Khi Phùng Đường bảo với Hàn Cương rằng Trương Lâm Tăng chơi chính trị còn quá non tay, cả hai đều cười. Sau khi cười xong, Hàn Cương nhìn đồng hồ rồi chuyển chủ đề. Anh ta nói:

"Sao nào, gọi hai cô tiểu thư đến tiếp rượu nhé? Hay là, tối nay mở một phòng ở đây luôn? Phòng suite ở đây rất yên tĩnh, mọi chuyện cứ để tôi sắp xếp."

Phùng Đường cũng nhìn đồng hồ, liên tục lắc đầu nói:

"Không, không, anh biết tôi ở nhà khách ủy ban thành phố mà. Triệu Nhất Hạo hiện tại cũng ở đó. Hắn ta tinh ranh lắm, tối nay từ dưới quê về, tôi đoán thể nào hắn cũng tìm tôi."

Hàn Cương nói:

"Anh đã ra tuyên bố rồi, những người ký tên chung cũng đã rút lại đề cử, mọi thứ đều đáp ứng yêu cầu của bọn họ, còn có chuyện gì mà phải tìm anh?"

Phùng Đường nói:

"Anh không hiểu đâu, chiêu trò của hắn nhiều lắm. Tôi dám chắc, không ra tuyên bố thì hắn sẽ tìm tôi để vận động ra tuyên bố; nghe tin tuyên bố được phát rồi, hắn rất có thể cũng sẽ tìm tôi, ví dụ như để khẳng định thái độ của tôi này, bảo tôi sớm đi thành phố tỉnh lỵ báo cáo này nọ. Điểm sau này rất quan trọng, hắn sẽ không dung túng cho tôi cứ mãi ở lại thành phố Tam Giang gây chuyện thị phi đâu. Việc đầu tiên hắn về từ dưới quê sẽ hỏi chính là việc xử lý đề cử liên danh, và người đầu tiên hắn hỏi sẽ là tôi! Thời gian không còn sớm, không thể ở lại lâu!"

Nói đoạn, anh ta đứng dậy cáo từ, Hàn Cương cũng không giữ lại nữa, nói:

"Đã vậy, chúng ta đi thôi."

Khi hai người đi qua hành lang xuống lầu, Phùng Đường nói:

"Lần này nhờ có anh giúp đỡ, mới giúp tôi Phùng Đường ra đi một cách quang minh chính đại, ơn này Phùng Đường tôi cả đời sẽ không quên."

Khi nói câu cuối cùng này, anh ta quả thực hơi xúc động, siết chặt bàn tay phải của Hàn Cương, nắm chặt cho đến tận thang máy cuối hành lang.

Còn Hàn Cương thì cười xòa ra chiều bất cần:

"Có tính là gì đâu, chuyện cỏn con có bõ bèn gì, vì bạn bè Hàn Cương tôi dám nhảy vào dầu sôi lửa bỏng. Sau này Phùng sảnh trưởng anh có dùng đến tôi, chỉ cần lên tiếng là được!"

Nói ra cũng khéo, khi Phùng Đường về đến nhà khách ủy ban thành phố, vừa vặn gặp ngay đoàn của Triệu Nhất Hạo vừa ở dưới quê lên đang bước xuống xe. Anh ta vội vã rảo bước tiến lên, nắm lấy tay Triệu Nhất Hạo, hỏi thăm vất vả, rồi vừa đi vừa nói, báo cáo một cách ngắn gọn súc tích về quá trình bản thân đã ra tuyên bố không nhận đề cử như thế nào, lại tự mình đi vận động những người ký tên chung rút lại đề cử ra sao.

Lên lầu đến cửa phòng Triệu Nhất Hạo, bí thư tỉnh ủy nói một câu:

“Vào trong ngồi chút đi.”

Đây là lời mời mà Phùng Đường hằng ao ước, nhưng anh ta lại nói:

“Tôi đi báo nhà ăn chuẩn bị cơm chiều trước rồi sẽ quay lại.”

Triệu Nhất Hạo nói:

“Khỏi đi, chúng tôi ăn ở dưới xã rồi.”

Thế là Phùng Đường theo bí thư tỉnh ủy bước vào phòng. Triệu Nhất Hạo vừa ngồi xuống sô pha là thong thả trò chuyện ngay với Phùng Đường.

Đúng như anh ta dự đoán, Triệu Nhất Hạo trước tiên khẳng định các biện pháp của anh ta, đồng thời hỏi khi nào anh ta lên đường đi tỉnh báo cáo. Phùng Đường đáp rằng anh ta đã chuẩn bị sẵn sàng, chỉ đợi thủ tục từ chức hợp pháp hoàn tất là anh ta lập tức lên đường. Triệu Nhất Hạo nghe vậy liền nói:

“Đúng, càng sớm càng tốt. Chuyện bên kia để tôi giục thêm một tiếng.”

Trong tai Phùng Đường, câu nói này của Triệu Nhất Hạo mới chỉ nói được một nửa, nửa còn lại chưa nói ra, cố ý để cho Phùng Đường tự suy ngẫm hoặc tự nói ra. Thế là anh ta bèn nói:

“Ở lại lâu quá cũng không tiện cho Nhất Hoằng bọn họ.”

Triệu Nhất Hạo mỉm cười kín đáo, không nói gì, nhưng Phùng Đường nhìn ra được, bí thư tỉnh ủy từ tận đáy lòng rất thưởng thức câu nói này của anh ta, vẻ mặt đó dường như cũng đang nói: Cậu Phùng Đường đúng là người thức thời! Thế là anh ta cảm thấy vui mừng từ tận đáy lòng như thể ghi được một điểm trên sân đấu.

Triệu Nhất Hạo nhấp một ngụm trà nóng do chiến sĩ cảnh vệ pha sẵn lúc vào cửa, tiện miệng hỏi một câu:

“Cậu thấy ban lãnh đạo Tam Giang sau đợt điều chỉnh này thế nào? Còn cần phải hoàn thiện thêm bước nào nữa không?”

Phùng Đường không trả lời ngay, suy đi tính lại trong đầu mấy bận. Đúng như lúc nãy anh ta nói với Hàn Cương ở quán cà phê: Cán bộ lãnh đạo vừa mới chốt mà cậu lại đi khiêng đơn kiện cáo, chẳng phải tự chuốc lấy sự tẻ nhạt hay sao? Về vấn đề này, Phùng Đường anh ta có một bộ “triết lý”: Phàm là cán bộ tốt mà lãnh đạo đã công nhận, cậu chỉ có thể thêu dệt thêm hoa trên gấm mà nói lời hay; phàm là cán bộ mà lãnh đạo cảm thấy có vấn đề, cậu chỉ có thể giậu đổ bìm leo. Nếu cậu muốn làm ngược lại, con đường duy nhất chỉ có viết thư nặc danh, nếu không thì kết quả sẽ trái ngược hoàn toàn. Mà hiện tại anh ta đang ngồi trước mặt bí thư tỉnh ủy cơ mà, há có thể muốn sao làm vậy, ăn nói tùy tiện được chứ? Thế là anh ta nói:

“Nhất Hoằng lên làm thị trưởng, chắc chắn có thể đoàn kết một lòng phấn đấu vất vả, mang lại một diện mạo hoàn toàn mới cho các công việc của thành phố Tam Giang. Chỉ là……”

Anh ta chủ động dừng lại để quan sát phản ứng của bí thư.

Triệu Nhất Hạo không đưa ra thái độ rõ ràng, chỉ nói một câu:

“Nói tiếp đi chứ.”

Phùng Đường đắn đo suy nghĩ câu chữ cũng chỉ nói một câu, nghe qua là biết mang tính thăm dò. Anh ta nói:

“Chỉ là…… chỉ là đồng chí Vệ Diệc Tiền năm nay đã năm mươi tám tuổi rồi, bước tiếp theo của ban lãnh đạo ủy ban thành phố thì sao?”

Thực ra anh ta chỉ nói nửa câu. Ý định ban đầu của anh ta là muốn thăm dò xem tỉnh ủy có cân nhắc gì về tương lai của Vệ Diệc Tiền hay không; cất nhắc lên đại hội nhân dân tỉnh hoặc chính hiệp tỉnh làm phó chức, đây là tiền đồ tốt nhất. Đến đại hội nhân dân tỉnh, chính hiệp tỉnh làm ủy viên thường vụ, cái này coi như sắp xếp ngang chức, hạ cánh an toàn. Ở lại thành phố Tam Giang làm chủ nhiệm đại hội nhân dân hoặc chủ tịch chính hiệp, đây là con đường chẳng đặng đừng, một thủ trưởng nắm giữ đại quyền nhiều năm như vậy, mặc dù đến đại hội nhân dân thành phố hay chính hiệp thành phố làm thủ trưởng đứng đầu thì đều tính là sắp xếp ngang chức, nhưng tóm lại quyền lực cũng sẽ bị thu hẹp, tâm lý mất cân bằng chứ bộ! Anh ta cảm thấy Vệ Diệc Tiền đối với Phùng Đường anh ta coi như không tệ, đặc biệt là Vệ Diệc Tiền đối với ba phương án điều chỉnh của chính quyền thành phố, phương án nào cũng cân nhắc đến Phùng Đường anh ta. Ơn sâu nghĩa nặng không báo đền thì không phải nam tử hán. Nhưng ngặt nỗi không có đường báo đáp, nếu có thể thấu gió từ miệng bí thư tỉnh ủy đôi chút, đem tin tức hé lộ cho bí thư ủy ban thành phố, thì cũng coi như là báo đáp vậy. Thế nhưng anh ta thừa biết muốn móc ra được một ít “tình báo” có giá trị từ miệng Triệu Nhất Hạo tuyệt đối không phải chuyện dễ dàng, bắt buộc phải đánh chắc tiến chắc, một câu tách làm hai câu mà nói, xem đối phản ứng thế nào, rồi nhân cơ hội bắt lấy những thông tin hữu ích.

Triệu Nhất Hạo vốn cũng muốn nghe xem Phùng Đường có ý kiến gì về việc điều chỉnh ban lãnh đạo ủy ban thành phố và sự sắp xếp đối với Vệ Diệc Tiền hay không, nhưng lại thấy anh ta ấp a ấp úng ra điều khó nói, thế nên cũng mất đi hứng thú tiếp tục trò chuyện. Vừa lúc ấy, phó tổng thư ký tỉnh ủy Tiết Dĩ Minh gõ cửa bước vào. Trên tay anh ta cầm mấy tờ bản thảo, đó là bản thảo đã được biên tập lại từ bài phát biểu của Triệu Nhất Hạo tại nhà Kim Minh ở Hoàng Thổ Bột Đô Khảm sáng nay, theo chỉ thị của Triệu Nhất Hạo, tối hôm đó phải điện truyền về báo tỉnh. Anh ta đặt bản thảo lên chiếc bàn trà bên cạnh Triệu Nhất Hạo, nói:

“Bản ghi chép đã biên tập xong rồi, xin anh xem xét sửa chữa xong là chúng ta phát đi ngay.”

Phùng Đường thấy tình hình này liền thức thời đứng dậy, nói:

“Đồng chí Nhất Hạo anh cứ bận đi, chúng ta tranh thủ thời gian trò chuyện sau, đằng nào thì hai ngày nay anh cũng chưa đi mà.”

Tâm tư của Triệu Nhất Hạo sớm đã đặt vào bản bài phát biểu kia rồi, thuận miệng liền nói:

“Được thôi, hôm khác chúng ta nói chuyện tiếp.”

Tiễn Phùng Đường đi rồi, anh ta liền cúi đầu đọc duyệt bản ghi chép đó, tỉ mỉ đắn đo từng câu từng chữ, lại sửa đổi một số cách diễn đạt. Đây là một đại sự, ngày mai đăng lên trang nhất của báo chí, ảnh hưởng thế nào có thể tưởng tượng được. Đặc biệt là khi tổ khảo sát đang theo sát vụ việc này, chẳng phải sẽ tự đẩy mình vào đầu sóng ngọn gió hay sao?

Anh ta giao lại bản thảo đã sửa cho Tiết Dĩ Minh, nói:

“Cậu xem lại xem, sửa thế này có được không?”

Tranh thủ thời gian Tiết Dĩ Minh đọc bản thảo, anh ta trầm ngâm suy nghĩ nghiêm túc, nên phát hay không nên phát? Đây là đại sự, tuyệt đối không thể coi thường. Trong vòng hai, ba phút ngắn ngủi, anh ta nhanh chóng cân nhắc qua mấy phương án.

Thứ nhất là phát đi theo kế hoạch ban đầu, không những đăng trang nhất trang đầu mà còn phải bảo tòa soạn phối hợp viết bài bình luận. Làm như vậy tất nhiên sảng khoái, cờ xí rành mạch, kim phong đối măng phong. Thế nhưng có vẻ làm mâu thuẫn trở nên quá gay gắt, ít nhất là chưa đủ tính sách lược phải không?

Thứ hai là giữ im lặng, mặc kệ không thèm đếm xỉa tới. Nghĩa là bản báo cáo này không phát nữa, lấy lạnh đối chọi với nóng, tổ khảo sát muốn theo sát thế nào thì cứ để họ theo sát truy tìm thế ấy. Nói về thiệt hơn được mất cá nhân, đây cũng không mất đi là một diệu kế, cũng không mất đi phong độ của một nhà chính trị, bây giờ không nói tương lai tổng sẽ có cơ hội cất lên tiếng nói. Nhưng anh ta cảm thấy làm như vậy tuy có thể bảo vệ được bản thân nhưng lại bất lợi cho công việc. Động tĩnh của tổ khảo sát truyền ra ngoài, lập tức sẽ gây ra hỗn loạn tư tưởng. Anh ta đặc biệt nghĩ đến mấy lớn ban ngành của tỉnh cùng các cán bộ lãnh đạo đã nghỉ hưu, lỗ hổng bị chọc thủng từ tầng lớp này ra, hơn nữa thoạt nhìn không chỉ có một người, nếu không thì đã không khiến tổ khảo sát coi trọng đến vậy. Nếu anh ta với tư cách là người đứng đầu tỉnh ủy mà giữ im lặng, thì lỗ hổng đó sẽ nhanh chóng khuếch đại, đặc biệt là khiến cán bộ cơ sở không biết phải theo ai, từ đó dẫn đến rệu rã, thậm chí thụt lùi quay đầu, thì sẽ mang lại hậu quả gì đây? Đây là phương án không thể chọn.

Thứ ba là xu theo giọng điệu của tổ khảo sát mà kiểm điểm, quay đầu là bờ. Anh ta thậm chí còn chưa thèm nghĩ sâu đến, đã phủ định luôn phương án này. Đây còn tính là phương án gì, gió chiều nào che chiều ấy, chỉ cốt lấy nguyên tắc bảo vệ bản thân làm đầu, là phương án không có mảy may tinh thần trách nhiệm và tính nguyên tắc nào cả. huống chi tổ khảo sát hiện tại cũng chưa định ra giọng điệu gì mà chỉ đang theo dõi tìm hiểu thôi, thế mà cậu đã nghe hổ biến sắc giơ hai tay đầu hàng rồi sao?

Vậy rốt cuộc phải làm thế nào mới tốt đây? Trong quá trình suy ngẫm thận trọng mà lại nhanh chóng, cuối cùng anh ta cũng nghĩ ra được một phương án vẹn toàn đôi đường, anh ta cho rằng đây là cách duy nhất khả thi, vừa thể hiện được thái độ lại không đến mức đẩy mâu thuẫn trở nên quá gay gắt. Thế nên anh ta nói với Tiết Dĩ Minh - người đã xem xong bản sửa đổi, thấy anh đang chìm trong trầm tư nên không tiện ngắt lời suy nghĩ của anh:

“Tôi thấy thế này, bài phát biểu này tạm thời chưa cho lên báo, với tư cách là thông báo nội bộ của văn phòng tỉnh ủy phát xuống cấp huyện, cấp đoàn trước, có đăng báo hay không thì xem xét một thời gian rồi tính. Cậu có chú ý không? Tôi đã đổi nó thành tập trung nói về chế độ trách nhiệm khoán hộ gia đình ở nông thôn, nhân tiện nhắc đến kinh tế cá thể, tư nhân.”

Tiết Dĩ Minh thoạt đầu hơi sững sờ, bản thảo sửa tốt thế cơ mà, sao lại đổi chủ ý rồi? Nhưng người làm việc bên cạnh lãnh đạo đều có một đặc điểm, đó là giỏi lĩnh hội ý đồ của lãnh đạo, Tiết Dĩ Minh tự nhiên cũng không ngoại lệ. Cậu ta nhanh chóng bày tỏ thái độ, cho rằng cách làm mà bí thư đề xuất là thỏa đáng, cứ thế mà làm.

Thế là Triệu Nhất Hạo ký tên lên bản ghi chép bài phát biểu:

Đăng tải trên thông báo tình hình của văn phòng, phát đến cấp huyện, cấp đoàn

Triệu Nhất Hạo ngày tháng

Cứ như thể đã được sắp xếp từ trước vậy, Triệu Nhất Hạo vừa ký xong chữ Hạo cuối cùng, ngày tháng còn chưa kịp viết thì chiếc “máy đỏ” nối thẳng lên tỉnh thành đã vang lên, Tiết Dĩ Minh vội đứng dậy đón lấy ống nghe, trong đó truyền ra giọng nói của Chu Kiếm Phi:

“Alo, tôi tìm đồng chí Nhất Hạo.”

Tiết Dĩ Minh vội vàng đưa ống nghe cho Triệu Nhất Hạo đang bước tới, nói một câu “Là bộ trưởng Chu”, rồi cầm lấy bản ghi chép có chữ ký đó bước đi.

Nghe nói là cuộc gọi do Chu Kiếm Phi gọi tới, Triệu Nhất Hạo lập tức sinh ra một dự cảm: Bên kia lại xảy ra chuyện gì rồi.

Quả nhiên, Chu Kiếm Phi báo cho anh ta biết, trong lịch trình của tổ khảo sát lại lòi thêm một mục “vấn đề xử lý sự kiện bão táp học sinh”. Để làm rõ sự việc này, hôm nay tổ khảo sát lại lần lượt tìm tỉnh trưởng Tô Tường, phó tỉnh trưởng Hoàng Nhân Vĩ, Trương Xương Minh và anh ta để nói chuyện. Sau khi bàn bạc với anh ta, Tô Tường cảm thấy chuyện này vừa quan trọng vừa kỳ quái, bèn bảo anh ta - Chu Kiếm Phi gọi điện thoại thông lượng với bí thư, có lẽ Tô Tường lát nữa cũng sẽ gọi điện thoại cho anh ta.

Triệu Nhất Hạo nghe xong cũng cảm thấy kỳ lạ, chuyện này nói ra vừa đơn giản lại vừa phức tạp. Mùa đông năm trước, mấy sinh viên trường Đại học Mê Tây - trường đại học tổng hợp trọng điểm của tỉnh - ra phố xảy ra mâu thuẫn với cư dân địa phương thậm chí ẩu đả, cơ quan công an đã bắt giữ những sinh viên gây rối, tất nhiên, sinh viên bị bắt ngay chiều hôm đó đã được giáo dục rồi thả về. Nhưng lại rước lấy việc hàng trăm sinh viên của trường này vây công cơ quan công an thậm chí toàn trường bãi khóa. Các trường đại học khác trong thành phố lần lượt ra tuyên bố bày tỏ ủng hộ, trong đó liền xuất hiện một số khẩu hiệu chính trị không liên quan gì đến việc xử lý sự việc cụ thể, giọng điệu xướng lên rất cao, tuyên bố nếu không trừng trị ngay lập tức những kẻ hung đồ bắt người trái pháp luật, thì sẽ bãi khóa toàn thành phố, xuống đường tuần hành. Phó tỉnh trưởng phụ trách giáo dục Trương Xương Minh ra mặt, hai ngày không thu được kết quả. Thấy sự tình đang từng bước mở rộng, thường vụ tỉnh ủy đã mở họp chuyên đề để thảo luận. Anh ta - Triệu Nhất Hạo đã đứng ra nhận trách nhiệm, không sợ rủi ro tự mình đến Đại học Mê Tây đối thoại mặt đối mặt với sinh viên, bị vây công mắng chửi cũng tuyệt không lùi bước, cuối cùng hóa giải được mâu thuẫn, giải quyết hòa bình một sự kiện tuy không lớn nhưng hung hăng ập tới. Anh ta vẫn luôn cho rằng cách xử lý sự kiện này của mình dù về phương châm hay phương pháp thì đều đúng đắn, và lấy làm may mắn, theo anh ta biết thì người khác cũng nhìn nhận như vậy. Sao bây giờ đùng một cái lại thành vấn đề bày ra trên lịch trình của tổ khảo sát rồi? Rốt cuộc là kẻ nào đang làm mưa làm gió? Anh ta không khỏi bốc hỏa giận dữ, nhưng vẫn bình tĩnh đối thoại với Chu Kiếm Phi:

“Cậu có biết là ai đã đưa món chuyện cũ năm xưa này ra trước tổ khảo sát không.”

Anh ta hỏi. Giọng nói rất bình tĩnh, không nghe ra được âm điệu sốt ruột hay phẫn nộ.

“Không rõ lắm, nhưng tôi nghĩ, khả năng lớn nhất vẫn nằm trong phạm vi nói chuyện của tổ khảo sát. Tuy nhiên, cũng không loại trừ có người chuyên môn gửi thư nặc danh tới.” Chu Kiếm Phi hạ thấp giọng xuống: “Sau khi tin tức đoàn khảo sát của trung ương đến nơi truyền ra, thì người ta phát hiện thường xuyên có người gửi thư tới tổ khảo sát. Cậu biết đấy, cái xứ của chúng ta khối kẻ thích hùa theo thời thế, hễ có gió thổi cỏ động là bọn chúng lại nhảy ra biểu diễn một phen.”

Triệu Nhất Hạo nói:

“Đi kiện cáo là tự do của mỗi người, miễn là đúng sự thật là được. Vấn đề là trong sự việc này, giọng điệu và lý do kiện cáo của bọn chúng là gì? Cậu có thể nghe ra chút manh mối nào từ giọng điệu tổ khảo sát tìm cậu nói chuyện không?”

Chu Kiếm Phi nói:

“Nghe ra được chứ, giọng điệu của bọn họ chủ yếu chĩa vào việc làm công tác điều hòa thỏa hiệp, trước mặt đại sự đại phi không kiên trì nguyên tắc. Tổ khảo sát tuy không nói thẳng ra như vậy, nhưng bọn họ đem nó ra như một vấn đề để nêu, một là hỏi quá trình xử lý, hai là hỏi nhìn nhận thế nào về việc xử lý sự việc này? Có kiên trì nguyên tắc không, có tồn tại thỏa hiệp cầu toàn gì không, thế này thì quá rõ ràng rồi còn gì.”

Triệu Nhất Hạo cười lạnh một tiếng trên điện thoại:

“Ngụ ý chính là hai cái mũ cơ hội chủ nghĩa và đầu hàng chủ nghĩa chứ gì, to tát lắm thì bảo tôi Triệu Nhất Hạo đầu hàng chủ nghĩa tự do thậm chí đồng tình với chủ nghĩa tự do chứ gì? Nực cười! Thế còn Tô tỉnh trưởng và những người khác trả lời thế nào? Việc này dẫu sao cũng đã lên ban thường vụ rồi cơ mà. Khi đó phương châm lấy hướng dẫn là chính không làm gay gắt mâu thuẫn, không áp dụng thủ đoạn quá khích là do thường vụ thông qua cơ mà!”

Chu Kiếm Phi nghe thấy Triệu Nhất Hạo nhắc đến thái độ của những người lãnh đạo ở thành phố tỉnh lỵ, tuy chỉ điểm tên tỉnh trưởng nhưng không nghi ngờ gì nữa là bao gồm cả anh ta trong đó. Thế nên bèn đáp rằng:

“Tôi nói với bọn họ rằng, lúc đó tôi vẫn còn công tác ở ủy ban địa khu, chi tiết xử lý việc này tôi không rõ lắm. Nhưng phương châm nguyên tắc lớn là đúng, hiệu quả cũng tốt. Chúng tôi đều tán thành cách xử lý này.”

“Còn tỉnh trưởng Tô thì sao?”

“Không rõ ông ấy báo cáo với tổ khảo sát thế nào. Sau khi ông ấy từ chỗ tổ khảo sát bước ra đã gọi tôi tới, ông ấy bảo bởi vì lúc đó ông ấy không có mặt tại hiện trường, tình hình cụ thể nói không rõ, chỉ nói về mặt nguyên tắc một chút, phương châm không áp dụng biện pháp quá khích là do tỉnh ủy định ra, ông ấy nói, việc này không giống như ‘bốn bánh xe cùng quay’, ông ấy có thể ngẩng cao đầu ưỡn ngực giải thích với tổ khảo sát. Cho nên, ông ấy bảo tôi gọi cho cậu một cú điện thoại, tốt nhất là về sớm một chút.”

“Hừ!” Triệu Nhất Hạo hình như còn có điều muốn nói, nhưng anh ta khựng lại, lại hỏi: “Phó tỉnh trưởng Trương thì sao? Cậu ta thì vẫn luôn ở hiện trường mà.”

Chu Kiếm Phi cũng trả lời thành thật:

Triệu Nhất Hạo nhẫn nhịn không thấu nữa, chửi mắng một tiếng “Đồ ba rọi! Cậu ta có nói cho cậu biết cách nhìn nhận không?”

Chu Kiếm Phi đành phải nói tiếp sự thật:

“Cậu ta bảo hiện tại đối với việc xử lý trận bão táp học sinh đó có một luồng bàn tán, cho rằng tỉnh ủy mềm yếu thỏa hiệp, đối với những kẻ cầm đầu bão táp không áp dụng biện pháp cứng rắn, khiến cho những kẻ gây rối nếm được ngọt bùi, cho nên đã chôn vùi mối họa ngầm!”

Triệu Nhất Hạo cắt ngang lời Chu Kiếm Phi, hỏi:

“Tỉnh trưởng Tô cũng nhìn nhận như vậy ư?”

Chu Kiếm Phi vội vàng giải thích:

“Không, không, ông ấy chỉ nói với tôi bởi vì lúc đó ông ấy nắm công tác kinh tế nên không tới hiện trường bão táp, chi tiết xử lý không rõ, sợ nói nhiều bị động, cho nên mới bảo tôi gọi điện thoại kiến nghị cậu về sớm một chút.”

Triệu Nhất Hạo cố sức kiềm chế bản thân, lại hỏi:

“Vậy cái cách nhìn nhận mà cậu vừa nói rốt cuộc là do ai đưa ra?”

Chu Kiếm Phi không chút do dự nói:

“Tôi đoán là một bộ phận cán bộ lão thành đưa ra với tổ khảo sát, người cụ thể thì nói không rõ, hình như bao gồm cả lão Tiền nữa. Lần trước bão táp học sinh vừa bình ổn xuống, tôi lên tỉnh dự hội nghị bí thư địa khu tới thăm ông ấy, ông ấy có nói một câu, ‘Xử lý những việc kiểu như bão táp học sinh phải học Chu Nguyên Chương ơn uy song toàn, chỉ thiên về một phía là sẽ xảy ra vấn đề đấy.’ Lúc đó tôi dùng chuyện khác để đánh trống lảng, không bàn tiếp nữa.”

Triệu Nhất Hạo nhịn không được nữa, nói:

“Ơn uy song toàn, uy gì chứ? Gậy cao su, vòi rồng, bắt người ư? Còn ơn là gì? Mua chuộc, dụ dỗ? Đặt quần chúng sinh viên vào vị trí kẻ địch để xử lý, đây là cách làm của Tưởng Giới Thạch, cho nên bọn họ cuối cùng mới thất bại, chúng ta có thể học theo cách đó sao? Cán bộ lão thành không rõ tình hình cụ thể lúc bấy giờ, chúng ta phải ngẩng cao đầu ưỡn ngực tuyên truyền giải thích. Tôi nhớ rất rõ, lúc đó chúng ta đã triệu tập chuyên họp cán bộ ly nhiệm thôi nhiệm từ cấp phó tỉnh trở lên để thông báo tình hình xử lý, đâu có nghe thấy tiếng nói phản đối nào đâu. Bây giờ, cách nhìn nhận khác lại xuất hiện, điều này cũng chẳng có gì lạ”, nói đến đây Triệu Nhất Hạo trở nên có chút cảm thán: “Vấn đề là chúng ta - những người đang ngồi trên vị trí công tác. Lúc đó đã bỏ phiếu tán thành phương châm lấy hướng dẫn là chính, xử lý hòa bình của tỉnh ủy, thậm chí còn tích cực hơn bất cứ ai. Bây giờ, lại quay ngược lại ít nhất là cũng bắt đầu hoài nghi liệu việc xử lý lúc đó có đúng đắn hay không.” Anh ta nâng cao giọng: “Thiếu sự kiên định chính là biểu hiện của ý chí yếu nhược!”

Chu Kiếm Phi không rõ lắm những lời này của Triệu Nhất Hạo ám chỉ ai, tất nhiên cũng không tiện dò hỏi qua điện thoại. Anh ta cảm thấy cách duy nhất là Triệu Nhất Hạo hãy về tỉnh nói cho rõ ràng tình hình lúc bấy giờ, quyên bản thanh nguyên. Thế nên anh ta kiến nghị:

“Tôi thấy cậu vẫn nên về đi, hai ngày nay Ngô Trạch Khang và Đoan Mộc Tín ngày nào cũng gọi điện thoại cho tôi, bầu cử ở Tam Giang đã không còn vấn đề gì nữa rồi, nhiệm vụ trấn thủ Tam Giang của cậu chẳng phải đã hoàn thành rồi sao?”

Triệu Nhất Hạo nghe vậy bèn hỏi:

“Tổ khảo sát có biểu thị muốn tôi về nói cho rõ ràng không?”

Chu Kiếm Phi nói:

“Cái đó thì không, nhưng tôi nghĩ, chỉ cần bọn họ nghe tin cậu về rồi, nhất định sẽ tìm cậu hỏi cho ra lẽ tình hình từng người một đấy. Chỉ cần đem tình hình lúc đó nói ra một lượt, vấn đề này cũng sẽ qua đi thôi.”

Triệu Nhất Hạo cười nói:

“Bọn họ đều sợ bị động, để lại chủ quyền chủ động cho tôi, rất cảm ơn! Nhưng ngặt nỗi sự tình e là không đơn giản như vậy. Quan trọng hơn là, người ta còn chưa tìm cậu, mà cậu đã hầm hập chạy tới tận cửa ‘đầu thú tự thú’, há chẳng phải vừa hay chứng minh cậu chột dạ hay sao?”

Chu Kiếm Phi cảm thấy lời này có lý, nhưng anh ta lại nói:

“Dựa vào tình hình của Tam Giang, cũng đâu cần thiết phải cứ mãi ở lì ở đó chứ. Về rồi thì đương nhiên cậu không cần thiết phải chủ động tìm tới cửa, bọn họ sẽ tìm tới cửa thôi.”

Triệu Nhất Hạo nói:

“Cứ để bọn họ tìm thêm nhiều người nói chuyện rồi hẵng hay, người tầng lớp lãnh đạo nói tình hình cụ thể không rõ không dám trả lời, người Đại học Mê Tây, ủy ban giáo dục tỉnh không rõ chắc? Tôi nghĩ bọn họ sẽ tìm họ nói chuyện thôi. Cứ để bọn họ tự do tự tại mà nói chuyện đi.”

Chu Kiếm Phi nói:

“Nghe đồng chí liên lạc viên chúng ta phái đi nói, hôm qua đã tìm người của sảnh công an nói chuyện, sáng nay tìm ủy ban giáo dục, chiều nay tìm Đại học Mê Tây.”

Triệu Nhất Hạo cười, nói:

“Tôi đoán không sai chứ, cứ để bọn họ tìm xong hết những người cần tìm đi, cuối cùng kiểu gì cũng sẽ tìm tôi. Đến lúc đó rồi nói góc nhìn của tôi cũng chưa muộn, phải biết tĩnh khí trầm tư.”

Chu Kiếm Phi hỏi:

“Cậu khi nào thì về?”

Triệu Nhất Hạo nói:

“Tôi dự định ngày một ngày hai tới Tùng Lĩnh - căn cứ địa cũ của anh - một chuyến, ngoài việc làm chút điều tra nghiên cứu ra, chẳng phải hãy còn một nhiệm vụ vận động tôn phu nhân lên tỉnh nữa hay sao?”

Nói đến đây Triệu Nhất Hạo cười, là nụ cười vui vẻ. Chu Kiếm Phi cũng cười, trong nụ cười lẫn lộn cả sự cay đắng lẫn biết ơn. Thế nên anh ta nói:

“Tôi kiến nghị cậu vẫn nên thông khí trước với tỉnh trưởng Tô, trao đổi ý kiến đàng hoàng rồi hãy đi.”

“Đương nhiên rồi, đương nhiên rồi, tôi lập tức sẽ thông điện thoại với ông ấy, còn có một chuyện nữa, sự sắp xếp của Phùng Đường chẳng phải thường vụ đã định rồi sao? Lập tức phát thông báo đi, để hắn ở Tam Giang lâu quá không hay đâu.”

Triệu Nhất Hạo gác điện thoại nhưng không lập tức gọi vào số nhà Tô Tường, mà ngồi thẫn thờ trên ghế sô pha chìm vào trầm tư. Thế này là thế nào nhỉ? Sóng gió chưa lắng sóng gió lại nổi lên! Vụ “bốn bánh xe cùng quay” còn chưa dứt, lại lòi ra thêm một sự kiện xử lý bão táp học sinh. Anh ta lờ mờ cảm thấy, đang có một thế lực kết thành liên minh vô hình dồn dập tấn công anh ta. Thế lực này thoạt nhìn vô hình nhưng thực chất lại hữu hình, hơn nữa năng lượng rất lớn. Bọn chúng vừa ra trận đã dọa chạy mất dép những kẻ ý chí yếu nhược, dọa cho những kẻ vốn dĩ hồ đồ thêm lú lẫn, lôi kéo thêm nhiều “cỏ đầu tường” gió chiều nào che chiều ấy hơn nữa! Mục đích của bọn chúng làm như vậy là gì? Bọn chúng phát động thế công không lớn không nhỏ này chỉ vì muốn đánh đổ tôi Triệu Nhất Hạo thôi sao? Không, về điểm này đầu óc anh ta vô cùng tỉnh táo. Riêng về bản thân, anh ta tự tin mình vẫn rất giỏi xử lý các mối quan hệ nhân sự. Già trẻ lớn bé thường thì đều không tồn tại ân oán cá nhân giữa người với người, điểm này anh ta phóng khoáng hơn trưởng ban tổ chức và cũng phóng khoáng hơn các vị tỉnh trưởng. Phong cách nhất quán của anh ta là chỉ nắm việc lớn không nắm việc nhỏ, cho nên cũng thường không tồn tại cái oán giận tích tụ vì xin quan mà không được hay xin vật chất mà không cho, để rồi nhân cơ hội tiến hành trả thù cá nhân. Không, thường không tồn tại vấn đề này. Trong lòng anh ta thừa hiểu, anh ta đang bị coi như đại diện cho một thế lực ở cái tỉnh này mà trở thành đối tượng công kích. Mặc dù giữa anh ta cá nhân với bọn họ không tồn tại ân oán gì, nhưng những việc mà anh ta đẩy mạnh đã chạm đến quan niệm của bọn họ, chạm đến lợi ích của bọn họ, chỉ có vậy mà thôi!

Anh ta vừa hiểu lại vừa có chút không hiểu, hay nói cách khác là cái không hiểu nằm trong cái hiểu. Vấn đề “bốn bánh xe cùng quay” thì còn dễ nói, rõ ràng là xem kẻ xướng xơ này như kẻ dị đoan đi ngược lại kinh điển, dứt khoát mượn luôn ngôn ngữ của Đại cách mạng văn hóa: coi anh ta Triệu Nhất Hạo như kẻ đương quyền đi theo con đường tư bản chủ nghĩa. Cho nên bọn họ là những kẻ bảo vệ đạo thống, là “thập tự quân” viễn chinh thần thánh! Thế nhưng, trận bão táp học sinh này thì sao? Tất nhiên cũng rất dễ hiểu, cùng một mạch ngầm với “bốn bánh xe cùng quay”, biểu hiện khác nhau của những sự việc khác nhau nhưng lại thể hiện cùng một bản chất: “đầu hàng hữu khuynh”, chẳng phải cũng cùng một mạch ngầm với những điều được đề xướng về mặt kinh tế đó sao, chỉ là hình thức biểu hiện khác nhau mà thôi. Nếu lúc đó anh ta Triệu Nhất Hạo tiếp thu ý kiến của một số người, áp dụng thủ đoạn áp lực cao, có lẽ bây giờ không những sẽ không bùng nổ cái “vấn đề” này, mà ngược lại còn giành được mỹ danh “lập trường kiên định” nữa ấy chứ. Thế nhưng cho đến nay anh ta vẫn không hề hối hận, anh ta cảm thấy phương châm hướng dẫn mà mình áp dụng lúc đó là đúng đắn. Mặc dù cách xử lý kiểu đó đối với bản thân chẳng hề nhẹ nhàng chút nào, lại càng không hề vui vẻ gì, mà là nhục nhã gánh vác nặng nề, nhưng dẫu sao vẫn là đúng đắn.

Nhục nhã gánh vác nặng nề, hoàn toàn không hề phóng đại chút nào cả! Nghĩ đến đây, cảnh tượng lúc đó lại lần lượt tái hiện trước mắt.

Toàn trường bãi khóa đã bước sang ngày thứ ba, xu thế phát triển sự tình ngày càng lan rộng. Tuyên bố ủng hộ của các trường cao đẳng đại học khác đang lần lượt được ném ra, hành động ủng hộ cũng đã chỉnh tề sẵn sàng xuất phát. Anh ta Triệu Nhất Hạo đã triệu tập cuộc họp thường vụ khẩn cấp, tự cáo phấn dũng (tự nguyện xung phong) tự mình ra trận đối thoại với sinh viên. Đối thoại, đây là ngôn ngữ thịnh hành lúc bấy giờ, chưa có ai từng giải thích chuyên sâu, đại khái có ý nghĩa là hai bên bình đẳng tọa đàm thảo luận vấn đề chứ gì?

Anh ta đến Đại học Mê Tây, ban đầu đề xuất trước tiên tọa đàm với một bộ phận đại biểu sinh viên bãi khóa, đối phương không đồng ý, yêu cầu lên hội trường lớn đối mặt với toàn thể thầy trò. Đã đến đây rồi thì hà cớ gì phải sợ đối mặt với toàn thể thầy trò chứ? Anh ta quả quyết đồng ý.

Tin tức bí thư tỉnh ủy đến hội trường lớn đối thoại với toàn thể thầy trò vừa truyền ra, cái hội trường có sức chứa hai nghìn người ấy quả thực có thể gọi là “chật như nêm cẩu”. Những kẻ bãi khóa đương nhiên là không sót một bóng nào đều đến cả, phe phản đối, phái “tiêu dao”, cùng những thành phần trung lập không bị cuốn vào (lấy giáo viên làm chủ) đều đến cả. Hai nghìn chỗ ngồi không chứa nổi, có kẻ dứt khoát bê thẳng ghế đẩu bàn ghế ngồi tạm từ ký túc xá hoặc nhà mình đến.

Triệu Nhất Pháp dưới sự hộ tống của phó tỉnh trưởng Trương Xương Minh, chủ nhiệm ủy ban giáo dục tỉnh và hiệu trưởng đại học, bí thư đảng ủy, bước vào hội trường bước lên đài chủ tịch giữa một khúc nhạc “chào mừng” chói tai pha trộn giữa tiếng vỗ tay, tiếng gầm rú và tiếng huýt sáo. Tiếp nối theo sau là những tiếng khẩu hiệu dồn dập vang lên tựa như tiếng gầm giận dữ:

“Nghiêm trị hung thủ bắt người đánh người!” “Chúng ta cần pháp chế, không cần phát xít!” “Bảo đảm an toàn nhân thân của thầy trò chúng ta”, “Bảo đảm nhân quyền”!

Giống như tiếng trống mở màn của tuồng Bắc Kinh, chốc lát đã tạo ra một bầu không khí vừa náo nhiệt vừa nghiêm trang. Một cục diện vô cùng căng thẳng bày ra trước mắt. Cục diện thế này Triệu Nhất Hạo đã từng chứng kiến, đó chính là các loại đại hội phê đấu muôn hình muôn vẻ trong “Cách mạng văn hóa”. Cũng là những tiếng khẩu hiệu dồn dập như thế này, ngâm đọc ngữ lục: “Phàm là vật phản động, ngươi không đánh nó sẽ không đổ……”, “Cách mạng không phải là mời khách ăn tiệc, không phải thêu hoa không phải làm văn……”, rồi một tiếng gầm lớn: “Lôi cổ phần tử phản động xét lại ××× ra đây!” Mọi người căng thẳng đến mức tim nhảy lên tận cổ họng. Nhưng lúc đó anh ta không phải là nhân vật chính của bất cứ phe nào, mà là người bàng quan. Giống như rất nhiều người ở hội trường lớn ngày hôm nay vậy, ít nhiều mang theo chút hương vị xem kịch, tất nhiên lúc đó là mang tính cưỡng chế, nghĩa là vở kịch này cậu không thích xem cũng vẫn phải xem. Nhưng dẫu sao vẫn là người bàng quan. Còn ngày hôm nay, tại hội trường lớn của Đại học Mê Tây, có hơn hai nghìn thầy trò đang ngồi đó, người mà họ đối mặt chính là bản thân anh ta; anh ta Triệu Nhất Hạo - bí thư tỉnh ủy này, đã trở thành nhân vật chính, trở thành một phe của mâu thuẫn. Nếu như trong này có những kẻ ôm tâm lý xem kịch, thì chủ yếu cũng là đến xem nhân vật chính là anh ta Triệu Nhất Hạo biểu diễn thế nào, nói cho chuẩn xác hơn chính là xem kỹ thuật diễn xuất của nhân vật chính này ra sao!

Chính vì thế, lúc bước vào hội trường bước lên đài chủ tịch giữa những tiếng khẩu hiệu, tiếng vỗ tay và tiếng hét lúc bấy giờ, anh ta cảm thấy lồng ngực có chút run lên nhè nhẹ. Anh ta lập tức nhận thức được đây là biểu hiện của sự nhát sân, là nhân tố cực kỳ bất lợi để ứng phó với cục diện khó khăn ngày hôm nay. Anh ta nhanh chóng điều chỉnh tâm thái, tự hạ lệnh nghiêm khắc cho bản thân: Trấn tĩnh, bình tĩnh. Khi bước lên đài chủ tịch ngồi xuống chiếc ghế ở vị trí trung tâm nhất, anh ta đã hoàn toàn bình tĩnh lại rồi. Cảm thấy bầu không khí căng thẳng trước mắt chẳng có gì đáng bận tâm cả, chẳng phải chỉ là hơn hai nghìn thầy trò Đại học Mê Tây thôi sao? “Hai quân giao tranh dũng giả thắng!” Không, ví von này không thỏa đáng, ở đây không tồn tại phe đối địch, mà là anh em ruột thịt; nhưng cũng thỏa đáng đấy chứ, ít ra cũng là hai bên tranh biện cơ mà! Tóm lại là phải có một phen so tài chứ! Nhưng bắt buộc phải hiểu rằng, đây là cuộc so tài trong một nhà, là chuyện phải trái đúng sai nội bộ người một nhà, đây là tiền đề, không hiểu rõ đại tiền đề này thì sẽ loạn tào (loạn cào cào) hết. Phải căn cứ vào đại tiền đề này để xác định chiến thuật. Đầu óc anh ta quay ngoắt một cái, chiến thuật liền xuất hiện: Lấy lạnh đối nóng, lấy lý lẽ đối phó với hò hét náo loạn. Chiến thuật đã định, anh ta cảm thấy vô cùng thoải mái tự tại, thậm chí còn cảm thấy thú vị, nhìn xem, ai mới là kẻ thống trị của khung cảnh ngày hôm nay!

Anh ta liếc mắt nhìn sang phó tỉnh trưởng Trương Xương Minh ngồi bên cạnh, có vẻ như anh ta ta hơi quá căng thẳng, sắc mặt hơi tái nhợt, đôi môi hơi tím tái. Tâm lý thế này thì sao có thể lên trận được chứ? Anh ta quay đầu nói nhỏ với anh ta ta:

“Đừng căng thẳng, phải trấn tĩnh, phải bình tĩnh, nếu không sẽ rơi vào thế bị động đấy, nhớ kỹ lấy!”

Trương Xương Minh liên tục vâng vâng dạ dạ.

Triệu Nhất Hạo không kịp trò chuyện nhiều với Trương Xương Minh, cuộc đối thoại đã bắt đầu rồi.

Không biết là phương án thiết kế của ai, bố trí một cục diện mới thu hút sự chú ý: Mấy vị trí ở chính giữa đài chủ tịch tức là vị trí của Triệu Nhất Hạo và những người khác, lùi về phía sau chừng bốn năm mét so với vị trí đài chủ tịch thông thường, gần như dời đến tận trung tâm sân khấu; đối diện với họ chếch sang phải một chút, kê bốn chiếc ghế và một chiếc bàn dài, đều đặt micro. Đây dĩ nhiên là thiết kế dành cho các đại biểu sinh viên lên đài đối thoại rồi. Làm như vậy liền hình thành nên một cục diện độc đáo, Triệu Nhất Hạo và những người khác đối mặt với hơn hai nghìn thầy trò toàn trường; còn các đại biểu lên đài đối thoại thì đối mặt với nhóm Triệu Nhất Hạo nhưng lại quay lưng về phía hơn hai nghìn khán giả. Hơn nữa qua sự sắp xếp tinh vi, cuộc trò chuyện của bất kỳ bên nào trên sân khấu đối thoại đều có thể truyền đến mọi ngóc ngách của toàn hội trường mà âm thanh lại vô cùng rõ ràng.

Bốn đại biểu của nhóm bãi khóa bước lên đài ngồi xuống đầu tiên. Bí thư đảng ủy trường thầm thì bên tai Triệu Nhất Hạo: “Một người là giảng viên, ba người là sinh viên năm ba khoa vật lý, đều là nhân vật cốt cán của vụ bãi khóa lần này.”

Tiếng của ông ta vừa dứt, đối phương liền bắt đầu phát biểu. Người phát biểu đầu tiên chính là vị giảng viên kia, anh ta hào hứng tuôn một tràng về diễn biến sự việc, đặc biệt là quá trình sinh viên bị bắt có người bị đánh, rồi kích động hỏi:

“Xin hỏi đất nước chúng ta là quốc gia pháp chế hay là quốc gia phát xít? Hôm nay bí thư tỉnh ủy và phó tỉnh trưởng đều đến cả, chúng tôi rất vui mừng, chúng tôi hy vọng các anh đứng trước mặt toàn thể thầy trò trường biểu thị một thái độ xem, đây là vấn đề mang tính chất gì? Có đáng phải nghiêm trị những kẻ hung đồ bắt người đánh người trái pháp luật hay không?”

Hai câu cuối này giọng anh ta nâng lên rất cao, theo sau đó là một tràng tiếng khẩu hiệu, tiếng vỗ tay kiên quyết đòi trừng trị hung thủ, kéo dài khoảng chừng một hai phút.

Vấn đề này là cốt lõi của sự kiện lần này, cho nên cũng nhạy cảm nhất, nói thật lòng cũng là khó trả lời nhất. Triệu Nhất Hạo đang nhanh chóng suy nghĩ xem phải trả lời thế nào, thì nghe thấy bí thư đảng ủy trường ở bên cạnh lên tiếng phát biểu trước. Có lẽ ông ta cảm thấy trong hoàn cảnh như thế này không nên đẩy lãnh đạo tỉnh ủy ra ngay đầu sóng ngọn gió, với tư cách là cấp dưới đáng lẽ ra nên đứng ra chắn gió chắn gió cho lãnh đạo tỉnh ủy một khoảng đệm đi chứ, thế nên ông ta lao lên, câu trả lời của ông ta là:

“Xảy ra ẩu đả tụ tập gây ảnh hưởng trật tự xã hội, các bộ phận công an ra mặt ngăn chặn, áp dụng biện pháp cách ly tạm thời đối với những kẻ không nghe lời, bất kỳ quốc gia pháp chế nào cũng sẽ làm như vậy. Không thể nói là vi phạm pháp luật và xâm phạm nhân quyền được!”

Lời nói của ông ta không phải là không có lý, nhưng lại lập tức rơi vào vòng vây tứ phía. Đầu tiên với tư cách là lãnh đạo chủ chốt của nhà trường mà không đứng về phía thầy trò bãi khóa, ông ta đã rước lấy một đống tiếng mắng nhiếc. Trong hội trường có một sinh viên đứng dậy lớn tiếng chất vấn: “Vị tiên sinh phát biểu vừa rồi tôi không quen biết, nghe khẩu điệu của ông ta giống như cục trưởng cục công an khu vực này hay dứt khoát là trưởng sảnh công an tỉnh vậy nhỉ? Xin hãy làm sáng tỏ thân phận đi!”

Cả hội trường lập tức vang lên tiếng vỗ tay và tiếng cười. Đối với kiểu pha trò chọc ghẹo này, bí thư đảng ủy trường tuy cảm thấy lúng túng nhưng cũng có thể đối phó được. Nói một câu công bằng, ông ta không hề đứng hẳn về phía bộ phận công an đâu, ngược lại nghe tin sinh viên của mình bị bắt ông ta rất tức giận, đã tự mình gọi điện thoại cho tỉnh và sảnh công an. Yêu cầu thả người ngay lập tức. Ông ta còn chuẩn bị dẫn dắt toàn thể thành viên ban lãnh đạo nhà trường lên tỉnh kiện cáo, nhưng tình hình đã diễn biến nhanh chóng. Bãi khóa đã bắt đầu, điều kiện mà “ủy ban bãi khóa” đưa ra, khẩu hiệu hô lên ngày càng cao. Điều này đã chọc giận ông ta, ông ta ghét nhất cái kiểu tùy tiện dùng thủ đoạn bãi khóa, hơn nữa phản xạ có điều kiện lập tức nghĩ ngay đến việc có kẻ xấu đứng sau xúi giục hay không! Cho nên thái độ đã quay ngoắt một trăm tám mươi độ. Nhưng dù thế nào đi nữa, ông ta vẫn thuộc loại người có thể giữ được bình tĩnh, nghe câu hỏi mang tính châm biếm của sinh viên kia, mặc dù trong lòng nổi lửa, nhưng cũng đè nén ngọn giận đang dâng trào lên, cười nói:

“Phát biểu của bạn học vừa rồi tôi rất thấu hiểu, ý là tôi không yêu thương sinh viên, đứng sai lập trường rồi. Thái độ ban đầu của tôi thế nào, rất nhiều bạn học đều biết, ở đây không cần nói nhiều nữa. Với tư cách là bí thư đảng ủy nhà trường, tôi phải đứng trên lập trường công chính để nhìn nhận vấn đề. Qua tìm hiểu, bộ phận công an khu vực ban đầu quả thực là nhận được báo cáo đánh nhau tập thể, nên mới ra mặt ngăn chặn vũ đấu……”

Lời ông ta còn chưa dứt, thực ra mới chỉ mở đầu thôi, đã bị một trận hò hét và gầm thét cắt ngang, ông ta lập tức trở thành tiêu điểm của mâu thuẫn:

Một trong bốn đại biểu đối thoại trên đài, sau này Triệu Nhất Hạo mới biết là sinh viên năm ba khoa vật lý, chủ nhiệm “Ủy ban bãi khóa”. Vị chủ nhiệm này đứng phắt dậy quay người đối mặt với hơn hai nghìn khán giả phía dưới, khoát khoát tay ra hiệu cho họ tĩnh lại đừng hò hét nữa, quả nhiên có hiệu lực, cái khoát tay ấy của cậu ta giống như ngọn nguồn điện bị kéo ngắt, bóng đèn bỗng chốc tắt ngúm vậy, tiếng kêu la khắp hội trường lập tức im bặt. Thế là cậu ta quay người lại đối mặt với Triệu Nhất Hạo và những người khác, mục tiêu vẫn chĩa vào bí thư đảng ủy nhà trường. Cậu ta thong thả chậm rãi thốt ra từng chữ từng câu một:

“Vừa rồi bí thư Ngô nói, nguyên nhân của sự việc là do sinh viên và thị dân xảy ra ẩu đả, bộ phận công an ra mặt ngăn chặn mà gây ra.” Cậu ta dõng dạc, từ tốn thốt ra từng chữ, rất có khí phách và phong độ của lãnh đạo: “Không sai, đã xảy ra ẩu đả tập thể, bộ phận công an tức là cảnh sát có quyền ra mặt ngăn chặn, thậm chí áp dụng các biện pháp mang tính cưỡng chế, như sử dụng đạn cay, ở bất kỳ quốc gia pháp chế nào trên thế giới đều được cho phép. Thế nhưng, xin hỏi bí thư Ngô, thủ đoạn cưỡng chế liệu có đồng nghĩa với việc còng tay, thậm chí đánh đập sinh viên mang tư tưởng kháng nghị hay không? Đây có phải là hành vi phạm pháp hay không?”

Bí thư đảng ủy trường lập tức rơi vào cảnh khốn đốn, dù là từ kiến thức pháp luật hay kiến thức xử lý thường quy đối với các sự việc tương tự, ông ta đều khó lòng trả lời câu hỏi này, nhưng lại không thể không trả lời. Đang lúc khó xử thì xảy ra tình huống bất ngờ giúp ông ta được giải thoát. Dưới đài có mấy sinh viên xông lên bục giảng tiến tới khu vực đối thoại, mặc cho đồng bọn ngăn cản, giật lấy micro chất vấn:

“Chỉ nói nó là hành vi phạm pháp thôi thì vẫn chưa đủ, xin hỏi bí thư Ngô, đây có phải là hành vi xâm phạm nhân quyền hay không? Với tư cách là lãnh đạo chủ chốt của một trường, ông đứng về phía sinh viên bị hại hay đứng về phía hung thủ đánh người?”

Dưới đài lập tức có người hùa theo hưởng ứng:

“Trả lại pháp trị cho chúng tôi, trả lại nhân quyền cho chúng tôi!”

Hô liên tục rất nhiều lần, có người lại hùa vào gây rối, toàn bộ hội trường bắt đầu trở nên hỗn loạn. Có hai sinh viên nhân cơ hội nhảy vọt lên đài, giống như cảnh tượng thường thấy trong phim ảnh, ào ào cởi tung áo phơi bày một nửa thân hình ra ngoài, mặt đối diện với dưới đài rồi quay người đối mặt với trên đài, lớn tiếng hô:

“Vết thương vẫn còn đây, đây chính là bằng chứng thép, còn có gì mà phải nói nữa!”

Có hai sinh viên cùng lúc đứng dậy từ hàng ghế khán giả lớn tiếng hô “Vết thương của anh là do đánh nhau hội đồng đánh bị thương, hay là do cảnh sát đánh bị thương, hãy nói thật đi!” Câu hỏi của bọn họ vừa mang đến những tràng vỗ tay vừa rước lấy một trận huýt sáo.Dưới đài lại là một mảnh hỗn loạn, một mảnh náo loạn.

Cục diện hỗn loạn ngược lại lại giải thoát cho bí thư đảng ủy, lắm vấn đề thế, hai lập trường khác nhau thế, cục diện hỗn loạn thế này bảo ông ta trả lời thế nào đây? “Trong cái rủi có cái may”, ông ta đã tránh được cục diện lúng túng không thể trả lời. Nhưng người bị thương đã lên đài rồi thì thế nào cũng phải có biểu thị chứ, thế là ông ta chuẩn bị bước lên xem xét vết thương của người bị thương, ít nhất cũng phải bày ra một thái độ đồng tình. Kể cả Triệu Nhất Hạo đang ngồi lạnh lẽo một bên cũng cảm thấy không thể làm ngơ được, nên lên xem cho ra ngô ra khoai. Nhưng lạ thật đấy, một trong ba vị đại biểu đối thoại đang ngồi vững vàng trên đài lại đứng dậy thầm thì mấy câu với mấy sinh viên vừa xông lên đài, mấy thanh niên này liền giống như những đứa trẻ ngoan ngoãn, nhanh chóng đi xuống đài.

Trên đài dưới đài vẫn nhốn nháo hỗn loạn, cứ nằng nặc đòi bí thư đảng ủy trường đưa ra câu trả lời cho mấy vấn đề vừa rồi. Bọn họ chĩa mũi nhọn vào bí thư đảng ủy thực ra cũng là chĩa vào Triệu Nhất Hạo. Có lẽ xuất phát từ sự cân nhắc về mặt sách lược, tạm thời không trực tiếp điểm tên anh ta, để xem anh ta hành động thế nào. Triệu Nhất Hạo cảm thấy mình nên lên tiếng rồi. Nói gì đây? Trả lời những vấn đề mọi người vừa đặt ra ư? Không, anh ta không ngu ngốc đến thế! Nói thật lòng, những chuyện thế này nếu dùng tiêu chuẩn pháp luật để đo lường, thì Triệu Nhất Hạo anh ta cũng nói không rõ. Là pháp luật không kiện toàn hay người thực thi pháp luật không tuân thủ pháp luật, với tư cách là bí thư tỉnh ủy, anh ta không thể ăn nói tùy tiện, để người ta nắm thóp rồi không xuống đài được. Đây đâu phải là vấn đề thể diện cá nhân chứ. Thảo nào một số cán bộ lãnh đạo nắm rõ sự lợi hại bên trong, luôn luôn né tránh việc lao lên tuyến đầu tự đặt mình phơi bày ở đỉnh nhọn của mâu thuẫn. Đó đại khái cũng là một biểu hiện của sự “trưởng thành” chăng? Điều đó chứng tỏ bản thân vẫn chưa trưởng thành rồi. Anh ta vô thức vui vẻ đón nhận trạng thái chưa trưởng thành này của mình.

Anh ta không kịp suy nghĩ nhiều, chỉ cảm thấy mình nên bày tỏ thái độ rồi, nếu không thì đến đây để làm gì? Nhưng dẫu sao anh ta cũng là người thông minh, anh ta không thể giống như chơi trò xiếc khỉ, người ta giăng ra rất nhiều vòng tròn, mà mình cứ thế ngoan ngoãn chui vào được. Anh ta gạt phăng đi những vấn đề đang tranh luận không dứt cũng không thể nói rõ ở hội trường, “đột binh mọc lên” một cách đường đột, hào hứng đối mặt với hai nghìn khán giả nói lớn:

“Các bạn học, các thầy cô: Tỉnh ủy vô cùng quan tâm đến những chuyện xảy ra ở đây, đã chuyên môn mở hội nghị thường vụ tỉnh ủy để nghiên cứu. Chúng tôi đến đây hôm nay, một là đại diện tỉnh ủy thăm hỏi toàn thể thầy trò nhân viên công tác Đại học Mê Tây, bày tỏ sự thăm hỏi ân cần đến các đồng chí……”

Trên sân khấu vang lên những tràng vỗ tay nhiệt liệt, là loại vỗ tay bày tỏ sự đáp lễ đối với người quan tâm. Đây chỉ là một thái độ hữu nghị mà thôi, bản chất thế nào, hãy nghe phần sau đây.

Triệu Nhất Hạo đứng dậy trong tiếng vỗ tay cúi mình một cái hướng về phía sân khấu để bày tỏ cảm ơn, rồi tiếp tục nói:

“Thứ hai, chúng tôi đến là để long trọng tuyên bố, tỉnh ủy chính quyền tỉnh quyết định điều tra xử lý nghiêm túc những gì đã xảy ra ở Đại học Mê Tây.”

Lại là một tràng vỗ tay, vẫn là một thái độ, cứ nghe phân giải ở phần sau nhé.

Lần này anh ta không đứng dậy cúi mình nữa, mà tiếp tục nói tiếp;

“Vừa rồi các bạn học đã nêu ra rất nhiều vấn đề, tâm trạng của các bạn học hoàn toàn có thể thấu hiểu được. Nhưng chúng tôi đến đây ngày hôm nay, không phải là để tổ chức hội nghị giảng pháp chế hay hội nghị đáp án kiến thức pháp chế, mà là để giải quyết vấn đề thực tế. Những vấn đề các bạn học nêu ra ban bố vừa rồi đều gắn liền với bản thân sự kiện, chỉ có tra cứu cho ra ngô ra khoai ngọn ngành sự việc, mới có thể phân định rõ ràng những chuyện đúng sai mà các bạn học vừa nêu ra……”

Lúc này có người đứng dậy lớn tiếng chen lời:

“Sự tình đã rất rõ ràng rồi, còn có gì mà phải tra với chả cứu nữa?”

Triệu Nhất Hạo nói:

“Không, điều kiện tiên quyết để xử lý nghiêm túc một sự kiện chính là điều tra xác thực nguyên nhân, quá trình, hậu quả, trách nhiệm của sự việc, cái này cần phải thông qua việc cả hai bên trong cuộc đều tường thuật và xác thực thì mới có thể xác định được. Chỉ có điều tra xác thực rõ ràng toàn bộ sự thật, mới có thể phân định rạch ròi ranh giới giữa hợp pháp và phi pháp, chấp kỷ và vi kỷ.”

Anh ta dừng lại một chút, rồi tuyên bố:

“Vừa rồi đã nói rồi, chúng tôi đến hôm nay một là thăm hỏi thầy trò Mê Tây, hai là đại diện tỉnh ủy long trọng tuyên bố: Lập tức thành lập một tổ điều tra có sự tham gia của các nhân sĩ từ mọi phía, tiến hành điều tra nghiêm túc đối với sự kiện Mê Tây. Xử lý nghiêm túc trên cơ sở điều tra. Nếu phát hiện có người dùng nhục hình tra tấn trái phép sinh viên, thì sẽ truy cứu trách nhiệm theo pháp luật, kẻ phạm pháp giao cho cơ quan tư pháp, kẻ vi phạm kỷ luật giao cho cơ quan kiểm kỷ. Bất kể là ai đều phải xử lý nghiêm túc theo pháp luật và theo kỷ luật, tuyệt đối không nương tay.”

Thái độ biểu thị của anh ta đã nhận được một tràng vỗ tay nhiệt liệt của toàn hội trường. Nhưng sau tiếng vỗ tay hội trường lại sinh ra những tiếng bàn tán xôn xao. Những người tham dự đặc biệt là những thành phần tích cực kiên trì bãi khóa đã chuẩn bị đầy đủ chu đáo, muốn trước đông đảo quần chúng trổ tài một phen, đọ sức một phen cho ra trò với thủ trưởng đứng đầu tỉnh ủy. Không làm cho anh ta chật vật không ngóc đầu lên được thì ít nhất cũng phải khiến anh ta răm rắp tuân theo các điều kiện phục khóa mà ủy ban bãi khóa đưa ra. Nào ngờ vị bí thư tỉnh ủy này lại chơi một chiêu bất ngờ như thế, đóng sập cửa cuộc đại tranh biện lại ngay tức khắc, đến cả bốn vị đại biểu lên đài đối thoại cũng bỗng chốc mất đi đề tài tranh biện và đối tượng tranh biện, có cảm giác “thất nghiệp” ngập tràn. Không phải sao, các người yêu cầu làm rõ tính chất, người ta bảo kết luận tính chất được sinh ra từ kết quả điều tra; các người yêu cầu trừng trị nghiêm khắc hung thủ đánh người, người ta bảo thông qua điều tra kẻ phạm pháp giao cho cơ quan tư pháp, kẻ vi phạm giao cho cơ quan kiểm kỷ, xử lý nghiêm túc, tuyệt đối không nương tay! Các người còn có lời gì để nói nữa chứ? Còn đề tài gì hay ho để tranh biện nữa chứ?

Đương nhiên mấy vị đại biểu cũng không chịu từ bỏ ý đồ như vậy, sau khi thương lượng khẩn cấp họ đã phát biểu, quyết định làm bài trên các điều kiện phục khóa. Đầu tiên họ bày tỏ hoan nghênh quyết định thành lập tổ điều tra để điều tra nghiêm túc của bí thư tỉnh ủy, nhưng tiếp theo đó lại đưa ra ý kiến, việc điều tra có công bằng hay không phải xem thực tiễn. Do đó, việc bãi khóa của họ sẽ tiếp tục duy trì, cho đến khi công bố kết quả xử lý điều tra, đến khi toàn thể thầy trò nhà trường cảm thấy hài lòng thì thôi.

Triệu Nhất Hạo đương nhiên không thể đồng tình, anh ta dõng dạc mà lại điềm tĩnh đàm đạo khoảng nửa tiếng đồng hồ. Trình bày rõ ràng lý do bắt buộc phải phục khóa tức thì từ ba phương diện: Thứ nhất, trong tình trạng tiếp tục bãi khóa, điều tra tuyệt đối không thể tiến hành thuận lợi được. Chỉ trong tình trạng bình thường, mới có thể tra rõ sự thật, đưa ra kết luận đúng đắn. Thứ hai, bãi khóa tiếp tục diễn ra, kẻ chịu tổn thất không phải là chính quyền càng không phải là bộ phận công an mà chính là sinh viên. Lãng phí thời gian là sự lãng phí lớn nhất. Đã biểu thị thái độ sẽ xử lý nghiêm túc rồi, đến lúc đó xử lý không công bằng thì bãi khóa lại cũng chưa muộn mà. Bây giờ cứ bãi khóa chờ đợi, đối với các bạn học mà nói thì là sự lãng phí nhường nào chứ? Anh ta thậm chí còn tính toán theo mỗi người một ngày tính cả lên lớp lẫn tự học tám tiếng đồng hồ, kéo dài nửa tháng một người sẽ lãng phí bao nhiêu thời gian, một nghìn năm trăm sinh viên toàn trường lại lãng phí bao nhiêu thời gian, tính ra một con số kinh ngạc, rồi hỏi: Có cần thiết thế này không? Thứ ba, đất nước, xã hội đặt kỳ vọng rất cao vào thế hệ sinh viên này, hy vọng các bạn nhanh chóng thành tài. Khi nói đến đây anh ta cũng tính mấy con số: Số lượng sinh viên tốt nghiệp đại học hiện nay của toàn tỉnh; số lượng nhân viên chuyên môn các loại trong số sinh viên tốt nghiệp đại học; tình hình công tác hiện nay của nhân viên chuyên môn các loại; số lượng nhân tài các loại mà toàn tỉnh cần v.v., hai bên đối lập hình thành nên một sự chênh lệch mãnh liệt.

Anh ta đứng ở vị thế cao nhưng lại điềm đạm bình tĩnh trò chuyện theo tư thế tâm sự, có thể nói là thấu tình đạt lý. Ngay cả bản thân anh ta cũng không ngờ lại tạo ra hiệu quả thế này, cái hội trường vốn dĩ nhốn nháo rất nhanh đã trở nên yên phăng phắc. Đặc biệt là mấy con số đó, anh ta nhìn thấy rất nhiều thầy trò móc sổ tay ra nghiêm túc ghi chép. Đến khi anh ta giảng xong, hội trường bùng nổ những tràng vỗ tay nhiệt liệt. Đương nhiên vẫn có kẻ không phục, một người ra dáng giáo viên đứng dậy lớn tiếng suýt thì gầm lên:

“Các bạn học chú ý, chúng ta đã trúng kế những lời đường mật quá nhiều rồi. Chúng ta muốn nói với bí thư tỉnh ủy rằng, chúng tôi không nghe tuyên ngôn, chỉ nhìn hành động!”

Có người hùa theo nhưng không nhiều.

Bí thư đảng ủy trường bên cạnh Triệu Nhất Hạo thầm thì bảo anh ta:

“Hắn là giảng viên khoa văn, phần tử tích cực trong các cuộc bão táp học sinh từ trước tới nay!”

Triệu Nhất Hạo bình chân như vại. Bốn người trên đài thầm thì bàn bạc xong liền đặt câu hỏi: “Tổ điều tra lúc nào vào trường?” Triệu Nhất Hạo dứt khoát đáp: “Các cậu lúc nào phục khóa, tổ điều tra lúc đó đến trường.” Lại thấy bốn người hạ giọng thì thầm, rồi nói: “Chúng tôi về triệu tập ủy ban bãi khóa nghiên cứu rồi mới đưa ra quyết định.” Đồng thời đưa ra một điều kiện, yêu cầu có đại biểu sinh viên tham gia tổ điều tra, Triệu Nhất Hạo lập tức biểu thị đồng ý. Cũng chỉ có thể như thế này thôi. Tối hôm đó, “ủy ban bãi khóa” chính thức thông báo với nhà trường, ngày mai phục khóa, nếu ngày hôm đó tổ điều tra không tới thì sẽ lại bãi khóa ngay lập tức.

Một trận phong ba cứ thế được bình ổn.