Các anh tin vào một tòa lâu đài bằng pha lê không bao giờ có thể bị phá hủy — một tòa lâu đài mà người ta không tài nào lè lưỡi hay nhổ nước bọt trộm sau lưng được. Và có lẽ chính vì thế mà tôi sợ cái công trình ấy, vì nó bằng pha lê và chẳng thể nào bị phá hủy, và vì người ta chẳng thể lè lưỡi chế nhạo nó dẫu chỉ là lén lút.
Các anh thấy đấy, nếu đó không phải là một cung điện mà chỉ là một cái chuồng gà, tôi có thể chui vào đó để tránh ướt mưa, nhưng tôi sẽ không vì ơn huệ che mưa che gió ấy mà gọi cái chuồng gà là cung điện. Các anh cười và bảo rằng trong hoàn cảnh đó thì chuồng gà cũng tốt chẳng kém gì dinh thự. Vâng, tôi đáp, nếu người ta sống chỉ để cốt sao khỏi bị ướt mưa.
Nhưng phải làm sao đây nếu tôi chợt đinh ninh rằng đó không phải là mục đích duy nhất trong đời, và rằng đã sống thì thà sống trong một dinh thự vẫn hơn? Đó là sự lựa chọn của tôi, là mong muốn của tôi. Các anh chỉ có thể xóa bỏ nó khi nào các anh thay đổi được sở thích của tôi. Nào, hãy thay đổi nó đi, hãy lôi cuốn tôi bằng một thứ khác, hãy cho tôi một lý tưởng khác. Nhưng trong lúc này thì tôi nhất định không coi chuồng gà là dinh thự đâu. Tòa lâu đài pha lê ấy có thể chỉ là một giấc mơ hão huyền, có thể nó mâu thuẫn với các quy luật tự nhiên và tôi đã bịa ra nó chỉ vì sự ngu ngốc của chính mình, vì những thói quen lỗi thời vô lý của thế hệ tôi. Nhưng nó mâu thuẫn thì đã sao chứ? Chẳng có gì khác biệt cả, miễn là nó vẫn tồn tại trong khát vọng của tôi, hay đúng hơn là vẫn tồn tại chừng nào khát vọng của tôi còn tồn tại. Có lẽ các anh lại đang cười? Cứ cười đi; tôi thà chịu đựng mọi lời chế giễu còn hơn là giả vờ rằng mình đã mãn nguyện khi bụng đang đóu khát. Dù sao thì tôi cũng biết rằng mình sẽ không chịu thỏa hiệp với một thứ nửa vời, một con số không lặp lại, chỉ vì nó phù hợp với các quy luật tự nhiên và thực sự tồn tại. Tôi sẽ không chấp nhận làm đỉnh cao cho khát vọng của mình một dãy nhà trọ nghèo nàn cho thuê dài hạn ngàn năm, khéo lại treo cả tấm biển đề nha sĩ lủng lẳng bên ngoài. Hãy tiêu diệt khát vọng của tôi, xóa bỏ lý tưởng của tôi, hãy cho tôi thấy một điều gì đó tốt đẹp hơn, rồi tôi sẽ đi theo các anh. Có lẽ các anh sẽ bảo rằng việc đó chẳng đáng bõ công; nhưng trong trường hợp ấy tôi cũng có thể trả lời các anh y như vậy. Chúng ta đang bàn chuyện một cách nghiêm túc; nhưng nếu các anh không thèm đếm xỉa gì đến tôi, tôi sẽ cắt đứt quan hệ. Tôi có thể rút về cái hang ngầm của mình.
Nhưng chừng nào tôi còn sống và còn hoài bão, tôi thà bị rụng quách tay đi còn hơn là đặt một viên gạch vào cái công trình như thế! Đừng nhắc nhở tôi rằng tôi vừa mới từ chối lâu đài pha lê chỉ vì người ta không thể lè lưỡi nhạo báng nó. Tôi đâu có nói là mình thích lè lưỡi đến thế. Có lẽ điều làm tôi bực bội chính là việc trong tất cả các công trình của các anh, chẳng có lấy một nơi mà người ta không thể lè lưỡi chế nhạo. Ngược lại, tôi sẵn sàng để người ta cắt đứt lưỡi mình ra để bày tỏ lòng biết ơn nếu mọi sự có thể được sắp xếp sao cho tôi mất hết mọi ham muốn lè lưỡi. Đó chẳng phải là lỗi của tôi khi mọi chuyện không thể sắp xếp như vậy, và khi người ta cứ phải thỏa mãn với những căn hộ mẫu. Thế thì tại sao tôi lại được tạo ra với những khát vọng nhường này? Chẳng lẽ tôi được cấu thành chỉ để đi đến kết luận rằng toàn bộ tạo hóa của tôi chỉ là một cú lừa bịp? Chẳng lẽ đây là toàn bộ mục đích sống của tôi ư? Tôi không thể tin điều đó.
Nhưng các anh có biết gì không: tôi tin chắc rằng những kẻ chui rúc dưới hầm như chúng ta cần phải bị kìm cương. Dù chúng ta có thể ngồi lỳ dưới lòng đất suốt bốn mươi năm mà không hé răng, nhưng khi đã ngoi được lên ánh sáng ban mai và bùng nổ, chúng ta sẽ huyên thuyên, huyên thuyên và huyên thuyên không dứt....
