Thế nhưng, phải mất một thời gian tôi mới chịu thừa nhận sự thật ấy. Thức dậy vào buổi sáng sau vài tiếng ngủ mê mệt như chì, và lập tức nhớ lại tất cả những gì đã xảy ra ngày hôm qua, tôi thực sự kinh ngạc trước thói đa cảm của mình với Liza tối hôm qua, trước tất cả những “tiếng kêu của sự kinh hãi và lòng thương hại” đó. “Thật không ngờ mình lại có một cơn cuồng phong hysteria kiểu đàn bà như thế, phỉ phu!” tôi thầm nhủ. Mà sao mình lại thò lò đưa địa chỉ cho cô ta làm gì nhỉ? Nhỡ cô ta đến thì sao? Cứ để cô ta đến xem nào, có sao đâu... Nhưng rõ ràng, đó không phải là vấn đề chính và quan trọng nhất lúc này: tôi phải nhanh chóng tìm mọi cách cứu vãn danh tiếng của mình trước mặt Zverkov và Simonov càng sớm càng tốt; đó mới là việc chính. Và buổi sáng hôm ấy tôi bận tâm đến mức suýt quên bẵng đi mất chuyện về Liza.
Trước hết, tôi phải trả ngay số tiền đã mượn Simonov ngày hôm qua. Tôi quyết định dùng đến một biện pháp liều lĩnh: vay liền mười lăm rúp từ Anton Antonitch. Thật may mắn làm sao, hắn ta đang có tâm trạng cực kỳ thoải mái vào buổi sáng hôm đó, và đưa tiền cho tôi ngay lập tức, ngay từ lời hỏi đầu tiên. Tôi sung sướng đến mức vừa ký giấy nhận nợ với một vẻ đầy ta đây, vừa tiện miệng kể bâng quơ rằng tối hôm qua “tớ có cuộc vui tưng bừng với mấy người bạn ở khách sạn Hôtel de Paris; tụi tớ tổ chức tiệc chia tay cho một chiến hữu, à phải, có thể nói là một người bạn từ thuở nhỏ, cậu biết đấy — một tay công tử bột phóng đãng, hư hỏng sợ luôn — tất nhiên, hắn thuộc dòng dõi danh giá, gia thế đàng hoàng, sự nghiệp triển vọng; hắn dí dỏm, quyến rũ, đúng là một tay Lovelace chính hiệu, cậu hiểu chứ; tụi tớ đã nốc thêm ‘nửa tá’ chai và...”
Và mọi chuyện trôi chảy tốt đẹp; tất cả những điều đó được thốt ra một cách hết sức tự nhiên, thoải mái và đắc ý.
Về đến nhà, tôi liền viết thư ngay cho Simonov.
Đến tận bây giờ, mỗi khi nhớ lại giọng điệu thực sự lịch thiệp, hào sảng và cởi mở trong bức thư của mình, tôi vẫn không khỏi thán phục. Với sự khéo léo, tao nhã, và hơn hết là hoàn toàn không thừa thãi một lời nào, tôi đã tự trách bản thân về mọi chuyện xảy ra. Tôi biện hộ, “nếu thực sự tôi được phép biện hộ,” rằng vì hoàn toàn không quen uống rượu, tôi đã say mèm ngay từ ly đầu tiên — ly rượu mà tôi đã uống trước khi họ đến, trong lúc chờ đợi họ tại khách sạn Hôtel de Paris vào khoảng từ năm đến sáu giờ. Tôi đặc biệt gửi lời xin lỗi Simonov; tôi nhờ anh ấy chuyển lời giải thích của tôi đến tất cả những người khác, nhất là Zverkov — người mà “tôi có cảm giác như trong mơ” là mình đã xúc phạm. Tôi nói thêm rằng lẽ ra tôi đã tự mình đến thăm tất cả mọi người, ngặt vì đầu óc đau nhức, vả lại cũng chẳng còn mặt mũi nào. Tôi đặc biệt hài lòng với một nét phảng phất sự nhẹ nhõm, gần như bất cần (tuy nhiên vẫn nằm trong khuôn khổ lịch sự) bàng bạc trong văn phong của mình; nó giúp họ hiểu ngay, tốt hơn bất kỳ lời biện minh nào khác, rằng tôi có một cái nhìn khá độc lập về “toàn bộ rắc rối khó chịu tối hôm qua”; rằng tôi hoàn toàn không bị suy sụp thảm hại như các bạn, hỡi những người bạn của tôi, có lẽ đang tưởng tượng; trái lại, tôi nhìn nhận chuyện đó đúng như cách một quý ômg đường hoàng biết tự trọng nên nhìn nhận. “Quá khứ của một người anh hùng trẻ tuổi chẳng hề bị chê trách!”
“Thật có một nét đùa cợt vương giả trong đó biết bao!” tôi ngây ngất tự nhủ khi đọc lại bức thư. “Và tất cả là nhờ mình là một trí thức, một con người có học thức! Đặt vào hoàn cảnh của người khác thì chẳng biết đường nào mà gỡ, thế mà ở đây mình đã thoát thân ngon nghéo và lại vui vẻ như xưa, tất cả chỉ vì mình là ‘một con người có văn hóa và học thức của thời đại chúng ta.’ Và thực ra, biết đâu tất cả mọi chuyện chỉ vì ly rượu hôm qua thôi nhỉ. Hừm!...” Không, chẳng phải tại rượu. Giữa lúc năm giờ và sáu giờ khi đứng đợi họ, tôi có uống giọt nào đâu. Tôi đã nói dối Simonov; tôi đã nói dối một cách trơ trẽn; và quả thật lúc này tôi chẳng thấy xấu hổ chút nào cả... Mà thây kệ nó đi, điều quan trọng nhất là tôi đã rũ bỏ được gánh nặng đó.
Tôi nhét sáu rúp vào phong bì, niêm phong lại, rồi bảo Apollon mang đến cho Simonov. Khi biết trong thư có tiền, Apollon tỏ ra cung kính hơn và đồng ý nhận mang đi. Đến chập tối, tôi ra ngoài đi dạo. Đầu óc tôi vẫn còn nhức buốt và chóng mặt vì ngày hôm qua. Nhưng khi màn đêm buông xuống và bóng tối ngày càng dày đặc, những ấn tượng và tiếp đó là những suy nghĩ của tôi lại càng trở nên khác lạ và rối bời. Có cái gì đó vẫn chưa chết bên trong tôi, ở tận sâu thẳm trái tim và lương tâm, nó không chịu chết đi, và nó tự bộc lộ qua nỗi chán nản cùng cực. Phần lớn thời gian, tôi len lỏi qua những con phố buôn bán đông đúc nhất, dọc theo phố Myeshtchansky, phố Sadovy và khu vườn Yusupov. Tôi luôn đặc biệt thích lang thang dọc theo những con phố này trong ánh chạng vạng, đúng lúc dòng người lao động đủ mọi thành phần đang lũ lượt kéo nhau đi làm về, với những gương mặt cau có vì lo toan. Điều tôi thích chính là sự huyên náo rẻ tiền ấy, cái chất văn xuôi trần trụi ấy. Nhân dịp này, cảnh chen chúc trên đường phố càng khiến tôi thêm cáu kỉnh, tôi không sao hiểu nổi mình đang mắc chứng gì, không tìm ra đầu mối, dường như có cái gì đó cứ dâng lên liên tục trong tâm hồn tôi, đầy cay đắng và nhất quyết không chịu nguôi ngoai. Tôi trở về nhà trong tâm trạng hoàn toàn bấn loạn, cứ như thể mình đang mang trọng tội trên lương tâm vậy.
Ý nghĩ rằng Liza sắp đến cứ dằn vặt tôi không nguôi. Thật kỳ lạ là trong tất cả mọi ký ức về ngày hôm qua, chính điều này lại ám ảnh tôi nhiều nhất, một cách vô cùng đặc biệt và tách biệt hẳn ra. Mọi chuyện khác thì đến chiều tôi đã quên sạch; tôi gạt phắt đi và vẫn hoàn toàn mãn nguyện với bức thư gửi Simonov. Nhưng riêng về điểm này thì tôi không tài nào thỏa mãn nổi. Cứ như thể tôi chỉ bị vò xé bởi một mình Liza. “Nhỡ cô ta đến thì sao,” tôi liên tục tự nhủ, “thì thôi chẳng sao cả, cứ để cô ta đến! Hừm! Thật kinh khủng khi cô ta thấy được cảnh sống của mình chẳng hạn. Hôm qua mình trông có vẻ như một người hùng trong mắt cô ta, thế mà bây giờ, hừm! Mà khủng khiếp ở chỗ mình đã để căn phòng ra nông nỗi này, trông y như ổ ăn mày. Và mình lại dám đi dự tiệc trong bộ đồ thế này chứ! Rồi cái ghế sofa giả da Mỹ lòi cả bông ra nữa. Cả chiếc áo choàng tắm ngắn cũn cỡn rách rưới thế này, cô ta sẽ thấy hết những thứ này và sẽ gặp cả Apollon. Tên khốn đó chắc chắn sẽ sỉ nhục cô ta. Hắn sẽ bám lấy cô ta chỉ để tỏ thái độ hỗn hào với tôi. Và tôi, dĩ nhiên, sẽ lại hoảng loạn như thường lệ, tôi sẽ bắt đầu khom lưng cúi rạp trước mặt cô ta rồi kéo áo choàng lại, tôi sẽ gượng cười và nói dối. Ồ, thật là bỉ ổi! Mà điều đáng sợ không phải là sự bỉ ổi ấy đâu! Còn có cái gì đó quan trọng hơn, ghê tởm hơn, đê tiện hơn! Đúng vậy, đê tiện hơn! Và lại phải đeo cái mặt nạ giả dối bịp bợm ấy lên lần nữa sao!...”
Khi nghĩ đến đó, tôi bỗng lồng lộn lên.
“Sao lại giả dối? Giả dối thế nào chứ? Tối hôm qua tôi nói những lời chân thành cơ mà. Tôi nhớ lúc đó trong tôi cũng có cảm xúc thực sự. Điều tôi muốn là khơi gợi một cảm xúc cao đẹp ở cô ta... Việc cô ta khóc là điều tốt, nó sẽ mang lại hiệu quả tích cực.”
Thế nhưng tôi vẫn không sao cảm thấy yên lòng. Suốt buổi tối hôm đó, ngay cả khi đã về nhà, thậm chí qua cả mười giờ đêm — thời điểm tôi tính toán rằng Liza đời nào còn đến nữa — cô ta vẫn cứ ám ảnh tôi, và tệ hơn là cô ta cứ hiện lên trong tâm trí tôi ở đúng tư thế đó. Có một khoảnh khắc trong tất cả những gì đã xảy ra tối qua cứ hằn sâu sống động trước trí tưởng tượng của tôi; khoảnh khắc tôi quẹt diêm và nhìn thấy gương mặt tái nhợt, méo mó vì đau đớn của cô ta. Và nụ cười của cô ta lúc ấy mới đáng thương làm sao, mới phi tự nhiên và méo mó làm sao! Nhưng lúc đó tôi nào đâu biết rằng mười lăm năm sau, trong trí tưởng tượng, tôi vẫn sẽ nhìn thấy Liza, vẫn với nụ cười đáng thương, méo mó và lạc lõng hiện trên gương mặt cô ta vào khoảnh khắc ấy.
Hôm sau, tôi lại sẵn sàng xem tất cả chỉ là nhảm nhí, do thần kinh căng thẳng quá mức, và trên hết, là do tôi đã tự phóng đại lên. Tôi luôn ý thức được điểm yếu đó của mình, và đôi khi vô cùng sợ hãi nó. “Mình luôn phóng đại mọi thứ, đó là chỗ mình sai lầm,” tôi tự nhủ hàng giờ liền. Thế nhưng, “Biết đâu Liza vẫn cứ đến,” lại là câu cửa miệng khép lại mọi dòng suy ngẫm của tôi. Tôi bất an đến mức đôi khi phát giận lôi đình: “Cô ta sẽ đến, thể nào cô ta cũng đến!” tôi vừa chạy quanh phòng vừa gào lên, “hôm nay không đến thì ngày mai cô ta sẽ đến; cô ta sẽ tìm ra tôi thôi! Chủ nghĩa lãng mạn chết tiệt của những trái tim thuần khiết ấy! Ồ, thật đê tiện — ồ, thật ngớ ngẩn — ồ, thật ngu xuẩn của những ‘tâm hồn đa cảm khốn kiếp’ này! Sao lại không hiểu nổi cơ chứ? Sao người ta lại có thể không hiểu nổi cơ chứ?...”
Nhưng đến đây thì tôi khựng lại, quả thực là vô cùng bối rối.
Và tôi thầm nghĩ, chỉ cần biết bao ít ỏi, bao nhiêu đó từ ngữ thôi; chỉ cần một chút chất điền viên (lại còn mang vẻ điền viên giả tạo, sách vở và gượng gạo nữa) đã đủ để xoay chuyển cả một đời người ngay lập tức theo ý muốn của tôi. Đúng là cái vẻ ngây thơ trinh trắng thật đấy! Thật là một mảnh đất còn nguyên sơ!
Có những lúc ý nghĩ xuất hiện trong đầu tôi là hãy đến gặp cô ta, “nói cho cô ta tất cả mọi chuyện,” và cầu xin cô ta đừng đến tìm tôi. Nhưng ý nghĩ này dấy lên trong tôi sự phẫn nộ tột cùng đến mức tôi tin rằng mình sẵn sàng bóp nát con mụ Liza “chết tiệt” ấy nếu chẳng may cô ta ở gần tôi lúc đó. Tôi sẽ lăng mạ cô ta, nhổ nước bọt vào mặt cô ta, đuổi cổ cô ta đi, sẽ đánh cô ta nữa là khác!
Thế rồi một ngày trôi qua, ngày thứ hai rồi ngày thứ ba; cô ta không đến và tôi bắt đầu thấy bình tâm trở lại. Tôi cảm thấy vô cùng táo bạo và phấn chấn sau chín giờ tối, thậm chí đôi khi tôi còn bắt đầu mơ mộng, và mơ mộng một cách khá ngọt ngào: chẳng hạn như tôi trở thành vị cứu tinh của Liza, đơn giản chỉ vì cô ta đến gặp tôi và tôi trò chuyện với cô ta... Tôi dìu dắt cô ta, giáo dục cô ta. Cuối cùng, tôi nhận ra cô ta yêu tôi, yêu tôi say đắm. Tôi vờ như không hiểu (tuy nhiên tôi chẳng hiểu sao mình phải vờ vịt, chắc chỉ để làm hàng thôi). Cuối cùng, toàn thân bấn loạn, biến đổi tâm trạng, run rẩy và nức nở, cô ta lao đến sụp dưới chân tôi và nói rằng tôi là vị cứu tinh của đời cô, rằng cô yêu tôi hơn bất cứ thứ gì trên đời. Tôi ngạc nhiên, nhưng... “Liza,” tôi nói, “em có thể tưởng tượng rằng anh đã không nhận ra tình yêu của em không? Anh đã thấy hết, anh đã đoán ra, nhưng anh không dám tiếp cận em trước, bởi vì anh có sức ảnh hưởng đối với em và sợ rằng em sẽ gượng ép bản thân, vì lòng biết ơn mà đáp lại tình yêu của anh, sẽ cố gắng khơi dậy trong trái tim mình một tình cảm vốn dĩ có thể không tồn tại, và anh không muốn điều đó... bởi vì làm thế là chuyên quyền... là thiếu tinh tế (tóm lại, đến đoạn đó tôi bắt đầu tuôn ra những triết lý cao siêu tột cùng mang phong cách châu Âu, khó hiểu theo kiểu George Sand), nhưng bây giờ, bây giờ em là của anh, em là tác phẩm do anh tạo ra, em thuần khiết, em ngoan hiền, em là người vợ cao quý của anh.
‘Vào nhà anh hiên ngang tự tại,
Làm nữ hoàng ngự trị chốn đây’”.
Rồi chúng tôi bắt đầu sống chung, cùng đi du lịch nước ngoài và vân vân, và vân vân. Rốt cuộc, chính tôi cũng thấy những điều đó thật rẻ tiền, và tôi bắt đầu lè lưỡi tự chế giễu bản thân.
Hơn nữa, tụi nó có đời nào buông cho cô ta đi, “con ranh dịch ấy chứ!” tôi nghĩ. Đâu có dễ gì mà tụi nó cho phép ra ngoài, nhất là vào buổi tối (không hiểu sao tôi cứ đinh ninh là cô ta sẽ đến vào buổi tối, đúng vào lúc bảy giờ). Dù cô ta có nói rằng ở đó mình chưa hoàn toàn là một con nô lệ và cũng có những quyền hạn nhất định; thế nên, hừm! Chết tiệt thật, thể nào cô ta cũng đến, kiểu gì cô ta cũng sẽ tới!
Thực ra cũng may là vào lúc đó Apollon đã đánh lạc hướng sự chú ý của tôi bằng thói hỗn hào của hắn. Hắn ta đẩy tôi đến tận cùng giới hạn của sự kiên nhẫn! Hắn là tai họa của đời tôi, là lời nguyền mà Thượng đế giáng xuống đầu tôi. Chúng tôi đã cãi vã ì xèo quanh năm suốt tháng và tôi căm ghét hắn. Chúa tôi, tôi căm ghét hắn biết bao! Tôi tin là trong đời mình chưa từng căm ghét bất kỳ ai như cách tôi căm ghét hắn, nhất là trong những khoảnh khắc nào đó. Hắn là một người đàn ông lớn tuổi, đĩnh đạc, làm nghề thợ may vào những giờ rảnh rỗi. Nhưng vì lý do quái quỷ nào đó mà hắn khinh bỉ tôi tột độ, và nhìn xuống tôi bằng ánh mắt không tài nào chịu nổi. Mặc dù thực ra, hắn nhìn ai cũng với cái vẻ bề trên như thế. Chỉ cần liếc nhìn mái tóc vàng óng được chải chuốt mượt mà đó, nhìnúm tóc hắn chải ngược lên trán và bôi dầu dừa, nhìn cái miệng đĩnh đạc mím lại thành hình chữ V, là đủ cảm thấy mình đang đối đầu với một kẻ chưa từng mảy may nghi ngờ bản thân. Hắn là một kẻ câu nệ đến mức cực đoan, kẻ câu nệ lớn nhất mà tôi từng gặp trên cõi đời này, và kèm theo đó là một sự kiêu ngạo chỉ xứng đáng với Alexander Đại đế. Hắn si mê từng chiếc khuy áo trên người, từng cái móng tay của mình — hoàn toàn si mê chúng, và cái vẻ mặt của hắn thể hiện rõ điều đó! Trong cách cư xử với tôi, hắn chẳng khác nào một bạo chúa thực thụ, hắn rất ít khi nói chuyện với tôi, và nếu chẳng may liếc nhìn tôi, hắn sẽ tung ra một ánh mắt kiên quyết, kiêu hãnh đến đường hoàng và không bao giờ thiếu phần châm chọc — thứ ánh mắt đôi khi đẩy tôi đến cơn điên tiết. Hắn làm việc với cái điệu bộ như thể đang ban ơn huệ lớn lao cho tôi vậy, dù rằng hắn hầu như chẳng làm gì cho tôi cả, và thực tế cũng chẳng xem mình có bổn phận phải làm gì. Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, hắn coi tôi là kẻ ngốc nhất trên đời, và việc hắn “không thèm tống cổ tôi đi” đơn giản chỉ vì hắn muốn lĩnh tiền lương của tôi mỗi tháng. Hắn chịu nhịn không làm gì cho tôi để đổi lấy bảy rúp mỗi tháng. Chắc tôi phải được dung thứ cho rất nhiều tội lỗi vì những gì tôi phải chịu đựng từ hắn. Sự căm thù của tôi lớn đến mức đôi khi chỉ nghe tiếng bước chân của hắn thôi cũng đủ khiến tôi gần như co giật. Thứ khiến tôi ghét cay ghét đắng nhất chính là tật ngọng của hắn. Lưỡi hắn có lẽ hơi dài một chút hay sao ấy, nên hắn nói ngọng liên tục, và hình như hắn rất tự hào về điều đó, tưởng rằng nó làm tăng thêm vẻ uy nghi của mình. Hắn nói bằng giọng chậm rãi, đều đều, hai tay chắp sau lưng và mắt dán xuống đất. Hắn làm tôi phát điên lên nhất là khi hắn ngồi đọc thánh vịnh một mình sau tấm bình phong. Không biết bao nhiêu lần tôi đã gây chiến vì cái giọng đọc đó! Nhưng hắn lại khoái đọc thánh vịnh vào buổi buổi tối làm sao, với giọng chậm rãi, đều đều, ê a như thể đang đọc kinh cầu hồn cho người chết. Thật thú vị là cuối cùng hắn lại kết thúc đời mình theo cách đó: hắn nhận đi đọc thánh vịnh thuê cho người chết, đồng thời bắt chuột và nấu si-rô đánh giày. Nhưng vào thời điểm đó tôi không sao tống khứ nổi hắn, cứ như thể hắn đã hòa tan vào sự tồn tại của tôi bằng liên kết hóa học vậy. Hơn nữa, dù có đánh chết hắn cũng chẳng đời nào chịu bỏ đi. Tôi không thể sống trong những khu nhà trọ cho thuê: căn phòng trọ chính là chốn ẩn dật riêng tư, là cái vỏ ốc, cái hang động để tôi trốn tránh cả nhân loại, và vì lý do nào đó, Apollon dường như là một phần không thể thiếu của căn hộ ấy, thế nên suốt bảy năm trời tôi không sao đuổi việc hắn được.
Chẳng hạn, việc chậm trả lương cho hắn dăm ba ngày là điều bất khả thi. Hắn sẽ làmùm lên đến mức tôi chẳng biết giấu mặt vào đâu. Nhưng trong những ngày đó, tôi bực bội với tất cả mọi người đến mức quyết định bằng mọi giá phải trừng phạt Apollon, kiên quyết không trả khoản lương đã nợ hắn suốt nửa tháng. Từ lâu rồi — suốt hai năm qua — tôi đã nung nấu ý định này, đơn giản chỉ để dạy cho hắn một bài học là đừng có mà lên mặt với tôi, và cho hắn thấy rằng nếu thích thì tôi có quyền giữ lại tiền lương của hắn. Tôi định chẳng thèm nói gì với hắn về chuyện đó, và quả thực đã cố tình im lặng để đè bẹp sự kiêu ngạo của hắn, ép hắn phải là người lên tiếng đòi tiền lương trước. Sau đó, tôi sẽ rút bảy rúp từ trong ngăn kéo ra, cho hắn thấy là tôi đã chuẩn bị sẵn tiền để trả, nhưng tôi không trả, không trả đâu, nhất định không trả tiền lương cho hắn, không trả đơn giản vì đó là “điều tôi thích,” bởi vì “tôi là chủ, và tôi là người quyết định,” bởi vì hắn đã bất kính, bởi vì hắn hỗn láo; nhưng nếu hắn chịu hạ mình hỏi xin một cách lễ phép thì may ra tôi sẽ mềm lòng mà bố thí cho, bằng không thì hắn cứ đợi thêm nửa tháng, ba tuần hoặc nguyên cả một tháng nữa...
Thế nhưng, dù tức giận đến mấy, tôi vẫn phải chịu thua hắn. Tôi chẳng thể trụ nổi qua bốn ngày. Hắn bắt đầu bài ca muôn thuở như trong những trường hợp tương tự trước kia — vì những vụ thế này đã từng xảy ra, đã từng có tiền lệ (và xin lưu ý là tôi đã biết tỏng mọi chuyện từ trước, tôi thuộc làu làu mấy chiêu trò bỉ ổi của hắn rồi). Hắn sẽ bắt đầu bằng cách đăm đăm nhìn tôi với ánh mắt vô cùng nghiêm nghị, cứ giữ nguyên tư thế đó trong suốt mấy phút liền, nhất là khi chạm mặt tôi hoặc thấy tôi bước ra khỏi nhà. Nếu tôi vẫn chịu đựng được và vờ như không thấy những cái nhìn đó, hắn sẽ tiếp tục, vẫn trong sự im lặng, tiến hành những màn tra tấn tiếp theo. Bỗng nhiên, không vì lý do gì cả, hắn sẽ bước thật nhẹ nhàng và êm ái vào phòng tôi, đúng lúc tôi đang đi qua đi lại hoặc đang đọc sách, đứng ì ra ở cửa, một tay giấu sau lưng và một chân chéo đằng sau chân kia, rồi trừng trừng nhìn tôi với ánh mắt không chỉ nghiêm nghị mà còn chứa đựng sự khinh bỉ tột cùng. Nếu tôi bất ngờ hỏi hắn muốn gì, hắn sẽ chẳng thèm đáp lời, mà vẫn kiên trì trừng mắt nhìn tôi thêm mấy giây nữa, rồi với cái bĩu môi đặc trưng cùng vẻ mặt đầy thâm ý, hắn thong thả quay gót và từ tốn bước về phòng. Hai tiếng sau, hắn lại lững thững bước ra và tiếp tục trưng cái bộ dạng ấy trước mặt tôi. Đã có lúc vì quá điên tiết nên tôi chẳng thèm hỏi hắn muốn gì, mà chỉ hất cằm lên một cách đột ngột, hống hách rồi trừng mắt nhìn trả hắn. Cứ thế, chúng tôi trừng mắt nhìn nhau suốt hai phút; cuối cùng hắn mới thong thả, đường hoàng quay lưng và lủi về phòng thêm hai tiếng nữa.
Nếu những đòn tra tấn đó vẫn chưa đưa tôi vào khuôn phép, mà tôi vẫn ngoan cố chống cự, hắn sẽ bất cứ lúc nào bắt đầu thở dài khi nhìn tôi, những tiếng thở dài lê thê, sâu thẳm như thể đang dùng chúng để đo lường mức độ suy đồi đạo đức của tôi vậy, và dĩ nhiên, mọi chuyện cuối cùng cũng kết thúc bằng sự đắc thắng hoàn toàn thuộc về hắn: tôi gầm thét, quát tháo nhưng rốt cuộc vẫn phải khuất phục trước điều hắn muốn.
Lần này, màn tra tấn bằng ánh mắt quen thuộc còn chưa kịp bắt đầu thì tôi đã mất kiên nhẫn và nổi sùng lên với hắn. Tôi đã bị kích động đến mức không thể chịu đựng thêm ngoài hắn ra nữa.
“Đứng lại!” tôi gào lên trong cơn cuồng nộ, khi hắn đang lầm lì quay lưng, một tay giấu đằng sau, định lui về phòng. “Đứng lại! Quay lại đây, tao bảo mày quay lại!” và chắc tôi đã gào thét một cách kỳ quái đến mức hắn phải quay người lại và thậm chí còn nhìn tôi với vẻ ngạc nhiên đôi chút. Tuy nhiên, hắn vẫn kiên quyết ngậm miệng không nói lời nào, và điều đó càng làm tôi điên tiết hơn.
“Sao mày dám bén mảng đến đây nhìn tao kiểu đó khi không được sai bảo hả? Trả lời!”
Sau khi bình tĩnh nhìn tôi nửa phút, hắn lại bắt đầu quay người bước đi.
“Đứng lại!” tôi gầm lên, lao bổ về phía hắn, “đứng im đấy! Nào. Trả lời tao mau: mày vào đây nhìn cái gì hả?”
“Nếu ngài có mệnh lệnh gì thì đó là bổn phận của tôi phải thi hành,” hắn đáp, sau một khoảng lặng ngắt nữa, với giọng ngọng ngập ngừng, chậm rãi, nhướng mày và thản nhiên lắc đầu qua lại — tất cả diễn ra với một vẻ bình thản đến phát điên.
“Tao đâu có hỏi mày chuyện đó, đồ tra tấn!” tôi thét lên, mặt đỏ lựng vì giận dữ. “Để tao tự nói cho mày biết tại sao mày bước chân vào đây nhé: mày thấy đấy, tao không chịu trả lương cho mày, mày thì kiêu ngạo đến mức không thèm hạ mình cất lời xin xỏ, thế nên mày mò vào đây để trừng phạt tao bằng mấy cái nhìn ngu xuẩn của mày, để hành hạ tao — và mày có ma-sơ-xơ-khơ-nờ-rờ biết cái trò đó ngốc nghếch đến mức nào không — ngốc nghếch, ngốc nghếch, ngốc nghếch, ngốc nghếch!...”
Hắn định quay lưng bỏ đi mà không thèm nói năng gì, nhưng tôi đã chộp lấy hắn.
“Nghe đây,” tôi thét vào mặt hắn. “Tiền đây này, mày thấy chưa, tiền đây này,” (tôi lôi nó ra từ ngăn kéo bàn); “bảy rúp chẵn đây này, nhưng mày đừng có hòng cầm được nó, mày... đừng... có... hòng... mà... nhận... được... cho... đến... khi... mày... chịu... cúi... đầu... cung... kính... cầu... xin... tao... tha... thứ. Mày có nghe thấy không?”
“Chuyện đó không thể xảy ra được đâu,” hắn đáp với vẻ tự phụ đầy phi lý.
“Rồi nó sẽ xảy ra,” tôi nói, “tao lấy danh dự ra thề, nhất định nó sẽ xảy ra!”
“Và tôi chẳng có lý do gì phải xin lỗi ngài cả,” hắn tiếp tục, phớt lờ hoàn toàn những lời gào thét của tôi. “Hơn nữa, ngài vừa gọi tôi là ‘tên tra tấn’, vì lời lăng mạ đó tôi có thể lôi ngài ra đồn cảnh sát bất cứ lúc nào.”
“Cứ đi đi, lôi tao ra đi!” tôi gầm lên, “đi ngay lập tức, ngay giây này, ngay khoảnh khắc này! Dù sao thì mày cũng là một tên tra tấn! Một tên tra tấn!”
Nhưng hắn chỉ nhìn tôi, rồi quay lưng, mặc cho tôi đang gào thét gọi với theo, hắn rảo bước về phòng với nhịp điệu đều đặn và không thèm liếc lại nửa lời.
“Nếu không vì con mụ Liza thì chẳng có chuyện quái quỷ này xảy ra đâu,” tôi thầm nhủ. Rồi sau khi đứng đợi một phút, tôi đường hoàng và trang nghiêm bước thẳng ra sau tấm bình phong của hắn, dù tim tôi lúc bấy giờ đang đập chậm chạp nhưng vô cùng dồn dập.
“Apollon,” tôi nói nhỏ nhẹ nhưng dứt khoát, dẫu hơi thở đã đứt quãng, “hãy đi ngay lập tức, không chần chừ một giây nào, gọi cảnh sát trưởng đến đây.”
Lúc này hắn đã ngồi vào bàn, đeo kính và cầm kim chỉ vá vá khâu khâu. Nhưng nghe thấy mệnh lệnh của tôi, hắn bỗng phá lên cười hô hố.
“Đi ngay, đi ngay phút này! Đi mau, bằng không mày không thể tưởng tượng nổi chuyện gì sẽ xảy ra đâu.”
“Chắc ngài phát điên rồi,” hắn nhận xét, thậm chí còn chẳng thèm ngẩng đầu lên, vẫn nói ngọng đều đều như mọi khi trong lúc xâu kim. “Có ai đời lại đi gọi cảnh sát đến bắt chính mình bao giờ? Còn chuyện dọa dẫm à — ngài cứ tự chuốc bực mình vớ vẩn thôi, chẳng đi đến đâu đâu.”
“Đi mau!” tôi hét lên, túm chặt lấy vai hắn. Tôi có cảm giác chỉ một phút nữa thôi là mình sẽ đấm cho hắn một trận.
Nhưng tôi không hề nhận ra cánh cửa từ hành lang lúc ấy đang từ từ hé mở, một bóng người bước vào, khựng lại và ngẩn ra nhìn chúng tôi đầy vẻ khó hiểu. Tôi ngoảnh lại, suýt ngất vì hổ thẹn, rồi cắm cổ chạy vụt về phòng. Ở đó, tôi dùng cả hai tay bứt tóc, úp đầu vào tường và đứng như trời trồng ở tư thế ấy.
Hai phút sau, tôi nghe thấy tiếng bước chân thong thả của Apollon. “Có người đàn bà nào đến tìm ngài kìa,” hắn nói, nhìn tôi với ánh mắt nghiêm nghị đến kỳ lạ. Đoạn hắn đứng tránh sang một bên để Liza bước vào. Hắn nhất định không chịu đi khuất mà cứ đứng đấy nhìn chúng tôi với vẻ mặt đầy mỉa mai.
“Đi ra, đi ra ngoài mau,” tôi tuyệt vọng thét lên. Đúng lúc ấy, chiếc đồng hồ treo tường của tôi bắt đầu kêu rè rè, khò khè rồi điểm đúng bảy giờ.
