm nhận ở tầm diện rộng lớn.

Cách đặt tên này cũng giải phóng thứ cấp bậc đề tài mà truyền thông dần dần dựng lên: quan chức, thương nhân và tâm điểm được ưu tiên, câu chuyện của người thành công được ưu tiên. Đôi khi, chúng tôi sẽ nhặt lấy những đề tài mà truyền thông khác bỏ đi không dùng, chúng hoặc là câu chuyện của người bình thường, "không đủ quan trọng", hoặc là "không giống tin tức". Mặc dù đây là thực tế mà chúng ta có thể cảm nhận, mặc dù người viết tràn đầy tình cảm với đề tài, nhưng vì không "chủ lưu", nên có nguy cơ không được kể lại, từ đó bị lãng quên. Việc viết lịch sử, từ trước đến nay vẫn luôn như vậy.

Nhà văn Đức Günter Grass từng kể lý do tại sao mình viết lách, một nguyên nhân quan trọng là, người anh họ của mẹ ông từng ngoan cường kháng cự đội đột kích Quốc xã, kiên trì đến phút cuối cùng, sau khi thất bại, ông cùng những người dân kháng cự khác "biến mất trước đội hành quyết", tên của ông không còn ai nhắc đến nữa, trở thành một người không tồn tại. Grass quyết tâm để ông sống trong lối viết của mình, trong những mảnh vỡ tác phẩm của ông, khắp nơi đều là nơi an nghỉ của người anh họ mà mẹ ông yêu quý.

Thế giới vẫn đang sống trong những câu chuyện, với cái giá là lãng quên, xóa bỏ phần lớn các câu chuyện. Câu chuyện chính yếu nhất của Trung Quốc ngày nay, là câu chuyện của Mã Vân (cũng như hàng ngàn hàng vạn biến thể của nó). Để chống lại sự đơn điệu này, chúng ta nên học cách kể chuyện. Dõi theo thực tế trong thời gian dài, làm cho những gì bị lãng quên sống lại, ban cho người bình thường sự tôn nghiêm, để xứng đáng với một Trung Quốc phong phú, biến ảo.

Những gì thu thập trong cuốn sách này, chính là ví dụ cho những thử nghiệm đó.

"Chính Ngọ" Quách Ngọc Kiệt

Lời viết cho "Chính Ngọ": Con đường dẫn đến sáng tác

Đặc tả: Thỏa thân Punk

Thanh niên văn học cuối cùng

Hai người Utopia

Người âm dương

Tùy bút: Thầy A Minh

Thượng Hải tiểu phong nguyệt

Thùm thụp thùm thụp

Thị giác: Câu chuyện song song

Cá nhân sử: Phùng Viễn Chinh: Tôi xuyên tường qua đó

Phỏng vấn: Hạng Bưu: Người Trung Quốc như chim chim ong, đập cánh treo lơ lửng giữa không trung

Hà Vĩ: Tôi luôn bị thu hút bởi những người khách xứ lạ