Hephæstus, con của Zeus và Hera, là vị thần lửa ở khía cạnh mang lại điều lành, đồng thời là vị thần bảo trợ cho mọi công việc chế tác thực hiện được nhờ nguyên tố hữu ích này. Ông được muôn nơi tôn kính, không chỉ với tư cách là vị thần của mọi nghệ thuật cơ khí, mà còn là một vị thần cai quản nhà cửa và bếp lửa, mang lại ảnh hưởng tốt lành cho xã hội văn minh nói chung. Không giống như các vị thần Hy Lạp khác, ông xấu xí và èo uột, dáng đi vụng về và thọt chân. Khiếm khuyết sau này xuất phát từ cơn thịnh nộ của người cha Zeus, như chúng ta đã thấy, khi ngài ném ông từ trên trời xuống bởi vì ông dám bênh vực Hera trong một cuộc cãi vã gia đình vốn rất thường xảy ra giữa cặp đôi hoàng gia ấy. Hephæstus đã rơi suốt một ngày từ đỉnh Olympus xuống mặt đất, để rồi cuối cùng hạ xuống đảo Lemnos. Những cư dân ở đây, khi thấy ông rơi xuống qua không khí, đã đón lấy ông vào lòng; nhưng dẫu họ hết lòng chăm sóc, chân ông vẫn bị gãy do cú rơi ấy, và từ đó về sau ông mãi mãi thọt một bên chân.
Vì biết ơn lòng tốt của người dân Lemnos, từ đó ông chọn hòn đảo này làm chốn mương thân, xây cho mình một cung điện nguy nga cùng các lò rèn phục vụ cho nghề nghiệp của mình. Ông dạy người dân cách chế tác kim loại, đồng thời truyền cho họ những nghệ thuật quý giá và hữu ích khác.
Người ta kể rằng tác phẩm đầu tay của Hephæstus là một chiếc ngai vàng bằng vàng vô cùng tinh xảo gắn lò xo ẩn, món quà ông dâng tặng Hera. Chiếc ngai được thiết kế sao cho một khi đã ngồi xuống, bà đành chịu chết không sao đứng lên được, và dẫu tất cả các vị thần có ra sức giải cứu, mọi nỗ lực đều trở nên vô ích. Bằng cách đó, Hephæstus đã trả thù người mẹ vì sự tàn nhẫn mà bà luôn đối xử với ông, chỉ bởi ông kém phần nhan sắc và duyên dáng. Tuy nhiên, Dionysus, vị thần rượu vang, đã mưu mẹo chuốc say Hephæstus, rồi thuyết phục ông trở về Olympus; tại đây, sau khi giải thoát cho vị hoàng hậu thiên đình khỏi tư thế vô cùng kém trang nghiêm ấy, ông đã làm hòa với đấng sinh thành.
Giờ đây, ông tự xây cho mình một cung điện lừng lẫy trên đỉnh Olympus bằng vàng ròng sáng chói, và chế tác cho các vị thần khác những công trình tráng lệ mà họ cư ngụ. Giúp việc cho ông trong các tác phẩm nghệ thuật đa dạng và khéo léo tuyệt vời ấy là hai bức tượng nữ bằng vàng ròng do chính tay ông tạo tác, vốn có khả năng chuyển động và luôn theo sát ông bất cứ nơi đâu. Với sự trợ giúp của loài Cyclop, ông rèn cho Zeus những tia chớp tuyệt vời, qua đó trao cho người cha vĩ đại một quyền năng mới mang sức mạnh kinh hoàng. Zeus bày tỏ lòng trân trọng đối với món quà quý giá này bằng cách gả nàng Aphrodite xinh đẹp cho Hephæstus, thế nhưng đây lại là một mối lương duyên đầy trắc trở; bởi vì nàng Aphrodite kiều diễm, hiện thân của mọi vẻ đẹp và sự duyên dáng, chẳng mảy may dành chút tình cảm nào cho người phu quân thô kệch, kém hấp dẫn của mình, lại còn lấy việc chế nhạo dáng đi vụng về cùng dung mạo khó coi của ông làm trò tiêu khiển. Có lần, đặc biệt là khi Hephæstus tốt bụng tự nguyện đảm nhận vai trò người rót rượu cho các vị thần, dáng đi tập tễnh cùng vẻ vụng về tột cùng của ông đã tạo ra những tràng cười vang dội nhất giữa chốn thiên đình, trong đó người vợ bất trung của ông lại là kẻ hưởng ứng đầu tiên với niềm vui không chút giấu giếm.
Aphrodite vô cùng sủng ái Ares hơn là chồng mình, và sự thiên vị này dĩ nhiên đã làm nảy sinh lòng ghen tuông sâu sắc từ phía Hephæstus, mang lại cho họ muỗi nỗi bất hạnh lớn lao.
Hephæstus dường như là một thành viên không thể thiếu của Hội đồng Olympus, nơi ông đóng vai trò là thợ rèn, thợ làm giáp trụ, thợ đóng chiến xa, v.v. Như đã đề cập, ông dựng lên những cung điện nơi các vị thần ngự trị, chế tác đôi giày bằng vàng giúp họ bước đi trên không trung hay mặt nước, xây dựng những cỗ xe tuyệt diệu và đóng móng bằng đồng cho những giống ngựa thần đưa các cỗ xe lấp lánh ấy vượt qua đất liền lẫn biển cả. Ông cũng làm ra những chiếc kiềng ba chân tự động dịch chuyển ra vào các sảnh đường thiên giới, tạo ra chiếc khiên aegis nổi tiếng xa gần cho Zeus, và dựng lên cung điện tráng lệ của mặt trời. Ông còn tạo ra những con bò mang chân đồng của Aetes, phun ra lửa từ lồng ngực, toả những đám mây khói mịt mù và làm ngập tràn không gian bằng tiếng gầm thét.
Trong số những tác phẩm nghệ thuật lừng lẫy nhất dành cho người trần của ông có: áo giáp của Achilles và Æneas, chiếc vòng cổ tuyệt đẹp của Harmonia, cùng vương miện của Ariadne; nhưng kiệt tác của ông chính là Pandora, người mà một bài tường thuật chi tiết đã được nhắc đến trước đó.
Từng có một ngôi đền trên núi Etna được dựng lên để tôn kính ông, nơi mà chỉ những ai thanh cao và đức hạnh mới được phép bước vào. Lối vào ngôi đền này được canh giữ bởi những con chó sở hữu năng lực phi thường là có thể phân biệt được người ngay kẻ gian, quấn quýt vuốt ve người tốt, đồng thời lao vào tấn công và xua đuổi mọi kẻ ác nhân.
Hephæstus thường được miêu tả là một người đàn ông lực lưỡng, vạm vỡ, cơ bắp cuồn cuộn với vóc dáng trung bình và độ tuổi trưởng thành; cánh tay rắn chắc giơ cao đang chuẩn bị giáng búa xuống đe – chiếc búa ông cầm ở một tay, trong khi tay kia đang xoay một tia chớp mà con đại bàng bên cạnh đang chờ để mang đến cho Zeus. Nơi thờ phụng chính của ông là đảo Lemnos, nơi ông được nhìn nhận với lòng sùng kính đặc biệt.
VULCAN.
Vị thần Vulcan của người La Mã thực chất chỉ là một nhân vật được du nhập từ Hy Lạp, chưa từng bén rễ sâu xa tại Rome, cũng không gắn liền sâu đậm vào đời sống thực tế hay tâm tư của quốc gia này, việc thờ phụng ông thiếu vắng đi cảm xúc sùng kính và niềm nhiệt thành vốn là đặc điểm trong các nghi lễ tôn giáo dành cho các vị thần khác. Dẫu vậy, ông vẫn duy trì tại Rome các đặc tính Hy Lạp của mình với tư cách là vị thần lửa và bậc thầy vô song trong nghệ thuật chế tác kim loại, đồng thời được xếp vào hàng mười hai vị đại thần của đỉnh Olympus, những bức tượng mạ vàng của họ được đặt nối tiếp nhau dọc theo Quảng trường La Mã (Forum). Tên gọi La Mã của ông, Vulcan, dường như cho thấy một mối liên hệ với người thợ chế tác kim loại vĩ đại đầu tiên trong lịch sử Kinh Thánh, Tubal-Cain.
