Chiều hôm đó, dưới sự tháp tùng của mấy vị phó trưởng ban, Chu Kiếm Phi lắng nghe các phòng ban báo cáo công việc để làm quen với tình hình và nhanh chóng hòa nhập vào vai trò mới. Bất chợt, tiếng chuông điện thoại trên bàn reo lên. Anh nhấc ống nghe lên, một quen thuộc giọng nói truyền đến:

– Có phải Tiểu Chu không?

Chu Kiếm Phi vội vàng đáp:

– Vâng, tôi là Chu Kiếm Phi đây, lão Tiền ạ, tôi đang...

Lời anh chưa nói hết thì đã bị cắt ngang:

– Cậu bây giờ có rảnh không? Tôi sang ban tổ chức thăm cậu ngay đây, nhân tiện trò chuyện một chút.

– Ồ! Không, không, Chu Kiếm Phi trở nên sốt ruột, liên tiếp thốt ra mấy chữ "không", lúc này mới bình tĩnh lại: – Con sang thăm ngài, lão Tiền ạ, con đã sớm muốn đến rồi, mấy ngày nay...

Lại là chưa đợi anh nói xong đã bị cắt ngang.

– Vẫn là tôi sang đi, có việc cần nói cơ mà, việc công, thì phải giải quyết theo việc công chứ, ha ha!

Chu Kiếm Phi lại sốt ruột, rồi vẫn liên tiếp thốt ra mấy chữ "không", mới dứt khoát đáp:

– Lão Tiền, tối nay con sẽ sang thăm ngài. Ngay khi đến tỉnh thành là con đã muốn đến thăm ngài rồi nhân tiện xin ngài chỉ giáo, quả thực là quá bận, sang vào buổi tối lại sợ làm lỡ thời gian nghỉ ngơi của ngài!

Trong ống nghe truyền ra tiếng cười sảng khoái, tiếng cười mà Chu Kiếm Phi vô cùng quen thuộc:

– Thôi được rồi, tối nay cậu đến nhà tôi đi, tôi đợi cậu. Đừng sợ ảnh hưởng đến việc nghỉ ngơi, tôi mười rưỡi lên giường cơ, cũng chẳng mất bao nhiêu thời gian đâu, tôi biết cậu rất bận mà!

– Vâng, cứ quyết định vậy đi, lão Tiền!

Chu Kiếm Phi đặt ống nghe xuống không kìm được thở phào nhẹ nhõm, anh phát hiện mấy vị phó trưởng ban và hai vị chánh phó phòng cán bộ đến báo cáo đều vô thức mím môi mỉm cười, mấy người đều có chung một biểu cảm: Thần bí khó lường. Rõ ràng, họ đều nghe ra người gọi điện thoại ban nãy là ai, trong lòng mỗi người cũng đưa ra phản ứng giống nhau. Chu Kiếm Phi thu hết vào mắt nhưng không hỏi gì, chỉ nói một câu:

– Tiếp tục bàn đi!

Những gì anh nói với lão Tiền ban nãy là sự thật, ngay khi nhậm chức, anh đã nghĩ đến việc phải có kế hoạch đi thăm một số đồng chí lão thành, khiêm tốn lắng nghe ý kiến của họ. Không còn nghi ngờ gì nữa, người đầu tiên cần đến thăm chính là lão Tiền, chỉ vì quá bận nên nhất thời chưa sắp xếp được.

Anh hiểu rõ tính cách của lão Tiền, nghe xong báo cáo rồi hãy qua, khi lão Tiền nhắc đến chuyện gì thì trong lòng anh cũng nắm rõ tình hình, có thể trả lời được.

Sở dĩ Chu Kiếm Phi chọn lão Tiền là người đầu tiên cần đến thăm, không chỉ vì lão Tiền là lão bí thư, lão lãnh đạo của tỉnh, từng phụ trách công tác tổ chức. Quan trọng hơn là anh và lão Tiền có một đoạn nhân duyên lịch sử, tuy thời gian rất ngắn chưa đầy một năm, nhưng theo truyền thống của người Trung Quốc, cùng ngồi chung một chuyến thuyền sang sông cũng là "tu kiếp từ kiếp trước", huống chi đó lại là một năm như thế nào chứ, có thể gọi là đầu gối tay ấp, hoạn nạn có nhau! Dù đã trôi qua tròn hai mươi năm, nhưng cho đến nay khi nhớ lại, Chu Kiếm Phi vẫn thấy mọi chuyện rành rành trước mắt, giống như ngày hôm qua vậy.

Hồi đó anh vừa tốt nghiệp đại học được phân công về công tác tại cơ quan tỉnh ủy chưa đầy hai ba tháng. Cũng giống như lần đến ban tổ chức này, anh bất ngờ nhận được thông báo đến làm thư ký cho Phó bí thư tỉnh ủy Tiền Lâm.

Chu Kiếm Phi gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc từ năm thứ ba đại học, đây là lần đầu tiên anh tiếp xúc với một vị lãnh đạo cấp cao đến vậy. Dù đã là cán bộ cơ quan tỉnh ủy, nhưng trong mắt anh, các vị bí thư, phó bí thư đứng ở đỉnh núi cao chót vót, cao không thể với tới. Lần đầu tiên anh đưa tay bấm chuông cửa nhà Bí thư Tiền, trong lòng không khỏi có chút hoảng hốt, thậm chí có chút hối hận vì sao mình lại vô duyên vô cớ bày tỏ thái độ nhận lấy nhiệm vụ vừa đáng ngưỡng mộ lại vừa kém phần tự do này cơ chứ?

Tiền Lâm khi ấy vừa vươn lên từ vũng bùn sâu thẳm của phong trào "Tứ thanh", hay nói theo thuật ngữ của "Tứ thanh", chính là Tiền Lâm sau một thời gian dài "rửa tay gội tắm" mà vừa mới "xuống lầu" — ông được coi là một trong số ít những người "sống sót" độc nhất vô nhị trong bốn vị bí thư tỉnh ủy — đã tiếp kiến anh ở phòng khách. Tiền Lâm đã gần sáu mươi tuổi nhưng cơ thể tráng kiện, vóc dáng vạm vỡ dùng ánh mắt thâm trầm nhìn anh và hỏi:

– Cậu chính là Chu Kiếm Phi?

– Vâng!

Chu Kiếm Phi đứng trước ánh mắt có uy lực của Tiền Lâm mà nơm nớp lo sợ, như đi trên băng mỏng.

Tiền Lâm ngắm nghía anh hai cái rồi bất ngờ đưa ra một câu hỏi khiến anh không thể ngờ tới:

– Cậu từng tham gia "Tứ thanh" chưa?

Thần thái ấy đến nay khi nhớ lại Chu Kiếm Phi vẫn thấy hơi lạnh gáy mà lại buồn cười. Thái độ nghiêm túc nghiêm ngặt của Tiền Lâm chẳng khác nào câu hỏi đặt ra cho một thanh niên vào đầu thập niên năm mươi rằng: "Cậu đã từng tham gia bóc lột chưa?". Anh không hiểu nổi tại sao phó bí thư tỉnh ủy lại hỏi câu này, nhưng anh vẫn đáp lại thành thật:

– Chưa ạ. Trường chúng tôi có quy định, sinh viên năm hai hoặc năm ba phải xuống tuyến đầu công nông thực tập nửa năm. Tôi từng tham gia "chỉnh phong chỉnh xã", đến khi điều động "đội công tác Tứ thanh" thì lớp chúng tôi được miễn tất cả. Phong trào "Tứ thanh" của trường diễn ra muộn, vừa bắt đầu thì chúng tôi đã tốt nghiệp rồi.

– Ồ!

Tiền Lâm thở phào nhẹ nhõm, coi như đã yên tâm đối với vị thư ký mới này, tiếp theo đó là dặn dò anh một số điều cần chú ý, rồi phất tay bảo anh buổi chiều làm một số công tác chuẩn bị cần thiết, sáng sớm hôm sau đến làm việc.

Trên đường về văn phòng, Chu Kiếm Phi nghĩ đến tâm trạng vi diệu của Bí thư Tiền đối với "Tứ thanh" ban nãy, liền liên tưởng đến một chuyện. Hồi đó anh nghe câu chuyện này như một mẩu chuyện vui, nào ngờ bây giờ lại trở thành chuyện liên quan đến chính mình, trở thành vết xe đổ.

Khi anh được phân công về cơ quan tỉnh ủy, phong trào "Tứ thanh" của cơ quan đầu não toàn tỉnh này vừa mới kết thúc, Tiền Lâm với tư cách là phó bí thư cũng vừa được "giải cứu" khỏi việc phải đứng sang một bên chịu sự kiểm điểm phê phán và tự kiểm điểm, được khôi phục công tác. Lúc bấy giờ người ở ký túc xá độc thân vẫn còn rất đông, buổi tối rảnh rỗi lại từng tốp ba năm người ngồi lại với nhau chém gió. Đặc biệt là trước mặt những "lính mới tò te" như họ, các "lão cán bộ" thích ra vẻ bề trên, truyền bá cho họ một số tin tức tuyệt đối không thể nghe thấy trong các cuộc họp.

Anh nghe các "lão cán bộ" kể lại rằng, Tiền Lâm vốn có một người thư ký đi theo ông suốt tám năm. Bình thường quan hệ giữa họ rất tốt, ngày đêm ra vào phủ họ Tiền, không chỉ công việc thư ký trong phận sự, ngay cả sinh hoạt thường ngày lẫn chuyện gia đình của Tiền Lâm, thậm chí cả việc riêng của vợ Tiền Lâm cũng đều được anh ta vui vẻ chủ động gánh vác, thiếu điều muốn thành một thành viên trong gia đình họ Tiền. Tiền Lâm vô cùng hài lòng vì có được một người thư ký giỏi, vợ Tiền Lâm lại càng không kìm được mà nói với rất nhiều bạn bè rằng: "Tôi mà có được một người con rể thế này thì tốt biết mấy!". Nào ngờ phong trào "Tứ thanh" ập đến, đặc biệt là khi cấp trên phái đoàn công tác Tứ thanh hùng hậu đến, thổi phồng vấn đề của tỉnh này và ban lãnh đạo nơi đây lên thành vô cùng nghiêm trọng. Dưới áp lực đại quân áp sát, khói lửa ngút trời, người thư ký từng khiến vị phó bí thư tỉnh ủy này vô cùng đắc lực bỗng nhiên giương cao "ngọn cờ nghĩa", nộp lên đoàn công tác do cấp trên phái tới bức tâm thư vạch tội Tiền Lâm, từ chuyện làm chủ nghĩa xét lại đến tác phong sinh hoạt tư bản chủ nghĩa, từng việc từng chuyện vô cùng sinh động cụ thể, khiến Tiền Lâm chật vật nhếch nhác, rơi xuống vực sâu. Nhưng từ đó ông "bướng bỉnh đến cùng", đến bản kiểm điểm ban đầu cũng phủ nhận luôn, may mà trưởng đoàn công tác đổi người, đem các tài liệu ra đối chiếu từng cái, phần lớn đều không đúng sự thật, tuy một số ít quả thực có việc đó, nhưng chỉ là chi tiết sinh hoạt không đáng nâng lên thành quan điểm chính trị. Nhờ vậy Tiền Lâm mới có thể vượt ải xuống lầu, khôi phục công tác. Người thư ký có công vạch tội đương nhiên không thể nào quay lại bên cạnh ông được nữa, điều này mới dẫn đến việc Chu Kiếm Phi được tuyển chọn sau khi qua khâu thẩm tra.

Tiền Lâm chưa từng dùng vị thư ký tiền nhiệm làm "tài liệu phản diện" để giáo dục Chu Kiếm Phi, nhưng Chu Kiếm Phi đã không chỉ một lần nghe phó bí thư tỉnh ủy nhắc đến chuyện này với người khác, lần nào cũng cảm thán rằng: "Lòng người khó dò, lòng người khó dò thay." Nghe nói trưởng đoàn công tác mới khi kết thúc phong trào ở cơ quan tỉnh ủy từng phê chú vào tài liệu tố cáo của vị thư ký kia rằng: "Loại người này không thể làm việc bên cạnh các cơ quan lãnh đạo và cán bộ lãnh đạo."

Chu Kiếm Phi và Tiền Lâm chung sống khá tốt sau khi nhậm chức thư ký, nhưng vui chẳng tày gang, chớp mắt một cái thì cuộc Cách mạng Văn hóa chưa từng có trong lịch sử đã ập đến. Tiền Lâm theo lệ cũ được phân công nắm phong trào, ông dường như đã quên mất phong trào "Tứ thanh" khói lửa hãy còn vương vấn, táo bạo lãnh đạo, tự mình phê chuẩn, ra tay không chút nương tay đập tan một loạt "uy quyền phản động" và "ngưu quỷ xà thần". Nào ngờ gió mây lại đột ngột biến đổi, tất cả những điều này đều sai lầm cả rồi, "đảo lộn phải trái, đổi trắng thay đen, vây quét phái cách mạng." Bản thân Tiền Lâm cũng vô thức đứng vào thế đối lập với "đường lối cách mạng". Những chuyện tiếp theo thì ai ai cũng biết, Tiền Lâm từ sáng đến tối mịt hết ngày này qua ngày khác bị lôi từ đơn vị này sang đơn vị khác để kiểm điểm cái gọi là "đường lối tư bản phản động" mà mình đã chấp hành, gánh chịu những đợt phê phán hỏa lực vô cùng mãnh liệt. Trong khoảng thời gian này Chu Kiếm Phi luôn kè kè không rời nửa bước theo sát bên cạnh, giúp ông viết bản kiểm điểm làm ghi chép, chăm lo cho cuộc sống của ông vô cùng chu đáo tỉ mỉ. Thậm chí ngay cả khi đa số cán bộ cơ quan cấp tỉnh đều đã đứng ra "nổi dậy", anh Chu Kiếm Phi vẫn y như cũ, mặc kệ những lời bàn tán dị nghị của người khác, bất kể là trong hoàn cảnh đấu tố nào cũng bám theo sát bên Tiền Lâm như hình với bóng, cho đến tận khi cơ quan cấp tỉnh nối gót "cơn bão tháng Giêng", cướp chính quyền từ tay "những kẻ cầm quyền đi theo con đường tư bản", và Tiền Lâm cùng những người khác bị nhốt vào "chuồng bò" mới thôi.

Sau đó Chu Kiếm Phi nhận được thông báo phải vào "lớp học dành cho người nắm rõ tình hình" được lập ra chuyên để vạch trần những kẻ đi theo con đường tư bản. Trong lớp học, "thể hiện" của anh không tốt, lấy cớ mình mới đến chưa rõ nội tình nên gần như không viết nổi một chữ tài liệu vạch tội nào. Kết quả có thể tưởng tượng được, anh bị đưa vào trường cán bộ, rồi lại bị điều xuống công tác ở một huyện. Tính đến nay đã hai mươi năm rồi.

Chính vì bản thân Chu Kiếm Phi có một đoạn nhân duyên lịch sử như vậy với Tiền Lâm, nên khi anh từng bước thăng tiến nhậm chức Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy, người đầu tiên anh nghĩ đến chính là đến thăm lão thủ trưởng Tiền Lâm. Điều đó cũng là hết sức tự nhiên.

Nhận được điện thoại của lão Tiền, Chu Kiếm Phi tiếp tục nghe báo cáo của các phòng ban thêm hơn hai tiếng đồng hồ, ăn tối xong ở nhà khách ban tổ chức là anh vội vã chạy đến nhà lão Tiền. Nhà của ông vẫn ở Lĩnh Khải chưa chuyển đi, một mình ở nhà khách ngược lại cũng tiện.

Đến nhà lão Tiền, người ra mở cửa là một nữ giúp việc chưa đầy hai mươi tuổi, quen gọi là "bảo mẫu nhỏ", trông lanh lợi tháo vát, ăn mặc gọn gàng giản dị, nhìn là biết người ở dưới quê lên. Sau khi hỏi tên của Chu Kiếm Phi, cô bé nói:

– Lão Tiền đi dạo mát rồi, ngài có dặn là nếu có vị Trưởng ban Chu nào đến thì mời vào phòng khách ngồi đợi một lát.

Vừa nói cô vừa dẫn Chu Kiếm Phi vào phòng khách. Chu Kiếm Phi đường quen cửa thuộc, phòng khách được bố trí ở phía bên phải tầng một. Vào cửa rồi đi xuyên qua một khu tiểu viện trồng đầy các loài hoa là tới. Căn nhà này lão Tiền đã ở hơn ba mươi năm, trong đó thời kỳ Cách mạng Văn hóa từng bị đuổi ra đường phải dọn đến ở trong hai gian nhà trệt vốn đã thành nhà nguy hiểm, hai gian phòng này trước kia là nơi đội xe tỉnh ủy dùng để chất đống lốp xe phế liệu, kích nâng loại tạp vật và là nơi nghỉ ngơi cho các tài xế chờ ca. Nào ngờ lại trở thành "nơi ẩn náu" của cả nhà vị phó bí thư tỉnh ủy. Lúc đó Chu Kiếm Phi đang ở trường cán bộ cách xa mấy trăm dặm, nhân dịp Tết về tỉnh thành thăm thân anh có đến thăm, khi ấy Tiền Lâm bị nhốt vào chuồng bò, vợ của Tiền Lâm là Ngô Mẫn dẫn theo bốn đứa con đang học đại học và trung học chen chúc sống trong căn nhà rách nát. Đúng là: Nhà sáu miệng ăn hai gian phòng, mỗi phòng kê tận ba chiếc giường, bếp núc phòng ăn gộp làm một, mưa xuống dột nhà thành vũng bùn. Chu Kiếm Phi nhìn thấy liền có một cảm giác hoang vắng tiêu điều cuồn cuộn dâng trào trong ngực. Sau đó khi anh đến thăm lần thứ hai, gia đình Tiền Lâm đã chuyển về đây lại từ lâu. Nơi đây môi trường u tĩnh, là một khu đại viện rợp bóng cây cỏ hoa lá, xây bốn năm tòa lầu nhỏ, trước Cách mạng Văn hóa các vị bí thư và phó bí thư tỉnh ủy đều ở đây, mỗi nhà một tòa, đan xen nhau cách nhau không xa. Anh biết Tiền Lâm vẫn luôn có thói quen đi dạo sau bữa ăn, lúc đi dạo hễ gặp hàng xóm láng giềng là thế nào cũng dừng lại trò chuyện một hồi. Nếu tối nay cũng vậy thì không biết đến bao giờ mới về. Đã đến thì cứ việc đợi, anh đi theo "bảo mẫu nhỏ" vào phòng khách quen thuộc, nhận lấy chén trà cô bé đưa rồi an tâm chờ đợi.

Dù đã cách nhau ngót nghét gần hai mươi năm, anh vẫn theo thói quen ngồi vào chiếc ghế sô-fa đơn ở phía gần cửa ra vào. Đó là sự tự lựa chọn khi còn làm thư ký. Ngồi gần cửa để tiện đứng dậy nghênh đón và tiễn khách bất cứ lúc nào, rót trà châm thuốc.

Anh ngồi xuống rồi phóng tầm mắt nhìn quanh, phòng khách vẫn như xưa, bốn bức tường treo đầy tranh chữ của những người nổi tiếng, đây là sở thích của lão Tiền. Anh vẫn luôn cảm thấy có vẻ như treo hơi nhiều một chút, trông ngược lại hơi giống một tiệm tranh chữ. Nhưng anh chưa bao giờ nói ra suy nghĩ của mình, sở thích sinh hoạt của mỗi người mà lị. Bây giờ vẫn y như cũ, tranh chữ ngập tường. Xem ra sở thích hứng thú của lão Tiền cũng vẫn y như cũ.

Chu Kiếm Phi nhấp một ngụm trà, vô thức liếc nhìn bộ sô-fa trong phòng khách, anh kinh ngạc phát hiện bộ sô-fa trước mắt — hai chiếc dài bốn chiếc ngắn xếp ngay ngắn đúng là hai bộ lớn của hai mươi năm về trước, chỉ có lớp vải nhung tơ đỏ đã có vẻ cũ kỹ. Sau khi kết thúc Cách mạng Văn hóa, lão Tiền quay về chốn cũ, Chu Kiếm Phi ban đầu công tác ở huyện sau đó đến địa ủy, đã từng vài lần đến chỗ lão Tiền thăm hỏi, anh nhớ khi ấy sô-fa đều được bọc vỏ màu xanh lam, không phân biệt được là đồ cũ hay mua mới, anh cũng chẳng nghĩ tới chuyện đi phân tích sự biến đổi của bộ sô-fa. Bây giờ có lẽ vỏ sô-fa đã được tháo ra giặt, sáu chiếc sô-fa gồm hai dài bốn ngắn ấy đã phơi bày nguyên hình, như thể phát hiện ra người bạn cũ, anh nhận ra chúng ngay lập tức. Anh tiện tay vuốt ve lớp vải nhung tơ đã ngả màu cũ kỹ ấy, trong lòng liền dâng lên một cảm giác thân thiết. Lúc này anh chợt nhớ ra một chuyện, bỗng vô thức cúi đầu nhìn xuống chiếc ghế sô-fa đơn đặt gần cửa nơi mình đang ngồi, không khỏi lại giáng thêm một trận kinh ngạc: Một vết mực xanh chưa phai màu vẫn ngoan cố bám lại trên lớp vải nhung tơ ấy.

Chuyện cũ rành rành trước mắt, tựa như ngày hôm qua.

Chuyện này xảy ra vào ngày làm việc đầu tiên khi anh đảm nhận chức vụ thư ký, Trưởng ban Tuyên truyền Nhậm bộ trưởng đến báo cáo công tác với Phó bí thư tỉnh ủy Tiền Lâm, kẻ làm thư ký đương nhiên phải gánh vác trách nhiệm ghi chép. Anh lấy sổ tay ra, rút bút máy để ghi chép. Ơ kìa, hỏng rồi, trong bút không có mực, thế mà bộ trưởng đã bắt đầu báo cáo rồi. Anh sợ ghi sót nên vội vã lấy lọ mực ra để châm mực, trong lúc hoảng hốt luống cuống tay chân đã bất cẩn làm lật tung lọ mực, nguyên cả lọ mực tràn tuốt ra sô-fa và cả quần của anh. Làm ăn vô cùng nhếch nhác. Quần của mình thì không sao, nhưng còn bộ sô-fa này? Mực thì làm sao mà giặt sạch được chứ, một bộ sô-fa mới tinh thế này cơ mà, chà!

Tiền Lâm nghe báo cáo lúc ấy chẳng hề lên tiếng, cứ như không nhìn thấy gì mà tiếp tục nghe báo cáo.

Sau khi tiễn khách về, anh ôm nỗi niềm áy náy vô bờ bến nơm nớp lo sợ nói với Tiền Lâm rằng:

– Bí thư Tiền, vừa rồi tôi đã làm sai một việc.

– Việc gì thế?

Giọng điệu của Tiền Lâm cứ như thể ông hoàn toàn không biết đã xảy ra chuyện gì, thực ra màn kịch vui mực dây sô-fa ấy ông đã sớm thu vào tầm mắt, chỉ vờ như không thấy mà tiếp tục nghe báo cáo thôi.

Chu Kiếm Phi nơm nớp lo sợ thuật lại quá trình sự việc một lượt. Tiền Lâm cười ha hả:

– Cái đó thì tính là lỗi lầm gì chứ, sau này cẩn thận một chút là được.

Tiếp đó ông lại vô thức bổ sung thêm một câu:

– Đừng giống như chuyện lông gà vỏ tỏi trong phong trào "Tứ thanh" mà cứ lôi tuột lên nâng quan điểm, tự đội mũ cao cho mình!

Nghe những lời khoan dung rộng lượng của bí thư, Chu Kiếm Phi thở phào nhẹ nhõm một hơi thật dài, nhưng trong lòng vẫn thấy áy náy, bèn kể lại đầu đuôi câu chuyện cho Chủ nhiệm Tưởng của sảnh văn phòng thường vụ nghe. Chủ nhiệm Tưởng không bày tỏ ý kiến gì, chỉ nói:

– Sao mà cái phòng hành chính vẫn chưa làm xong vỏ bọc thế nhỉ? Cậu đi giục đi.

Vỏ bọc rất nhanh đã được gửi tới, Chu Kiếm Phi nhớ là loại vải ka-ki màu vàng, sau Cách mạng Văn hóa khi anh đến thăm lão Tiền thì vỏ bọc đã đổi thành màu xanh lam nhạt...

Chu Kiếm Phi đang đắm chìm trong hồi ức về chuyện cũ, vợ chồng lão Tiền đi dạo đã về, từ hành lang truyền đến giọng nói vẫn vang dảng như ngày nào của ông:

– Tiểu Chu đến rồi đấy à, để cậu phải đợi lâu rồi!

Ngữ điệu ngập tràn vẻ thân thiết.

Chu Kiếm Phi vội vàng đứng dậy nghênh đón, vợ chồng lão Tiền đã bước vào phòng khách, tiếp theo là màn bắt tay hỏi thăm nồng nhiệt. Lão Tiền vẫn vạm vỡ, tráng kiện, giọng nói vang sảng, khí thế hiên ngang; ngặt nỗi người vợ có phần suy yếu, gầy đi rất nhiều so với lần Chu Kiếm Phi đến thăm trước đó. Bà trò chuyện với Chu Kiếm Phi vài câu rồi bảo phải uống thuốc nên xin phép lui ra, trong phòng lúc này chỉ còn lại hai người Tiền Lâm và Chu Kiếm Phi.

Thấy Tiền Lâm ngồi xuống, Chu Kiếm Phi vội vàng nói:

– Cháu mới đến chưa đầy một tuần, vẫn luôn muốn sang thăm lão Tiền, mấy ngày nay bận quá, ngày lẫn đêm đều bị cuốn vào công việc.

Tiền Lâm sảng khoái cười lớn, cho thấy ông chẳng hề để tâm đến việc Chu Kiếm Phi đến muộn một chút. Ông nói:

– Bận, đó là chuyện đương nhiên rồi, bây giờ đến lượt các cậu phải bận rộn chứ. Thế nên tôi mới định sang ban tổ chức thăm cậu đấy.

– Thế sao được ạ, đảo lộn hết cả rồi còn gì!

Chu Kiếm Phi cảm thấy cái miệng của mình rất kém cỏi khi đứng trước mặt lão thủ trưởng, muốn nói vài câu thỏa đáng hơn một chút, nhưng nhất thời lại không nghĩ ra được, đành lặp lại ý nghĩa mà mình vừa bày tỏ ban nãy:

– Cháu đã sớm muốn đến rồi, quả thực là quá bận, cho nên...

Lời anh còn chưa dứt thì Tiền Lâm đã tiếp lời:

– Hầy, cậu còn giải thích cái gì chứ. Tôi là người đi trước nên có thể tưởng tượng ra được. Tôi lớn tuổi hơn cậu, theo lẽ đương nhiên thì cậu phải đến thăm tôi, nhưng vì cậu bận, tôi sang thăm cậu cũng chẳng có gì là không được cả. Đây chẳng phải là chuyện gì trái phép tắc cả, huống chi "vô sự bất đăng tam bảo điện" (không có việc chẳng bước chân vào điện tam bảo), tôi còn có việc muốn nói với cậu cơ!

Tiền Lâm tỏ ra vô cùng phóng khoáng mà lại dễ gần, rốt cuộc thì cũng đang ở cùng với cựu thư ký của mình mà lị.

Vừa nghe Tiền Lâm bảo có việc muốn tìm mình bàn bạc, Chu Kiếm Phi ngược lại cảm thấy nhẹ nhõm hơn, anh sợ nhất là những lời xã giao nói mãi không dứt, lúc nào cũng cảm thấy mình rất bất tài trong khoản đó, là một gánh nặng vô hình. Thực ra trong lòng anh thừa hiểu, Tiền Lâm gọi điện thoại gấp gáp như vậy tuyệt đối không phải để thăm hỏi lẫn nhau, mà là có việc muốn giao phó cho người cấp dưới cũ này. Thế nên anh nói:

– Có việc cần cháu làm, lão Tiền cứ nói qua điện thoại là được mà.

Tiền Lâm cười nói:

– Không được, chuyện thế này không thể bàn qua điện thoại được, nói không rõ ràng, mà cũng không nên như thế, đây là nguyên tắc!

Chu Kiếm Phi vừa nghe thế là hiểu ngay, vị lão thủ trưởng này muốn bàn chuyện nhân sự. Anh mới chân ướt chân ráo đến đây nên sợ nhất là có người tìm mình bàn chuyện thuyên chuyển hay cất nhắc, nhưng lại chẳng thể né tránh, ai bảo cậu làm cái nghề này cơ chứ? Ngay lập tức anh đành cắn răng hỏi:

– Vậy xin lão Tiền cứ phân phô.

Tiền Lâm đưa tay rút một điếu thuốc "Hồng Tháp Sơn" từ trong bao thuốc trên bàn trà ra châm lửa hút một hơi, rồi hỏi:

– Cán bộ thành phố Tam Giang sắp được điều động gần đây phải không?

Chu Kiếm Phi trả lời thành thật với lão thủ trưởng:

– Thị trưởng qua đời rồi, chính là muốn bổ sung một vị thị trưởng mới, hiện đang trong quá trình khảo sát.

Chuyện này anh cũng mới biết vào sáng nay, ban cán sự một báo cáo rằng có cái nhìn khác nhau về nhân sự thị trưởng, tranh cãi tập trung vào hai người. Một người tên là Trần Nhất Hoằng, người kia là Phùng Đường, cả hai đều là ủy viên thường vụ thành ủy kiêm phó thị trưởng. Tên của Phùng Đường được xếp trước, đáng lẽ là phó thị trưởng thường trực, nhưng chưa từng được chính thức xác định rõ ràng. Người có tiếng tăm cao nhất trong các ban ngành và cơ sở ở thành phố Tam Giang là Trần Nhất Hoằng, nhưng một số sảnh cục và lão thành ở tỉnh lại phản hồi không tốt, nói rằng cậu ta kiêu ngạo, hay ra vẻ. Phùng Đường là người được tỉnh điều xuống từ hai năm trước, đợt bầu nhân sự thị trưởng lần này cũng có uy tín nhất định, nhưng ở thành phố Tam Giang thì không quá cao. Thái độ của Bí thư thành ủy Vệ Diệc Tiền thì úp úp mở mở, nói đợi tổ khảo sát khảo sát xong xuôi rồi ông ta mới phát biểu ý kiến. Bây giờ lão Tiền đưa ra vấn đề này thì ông ấy muốn đề cử ai đây? Chu Kiếm Phi đành vểnh tai lắng nghe.

Tiền Lâm cất lời:

– Tôi tìm cậu đến là muốn giới thiệu với cậu một cán bộ, chính là Phùng Đường, hiện đang giữ chức phó thị trưởng thành phố Tam Giang. À phải rồi, nghe nói hai cậu còn từng là bạn học cơ mà?

Chu Kiếm Phi đã hiểu ra tất cả, anh sớm đã có dự cảm từ trước, bây giờ thì được xác thực rồi, bèn nói:

– Bạn học cao trung, sau đó lên đại học cậu ấy sang Thượng Hải còn cháu đến Bắc Kinh.

– Đúng thế chứ, Tiền Lâm nói, – Cậu ta trạc tuổi cậu, cũng tầm hơn bốn mươi chứ gì?

Chu Kiếm Phi chỉ gật đầu để đáp lời, thực ra anh cũng chẳng nói rõ rốt cuộc hai người ai lớn tuổi hơn ai, bạn học cùng lớp thì hơn kém nhau mấy tuổi chứ, nói "tầm tuổi nhau" là đúng rồi.

Vấn đề đã được đưa ra, nhưng Tiền Lâm lại không đợi Chu Kiếm Phi trả lời, mà lại ra vẻ thần bí đùa cợt một câu:

– Phùng Đường? Lại đặt cho cái tên quái lạ thế này. "Phùng Đường dịch lão, Lý Quảng nan phong!" (Phùng Đường dễ già, Lý Quảng khó phong tước!). Cậu ta ngược lại cũng dễ phong tước thật đấy, hơn bốn mươi tuổi đã là cán bộ cấp phó địa hạt rồi, oách ghê nhỉ! Cậu đương nhiên còn được phong tước nhanh hơn cậu ta, cùng độ tuổi mà đã ở cấp phó tỉnh rồi đấy! Bao nhiêu kẻ ngưỡng mộ bao nhiêu kẻ ghen tị cơ chứ, Tiểu Chu! Bốn mươi tuổi không còn hoang mang (bất hoặc), vừa trẻ mà cũng chẳng trẻ chút nào đâu, các cậu không thể so sánh với chúng tôi được, thời đó là thời kỳ chiến tranh. Tôi hai ba tuổi làm bí thư huyện ủy, hai tám tuổi làm bí thư địa ủy, vào tỉnh ủy năm ba mươi sáu tuổi! Dễ phong tước chưa nào? Nào ngờ hơn ba mươi năm trôi qua vẫn y như cũ, một cán bộ cấp phó tỉnh đã nghỉ hưu!

Ông nhấn mạnh ba chữ "cấp phó tỉnh" đặc biệt nặng nề, dường như muốn gây chấn động cho người nghe. Chu Kiếm Phi quả thực cũng cảm nhận được hàm ý trong lời nói của lão Tiền, đương nhiên anh không tiện nói gì.

– Thôi được rồi, mấy chuyện này đều là ngoài lề cả, quay trở lại chủ đề chính, cái cậu Phùng Đường này rốt cuộc thế nào?

Rốt cuộc thế nào ư? Bản thân Chu Kiếm Phi cũng không trả lời nổi. Phải thừa nhận là anh và cậu ta không chỉ là bạn học cao trung mà còn chung lớp, nhưng họ chẳng tính là bạn thân, rất ít khi tụ tập với nhau, nguyên nhân có lẽ là do tính cách khác biệt chăng. Bản thân Chu Kiếm Phi có phần hướng nội, sinh hoạt bình thường cơ bản là bốn điểm một đường: phòng học, nhà ăn, ký túc xá cộng thêm thư viện, tất nhiên đôi khi cũng xem người ta chơi bóng rổ này nọ, xem thế thôi chứ chưa bao giờ ra sân. Phùng Đường thì ngược lại, tuyệt đối là tuýp người hướng ngoại: ngoài việc học hành ra, cậu ta còn là vận động viên bóng rổ, thành viên đội tuyên truyền, còn tham gia thi hùng biện và từng đạt giải thưởng. Cuộc thi hồi đó toàn trường đều tham gia nên Chu Kiếm Phi nhớ rất rõ, thời gian là kỷ niệm ngày "Mùng Bốn tháng Năm", đề tài bài diễn thuyết là trách nhiệm của thanh niên thế hệ chúng ta. Chu Kiếm Phi nhớ, Phùng Đường vừa bước lên sân khấu là vài câu đã thu hút được khán giả, cậu ta nói:

– Trách nhiệm của thanh niên thế hệ chúng ta là gì? Chẳng lẽ là ngồi hưởng thụ thành quả bằng tuổi trẻ và máu tươi của các bậc thế hệ đi trước, ăn mật ngọt, bơi lội trong đại dương hạnh phúc, mơ màng để tuổi trẻ trôi qua một cách uổng phí hay sao? Trách nhiệm của thanh niên thế hệ chúng ta là gì? Chẳng lẽ là bình yên giữ gìn cơ nghiệp do các bậc đi trước tạo dựng mà không có chí tiến thủ, giống như mấy tên chủ tiệm tạp hóa, suốt ngày gảy bàn tính nhỏ, chỉ cầu hòa vốn mà có thêm chút dư dả, tiểu khang là mãn nguyện rồi ư? Không, trách nhiệm của thanh niên thế hệ chúng ta là kế thừa cơ nghiệp của thế hệ đi trước, phát dương quang đại chí khí, khiến tổ quốc vĩ đại của chúng ta rực rỡ muôn màu, tỏa sáng hào quang. Để đạt được mục đích này, chúng ta phải nỗ lực học tập, phấn đấu gian khổ, dâng hiến vô tư tuổi trẻ tốt đẹp của mình, khi cần thiết thậm chí là cả sinh mạng quý giá...

Bài diễn thuyết của Phùng Đường đã giành được hết tràng pháo tay này đến tràng pháo tay khác, cảm xúc của toàn hội trường đều bị cậu ta kích động. Đó chính là Phùng Đường của thời trung học.

Còn sau đó thì sao? Giống như những gì Chu Kiếm Phi nói với Tiền Lâm, anh lên đại học ở Bắc Kinh, còn trường của Phùng Đường thì ở Thượng Hải. Sau khi tốt nghiệp Phùng Đường được phân công về công tác tại thủ phủ của một tỉnh ven biển, mãi đến sau Cách mạng Văn hóa mới quay về bản tỉnh, giống như lời lão Tiền đã nói, cậu Phùng Đường này không giống với Phùng Đường trong lịch sử, cậu ta được "thăng tiến" rất nhanh, chỉ mất mấy năm ngắn ngủi là từ một cán bộ cấp phó phòng khi mới về tỉnh đã "thăng tiến" lên thành cấp phó sảnh, rồi sau đó lại đến thành phố Tam Giang nhậm chức phó thị trưởng, có thể nói là đắc ý vừa lòng.

Trong khoảng thời gian này, bản thân Chu Kiếm Phi trước là làm việc ở huyện sau đó đến vùng, cơ bản là chưa từng gặp lại Phùng Đường, chỉ có một lần tỉnh tổ chức hội nghị cán bộ từ cấp huyện trở lên toàn tỉnh, Phùng Đường đại diện cho thành phố Tam Giang phát biểu tại đại hội, Chu Kiếm Phi mới lại nhìn thấy vị bạn học cũ lâu ngày không gặp này.

Lần phát biểu đó của Phùng Đường lại một lần nữa khiến Chu Kiếm Phi với tư cách là bạn học cũ nhớ đến buổi diễn thuyết "Mùng Bốn tháng Năm" hồi thời trung học, điều cậu ta nói là quy hoạch phát triển năm năm của thành phố Tam Giang, vẫn hùng biện lưu loát, sắc sảo lấn át cả ngày xưa, đương nhiên lại rước về một tràng pháo tay. Thế nhưng, Chu Kiếm Phi cảm thấy tràng phổ tay ấy so với cuộc thi diễn thuyết hồi trung học thì kém xa lắm. Anh còn phát hiện ra xung quanh mình có người xì xào bàn tán, dường như có lời ra tiếng vào.

Chu Kiếm Phi không hề vỗ tay cho người bạn học cũ của mình giống như hồi trung học, tại sao vậy? Chính anh cũng không nói rõ được, đó là hành động vô thức, luôn cảm thấy trong bài phát biểu tuôn trào như suối ấy thiếu đi một thứ gì đó.

Bây giờ đối mặt với câu hỏi của lão Tiền thì phải trả lời thế nào đây? Anh chỉ đành đáp một cách thật thà:

– Lão Tiền, tổ khảo sát phái đi vẫn chưa về, cháu nhất thời chưa thể nói rõ được. Đợi tổ khảo sát về báo cáo và nghiên cứu xong xuôi rồi cháu sẽ báo cáo lại với ngài.

Nghe câu trả lời của Chu Kiếm Phi, Tiền Lâm có chút không vui. Cậu Chu Kiếm Phi này bị làm sao thế nhở, sao lại chậm chạp thế cơ chứ! Tôi gọi cậu đến là vì cái gì, trong lòng cậu phải tự hiểu rõ chứ. Đã thế tôi còn trực tiếp đề cử với cậu rồi, cậu phải tin tưởng tôi chứ, còn bày đặt ra vẻ bí hiểm với tôi làm gì? Nhưng ông không nổi giận, mà nét mặt mang theo ý cười nói:

– Đứa trẻ lớn lên dưới mí mắt, thì còn có gì mà phải khảo với chả sát nữa chứ! Bố nó đi theo tôi từ thời kháng chiến chống Nhật, học vấn không cao, bản lĩnh chẳng lớn, làm lụng cả đời kiếm được cái chức cán bộ ly hưu, mà lại không phải chính thức nữa chứ, chỉ là hưởng chế độ thôi đấy!

Ông dừng lại một chút, giống như đang sắp xếp lại mạch suy nghĩ, thời gian không lâu nhiều nhất là chừng một phút, rồi nói:

– Thằng bé Phùng Đường này từng theo bố nó đến chỗ tôi mấy lần, một hai năm gần đây thì đến một mình. Hễ từ Tam Giang về tỉnh thành là thế nào nó cũng ghé qua thăm tôi. Tôi thấy nó ăn nói phi phàm, rất có kiến thức và tầm nhìn. Không ngờ cái lão bố ba năm không đánh rắm ra được câu nào lại sinh ra được một đứa con xuất sắc thế này. Lão bố trung thành tận tụy cả đời, con trai chắc chắn cũng không kém cạnh đâu. Dùng những thanh niên thế này để kế nhiệm, mấy ông già chúng tôi yên tâm!

Ông lại dừng lại một lát, tiếp tục nói:

– Đương nhiên rồi, cứ làm theo quy định hiện hành của các cậu mà tiến hành, cái gì mà đề cử dân chủ, thăm dò ý kiến dân ý, còn gì nữa nhỉ?

Chu Kiếm Phi vội vàng đáp:

– Còn có bình nghị dân chủ ạ.

– Đúng rồi, Tiền Lâm cười nói, – Đề cử dân chủ, thăm dò ý kiến dân ý, bình nghị dân chủ, "tam dân" ("chủ nghĩa tam dân")!

Ông cười ha hả, cười xong rồi lại nói:

– Vẫn cứ làm theo quy định của các cậu đi, hầy, cứ làm theo phương châm đã định mà tiến hành thôi, ha ha! Chỉ có điều tôi hi vọng đừng vì cái "tam dân" ấy mà làm vùi dập nhân tài! Thực ra mà nói, tam dân hay tứ dân, đến cuối cùng chẳng phải vẫn là một câu nói của bí thư đấy thôi!

Trọng lượng của lời nói lớn nhường này, bảo Chu Kiếm Phi phải trả lời thế nào đây, mà anh thì trả lời sao được chứ? Đành phải vâng vâng dạ dạ, trả lời một cách mập mờ qua quýt cho xong chuyện.

Thấy những lời Tiền Lâm cần nói đều đã nói xong, Chu Kiếm Phi nhận thức được thời điểm để thỉnh giáo đã đến, liền nói:

– Lão Tiền, con vừa nhận được thông báo bổ nhiệm là đã muốn thỉnh giáo ngài rồi, nhân cơ hội ngày hôm nay xin ngài chỉ điểm cho con một chút, xem cần phải chú ý những vấn đề gì. Ngài là lão lãnh đạo của tỉnh lại từng phụ trách lĩnh vực này, dù đứng ở góc độ nào đi chăng nữa thì cũng nên nghiêm túc lắng nghe ý kiến của ngài.

Nghe Chu Kiếm Phi nói muốn thỉnh giáo mình, Tiền Lâm tỏ ra rất đắc ý. Người trung niên trước mắt này dù sao thì trước kia cũng từng làm thư ký cho mình, thuộc diện cận thần hầu hạ bên gối, ngày ngày làm việc phục vụ mình, nhưng người ta bây giờ dẫu sao cũng đã là ủy viên thường vụ tỉnh ủy, trưởng ban tổ chức rồi cơ mà!

Nhất thời cao hứng, ông đột ngột đứng phắt dậy từ ghế sô-fa, đi một vòng quanh phòng khách, sau đó dừng lại trước mặt Chu Kiếm Phi, dùng ánh mắt đầy vẻ thưởng thức nhìn anh, nói:

– Cậu làm thế là rất đúng, Tiểu Chu, không chỉ phải nghe ý kiến của tôi, mà còn phải nghe cả ý kiến của các đồng chí lão thành khác nữa, gom góp trí tuệ của nhiều người mà!

Ông lại ngồi phịch xuống sô-fa trầm ngâm suy nghĩ một lát, vẫn mang theo biểu cảm vô cùng phấn khích thậm chí có mấy phần đắc ý nói:

– Cậu thỉnh giáo tôi, ngược lại tôi lại nghĩ đến hai câu thơ trước tiên, một câu của Chủ tịch Mao: "Vô hạn phong cảnh tại hiểm phong!" (Cảnh đẹp vô hạn ở chót vót hiểm trở). Nằm ở bài thơ nào nhỉ?

Ông dừng lại hỏi Chu Kiếm Phi.

– Đề Tiên Nhân động Lư Sơn ạ.

Chu Kiếm Phi đáp.

– Đúng, Tiền Lâm tiếp lời, – Ý nghĩa này thì không cần tôi phải giải thích nữa. Lại có một câu của Tô Đông Pao, "Cao xứ bất thắng hàn!" (Nơi cao lộng gió lạnh buốt xương!). Đây lại là câu nằm trong bài thơ nào vậy nhỉ?

Vị tiền bối lớn tuổi có học lịch sư phạm này không phải là bản thân không rõ danh cú này xuất phát từ từ khúc nào của Tô Đông Pao, cũng chẳng phải có ý muốn kiểm tra Chu Kiếm Phi xem anh có biết hay không. Không, mục đích là để gia tăng ngữ khí, thu hút sự chú ý của đối phương, đây có lẽ cũng là một loại nghệ thuật biểu đạt.

Chu Kiếm Phi đương nhiên thấu hiểu sâu sắc ngụ ý ấy, mỉm cười đáp lời.

Tiền Lâm nghe xong cười nói:

– Hay lắm, cao xứ bất thắng hàn, vô hạn phong cảnh tại hiểm phong, đây chính là hoàn cảnh hiện tại của cậu đấy, hiểu chưa nào?

Không đợi Chu Kiếm Phi trả lời, Tiền Lâm lại tự hỏi tự trả lời, ngắt quãng từng câu từng chữ nói:

– Câu nói đó của Tô Đông Pao hoàn toàn là tôi mượn dùng, chính là muốn nói làm việc ở tầng lớp thượng tầng tình huống rất phức tạp, thị phi rất nhiều. Đặc biệt là công việc mà cậu đang đảm nhiệm hiện nay, lại càng là tiêu điểm tập trung của các mâu thuẫn. Đủ mọi loại người sẽ đều chĩa ánh mắt về phía cậu, mọi cử động của các cậu đều sẽ khơi mわせ ra những cái nhìn và bàn tán khác nhau, có kẻ khen ngợi, có kẻ chửi mắng thậm chí tố cáo cậu chuyên quyền độc đoán, trọng dụng kẻ xấu đại loại như thế. Cậu hãy chuẩn bị tinh thần để sống trong một môi trường như thế đi, cái này gọi là vô hạn phong cảnh tại hiểm phong! Ngược lại mà nói, cái gì cũng nhạt nhẽo bình lặng, không ai khen ngợi cũng chẳng ai chửi mắng, thì cái đó mới là khó chịu đấy! Đương nhiên rồi, nếu như chỉ toàn là tiếng tung hô khen ngợi, trăm phần trăm ủng hộ thì chưa chắc đã là chuyện tốt, có lẽ là vì cậu không kiên định nguyên tắc, cầu gì ứng nấy. Làm cái công việc như cậu đây, không thể nào mà không đắc tội với người ta đâu.

Chu Kiếm Phi vểnh tai lắng nghe, cảm thấy thụ ích phi thiển (nhận được lợi ích nông sâu), anh chợt nhớ đến câu cảnh cáo của người bạn lúc mình mới nhậm chức: "Đó là công việc tổn thọ đấy."

Cao xứ bất thắng hàn, công việc tổn thọ, vô hạn phong cảnh tại hiểm phong! Chu Kiếm Phi âm thầm ngẫm nghĩ thưởng thức ba câu nói này, cảm thấy vô cùng sâu sắc, thế nhưng lại nghe thấy lão Tiền tiếp tục phát huy đại luận:

– Những điều tôi vừa nói một tràng dài chỉ là một tiền đề lớn, hay gọi nó là lời mở đầu, lời tựa, cương lĩnh cũng đều được cả. Cậu có lẽ sẽ cảm thấy quá chung chung phải không nào? Vậy tôi sẽ vạch ra cho cậu vài điều cụ thể, đương nhiên chỉ để tham khảo thôi nhé!

Ông cười ha hả, cười vô cùng đắc ý, lộ ra một dáng vẻ tự tin, thâm sâu, đứng ở vị thế bề trên cao ngạo, mang khí thế lớn lao trong bụng chứa sẵn hùng binh triệu vạn, nói:

– Điều thứ nhất này, chính là giữ vững sự đồng bộ cao độ với Trung ương về mặt chính trị. Mọi việc đều làm theo chỉ thị của Trung ương, thật thà rập khuôn không một chút sai sót, đừng có giở trò mưu mẹo gì. Đương nhiên cũng phải có tinh thần sáng tạo, đó chính là sáng tạo chấp hành chỉ thị của Trung ương, chứ không phải bảo cậu đi tự làm một bộ riêng theo ý mình. Bất kể lúc nào hay ở đâu chỉ cần cậu nghĩ đến chuyện thoát ly tinh thần của Trung ương để tự lập một bộ riêng thì đó chính là khởi đầu cho việc cậu phạm sai lầm. Làm theo chỉ thị của Trung ương rồi, cho dù có sai thì cậu chẳng qua cũng chỉ là chấp hành mà thôi, tổng kết kinh nghiệm thế thôi. Trách nhiệm không do cậu phải gánh vác. Nhưng có một điều là cậu đã làm theo văn bản nào, theo chỉ thị của ai, nhất định phải nhớ rõ mồn một, nếu không thì có cãi bằng giời cũng chẳng tài nào thanh minh nổi! Trong "Tứ thanh" có kẻ muốn bắt bóp thóp tôi, tôi đã dựa vào lý lẽ để tranh biện đến cùng, điều nào căn cứ vào văn bản nào của Trung ương, điều nào căn cứ vào tinh thần bài phát biểu nào của Chủ tịch Mao! Thế nào chứ? Cậu còn dám hoài nghi Trung ương nữa cơ à? "Cách mạng văn hóa" rối tung lên không cho phép nói lý, có cãi bằng giời cũng chẳng tài nào thanh minh nổi thì lại là chuyện khác." Nói đến đây ông đột ngột dừng lại ngẫm nghĩ rồi hỏi: – Tỉnh ủy bây giờ thế nào rồi? Dù câu hỏi vừa không rõ ràng lại vừa khiến người ta ngỡ ngàng, Chu Kiếm Phi vẫn đoán ra được, bèn đáp: – Mọi thứ vẫn bình thường, chẳng có gì cả. Tiền Lâm nghe xong liền bảo: – Thế thì tốt quá rồi chứ gì! Ông vặn lại Chu Kiếm Phi: – Tôi vừa nói đến đâu rồi nhỉ? Chu Kiếm Phi đáp: – Ngài vừa nói đến điều thứ nhất ạ. Tiền Lâm vung tay một cái: – Mặc thây nó là điều thứ mấy, cứ cẩn trọng một chút là được rồi.

Dừng lại chốc lát, ông bỗng mang theo tâm trạng kích động với giọng điệu kích động không kém nói:

– Vẫn còn một vấn đề cực kỳ quan trọng nữa, đặc biệt là lại càng trở nên nổi bật trong hiện tại, đó chính là đối xử với lão cán bộ như thế nào. Kính già yêu trẻ là mỹ đức truyền thống của Trung Quốc chúng ta, điều này thì khỏi phải bàn rồi. Lão cán bộ mà tôi nói ở đây chính là mấy ông già thuộc diện nghỉ hưu ly hưu, giang sơn là do họ đánh đổi bằng xương máu mà có được, bây giờ phần lớn đều đã rút khỏi vũ đài chính trị, nhưng trong lòng họ bất bình đấy! Biết không? Trong lòng bất bình đấy!

Tiền Lâm đứng phắt dậy, lại đi một vòng quanh phòng khách, y hệt như những hành động cử chỉ của các đại thủ trưởng thường thấy trên phim ảnh trước khi đưa ra những quyết định trọng đại, rồi dừng lại trước mặt Chu Kiếm Phi, giọng nói vang sảng tình cảm dạt dào, giống như đang đứng trước hàng triệu khán giả:

– Họ trung thành tận tụy phấn đấu cả đời vì sự nghiệp của Đảng, cũng trải qua biết bao ghềnh thác gian truân suốt cả cuộc đời, ít nhất thì phần lớn là vậy. Đặc biệt là mười năm Cách mạng Văn hóa đó, có ai mà thoát nạn được chứ? Phải đến Hội nghị Trung ương 3 khóa XI mới bắt đầu thực thi chính sách khôi phục công tác, như trường hợp của tôi thì vẫn còn được coi là may mắn chán, được khôi phục công tác trước Hội nghị Trung ương 3 khóa XI. Có rất nhiều người mãi đến tận thập niên tám mươi mới được khôi phục công tác, cái mông còn chưa kịp ngồi ấm chỗ đã phải nhường ghế rồi!

Ông dừng lại một nhịp, đoạn nhấn mạnh giọng điệu:

– Nhường ghế thì nhường chứ, đến lúc phải nhường thì vẫn cứ phải nhường thôi, sự nghiệp của chúng ta phải có người kế nhiệm. Nhưng nhường quá vội vàng nên mới nhường ra cái tâm trạng bất bình trong lòng người ta. Trước kia nói là kết cấu ba thế hệ già trung trẻ, bỗng chốc hất củi bỏ lò một phát là bỏ sạch sành sanh mấy ông già, càng trẻ càng cách mạng, càng già càng phản động! Làm thế có được không cơ chứ? Nói thật lòng là rất nhiều đồng chí lão thành không yên tâm, chính là không yên tâm đấy!

Tiền Lâm nói quá đỗi kích động đến mức phải dừng lại một lần nữa để tự điều chỉnh tâm trạng của mình, mất đứt phải hai ba phút sau ngữ điệu mới dịu xuống.

– Thôi thế cũng đành, xuất phát từ đại cục thì sớm lui hay muộn lui gì cũng đều phải lui cả, nhường cho người trẻ tuổi lên làm thử xem sao, nhân lúc mấy ông già này hãy còn sống đây này. Thế nhưng bây giờ lại càng lúc càng ép bách gấp gáp, nghe nói ngay cả chuyện cống hiến chút nhiệt lượng dư thừa cũng không cho phép nữa, bảo chúng tôi phải khỏe mạnh, khỏe mạnh, rồi lại khỏe mạnh nữa cơ đấy! Khỏe cái con khỉ khô ấy, thế này chẳng khác nào bảo mấy ông già này đừng có quan tâm đến chuyện thiên hạ nữa, một lòng một dạ chờ ngày lên đài hỏa táng đi cho rồi!

Tiền Lâm lại một lần nữa kích động, nói không nên lời nữa.

Chu Kiếm Phi nãy giờ vẫn ngồi im lặng một bên vểnh tai lắng nghe vốn đã hạ quyết tâm chỉ nghe chứ không nói, nhưng nhìn thấy lão thủ trưởng của mình kích động đến vậy, anh cảm thấy bản thân không thể tiếp tục im lặng được nữa, cũng không thể dùng nét mặt gật đầu mỉm cười để qua loa cho xong chuyện được. Thế nhưng biết nói gì đây? Nhân khoảnh khắc Tiền Lâm dừng lại vì quá đỗi kích động, anh nhanh chóng suy nghĩ và hình thành nên một đáp án, đoạn mỉm cười nhìn vị lão thủ trưởng của mình và nói một tràng.

Lời anh nói không nhiều, nhưng chuẩn xác, lọt tai. Đại ý là lịch sử của lão cán bộ gắn kết chặt chẽ với lịch sử cách mạng Trung Quốc, tôn trọng lão cán bộ cũng chính là tôn trọng lịch sử cách mạng; câu nói lão cán bộ là tài sản quý báu của quốc gia, theo anh không chỉ bởi vì lão cán bộ từng cống hiến, lập công lao trong tiến trình cách mạng lâu dài, mà còn bởi vì lão cán bộ có kinh nghiệm cách mạng, có thể truyền thụ, dìu dắt, giúp đỡ cho cán bộ trung thanh niên; các đồng chí lão thành tuy đã lui khỏi chức vụ thực quyền, nhưng phạm vi để phát huy nhiệt lượng dư thừa là vô cùng rộng lớn. Anh lần lượt kể ra muôn vàn con đường phát huy vai trò của lão cán bộ tại địa phương Lĩnh Khải mà anh vừa mới rời đi: làm điều tra nghiên cứu, chỉnh đốn Đảng, khảo sát cán bộ, tư vấn kinh tế v.v.. Đương nhiên, một số vấn đề mà lão Tiền đề cập đến, ví dụ như cái mông chưa kịp ngồi ấm chỗ đã phải nhường ghế v.v., thì anh né tránh, mấy chuyện thế này bảo anh phải trả lời ra sao đây?

Một tràng lời nói của Chu Kiếm Phi khiến trong lòng Tiền Lâm ấm áp hẳn lên. Người có tuổi rồi, đặc biệt là những kẻ từng nắm giữ quyền lực trong tay nay đã lui về ở ẩn, cực kỳ chú ý đến thái độ của người khác đối với mình, đặc biệt là thái độ của những kẻ đương quyền mới đối với mình. Trong mắt họ, đây là tiêu chuẩn quan trọng để phân biệt người chính trực quân tử và kẻ tiểu nhân nịnh bợ trong hàng ngũ cán bộ. Vị cựu thư ký nay là ủy viên thường vụ tỉnh ủy mới, trưởng ban tổ chức Chu Kiếm Phi rõ ràng thuộc về vế trước. Lắng nghe một tràng lời nói của Chu Kiếm Phi, ông không những tan biến bực dọc mà còn vô cùng phấn khởi, không kìm được mà vỗ vỗ lên bả vai Chu Kiếm Phi, liên mồm nói:

– Tiểu Chu, cậu nói đúng lắm, cậu nói đúng lắm!

Rồi ông ngồi xuống, vẫn ngồi trên chiếc ghế sô-fa đối diện với Chu Kiếm Phi, hào hứng nói:

– Có được những người như các cậu lên kế nhiệm, mấy ông già chúng tôi mới có thể yên tâm được chứ!

Tiền Lâm ngồi đối diện Chu Kiếm Phi, dùng ánh mắt đầy thưởng thức và tán thưởng chằm chằm nhìn anh, vậy mà mất đến một hai phút liền không thốt nên lời, thần thái ấy phảng phất phô bày hương vị trăm môn sinh đều tầm thường, chỉ có cậu sinh viên này là hiền tài. Chẳng phải thế sao, cứ thử lấy những người từng làm thư ký cho Tiền Lâm ông mà xem, trước sau tính ra cũng phải hơn chục người chứ chẳng chơi, nhưng đạt được chức vụ cao như Chu Kiếm Phi thì chỉ có một mình cậu ta, mà lại còn hiểu chuyện, biết điều đến thế là cùng!

Tiền Lâm phấn chấn mà trầm ngâm ngồi thêm một lát, bỗng nhìn đồng hồ rồi cất tiếng:

– Ồ, thời gian không còn sớm nữa đâu, cũng mười giờ rồi đấy, cậu bận việc thì cứ đi đi, tôi cũng phải nghỉ ngơi đây.

Chu Kiếm Phi vội đứng dậy cáo từ, Tiền Lâm tiễn đến tận cửa phòng khách, bắt tay rồi dặn dò:

– Chuyện của Phùng Đường cứ tùy cơ ứng biến mà giải quyết đi nhé!