Các cuộc thảo luận đã chấm dứt; họ đứng dậy và lui ra; sau đó họ đốt hết xe cộ và lều trại. Những gì còn dư thừa, họ chia sẻ với nhau những thứ cần thiết rồi ném phần còn lại vào lửa. Xong xuôi, họ chuẩn bị điểm tâm. Đang ăn sáng thì Mithridates đến cùng khoảng ba mươi kỵ binh. Hắn gọi các tướng lĩnh lại trong tầm nghe rồi lên tiếng: "Hỡi những người Hellas, các ông biết rõ tôi từng trung thành với Cyrus, và hôm nay tôi cũng là người thiện chí với các ông. Thật ra, tôi đang sống trong nỗi lo sợ lớn lao ở đây: nếu tôi thấy một lối thoát khả dĩ, tôi sẽ sẵn sàng cùng với đội ngũ của mình gia nhập cùng các ông. Xin hãy cho tôi biết các ông dự định thế nào, hãy xem tôi như một người bạn, người luôn thiện chí và chỉ mong muốn được tiếp tục hành quân cùng các ông." Các tướng lĩnh hội ý và quyết định đáp lại như sau, với Cheirisophus là người phát ngôn: "Chúng ta quyết định đi xuyên qua đất nước này, hạn chế tối đa việc gây hại, miễn là chúng ta được phép đi qua bình an về nhà. Nhưng nếu bất cứ kẻ nào cố ngăn cản, kẻ đó sẽ phải đối đầu với chúng ta, và chúng ta sẽ sử dụng tất cả sức mạnh hiện có." Nghe vậy, Mithridates cố chứng minh cho họ thấy rằng nếu không có sự ban ơn của nhà vua, hy vọng thoát thân của họ là vô vọng. Lúc này, mục đích sứ mệnh của hắn đã rõ ràng: hắn là một kẻ mật báo. Thật vậy, một người họ hàng của Tissaphernes đang đi theo để giám sát lòng trung thành của hắn. Sau đó, các tướng lĩnh quyết định rằng tốt hơn là nên tuyên bố chiến tranh công khai, không đình chiến, không thương lượng chừng nào còn ở trên đất địch; vì chúng thường xuyên đến lôi kéo binh lính, thậm chí đã thành công với một sĩ quan là Nicarchus (1), một người Arcadia, kẻ đã bỏ trốn vào ban đêm cùng khoảng hai mươi người.

Sau đó, họ dùng bữa sáng rồi vượt sông Zapatas, hành quân theo đội hình quy củ, gia súc và đám đông tùy tùng của quân đội ở giữa. Họ chưa đi được bao xa thì Mithridates xuất hiện trở lại cùng khoảng hai trăm kỵ binh theo sau, cùng với quân bắn cung và quân ném đá đông gấp đôi, những kẻ nhanh nhẹn nhất mà người ta có thể hình dung. Hắn tiến lại gần người Hellas như thể có thiện chí; nhưng khi khoảng cách đã đủ gần, bất thình lình, một số kẻ – dù cưỡi ngựa hay đi bộ – bắt đầu bắn cung và ném đá, gây thương vong cho quân ta. Hậu quân của người Hellas chịu đòn một lúc lâu mà không thể đáp trả, vì cung thủ Crete có tầm bắn ngắn hơn quân Ba Tư, và vì họ là lính nhẹ nên bị kẹt trong đội hình bộ binh nặng, trong khi lính phóng lao cũng không ném xa đủ tới quân địch. Thấy vậy, Xenophon cho rằng không còn cách nào khác ngoài việc phản công, và họ đã lao lên; một số lính bộ binh nặng và nhẹ đang bảo vệ hậu phương cùng lao theo ông; nhưng dù dốc sức tấn công, họ chẳng bắt được tên nào.

Việc thiếu kỵ binh đã gây bất lợi cho người Hellas; bộ binh của họ cũng không thể bắt kịp bộ binh địch do đối phương đã chiếm ưu thế về khoảng cách, vả lại cuộc truy đuổi quá ngắn, vì họ không thể rời quá xa quân chủ lực. Ngược lại, kỵ binh châu Á, dù đang chạy trốn, vẫn bắn những loạt tên ra sau lưng và gây thương tích cho những kẻ truy đuổi; trong khi người Hellas buộc phải vừa lùi vừa chiến đấu suốt dọc đường. Kết quả là cuối ngày đó, họ chỉ đi được hơn ba dặm một chút, nhưng đến chiều muộn thì tới được các ngôi làng.

Tại đây, nỗi chán nản cũ lại quay về. Cheirisophus và các vị tướng lớn tuổi nhất trách Xenophon vì đã rời bỏ quân chủ lực để truy đuổi địch, khiến bản thân gặp nguy hiểm mà chẳng gây hại thêm được gì cho đối phương. Xenophon thừa nhận họ trách đúng: kết quả đã là bằng chứng rõ nhất. "Sự thật là," ông nói thêm, "tôi buộc phải truy đuổi; nhìn quân ta chịu đựng khổ sở thế kia mà không thể đáp trả thì quá đau lòng. Tuy nhiên, khi chúng tôi thực sự tấn công, không thể phủ nhận điều các ông nói: chúng tôi không hề gây thêm được thiệt hại nào cho địch, trong khi bản thân lại gặp khó khăn lớn khi rút lui. Tạ ơn trời là chúng không có lực lượng đông đảo mà chỉ là một toán nhỏ, nên thiệt hại chúng gây ra không quá lớn như có thể đã xảy ra; và ít nhất, việc này cũng cho chúng ta thấy ta đang cần gì. Hiện tại, quân địch bắn cung và ném đá vượt tầm của ta, nên cung thủ Crete của ta không phải là đối thủ của chúng; quân ném lao của ta không với tới chúng; và khi ta truy đuổi, không thể đuổi quá xa quân chủ lực, còn trong khoảng cách ngắn đó, không bộ binh nào, dù chạy nhanh đến đâu, có thể bắt kịp kẻ địch đã có lợi thế một tầm bắn cung. Vậy nên, nếu muốn ngăn chặn mọi khả năng gây hại của chúng khi ta hành quân, ta phải nhanh chóng có quân ném đá và kỵ binh. Tôi nghe nói trong quân đội có vài người Rhodians, hầu hết họ đều biết ném đá, và đạn của họ có tầm xa gấp đôi quân Ba Tư (vì đạn của Ba Tư là những hòn đá to bằng nắm tay nên tầm bắn tương đối ngắn; còn người Rhodians có kỹ năng sử dụng đạn chì) (2). Giả sử chúng ta điều tra và tìm xem trong số họ ai có dây ném đá, rồi đề nghị trả tiền cho họ; với người khác, ai chịu bện thêm dây, ta cũng trả tiền; và với người thứ ba, ai tình nguyện ghi danh làm lính ném đá, ta sẽ đề ra những đặc quyền khác, tôi nghĩ chẳng bao lâu ta sẽ tìm được những người sẵn sàng giúp đỡ. Tôi biết trong quân đội có ngựa; một ít thuộc về tôi, số khác của Clearchus, và rất nhiều con khác tịch thu được từ quân địch để thồ hành lý. Hãy chọn lấy những con tốt nhất, thay thế chúng bằng những con vật thồ hàng thông thường, và trang bị cho số ngựa đó thành kỵ binh. Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu đội kỵ binh của chúng ta gây được đôi chút phiền toái cho những kẻ đang chạy trốn kia."

Những đề xuất này được thông qua. Ngay đêm đó, hai trăm lính ném đá được ghi danh. Ngày hôm sau, năm mươi kỵ sĩ và ngựa đã vượt qua đợt kiểm tra và đủ tiêu chuẩn; họ được trang bị áo da và giáp ngực. Một chỉ huy kỵ binh cũng được bổ nhiệm – đó là Lycius, con trai của Polystratus, một người Athens.