9

Hắn đi vào nhà vệ sinh. Sau khi giải quyết xong, hắn bước đến bồn rửa tay. Người nhân viên chuyên phục vụ khách trong nhà vệ sinh không đợi hắn cúi người đã mở vòi nước cho hắn. Chờ hắn rửa xong, anh ta lại kịp thời đưa lên một chiếc khăn nhỏ có hương thơm... Hắn chỉ cảm thấy tông màu ốp đá cẩm thạch trong nhà vệ sinh vô cùng nhã nhặn và hài hòa, các bộ phận mạ crôm đều ánh lên sắc bạc, mà trong không khí không chỉ không có mùi hôi, ngược lại còn phảng phất hương thơm dịu nhẹ... Nhân viên phục vụ mặc vest màu tím đậm viền đen, bên dưới cổ áo trắng như tuyết dường như còn đeo nơ đen. Ánh mắt hắn không quét qua khuôn mặt người nhân viên đó, nhưng có thể nhận thức được đó là một ông lão đầu tóc đã điểm bạc... Trong khoảnh khắc liếc qua, hắn thấy ở một góc bàn đá cẩm thạch khảm bồn rửa tay có cắm một lọ hoa, hoa cẩm chướng đỏ thắm cùng hoa cành trắng sữa, còn có cả lá dương xỉ xanh tươi, cho thấy đẳng cấp của nơi này...

Bên cạnh lọ hoa là một chiếc đĩa sứ, trong đĩa đặt một bộ khăn nhỏ đã được khử trùng, gấp hình chiếc nem rán, ngay bên cạnh đĩa sứ lại có một chiếc đĩa nhỏ khác, bên trong có vài tờ tiền, có tờ dựng đứng lên dường như còn là đô la Mỹ. À, "dấu hiệu gợi ý", hắn hiểu, đã từng thấy ở Mỹ rồi, đó là nhân viên phục vụ đang âm thầm dẫn dắt bạn, xin hãy tự ý thức, bỏ tiền típ vào đó... Tuy nhiên dịch vụ ở đây quả thực là hạng nhất, ví dụ như nhân viên phục vụ không dùng tay đưa khăn cho bạn, mà dùng một chiếc kẹp inox sáng loáng, lại còn nhỏ giọng nói một câu "Mời tiên sinh...", tóm lại mọi thứ đều "chuẩn mực khuôn phép" — trong đầu lại không kìm được mà lướt qua gương mặt đầy vẻ tang thương của Dương Trí Bồi, bên tai dường như lại vang lên giọng nói của ông ta, nhưng lại dùng mã ngôn ngữ trồi lên từ trong tâm khố của chính mình: "...Tại sao lại cứ phải theo cái chuẩn mực này, cái khuôn phép này? Đây chẳng phải là quy củ của phương Tây sao? Đây chẳng phải là sự xâm nhập của văn hóa cường quyền sao?..." Lại bật ra âm thanh của Lô Tiên Đệ: "...Said... chủ nghĩa hậu thực dân..." Cứ như thể lý luận "chủ nghĩa hậu thực dân" đó là do cô ta cùng nhà lý luận gốc Palestine ở Mỹ kia cùng nhau sáng tạo ra vậy. Lô Tiên Đệ vốn có cái bản lĩnh này, chân chưa bước ra khỏi cửa quốc gia, nhưng luôn đi trước phương Tây một bước, trong mấy vòng tròn móc nối với nhau, đóng vai trò là cây cờ đầu dẫn dắt trào lưu mới...

Khi dòng ý thức trôi đến đây, hắn đã sấy tay xong dưới máy sấy và bước ra khỏi cửa nhà vệ sinh.

Vừa ra khỏi nhà vệ sinh, hắn liền bất chợt bắt gặp một đôi mắt, sao mà quen thuộc thế! Trong mắt ngập tràn ý cười, nhưng tuyệt đối không có vẻ nịnh nọt, rất tự nhiên, rất thành khẩn... Đôi mắt ấy lại chớp chớp đầy thiện ý và vô cùng hài hước...

"A!" Hắn kêu lên: "Ấn Đức Quân, sao lại là anh!"

Quả thực là Ấn Đức Quân nhiều năm không gặp. Nếu không nhìn thấy đôi mắt đó trước, có lẽ hắn đã không nhận ra. Ấn Đức Quân lưu lại trong ấn tượng của hắn mãi mãi là bộ Trung Sơn phục màu xám, xanh hoặc đen, và thường xuyên đội một chiếc mũ cán bộ; còn Ấn Đức Quân bây giờ lại mặc nguyên một bộ đồ thường ngày, hơn nữa chiếc áo khoác gió trông cũng không đến nỗi nào... Đáng lẽ chưa đến tuổi về hưu, nhưng tóc đã bạc gần hết, may mà bạc thì bạc nhưng vẫn rất rậm rạp...

"Lúc nãy, ở bên trong tôi đã nhận ra cậu rồi, cậu hình như đang có tâm sự, hoàn toàn chẳng chú ý gì đến tôi... Tôi liền bảo, ra ngoài đợi cậu, xem mắt cậu có thực sự mọc lên tận đỉnh đầu nữa không!..."

...Hắn kéo Ấn Đức Quân đến góc cà phê.

"Mấy năm rồi nhỉ?"

"Không phải mấy năm, là hơn chục năm rồi!" Ấn Đức Quân đính chính lại: "Sợ là phải mười hai, mười ba năm rồi chứ?"

"Chứ sao nữa... Kể từ khi thuyên chuyển đi nơi khác, tôi chưa từng quay lại đó lần nào nữa..."

"Tại sao? Lại bận đến mức thế cơ à? ...Chuyện năm xưa, sợ là quên sạch rồi chứ gì?"

"Sao mà quên hết được chứ? Dù muốn quên cũng không quên nổi... Tối ngày hôm qua trong giấc mơ vẫn còn chồm ra những chuyện năm xưa ấy... Bằng bằng bằng, đóng cửa sổ... cơ bắp trên cánh tay lão Hoắc cứ cuồn cuộn, đôi môi, hai phiến môi, cứ thế này này, này đây, cứ thế dùng sức đẩy hết về phía trước... Cái gọi là 'dứt hết sữa bú' chính là thế này phải không? ...Sao cơ, anh lại quên rồi à? Chủ nhiệm Ấn, không có sự chuẩn y của anh, lão Hoắc có thể làm thế được chắc? Biến ký túc xá thành nhà tù... Thật là đáng sợ!"

"À, chuyện này... Cậu mơ thấy nó làm gì?"

"Không phải tôi cố ý muốn mơ... Giấc mơ là một chuyện rất kỳ lạ, nó luôn không hẹn mà đến, hơn nữa lại luôn vô cùng sống động!"

"Sống động?"

"Giấc mơ của anh không sống động chắc? Nhất định đều vô cùng sống động đấy! Chỉ là anh không có ý thức thưởng thức sự sống động của nó mà thôi!"

"Tôi cứ mơ xong là quên."

"Giống như rất nhiều tiểu thuyết vậy, đọc xong là quên..."

"Mơ giống tiểu thuyết á?"

Hắn chợt nảy ra một ý niệm: "Đúng vậy, giấc mơ... kỳ thực là cuốn tiểu thuyết hay nhất, nó chỉ giữ lại những gì quan trọng nhất, lược bỏ tất cả những thứ thừa thãi, đôi khi ngoại trừ một chi tiết nhỏ, nó lược bỏ cả bối cảnh môi trường xung quanh... Hơn nữa, giấc mơ, lúc nó tả thực thì vô cùng tả thực, nhưng nó thường lại vô cùng 'mang tính hiện đại', vô cùng 'ma huyễn', vô cùng 'cắt dán', tức là vô cùng 'hậu hiện đại'... Giấc mơ tuyệt đối không thể 'đặt chủ đề lên hàng đầu', cũng không thể nhân tạo mà co ngắn hay kéo dài ra, nó thực sự là 'có chuyện thì dài dòng', 'không có chuyện thì ngắn gọn', vừa vặn đến mức, hơn nữa nó cũng không cần phải có đầu có đuôi, có thể phất phơ bay đến, rồi dừng lại ngắt quãng... Thế nhưng giấc mơ lại hoàn toàn mang đầy hàm nghĩa, không có giấc mơ nào là vô cớ cả, phải không? Vấn đề chỉ nằm ở chỗ, anh giải mã nó như thế nào mà thôi!"

Hắn ngẩng đầu lên nhìn, trong đôi mắt của người đối diện tuy ý cười vẫn vẹn nguyên, nhưng rõ ràng không thể cộng hưởng với những luận bàn này của hắn.

Cô nhân viên phục vụ đi tới... Hắn hỏi Ấn Đức Quân muốn uống chút gì, Ấn Đức Quân cầm lấy tấm "thẻ đặc biệt đề cử" đồ uống dựng bên cạnh bình hoa trên bàn, rõ ràng đã bị mức giá ghi trên đó làm cho chấn động, có chút chần chừ... Hắn bèn đề nghị: "Làm một ly cà phê nhé?" Ấn Đức Quân lắc đầu: "Cà phê hay rượu Tây, tôi đều không chịu được cả... Hay là, gọi một ly nước dưa gang ép tươi đi!"

Cô nhân viên phục vụ rời đi, lúc này hắn mới nhớ ra hỏi: "Anh đến đây hôm nay là —?"

Ấn Đức Quân cảm thán nói: "Lần đầu tiên đấy... nói thật với cậu, vào cái khách sạn lớn thế này, hoàn toàn là lần đầu tiên... Cậu thì đương nhiên là khách quen rồi!"

“Cũng chưa gọi là khách quen được đâu... Chỉ là thỉnh thoảng đến đây, gặp gỡ bạn bè... So với các cậu những người hưởng lương thuần túy, mức tiêu dùng hiện tại của tôi có lẽ khá hơn nhiều, nhưng so với những kẻ đại gia lắm tiền nhiều củ, đặc biệt là tiêu bằng tiền công quỹ, thì tôi đây chỉ là 'tiểu vu' giữa đám 'tiểu vu' thôi... Dù sao thì tôi đến đây cơ bản toàn tự móc hầu bao thanh toán mà... Thế, anh hôm nay là —”

“Cậu có đoán cũng không ra đâu... Lúc nãy cậu ở trong cái nhà xe... à nhà vệ sinh đó, không nhận ra à?”

“Đúng là không nhận ra anh...”

“Không chỉ có mình tôi đâu...”

“Thế còn có ai nữa?”

“Người phục vụ trong đó ấy...”

“Cậu ta là ai?”

“Không biết cậu ta có nhận ra cậu không nữa... Là sư phụ Chung đấy! Cậu quên rồi à?”

“Sư phụ Chung? Ai... À, là đội trưởng đội tuyên truyền công xưởng năm đó, Chung Thụ Vượng?”

“Đúng! Chính là lão ta!”

Hắn chợt vỡ lẽ. Nhưng cũng chẳng lấy làm cảm thán cho lắm. Tính ra sư phụ Chung sớm đã nên nghỉ hưu rồi, sau khi nghỉ hưu mà tìm được một công việc như thế này, phải nói là rất tốt. Bây giờ chẳng ai bận tâm mấy thứ khác, thứ người ta quan tâm là tiền. Làm việc này chắc chắn kiếm được không ít, lại còn tiền típ, gộp lại có khi còn nhiều hơn cả những nghệ sĩ biểu diễn trên sân khấu ấy chứ...

“Tôi đến tìm lão ấy... Cậu biết chúng tôi là người cùng quê mà, làng của hai chúng tôi gà gáy chó sủa đều nghe thấy, từ bé đã hay qua lại... Lão ta làm việc này cũng chán ngấy rồi, quyết tâm từ bỏ công việc này, quay về quê nhà... Bây giờ quê nhà chúng tôi chỗ nào cũng giàu lên rồi... Chúng tôi vẫn giữ liên lạc... Tôi định nhờ lão ấy xách hộ ít đồ về cho người nhà, hẹn nhau hôm nay, ai ngờ đến nhà lại không có ai, bảo là phải đến đây làm bù một ngày công. Quy củ kiểu Tây ở đây là tính toán sòng phẳng từng ly từng tí, lúc tính tiền công cho lão ấy, không hiểu tính thế nào lại lòi ra một ngày nghỉ bù chưa trừ, thiếu mất một ngày này, tháng này chỉ có thể được tính bằng nửa tháng. Lão ta đời nào chịu cái thiệt thòi đó, thế là lại lọt xác đến đây... Tôi để đồ ở nhà lão ấy, rồi chạy thẳng đến đây luôn... Ha ha, vào nhà vệ sinh chào tạm biệt một tiếng, cũng độc đáo phải không nào? Lão ta còn không cho tôi ở lâu, sợ người ta bảo vi phạm kỷ luật... Không ngờ lại gặp được cậu ở đây!”

Lúc này hắn mới cảm thán: “Đúng là đời người như mộng! Năm xưa, lão ta là đội trưởng đội tuyên truyền công xưởng, kiêm chủ nhiệm ủy ban cách mạng, còn anh là phó chủ nhiệm... Đội tuyên truyền công xưởng rút đi, anh mới lên làm chủ nhiệm... Hồi đó, hai người uy nghiêm biết bao!”

“Bọn tôi có ai làm oai làm quái gì đâu cơ chứ!”

“Cái đó thì đúng... Thế nào, chủ nhiệm Ấn, bây giờ anh vẫn xuôi chèo mát mái chứ?”

“Chủ nhiệm gì chứ, sớm đã không làm nữa rồi!”

“Bao giờ thì hạ đài thế? Anh chỉ có đường thăng tiến chứ, sao lại có đường tụt lùi được cơ chứ!”

“Cũng chẳng phải tụt lùi... Là điều động ngang hàng, năm ngoái điều tôi ra ngoài rồi...”

Hóa ra mấy năm nay Ấn Đức Quân không hề thuận lợi. Anh ta gặp rắc rối ở đơn vị. Có kẻ gây sự với anh ta, chèn ép anh ta, kết quả là đơn vị cấp trên liền điều động ngang hàng anh ta sang một đơn vị tương đương khác, làm bí thư đảng ủy.

“Nói ra thì dài dòng lắm,” Ấn Đức Quân thở dài một tiếng: “Đơn vị cấp quận của chúng tôi, lại là cái ao nước trong veo, bây giờ lại còn thực hiện tách biệt đảng và chính quyền, tôi còn có trò gì để diễn nữa chứ? Chẳng qua chỉ là ngày ngày đến chấm công, chờ mấy năm nghỉ hưu sớm, an độ tuổi già mà thôi...”

Hắn cảm thấy rất tiếc nuối. Thực sự tiếc nuối. Anh ta nói: “Mặc dù rời khỏi dưới trướng của anh, đổi khẩu vị, sau đó lại đổi nghề, lăn lộn trong cái vũng bùn danh lợi trường hạng nặng này bao nhiêu năm trời, không quay lại thăm nữa, không liên lạc với anh, nhưng trong lòng, những người khác thì có phai nhạt đi, hoặc nghĩ đến không mấy vui vẻ, còn anh lại là ngoại lệ... Anh là một người tốt, đặc biệt là trong giai đoạn đó, anh chưa từng chủ động chỉnh đốn người ta, hễ có cơ hội là lại nới lỏng cho những người bị chỉnh đốn, điều đó không dễ chút nào đâu! Đừng thấy bây giờ không lấy đấu tranh giai cấp làm trọng tâm nữa, có những kẻ, trong tay có chút quyền lực, hắn ta vẫn cứ nhiệt tình chỉnh đốn người ta... Những năm nay tầm mắt tôi mở rộng hơn nhiều rồi, cái bộ mặt gì mà chưa từng chứng kiến! So ra thì, người như anh đúng là quý như vàng! Tiếc thay cái hạt giống quan tốt như anh, lại không được đôi mắt tinh đời của cấp trên phát hiện ra, theo ý tôi, anh mà đến bộ ở Trung ương làm cái gì nhỉ, không bằng làm bộ trưởng, cứ làm thứ trưởng đi, chuyên làm công tác chính trị thôi, thì không biết đã tích bao nhiêu đức cho Đảng Cộng sản rồi!”

Cô nhân viên phục vụ mang nước dưa gang ép tươi tới. Hắn bảo cô nhân viên phục vụ cho thêm ít đá viên vào ly whisky của mình.

10

Hắn và Ấn Đức Quân trò chuyện vô cùng rôm rả.

Vừa trò chuyện, đề tài lại quay quẩn về câu chuyện lão Hoắc đóng cửa sổ năm xưa.

“...Lúc nãy tôi còn nịnh nọt anh, nói anh là một người tốt hiếm có, bây giờ tôi muốn nói, anh là người tốt cũng từng làm việc xấu — thật đấy, bây giờ nghĩ lại, tôi vẫn thấy có chút kinh ngạc... Tính theo đại cục khí hậu lúc đó, chắc là năm 1973 rồi nhỉ, Đại cách mạng văn hóa đã qua giai đoạn sôi sục rồi, rất ít đơn vị còn làm mấy cái trò 'nhà bò' gì nữa, thế mà anh lại nhẫn tâm để lão Hoắc đi đóng cửa sổ ký túc xá của Kim Điện Thần! Đây là tự thiết lập nhà tù tư nhân đấy!...”

“Đó là chủ trương của Tư Mã Sơn... Đương nhiên, tôi có trách nhiệm, tôi đã gật đầu...”

“Tại sao anh lại gật đầu? Sợ người ta bảo anh với Kim Điện Thần là đồng hương, quan hệ trước đây cũng không tồi à? Sợ Tư Mã Sơn bảo anh bao che cho cậu ta à?”

“Có lẽ có những tạp niệm đó chứ, nhưng chủ yếu là tôi tin, tin Kim Điện Thần đã làm chuyện đó... Tư Mã Sơn đem những tài liệu mà cục công an nắm giữ đưa cho tôi xem qua, cô gái đó đã viết rồi, Kim Điện Thần có quan hệ mập mờ với cô ta...”

“Vậy tại sao không giao Kim Điện Thần cho cơ quan công an xử lý?”

“Lúc đầu là định giải đến nơi, nhưng cơ quan công an không nhận. Giống như cậu nói đấy, đại cục khí hậu lúc bấy giờ, đã không còn hung hãn như trước nữa... Hơn nữa cô gái đó, thực ra bản thân cô ta cũng là một nữ lưu manh, chuyện của Kim Điện Thần dù có khép tội thành sự thật, thì cũng chưa đủ cấu thành tội hiếp dâm.”

“Thế nhưng cuối cùng, vẫn thông qua bức cung, tin theo lời khai, khép Kim Điện Thần thành phần tử xấu, khai trừ công tịch, tiêu hủy hộ khẩu,khiển tống về quê. Chẳng phải điều này bày mươi mươi ra là quá nặng tay rồi sao?”

“Có hơi quá đáng thật. Nhưng, cậu phải biết, vụ án chuyên án này vẫn luôn do một tay Tư Mã Sơn nắm giữ. Lão ta cuối cùng định đoạt như vậy, tôi đã gật đầu. Tôi không hiểu cách nhau nhiều năm như vậy, một chuyện thế này, có thể coi là chuyện lớn tày đình sao? Sao cậu vẫn cứ canh cánh trong lòng thế?”

“Chẳng phải trong giấc mơ tôi lại nhìn thấy lão Hoắc đóng cửa sổ hay sao?... Không hiểu sao nó cứ dính chặt lấy tâm can tôi, tôi cách nào cũng không sao vứt bỏ được... Tôi vẫn luôn nghĩ: Tại sao chứ?”

“Cậu nghĩ cái đó làm gì? Thực ra, bản thân Kim Điện Thần, tôi thấy cậu ta cũng chẳng cố chấp như cậu đâu... Cái này đáng là gì chứ? Từ xưa đến nay, án oan nhiều vô kể, sau này cũng khó mà tránh khỏi, ai xui xẻo thì người đó chịu đòn thôi! ...Cậu có biết không, Tư Mã Sơn tận tay đưa Kim Điện Thần về nông thôn, đi về hướng đó, xuống tàu hỏa, năm đó làm gì có ô tô chạy qua, phương tiện giao thông là gì? Gọi là 'ngồi hạng hai', tức là có những chiếc xe đạp được gia cố thêm, người ta đèo cậu, họ đạp, cậu ngồi ghế sau, đưa cậu về tận nhà... Sau đó Tư Mã Sơn quay về kể lại, sau khi họ xuống tàu, cần phải thuê hai chiếc xe, nhưng ra ga chậm quá, chỉ còn lại một chiếc đang chèo kéo khách, đúng lúc lại là em họ của Kim Điện Thần, họ liền lấy chiếc xe đó, thỏa thuận là người em họ ở lại, còn họ tự đạp xe về nhà, ngày hôm sau Tư Mã Sơn lại đạp xe ra ga, lúc lên tàu lại trả lại cho người em họ của Kim Điện Thần đó... Cậu nghĩ xem, mấy chục dặm đường ấy, hai người bọn họ, cứ thế một người ở đằng trước một người ở đằng sau, kẻ đằng sau ôm lấy kẻ đằng trước, hợp tác chặt chẽ, đạp xe đến tận quê của Kim Điện Thần... Đầu tiên là Kim Điện Thần đèo Tư Mã Sơn, sau đó Tư Mã Sơn ngồi đằng sau thấy vô cùng khó chịu, liền đổi lên đằng trước đạp. Bản thân lão ta sau đó kể với tôi, lúc Kim Điện Thần ở đằng sau dùng tay ôm lấy eo lão ta, lão ta quả thực có chút lo lắng, trên đường đi đoạn đường trước không thấy người, sau không thấy xe không ít, nhỡ Kim Điện Thần nổi lòng tà ác, nhất định hất văng lão ta xuống thì sao. Thế nhưng Kim Điện Thần cứ ngoan ngoãn đi theo lão ta về đến thôn, không cho về nhà trước, mà đi thẳng đến ủy ban cách mạng của thôn, ủy ban cách mạng liền dùng loa phóng thanh phát điên cuồng, sau đó liền mở một cuộc họp phê đấu, tuyên bố Kim Điện Thần là phần tử xấu, từ nay về sau phải giống như tất cả các 'thành phần tứ loại' trong thôn, tiếp nhận giám sát cải tạo... Cậu xem, Kim Điện Thần cứ thế mà cúi đầu nhận mệnh, con người sống trên đời, gặp phải chuyện thế này, không nhận mệnh thì biết làm thế nào? Liều mạng à? Tự đâm đầu vào tường chết quách đi chắc? ...”

“Ý tôi đang nghĩ là, tại sao lại có thể thô bạo, tùy tiện xử lý một con người như thế chứ?... Đổ lỗi cho đường lối cực tả ư? Tư Mã Sơn đại diện cho đường lối cực tả chăng?”

Không ngờ Ấn Đức Quân lại ngược lại trở nên căm phẫn: “Lão ta? Tư Mã Sơn?... Lão ta chẳng đại diện cho cái đường lối quái gì cả! Tả hay hữu gì chứ, tại sao lão ta lại hắt hủi chỉnh đốn Kim Điện Thần cay độc thế, cậu là thật sự không biết hay đang giả vờ hồ đồ hả? Lão ta làm thế chẳng qua là để dọn đường cho Hàn Diễm Cúc chứ gì nữa!”

Hắn nhất thời chưa nghe hiểu: “Cho Hàn Diễm Cúc... dọn cái gì cơ?”

“Hàn Diễm Cúc mà cậu cũng có thể quên được á?! Cái người phụ nữ đó!... Hồi đó, quan hệ giữa Tư Mã Sơn và cô ta, chẳng phải đã sớm xác định rồi sao? Hàn Diễm Cúc cùng một phòng làm việc với Kim Điện Thần, Kim Điện Thần chưa chắc đã cố ý chọc tức cô ta, thế nhưng Kim Điện Thần còn sống ngày nào, thì trong lòng Hàn Diễm Cúc khó chịu ngày đó... Cậu không nhớ à? Lúc đội tuyên truyền công xưởng chưa rút đi, sư phụ Chung đã chốt hạ quyết định, cho Kim Điện Thần làm... Hồi đó không gọi là trưởng khoa, theo biên chế quân đội, gọi là tiểu đội trưởng đi, bởi vì cậu ta dẫu sao cũng từng học đại học, làm công tác thống kê, báo biểu của cậu ta làm ra không sai một ly một tí nào, còn báo biểu của Hàn Diễm Cúc thì lúc nào cũng lủng củng sai sót, đúng vào cái hôm đó cậu ta lại sửa đi hơn chục lỗi trong báo biểu do Hàn Diễm Cúc nộp lên, thế là Hàn Diễm Cúc trong lòng chẳng kết thù chết chóc với cậu ta sao? Cho nên, Hàn Diễm Cúc nhất định phải tiêu diệt cho bằng được cái chướng ngại vật Kim Điện Thần này cho kỳ được!...”

“Cô ta liền mượn sức mạnh của Tư Mã Sơn, quả nhiên đã dọn sạch chướng ngại vật rồi à?”

“Nói thế nào nhỉ? Đây cũng coi như là — sức mạnh của tình yêu đi! Tư Mã Sơn thông qua việc tận trung tận tụy dọn đường cho Hàn Diễm Cúc như thế, đã thể hiện được tài nghệ, Hàn Diễm Cúc vừa cảm kích vừa khâm phục, cho nên vừa thay thế vị trí tiểu đội trưởng của Kim Điện Thần xong, chẳng phải liền đi đăng ký kết hôn với Tư Mã Sơn luôn rồi sao?”

“Đã nhìn thấu suốt mọi chuyện rõ mồn một như thế, sao anh lại vẫn đứng về phía Tư Mã Sơn, Hàn Diễm Cúc, giúp bọn chúng bức hại Kim Điện Thần đến chết chứ?”

“Chính vì lúc đó tôi không nhìn thấu đáo được như vậy, cho nên mới dung túng cho Tư Mã Sơn đấy! Cậu còn chưa biết đâu nhỉ? Tại sao tôi lại bị hất cẳng ra ngoài, tuổi đã sắp nghỉ hưu rồi, thế mà còn bị điều đến một đơn vị mới chân ướt chân ráo... Kẻ chèn ép tôi, chính là cặp vợ chồng bọn chúng đấy!”

“Bây giờ, là Tư Mã Sơn làm thủ lĩnh số một ở đó à?”

“Đâu ra thế, là Hàn Diễm Cúc! Tư Mã Sơn leo lên được đơn vị cấp thành phố, chiếm giữ một chiếc ghế béo bở, bây giờ đắc ý vênh mặt lắm rồi đấy!”

“Thế chẳng phải cũng chỉ là một tên quan té mỏi thôi sao? Chẳng phải cũng thuộc hệ thống công chức đó sao? Thì béo bở đến mức nào được chứ?”

“Cậu đấy, mấy năm nay toàn chìm đắm trong đám đại gia, đại gia sộp, cậu làm sao mà biết được, quan dù nhỏ đến đâu, đơn vị dù nhỏ đến đâu, thì vẫn có kẻ nhắm chuẩn lấy chiếc ghế quan chức, ở đó mà tranh giành nhau sống động thú vị biết bao! Bổng lộc của kẻ làm quan, đâu phải lúc nào cũng thể hiện hết ra bằng tiền bạc đâu! Còn có cả một phần niềm vui của kẻ làm quan nữa, nói thật đấy, là thứ có một không hai, không gì thay thế được đấy!”

“Lão Ấn, từ nay về sau tôi chỉ gọi anh là lão Ấn thôi — nghe anh nói những lời này, trong lòng tôi lại thấy ấm áp lên rồi, anh quả thực là một người tốt, mà không chỉ là người tốt, anh còn là một người có tư tưởng sâu sắc rực rỡ nữa, đặc biệt là anh của bây giờ!”

“Cứ gọi tôi là lão Ấn đi! Hướng tới cái gì mà tốt với không tốt, tư tưởng với không tư tưởng chứ... Nói thật nhé, hôm nay gặp được cậu, trò chuyện thế này một trận, ngược lại cũng thấy giải khuây phết đấy chứ!”

“Vậy sau này chúng ta thường xuyên liên lạc nhé!”

Đại sảnh đột nhiên thay đổi phương thức chiếu sáng, tổng thể trở nên tối hẳn đi, bốn bức tường lại lấp lánh những ngọn đèn thác nước giống như chuỗi kim cương, thang máy quan lãm trong suốt ở một góc cũng được điểm xuyết những chiếc đèn nhỏ lấp lánh như những vì sao, trong quá trình trượt lên trượt xuống càng làm tăng thêm bầu không khí sang trọng; mà cô nhân viên phục vụ lại mang đến bàn một chiếc lồng nến — đó là chiếc lồng thủy tinh chạm khắc hoa văn màu xanh biếc, bên trong có nửa lồng nước, trên mặt nước nổi một chiếc bánh nến hình chòm tròn, sau khi được thắp sáng, xuyên qua thành lồng phát ra ánh sáng mờ ảo tựa như trong mộng...

“Đến giờ ăn tối rồi đấy... Thế nào? Cùng đi ăn tiệc buffet kiểu Pháp ở Thiên Luân Các đi, hoặc là, xuống khu ẩm thực ở tầng hầm B1 ăn chút gì đó đơn giản nhé? Đương nhiên, vẫn là tôi mời anh!”

Ấn Đức Quân kiên quyết từ chối.

Hắn cười: “Anh sợ tôi tốn kém quá đấy phỏng?... Chỗ như thế này, đúng là cắt cổ người ta mà! Nói thật lòng nhé, như loại người như tôi đây, bình thường đại khái cũng chỉ có thể ăn ở khu ẩm thực dưới tầng hầm ở đây, thỉnh thoảng lắm mới ăn tiệc buffet thôi, còn cái nhà hàng gọi món ấy, nếu không có ai lấy công quỹ mời tôi, thì quả thực không dám bước chân vào đâu!...”

Ấn Đức Quân cũng cười: “Cậu mời tôi ngồi đây, uống nước thế này... là quá tốt rồi! Tôi cũng biết được là, cậu em hôm nay đã lăn lộn đến mức độ nào rồi đấy!... Cậu với tôi đều đừng vẽ rắn thêm chân nữa làm gì cho thừa thãi!”

Hắn bèn ra hiệu gọi cô nhân viên phục vụ: Thanh toán.

11

Hắn và Ấn Đức Quân bắt tay từ biệt ở hành lang mưa gió của khách sạn. Ấn Đức Quân đi đến bãi giữ xe lấy xe đạp, còn hắn đứng đợi taxi chạy tới.

Một chiếc xe taxi phóng vào hành lang mưa gió, chưa đợi hắn phản ứng kịp, người từ trên xe chui xuống đã tóm chặt lấy cánh tay hắn: “...Ngài đừng đi vội!”

Nhìn kỹ lại, hóa ra là Thiểm Nghị.

“Ngồi lì cả buổi chiều rồi! Chán ngắt rồi! Phải đi thôi!”

“Đừng, đừng mà...”

“Cậu làm cái quái gì thế này?”

Trong sự kinh ngạc, Thiểm Nghị đã kéo hắn quay trở lại tiền sảnh: “Em khó khăn lắm mới gặp được ngài! ...Khó khăn lắm, lại trùng hợp thế này... Đây là ý trời đấy! ...Tối nay, em phải gác lại hết mọi việc khác! ...Em nén chặt trong lòng từ lâu lắm rồi, muốn tìm một người — chính là ngài, để trút bỏ bầu tâm sự với ngài! Xin ngài đấy! ...Nào nào nào, đi theo em về phòng em trước đã!”

Hắn rất không vui, thậm chí có chút cáu giận — “Trút bầu tâm sự”? Ta đâu phải cái “túi nôn” của cậu! Đúng là cái bọn thanh niên mới phất giàu xổi này!

Thế nhưng lại không biết từ lúc nào đã đi theo Thiểm Nghị đến trước cửa thang máy từ bao giờ. Hắn nhìn thấy đôi mắt của Thiểm Nghị, luồng khí chất chân chất ngây thơ tỏa ra từ ánh mắt đó khiến lòng hắn mềm nhũn ra.

“Tôi còn chưa ăn cơm đâu!”

“Em cũng thế mà!” Mặt Thiểm Nghị bừng sáng: “Đối với những người như chúng ta mà nói, đó cũng có thể coi là vấn đề sao?”

“Tôi còn có việc riêng của tôi nữa!”

“Em nhìn ra rồi, tối nay ngài chẳng có sắp xếp gì khác đâu... Hơn nữa, đây vốn dĩ cũng là việc của chính ngài mà!”

...Không nói nhiều lời, Thiểm Nghị kéo hắn thẳng đến phòng 706.

12

...Đúng vậy đấy, gọi là “chú Ung” nghe cứ giống như “dung tục”, còn gọi là “chú Vọng Huy” thì lại quá mức gượng gạo... Cứ gọi là “ngài” thì lại quá ư là kiểu cách... Chi bằng gọi là “cậu” đi... Như thế cũng thuận tiện cho việc thuật lại của em, viết tiểu thuyết chẳng phải là phải coi trọng “văn bản” lắm sao? Tức là chiến lược tự sự ấy, phải không nào? Tuy nhiên, đừng hiểu lầm nhé, không phải là em muốn viết tiểu thuyết rồi đến thỉnh giáo ngài đâu, cũng không phải là cầu xin ngài: em kể cho ngài những chất liệu này, ngài mang đi mà viết, lập bia lập truyện cho em, hoặc là, dùng ngòi bút của ngài, biểu đạt tình cảm của em, trút giận thay em... Đều không phải cả, thế nhưng em lại không kìm lòng được, sau khi gặp được ngài ở đại sảnh, trong lòng thực sự gọi là... như nhặt được báu vật! Cũng là trời cao sắp xếp, để em bận rộn xong một chuyến việc công, vừa quay về liền chộp ngay lấy ngài... Sao ngài cứ nhìn em với cái ánh mắt lạnh lùng thế? ...Ngài ăn no chưa? Không đủ thì bảo bọn họ mang thêm lên một ít, bình thường nếu không phải giao tế, em hầu hết đều như thế này, gọi điện thoại bảo họ mang đồ ăn lên phòng, nhưng phần lớn chỉ gọi món “sandwich công ty” loại này, kèm theo đồ uống, vừa xem báo chí này, vừa lật giật chí một chút, thế là cũng đủ dinh dưỡng rồi đấy... Ngài thấy không quen à?

...Ngài xem, em đã rút dây điện thoại ra rồi đấy, em hy vọng có thể cùng ngài, trò chuyện một cách sảng khoái cho thỏa chí... Nói thật lòng tâm hồn em vô cùng bất an, thậm chí có thể nói là, vô cùng xao động đấy! ...Rốt cuộc bây giờ em đang làm cái quái gì thế này? Đây là cái công ty gì chứ? Em không muốn nói ngay về chuyện này... Em muốn nói cái gì cơ chứ? Tự dưng em lại rất hoài niệm quá khứ! Đúng đúng đúng, em mới vừa bước sang tuổi ba mươi thôi, “Bây giờ người ba mươi tuổi mà cũng hoài niệm quá khứ á?” Nghi vấn của ngài đối với nhiều người ba mươi tuổi khác thì có lẽ thích hợp, nhưng đối với em thì không — em cứ thích hoài niệm đấy, có lý do rất quan trọng để hoài niệm cơ!

...Đúng vậy, ngài nhớ không lầm đâu, đó là năm 1975 nhỉ, phong trào làm “Viện Hướng Dương”, em là “Ủy viên thiếu nhi Viện Hướng Dương”, năm đó, em mới mười hai tuổi. Đương nhiên, hồi đó tuy chúng ta sinh sống trong cùng một đại viện, thậm chí còn ở cùng một tòa nhà cũ, thế nhưng, ngài sẽ không đặc biệt chú ý đến em, mà em cũng sẽ không đặc biệt chú ý đến ngài, sinh mệnh của mỗi người chúng ta, xuôi theo những con mương khác nhau mà chảy trôi... Thế nhưng ngài nên nhớ chứ, em sống cùng với bà ngoại, ở trên tầng ba của tòa nhà cũ đó, hai căn phòng nhỏ tận phía đông tầng ba ấy, vốn dĩ là nhà kho của nhà giàu thời xã hội cũ mà... Đúng, chính là cái bà lão gầy gò cao nghều, lúc nào cũng mặc quần áo rất cũ kỹ, thế nhưng lúc nào cũng tỏ ra cực kỳ ngăn nắp gọn gàng ấy, “bà chủ đất”, ngài nói chuẩn xác lắm rồi đấy, ngài vẫn còn nhớ cơ à!

...“Bà chủ đất”, thế sao không để “Hồng vệ binh” oanh tạc đuổi cổ về nông thôn? Nhắc đến chuyện này, là phải nhờ phúc của bố em đấy. Mẹ em là người ở đơn vị các bác, còn bố em thì không... Nhắc lại cũng thật khéo, đó là vào khoảng tháng 7 năm 1966, phong trào “Hồng vệ binh” vừa mới nổi lên, bọn họ vừa mới bước chân ra đường phố để “phá tứ cựu”. Ngày hôm đó, bố em đạp xe đi ngang qua Tây Đan, một đám Hồng vệ binh đang đập phá tấm biển hiệu lớn của cửa hàng, tự nhiên đó là tấm biển hiệu thuộc về “phần tứ cựu”, rất nhiều người qua đường đứng vây quanh xem... Bỗng nhiên có Hồng vệ binh ném những tờ truyền đơn in thạch bản vào giữa đám đông, trên truyền đơn in đại loại là những lời “hạ lệnh”, tức là bảo mọi người, các cửa hàng lớn nhỏ các thứ, hãy tự giác tiêu diệt những thứ thuộc về “tứ cựu” đi... Cái gì là “tứ cựu”? Sao ngài lại ngắt lời em? Vâng, có lẽ, lứa trẻ nhỏ hơn chúng ta bây giờ, phần lớn bọn chúng đều không trả lời được nữa rồi... Em, ừm, thử xem nhé, tư tưởng cũ, văn hóa cũ, phong tục cũ, thói quen cũ... Đúng không nào? Đừng ngắt lời em, đối với em mà nói, ngày hôm đó, là một bi kịch lớn, bởi vì, Hồng vệ binh vừa rải truyền đơn, bố em liền rất tích cực nhảy chồm lên đón lấy, lúc đó rốt cuộc là xảy ra chuyện gì, lúc lớn lên em đã tưởng tượng ra không biết bao nhiêu lần, thậm chí còn đến tận đại lộ Tây Đan, để tiến hành mô phỏng thực tế tại hiện trường, nếu như quay phim điện ảnh, hoặc phim truyền hình, thì phải xử lý như thế nào mới có thể hợp lý đây? Thực ra điều đó rất khó mà hợp lý được. Thế nhưng, sự việc xuất hiện vào ngày hôm đó lại là: trong sự xô đẩy hỗn loạn của đám đông, bố em đã nhảy lên chộp lấy một tờ truyền đơn. Nhưng cũng chính vào khoảnh khắc ấy, ông ngã xuống, và thật trùng hợp lại có một chiếc xe jeep chạy tới, lúc phanh xe lại, thì bố em đã nằm dưới bánh xe rồi... Chính là một số Hồng vệ binh đã đưa bố em đến bệnh viện cấp cứu, đồng thời thông báo cho đơn vị của bố, đơn vị lại thông báo cho người nhà chúng ta... Cấp cứu không hiệu quả, bố em đã qua đời, ông đã qua đời rồi, tay phải vẫn còn nắm chặt tờ truyền đơn “phá tứ cựu” đó. Chi tiết này đã khiến cho những Hồng vệ binh có liên quan vô cùng cảm động, họ yêu cầu đơn vị của bố công nhận bố là liệt sĩ “hy sinh vì việc công”, đơn vị đã làm theo đúng như vậy... Cái chết của bố, quả thực không hề nhẹ tựa hồng mao, đối với gia đình chúng ta mà nói, thực sự quá ư là quan trọng! Chính bởi vì có sự hy sinh này của ông, nên khi trong cơn cuồng phong bão táp đuổi cổ những “địa chủ trốn chạy” về quê, mới không có ai đến đuổi bắt bà ngoại em, cho dù có người biết rõ thành phần của bà là địa chủ...

...Nhờ vậy mà em mới có cơ hội lớn lên bên cạnh bà ngoại. Lúc bố em chết vì một tờ truyền đơn, em mới hơn ba tuổi, em hầu như không có bất kỳ ấn tượng sinh động nào về ông cả. Ấn tượng của em về mẹ cũng chưa bao giờ rõ ràng cả, bởi vì bà thực sự đã kế thừa di chí của bố, ít nhất là nhìn từ bề ngoài thì là như vậy, bà cuồng nhiệt lao vào cuộc Đại cách mạng văn hóa, làm đầu sỏ trong các tổ chức quần chúng, sau đó lại đến trường cán bộ “Tháng Năm”... Lúc em làm “Ủy viên thiếu nhi Viện Hướng Dương”, bà vẫn còn đang ở trường cán bộ, có lẽ, ngài ngược lại còn hiểu rõ về bà hơn cả em ấy chứ... Thôi, không nhắc đến bố mẹ em nữa, điều muốn nói với ngài, là bà ngoại em cơ.

...Bà ngoại rất ít nói. Nhưng bà không hề ưu sầu. Bà sắp xếp cuộc sống của chúng tôi ngăn nắp đâu ra đấy... Tại sao em lại có thể leo lên làm “Ủy viên thiếu nhi Viện Hướng Dương”? Không phải dựa vào cái danh phận “con em liệt sĩ” đâu. Kỳ thực, hồi đó, người ta hoặc là không nhớ rõ bố em là ai, hoặc là hễ nhắc đến là bĩu môi cho rằng “không đáng” rồi, điều mà người ta nhớ rõ, chủ yếu là gia đình chúng ta có vấn đề về thành phần giai cấp, không chỉ là vấn đề bà ngoại phải được tính là “bà chủ đất”, mà còn cả ông ngoại em nữa? Ông ấy ở trong tù, là phản cách mạng lịch sử, hơn nữa, bác trai em, tức là anh cả của mẹ em, năm 1949 đã chạy sang Đài Loan rồi, ngài thử nghĩ xem em được sinh ra trong một cái gia đình thành phần gì chứ? Ngài không có chút ấn tượng nào sao? Mẹ em tích cực lao vào Đại cách mạng văn hóa như thế, thế nhưng sau đó vẫn bị đội tuyên truyền công xưởng vào trú đóng coi là một “tên đầu sỏ xấu xa”, hễ tống khứ đến “trường cán bộ” là mất đứt mấy năm liền... Ngài ở cùng một tòa nhà, vậy mà lại chẳng hề để ý tới, vâng đúng thế, chúng ta với ngài, chẳng có mối liên hệ dính líu gì cả... Cho nên hôm nay em mới đặc biệt tìm đến ngài, để cho ngài hiểu rằng, năm xưa, ngay bên cạnh ngài, một con người em, một sinh mệnh, đang âm thầm tìm kiếm, một phương thức sinh hoạt có lẽ là tốt nhất...

...Hồi đó, việc phân loại con người theo thành phần giai cấp, đối xử với con người, đã thấm sâu vào từng khe hở của đời sống xã hội. Ở trường học, em không được ngồi cùng bàn với những học sinh có thành phần tốt, người ngồi cùng bàn với em là một nữ sinh, thành phần gia đình cô ấy là tư bản, hơn nữa lại không có một người bố dẫu nói ra ít nhiều có thể che đậy chút ít cho qua chuyện như em, cho nên, cô ấy càng bị kỳ thị nhiều hơn ở trong lớp. Cô ấy tên là Cát Hướng Hồng.

...Nói thật lòng, em lại rất thích ngồi cùng bàn với Cát Hướng Hồng. Em nhớ có một hôm, cô ấy mặc một chiếc áo len đỏ đến lớp. Chiếc áo len đỏ đó vô cùng chói mắt. Không phải cái màu đỏ của cờ đỏ, khăn quàng đỏ, mà là một thứ màu đỏ mà đặt vào thời điểm đó, trông có vẻ hơi vượt quá khuôn phép một chút. Hơn nữa, cổ áo của chiếc áo len đó, cũng không bình thường chút nào, là kiểu dáng mà thời đó rất hiếm thấy có đính hai quả cầu nhỏ xíu ở cổ... Em liền nhỏ giọng hỏi cô ấy: “Mẹ cậu đan cho cậu à?” Cô ấy liền nhỏ giọng mách bảo em: “Ừm, hôm nay là sinh nhật tớ...” À! Cô ấy sinh nhật! Hồi đó, học sinh không có thói quen tổ chức sinh nhật đâu, thế mà nhà cô ấy vẫn tổ chức sinh nhật cho cô ấy! Điều này khiến em nhớ đến bà ngoại em, bất kể là năm nào, bà ngoại cũng đều nghiêm túc tổ chức sinh nhật cho người trong nhà, cho dù phương thức đó chẳng qua chỉ là nấu một tô mì lèo hoặc hấp vài cái bánh bao thọ... Em liền nhỏ giọng hơn nữa thì thầm với cô ấy: “Nhà tớ cũng tổ chức sinh nhật cho tớ mà...” Vì quá khích động, em đã dốc sạch mọi thứ trong hộp bút của mình ra, đem chiếc hộp bút tặng cho cô ấy — đó là một chiếc hộp bút cũ, được sản xuất trước thời kỳ “Cách mạng văn hóa”, bằng sắt tây, in hình tranh màu, vẽ một bó hoa tươi rất lớn rất đẹp, đó vốn dĩ là chiếc hộp bút mẹ em từng dùng qua... Tại sao nó không bị đập phá vứt đi như là “tứ cựu”? Bởi vì trên đó, không biết vì lý do gì lại in một dòng chữ như thế này: “Dâng những đóa hoa tươi thắm nhất lên lãnh tụ kính yêu Stalin!” Vâng, không phải dâng lên Chủ tịch Mao, mà là dâng lên Stalin, hơn nữa không nói là “vĩ đại”, mà lại nói là “kính yêu”... Điều này rất kỳ lạ sao? Trong cuộc đời, luôn có một số sự việc không điển hình, không quá lớn lao, nhưng lại kỳ quái như vậy... Chiếc hộp bút này khiến cho các bạn học trong lớp vô cùng ghen tị, ngay cả giáo viên chủ nhiệm cũng luôn cảm thấy nó chướng mắt. Thế nhưng bởi vì có sự che chở của “lãnh tụ kính yêu Stalin”, cho nên em vẫn luôn hiên ngang ngẩng cao đầu sử dụng nó... Em đã tặng nó cho Cát Hướng Hồng, coi như quà sinh nhật, ngài nghĩ đây là một chuyện đơn giản sao?... Những hành động nhỏ này của em và Cát Hướng Hồng, đã bị đám học sinh ngồi phía sau chú ý tới, bọn chúng liền bắt đầu đả kích chúng em... Trong giờ tự học, sự việc tiến triển đến mức đám học sinh đằng sau cố ý hất những giọt mực lên chiếc áo len sợi của Cát Hướng Hồng, Cát Hướng Hồng khóc òa lên, em không thể nhịn được nữa, liền quay đầu lại, hỏi bọn chúng dựa vào đâu mà bắt nạt người khác?! Đương nhiên, suýt chút nữa thì đánh nhau to... Em lao vụt ra khỏi lớp học, đi tìm giáo viên chủ nhiệm...

Giáo viên chủ nhiệm cùng em còn chưa bước vào trong lớp, đã nghe thấy bên trong đang hỗn chiến một cục, có kẻ cười, có kẻ hét, có kẻ vỗ tay, có kẻ dậm chân... Chúng em bước vào cửa, em hoảng hốt sững sờ ngây cả người! ...Ngài phải biết rằng, hồi đó học sinh trong lớp học theo phong trào học tập Lôi Phong, mỗi tổ được phát một cái sọt lớn, dùng để đựng các vật phẩm thu gom tái chế được... Em liền nhìn thấy Cát Hướng Hồng bị nhét vào trong một cái sọt, nằm ngang ra, bị người này đạp một cước, người kia đá một cước, lăn lộn qua lăn lộn lại... Bây giờ hễ nhắm mắt lại, em vẫn có thể tái hiện sống động trên khuôn mặt đang chớp chớp của Cát Hướng Hồng, trong đôi mắt đó, sự sợ hãi tột độ gần như muốn phát nổ tung ra... Ngày hôm đó là sinh nhật tròn mười tuổi của cô ấy.

Sự việc lần này giáng một đòn kích thích vào em, chính là việc em đã thề độc trong lòng — em phải liều mạng, liều mạng thay đổi cái nhãn mác “thành phần không tốt” đang khắc lên người mình, em nghĩ phương pháp duy nhất của mình chính là học tập Lôi Phong chăm chỉ hơn bất kỳ bạn học nào...

Trong khoảng thời gian một học kỳ, em đã giành được thành công huy hoàng — ngài nhớ ra rồi chứ? Ngay trên bảng tuyên truyền trong ngõ hẻm cũng dán ảnh của em, giới thiệu những việc làm anh dũng của em, chiến tích cảm động nhất của em, chính là việc toàn diện chăm sóc người cựu chiến binh vẻ vang ở tầng dưới tòa nhà viện chúng ta — em gọi bác ấy là đại gia Phan — em không chỉ giúp bác ấy làm hầu hết mọi việc nhà, mà quan trọng nhất, là em giúp bác ấy đổ bô nước tiểu... Ngài chắc chắn vẫn nhớ bác ấy chứ? Ngài gọi bác ấy là lão Phan? Ngài không thấy bác ấy có điểm gì đặc biệt đáng kính trọng sao? Bác ấy vốn là người quản lý tổng vụ trong đơn vị các bác... Trong một con mắt của bác ấy mọc một nốt “củ cải hoa”, một bên chân hơi khập khiễng, trông rất giống tay chân sai vặt trong phim ảnh, thế nhưng bác ấy lại là một quân nhân danh dự sống đơn độc một mình... Lúc đầu, em đến giúp bác ấy làm việc, bác ấy còn khách sáo vài câu, về sau, bác ấy thành quen, nếu em thỉnh thoảng không đến, mà hôm sau lại đến, bác ấy liền tỏ thái độ rất không vui... Tòa nhà đó, bây giờ hình như vẫn chưa có nhà vệ sinh phải không? Mọi người đều phải ra cái nhà vệ sinh công cộng ở phía sau tòa nhà để giải quyết nhu cầu, đại đa số các gia đình, trong nhà đều chuẩn bị bô, việc đi tiểu tiện tận dụng giải quyết ngay trong nhà... Việc đổ bô nước tiểu cho đại gia Phan, em thực sự cảm thấy vô cùng vinh quang, thế nhưng, chẳng bao lâu sau, bác ấy ngay cả đại tiện cũng không thèm ra nhà vệ sinh nữa, thứ mà em phải đi đổ, từ đó cũng không chỉ còn là bô nước tiểu nữa...

Bà ngoại đối với việc em học tập Lôi Phong như thế này, không hề đưa ra bất kỳ bình luận nào, không chỉ không có bình luận bằng lời nói, ngay cả một biểu cảm bình luận trên nét mặt cũng không có. Tỉ như chúng em ăn xong bữa tối, em ước chừng đại gia Phan cũng ăn xong rồi, em liền nói với bà ngoại: “Con phải đi rửa bát giúp đại gia Phan đây.” Bà ngoại liền vừa thu dọn bát đũa của chúng em, vừa điềm tĩnh nói: “Đi đi con.”... Có một hôm, em đang làm bài tập, ngoài cửa viện truyền đến tiếng lúc lắc của chiếc lắc tay, ngài còn nhớ không? Không nhớ á? À, hồi đó ngài vẫn chưa kết hôn, tự mình không nấu nướng gì; phàm là những người nấu nướng trong nhà đều biết, đó là người đi thu gom nước cám lợn tới, hồi đó người đi thu gom nước cám lợn đẩy xe đẩy, đi thu gom từng hộ một, thu gom xong thì vận chuyển về ngoại thành, hỗ trợ nông dân nuôi lợn... Bà ngoại liền nói với em rằng: “Cái thùng chứa nước cám lợn của nhà mình thực sự đầy quá rồi, lát nữa bà rửa xong cái nồi, nước cám lợn không có chỗ để nữa... Con mau xách xuống dưới đó đi!” Em đứng bật dậy nói: “Ái chà, thùng nước cám lợn của đại gia Phan cũng vừa khéo đầy nghẹt rồi, trưa nay bác ấy đặc biệt nhắc nhở con, hôm nay nhất định phải dọn sạch cái thùng đấy!” Lúc nói câu này, ánh mắt em va đập vào ánh mắt của bà ngoại, sau khi bà ngoại chạm ánh mắt với em một cái, liền quay phắt đầu đi, từ đầu đến cuối không nói thêm câu nào nữa. Em chần chừ một lúc, rồi xuống lầu, đi đến chỗ đại gia Phan, bác ấy đang đứng ở cửa đợi em, với vẻ mặt vô cùng khó tai khó chịu nói: “Cậu điếc tai hay sao hả? Lắc chuông nửa buổi trời rồi đấy!” Em liền vội vàng đi đổ nước cám lợn giúp bác ấy... Lúc em quay về nhà, em phát hiện ra bà ngoại đã ngã quỵ xuống đất trong phòng...

Bà ngoại bị gãy xương, từ sau chuyện này, em muốn làm bất cứ việc gì cho đại gia Phan, lại càng trở nên vô cùng khó khăn, thế nhưng em vẫn cắn răng liều mạng kiên trì... Em đã trở thành điển hình học tập Lôi Phong của toàn quận, ở trong trường học, không còn ai dám coi thường em từ góc độ xuất thân nữa. Em đã vì chính mình, trong xã hội Trung Quốc thời kỳ đó, giành lấy cho bản thân giá trị chính diện, một giá trị chính diện không hề nhỏ chút nào. Trong thời gian bà ngoại nằm liệt giường, em không thông báo cho người mẹ đang ở trường cán bộ, tự mình chăm sóc bà, trong những ngày tháng ấy, em vậy mà có thể đồng thời chăm sóc cho hai người lớn ở cả tầng trên lẫn tầng dưới, quả thực là một kỳ tích. Bà ngoại rất gần gũi thân thiết với em, vẫn như mọi khi, thế nhưng đối với những thành tích mà em đạt được trong việc học tập Lôi Phong, bà vẫn không hề đánh giá dù chỉ nửa lời, nhìn từ biểu cảm cũng không tài nào nhận ra được là bà tán thành hay còn hoài nghi nữa. Chẳng mấy chốc bà ngoại cũng đã có thể xuống giường đi lại được rồi.

Đỉnh cao mà em đạt được lúc bấy giờ, chính là việc trở thành “Ủy viên thiếu nhi Viện Hướng Dương”. Ngài còn nhớ tình hình ngày đại hội thành lập “Viện Hướng Dương” không? Ngài hầu như chẳng có chút ấn tượng nào á? Đương nhiên rồi, đối với ngài mà nói, chuyện đó hoàn toàn không đáng để ghi nhớ... Em đã được ngồi lên đoàn chủ tịch, đoàn chủ tịch đấy nhé! Mặc dù em ngồi ở vị trí ngoài cùng nhất... Ngày hôm đó sư phụ Chung của đội tuyên truyền công xưởng trực tiếp đến chủ trì đại hội, lúc ông ta giới thiệu về em, em đã đứng bật dậy, giơ tay chào kiểu quân nhân với mọi người. Lúc này em liền liếc thấy cái tên khốn kiếp đó, chính là cái tên từng ngồi ở ghế phía sau em trong lớp học, từng hắt mực lên chiếc áo len đỏ của người bạn cùng bàn Cát Hướng Hồng của em, hơn nữa sau đó còn đẩy cô ấy vào trong chiếc sọt đựng phế liệu kia kìa. Hắn ta mặc dù có thành phần tốt hơn em, thế nhưng lúc đó hắn ta đành phải hùa theo mọi người vỗ tay cho em... Em ngồi trên đoàn chủ tịch, còn hắn ta đứng chìm nghỉm giữa một đám quần chúng bình thường, em cảm nhận được sự thỏa mãn tâm lý cực độ...

...Các hoạt động của “Viện Hướng Dương”, tự nhiên cũng “lấy đấu tranh giai cấp làm trọng tâm”, ngay tại đại hội thành lập, lập tức cho các “thành phần tứ loại” trong đại viện một đòn phủ đầu dằn mặt — lần lượt điểm tên từng người bắt họ cúi đầu bước lên sân khấu, trước mặt toàn thể quần chúng cách mạng, lắng nghe “Sệnh lệnh số một” của “Ban chủ nhiệm viện Viện Hướng Dương”. Trình tự này, trong cuộc họp “Ban chủ nhiệm viện” mà em tham gia, thảo luận rất chung chung, em không ngờ rằng, lúc thực thi lại biến thành một buổi họp phê đấu... Hơn nữa, ban đầu em cứ nghĩ rằng, bởi vì bố là “liệt sĩ”, còn em lại là ủy viên “Ban chủ nhiệm viện”, chắc là sẽ không đến nỗi bắt cả bà ngoại em cũng phải “lết cổ ra” đâu, ai ngờ lúc lôi cổ các “thành phần tứ loại” lên sân khấu, vẫn lớn tiếng quát tháo lôi cả bà ngoại em lên đài. Lúc này, trong một khoảnh khắc liếc qua, em nhìn thấy người bạn học cùng lớp đó, đang đứng nhìn em với vẻ mặt hả hê hoạ phúc, hơn nữa còn hùa theo hô khẩu hiệu giơ tay dẫn dắt: “Đánh đổ yêu tinh bà già địa chủ!”

...Sự kích thích mà em phải chịu đựng, rất khó dùng ngôn từ để diễn tả. Bây giờ em luôn nghĩ: Tại sao rõ ràng em muốn làm cho chính mình, và thông qua sự nâng tầm giá trị của bản thân, để thay đổi hoàn cảnh của gia đình chúng ta, đặc biệt là hoàn cảnh của bà ngoại. Kết quả lại hoàn toàn ngược lại, đặc biệt là, em hình như ngày càng rời xa bà ngoại, mà trong tuổi thơ của em, người nương tựa vào nhau sống qua ngày với em, chỉ có mỗi bà ngoại mà thôi.

...Bà ngoại quả thực là một người rất đặc biệt. Kể từ khi em bắt đầu có trí khôn, em chưa từng nhìn thấy bà kích động bao giờ. Bà chưa từng cười lớn tiếng, càng chưa từng phát ra tiếng khóc lóc. Bà từng rơi nước mắt, thế nhưng nước mắt chưa bao giờ chảy rào rào cả, thường thì chỉ là một dòng nước mắt, hơn nữa chảy được nửa chừng, liền tụ lại thành một giọt nước mắt rất lớn, trong suốt, đọng lại thật lâu trên gò má cao cao của bà, và bà cũng rất lâu không đưa tay lên lau đi...

...Ngày hôm đó đại hội thành lập “Viện Hướng Dương” giải tán rồi, biểu cảm trên khuôn mặt của bà ngoại so với ngày thường, không hề có thêm hay bớt đi thứ gì, bà xách giỏ rau lên, điềm tĩnh gọi em, cùng nhau đi chợ mua rau.

...Thế nhưng, em phải nói rằng, trong những năm tháng đó, bên tai em, quả thực có một “âm thanh khác”. Bà ngoại phát ra những âm thanh như thế, đa phần đều rất tự nhiên, lời ít ý nhiều. Tỉ như hồi đó, bỗng nhiên rộ lên phong trào bình phẩm truyện 《Thủy Hử》, lại rất khẳng định 《Hồng lâu mộng》, nói đó là “một cuốn sách giáo khoa đấu tranh giai cấp”, em liền mượn 《Hồng lâu mộng》 về đọc, hiểu lơ mơ nửa vời. Thế nhưng, em phải thừa nhận rằng, trong tiềm thức của em, vô cùng ngưỡng mộ cuộc sống trong Đại Quan Viên. Hóa ra trên thế giới này, đã từng có một cuộc sống hoa mỹ tao nhã đến thế...

...Có một hôm, không hiểu sao, em hỏi bà ngoại rằng, lúc bà kết hôn với ông ngoại, có ngồi kiệu hoa không? Bà ngoại liền ghé sát tai em nói: “Giống y như những gì được viết trong 《Hồng lâu mộng》 vậy...” Câu này quả thực là “một câu nói chấp nhận ngang vạn câu”! Bà ngoại không nói thêm một câu nào nữa, còn em, từ sau đó trong đầu không biết bao nhiêu lần trôi nổi những tưởng tượng rực rỡ lộng lẫy. Hóa ra, trong cái xuất thân xấu xa tội lỗi của em, trong bối cảnh gia tộc của em, đã từng có rất nhiều thứ tương thông với 《Hồng lâu mộng》, rất nhiều thứ rất đáng để ngẫm nghĩ thưởng thức!

...Bà ngoại cũng có mặt khá huyền bí. Tỉ như, trước dịp Tết Nguyên đán, bà luôn luôn hấp ra mấy lồng bánh bao đại bách bạch xốp mềm, phơi khô rồi, xếp vào sọt, phủ vải trắng lên, đi quãng đường thật xa, mang tặng cho mấy hộ gia đình. Mấy hộ gia đình này, hoàn toàn không phải là họ hàng thân thích gì của nhà em. Em cũng đã đi theo vài lần. Bà ngoại nói với họ rằng, bản thân không có điều kiện nào khác, cũng chẳng có bản năng gì khác, gốc gác là người Sơn Đông mà, thì chỉ biết hấp một mẻ bánh bao chính gốc Sơn Đông thôi... Người ta cứ liên tục nói lời cảm ơn, bà ngoại liền nói, đây là tôi đến cảm ơn mọi người đây, người ta lại nói không cần không cần đâu, sau này đừng đưa tới nữa nhé...

...Bà ngoại chưa bao giờ chủ động nhắc đến người bác trai đã bỏ trốn sang Đài Loan. Thế nhưng em nhớ rằng, mỗi khi khu phố thắt chặt sợi dây đấu tranh giai cấp, sẽ có mấy kẻ quản lý trị an, thông thường là mấy người liền, đột nhiên vào lúc trời đã tối mịt, xộc thẳng vào nhà em, cố ý, lớn tiếng, để cho hàng xóm láng giềng đều có thể nghe thấy, từng câu từng câu chất vấn bà ngoại, mà bà ngoại lúc này, cũng luôn luôn có hỏi có đáp, hơn nữa, giọng điệu vừa không hạ thấp tất nhiên càng không nâng cao giọng nói của mình một cách đặc biệt, ngữ điệu thong thả mà lại bình hòa —

“...Bà có mấy người con?”

“Hai người.”

“Con trai bà tên là gì?”

“Bì Định Biên.”

“Nó đang ở đâu?”

“Ở Đài Loan.”

“Nó đi Đài Loan vào lúc nào?”

“Tháng tám năm 1949.”

“Nó đi Đài Loan cùng với ai?”

“Đi Đài Loan cùng Quốc Dân Đảng.”

“Chạy theo Tưởng Giới Thạch à?”

“Đi theo Tưởng Giới Thạch.”

“Nó vẫn còn sống chứ?”

“Còn sống.”

“Làm sao bà biết nó vẫn còn sống?”

“Năm nay nó mới bốn mươi tám tuổi.”

“Sao thế, các người vẫn còn liên lạc với nhau à?”

“Không liên lạc.”

“Không liên lạc làm sao bà biết nó vẫn còn sống?”

“Nó còn chưa đến năm mươi.”

Tiếp theo đó, những kẻ đến nhà thường không để cho bà ngoại nói thêm gì nữa, mà là kẻ câu này người câu kia lớn tiếng phê đấu mắng chửi bà một trận. Bà ngoại cúi đầu đứng đó, sống lưng lại thẳng tắp, bình tĩnh chờ đợi đối phương cuối cùng cảm thấy nhàm chán tẻ nhạt.

Trong hoàn cảnh như thế này, mẹ em với em, thường là trốn ở căn phòng phía trong, trong lòng ngập tràn sự nhục nhã, sống lưng cảm thấy như bị cắm đầy những chiếc gai nhọn nóng rẫy.

...Em lớn lên trong một môi trường như thế này, em một lòng muốn thay đổi địa vị bất lợi của bản thân và cả gia đình, cái mà em dùng có thể coi là “khổ nhục kế” chăng? Em kiên trì một ngày đổ bô phân hai lần cho đại gia Phan... Thế nhưng em dần dần, một cách rất tự nhiên, bắt đầu không chỉ tận hưởng vinh quang của “chiến sĩ thi đua học tập Lôi Phong”, “Ủy viên thiếu nhi Viện Hướng Dương”, mà em còn học được cách dùng quyền thế mà mình tranh thủ được, để trả thù những kẻ thù truyền kiếp của mình... Em đã tóm lấy một cơ hội, lôi cổ kẻ học sinh từng bắt nạt Cát Hướng Hồng đó ra, coi như thành phần tham gia “tụ tập đánh bạc”, để lôi ra đấu tố, và thành công tổ chức một buổi họp phê đấu “Viện Hướng Dương”. Em cứ khăng khăng đòi đeo tấm biển đen “con bạc phản động” cho mấy kẻ bị lôi cổ ra đó, vậy mà lại trở thành hiện thực sống động bằng da bằng thịt... Ngài có lẽ sớm đã không còn nhớ cái trò hề náo loạn trong “Viện Hướng Dương” kiểu này nữa rồi, thế nhưng, nói thật với ngài, lần đó, là lần đầu tiên trong đời em trải nghiệm được sự mị lực của các cuộc họp phê đấu!... “Con bạc phản động”! Nghe có vẻ không đâu vào đâu phải không? Thế nhưng em đã hiểu ra rằng, xuất thân tốt của anh cũng chẳng có gì là to tát cả, bất cứ lúc nào, cái mũ “phần tử xấu” này, hoặc những tội danh tương tự thế này, rốt cuộc vẫn có thể chụp lên đầu anh được hết!

...Chỉ tiếc là “cảnh đẹp ý vui chẳng tày gang”, “Viện Hướng Dương” chẳng mấy chốc liền trôi tuột vào quên lãng không kèn không trống, bởi vì đã đập tan bè lũ “Bốn tên”, tiêu chuẩn giá trị xã hội, xoay vòng, thay đổi rồi...

...Đại khái là vào năm 1979, nhà chúng tôi có một người đến thăm, một người không quen biết, một người phụ nữ. Trong ấn tượng của em đó là một bà lão, thế nhưng mẹ em nói người đó thực ra tuổi tác chẳng lớn hơn mẹ em là mấy. Hồi đó mẹ em đương nhiên cũng thường xuyên ở nhà rồi. Người đến thăm không nói tìm mẹ em, chỉ nói tìm bà ngoại em. Bà ấy là ai? Hóa ra bà ấy là một nhân viên công tác trong nhà tù. Bà ấy đến, là bởi vì bà ấy đã nghỉ hưu. Bà ấy đến tìm bà ngoại, với tư cách cá nhân. Bà ấy đến để báo cho bà ngoại biết, đừng viết thư cho ông ngoại nữa. Bởi vì ông ngoại sớm đã chết rồi, chết từ mười năm trước rồi, là chết trong quá trình lao động cải tạo. Bởi vì giữa mùa hè oi bức, nước không đủ uống, ông ấy khát đến mức chịu không thấu, bèn ôm lấy vũng nước bẩn bốc mùi để uống mấy ngụm, về đến nơi thì phát bệnh nặng, chưa mấy ngày đã chết, thế nhưng... Bà ấy là người nhận thư, những bức thư của bà ngoại bà đều từng bóc ra xem qua, bà ấy nói nửa năm trước vẫn còn nhận được một bức thư... Bây giờ bà ấy tự phát đến đây, để báo cho bà ngoại biết, đừng viết nữa, người đã chết rồi, chết từ mười năm trước rồi...

……Người phụ nữ đó vẫn chưa đi, mẹ tôi đã oà khóc, thế nhưng cho đến tận khi người phụ nữ ấy rời đi từ lâu, bà ngoại cũng vẫn không khóc. Đương nhiên vẻ mặt của bà vô cùng thê thảm, khiến người ta không dám nhìn thẳng. Bà ngẩn ngơ ngồi một lúc lâu, rồi đứng dậy, đi vào trong bếp, bắt đầu nhào bột, chuẩn bị hấp bánh bao…… Sau khi hấp xong hai xửng bánh bao, bà ngoại tuyên bố với tôi và mẹ: Ngày mai, sẽ đưa mẻ bánh bao cuối cùng đến nhà mấy vị "người tốt" đó!

……Lúc này chúng tôi mới hiểu ra, suốt bao nhiêu năm nay, bà ngoại đã đến bưu điện, không biết dùng những lời lẽ gì, để đả động đến mấy vị ông lão bà lão hay viết thư ở trong đó, nhờ họ viết hộ, gửi từng bức thư này đến bức thư khác cho ông ngoại, nội dung tuy đều rất ngắn gọn, lại vô cùng giống nhau, nhưng cứ rả rích thấm sâu, trước đó chưa từng gián đoạn…… Bà dùng những chiếc "bánh bao lớn Sơn Đông chính hiệu" do chính tay mình hấp để báo đáp họ, điều này rất kỳ lạ, hay là rất cảm động?……

……Sao anh lại nhíu mày? Nếu là viết tiểu thuyết, thế này chẳng phải hơi "thiếu tính hợp lý của tình tiết" sao? Bà ngoại tôi từng đi học, bà có năng lực đọc và viết nhất định, thế nhưng bà lại không tự viết thư, mà cứ chạy ra ngoài tìm người khác viết thay, rốt cuộc là vì sao?…… Anh đừng có suy xét kỹ lưỡng nữa, sự thật chính là như vậy! Vấn đề nằm ở chỗ, tôi còn đỡ, sau này mẹ tôi lại mang một nỗi dằn vặt lương tâm vô cùng sâu sắc, bởi vì bà chưa từng viết một bức thư nào cho cha mình, dù chỉ là một bức thư khuyên nhủ ông hãy cải tạo thật tốt……

……Sau khi đập tan "Bè lũ bốn tên", vô số các vụ án oan sai đã được minh oan, điều này mang lại cho mẹ tôi sự gợi mở lớn, mặc dù ông ngoại đã không còn trên cõi đời này nữa, bà vẫn vô cùng tích cực đi khắp nơi chạy vạy. Bà khảo chứng ra rằng: Ông ngoại tuy đúng là địa chủ, và quả thực có thân phận nào đó trong Quốc Dân Đảng, nhưng ông đã dùng tiền của chính mình để lập trường học ở trong hương, cung cấp cơ hội giáo dục miễn phí cho rất nhiều học sinh nghèo khổ, trong số đó có những học sinh, sau này đã gia nhập Đảng Cộng sản, sau khi giải phóng đã làm cán bộ không hề nhỏ…… Trong thời kỳ kháng chiến, lực lượng vũ trang địa chủ do ông ngoại dựng lên, quả thực là đánh giặc Nhật, có quan hệ hữu hảo với Bát Lộ Quân. Một vị phó quan của ông, sau này dứt khoát đi làm quân nhu cho Bát Lộ Quân, chỉ tiếc là sau đó đã hy sinh…… Sau khi kháng chiến thắng lợi, ông cũng không có bất kỳ hành vi nào chống lại Đảng Cộng sản. Sau khi Đảng Cộng sản đến, ông đi đầu nộp ruộng giao đất, còn giao cả trường tư thục ra, trở thành hiệu trưởng đầu tiên của trường công lập. Đó chẳng phải là hiệu trưởng do Đảng Cộng sản bổ nhiệm sao?…… Cho đến năm một nghìn chín trăm năm mươi tư, tiến hành "Vận động trấn áp phản cách mạng", ông mới một bước thành "phản cách mạng lịch sử". Mẹ cho rằng, ông ngoại cũng thuộc về một vụ án oan, bà thậm chí còn viết những tài liệu bằng văn bản dày cộp, gửi đến nơi nào đó, yêu cầu khôi phục danh dự cho ông ngoại…… Sau đó hình như không đạt được hiệu quả như bà kỳ vọng. Thế nhưng, sự thay đổi của thế sự, dường như rất nhanh cũng chẳng còn quan trọng nữa. Bởi vì mọi người sẽ không còn vì cái gọi là vấn đề thành phần, hay cái gọi là vấn đề lịch sử của thế hệ cha ông các anh mà kỳ thị anh nữa…… Nếu như nói, trong những "vấn đề" vốn dĩ của gia đình chúng tôi vẫn còn điều khiến chính chúng tôi và một số người ngoài bận tâm, thì đó chính là cậu tôi, nhưng điều đó dần dần không những chẳng phải là một sự sỉ nhục và vết nhơ khắc cốt ghi tâm, ngược lại còn trở thành một yếu tố tích cực ít nhất là thú vị, cho đến rất đáng được coi trọng……

……Anh nghe mệt rồi chứ? Hôm nay anh cứ nghỉ lại chỗ tôi đi…… Anh đi tắm trước đi.

……Tôi rất cảm ơn anh, cuối cùng đã ở lại, nghe tôi kể những điều này. Tôi nói những chuyện này để làm gì?…… Bây giờ, đến lượt tôi hồ đồ rồi: Tại sao tôi lại cứ muốn nói ra hết một cách sảng khoái thế này? Con người, quả thật là một quái vật lớn!

……Gì cơ? Bà ngoại tôi vẫn còn sống á? Không, không còn nữa, bà đã qua đời tròn mười lăm năm nay rồi.