Tiểu Văn là cây hài của lớp chúng tôi. Chỉ cần có Tiểu Văn ở đâu là ở đó ngập tràn tiếng cười. Nhưng trên đời vốn dĩ luôn như vậy, những kẻ mang lại tiếng cười cho người khác thường là người ít được quan tâm nhất, thậm chí còn bị cho là nông cạn, nhàm chán, cùng lắm chỉ nhận được một câu "hào sảng, hài hước". Rất ít ai chịu nghĩ xem, tại sao một con người lại có thể trở thành một kẻ "hào sảng, hài hước" như thế.

Ngay từ ngày đầu tiên bước chân vào đại học, Tiểu Văn đã vô cùng thân thiết với tôi. Cậu ấy thường xuyên châm chọc, cạnh khóe tôi, chiếm chút hời bằng lời nói, ví dụ như biên ra mấy câu đối kiểu "Văn lang phong lưu nhất thế hào, Khổng sinh vế thoắt bán chỉ miêu". Khi cậu ấy đùa giỡn với người khác như vậy, có người sẽ nổi giận và phản pháo lại. Nhưng tôi không cho rằng điều đó làm tổn thương mình, bạn bè chơi với nhau mà không đùa giỡn cãi cọ thì còn gọi gì là chiến hữu nữa! Thế nên trong lớp, chắc chỉ có tôi là người hay cười nói thoải mái với cậu ấy nhất. Vậy nhưng, chưa bao giờ cậu ấy thổ lộ về nỗi phiền muộn hay bực dọc của mình, cứ hễ mở miệng là cậu ấy lại tấu hài như diễn độc thoại. Có đôi khi trước khi ngủ hay sau khi thức dậy, nghe thấy cậu ấy thở dài nặng nề, người khác phần lớn chỉ nghĩ rằng cậu ấy lại đang diễn kịch vai nào đó. Thật ra, có những khi con người ta đóng vai người khác, thứ bộc lộ một cách vô thức lại chính là bản ngã của họ.

Câu chuyện về Tiểu Văn cũng vô số kể. Ở đây tôi chỉ kể đôi chút về "tình sử" của cậu ấy. Hồi trung học, Tiểu Văn là một nhân vật làm mưa làm gió, theo cách nói của chính cậu ấy là "độc bá thi đàn, độc bá văn đàn". Thế nên đương nhiên sẽ có các giai nhân đem lòng ái mộ. Tiểu Văn thích đọc văn học cổ điển, nhìn là biết có lý tưởng "hồng tụ thiêm hương dạ độc thư" (tay áo hồng thêm hương đọc sách ban đêm). Sau khi lên đại học, ngày nào cậu ấy cũng bận rộn nhận và gửi thư tình, số lượng sản xuất phải gọi là cực kỳ đáng kinh ngạc. Cậu ấy kể với tôi rằng, số thư tình viết trong học kỳ đầu tiên đã lên tới hai trăm bức. Môn Chủ nghĩa duy vật biện chứng của tôi học khá tốt, cảm thấy hai người ngày nào cũng tuôn ra cả ngàn câu, chuyện gì cũng nói, e rằng sự việc sẽ phát triển theo hướng vật cực tất phản. Trong ba chữ "tán tỉnh yêu đương", tôi cho rằng vị trí của chữ "tán" nên được xếp thấp nhất, đã yêu thì không cần nói nhiều, không yêu mà nói nhiều cũng vô ích. Đặc biệt là sau Hội nghị trung ương lần thứ ba khóa XI của Đảng, các cô gái đều chuyển trọng tâm công tác yêu đương sang xây dựng kinh tế, càng "tán" lại càng phơi bày rõ cái câu "trăm việc vô dụng đều là học trò nghèo". Quả nhiên, sang năm thứ hai, thư tình của Tiểu Văn bắt đầu thưa dần đi. Tôi có một người đồng hương, học cùng trường đại học với bạn gái của Tiểu Văn. Khi cậu ấy đến Bắc Kinh chơi đã kể cho tôi nghe rằng, bạn gái Tiểu Văn ở trường của họ vô cùng nổi bật, tính ra cũng coi như một đóa hoa khôi của trường, kẻ theo đuổi vây bắt nhiều không kể xiết. Sau khi gặp Tiểu Văn, cậu ấy bảo rằng Tiểu Văn tuy có tài nhưng e là không phải đối thủ của mấy tên bám đuôi kia, giống như Phương Đạt Sinh trong vở kịch "Nhật xuất" không phải là đối thủ của Phan Nguyệt Đình vậy.

Dường như là vào một ngày xuân tươi đẹp, hoa khôi của trường đã ghé thăm trường chúng tôi. Tiểu Văn ăn mặc tây trang giày da, răng trắng môi hồng, chỉ điểm Bắc Kinh, hào hứng tuôn lời văn hay ý đẹp, một đường đi cùng thuyết minh. Khi hoàng hôn buông xuống, Tiểu Văn thui thủi một mình trở về. Buổi tối vẫn kể vài câu chuyện cười. Sau đó, người ta nghe thấy tiếng thở dài nặng nề của cậu ấy.

Có người nói, đằng sau một người đàn ông thành công nhất định có một người phụ nữ vĩ đại. Ý của câu này là sự cống hiến âm thầm của người phụ nữ ấy đã làm bệ phóng cho thành công của người đàn ông. Còn tôi muốn nói rằng, đằng sau một người đàn ông trưởng thành nhất định phải có ít nhất một người phụ nữ nhẫn tâm. Tròng vòng hơn trăm ngày mà viết ra hai trăm bức thư tình, đó là một thứ tình cảm mãnh liệt biết nhường nào. Người đẹp vươn ngọc cước, vô tình dập tắt ngọn lửa đam mê ấy, ngọn lửa đam mê sau khi bị cô đọng lại sẽ biến thành sức mạnh của sự trưởng thành.

Nếu nói "tình ý" của Tiểu Văn trước thời điểm đó mang tính "hiện đại", thì sau thời điểm ấy, "tình ý" của Tiểu Văn đã bước sang giai đoạn "hậu hiện đại". Từ một hiệp sĩ trung trinh một lòng một dạ, cậu ấy dần biến thành một tên hippie đứng núi này trông núi nọ. Cậu ấy thường xuyên "chấm" trúng một nữ sinh nào đó, mà hễ chấm trúng xong là lại về ký túc xá lải nhải không thôi. Những lời lải nhải của cậu ấy thường có ba khúc đoạn. Đầu tiên là khúc ngâm ca ngợi nữ sinh đó tốt đẹp thế nào. Ví dụ như nữ sinh ấy đánh đàn accordion, Tiểu Văn liền ca tụng: "Đôi bàn tay trắng trẻo làm sao! Gảy trên những phím đàn trắng ngọc, giống như đang gảy trên lồng ngực trắng ngọc của anh vậy." Đoạn thứ hai là sự oán hận tố cáo, thường là thế này: "Đáng hận là cô ấy đã có người yêu, sắp sửa gả cho tên cầm thú giàu sang có thế lực ấy rồi, hoàn toàn không biết trân trọng tình yêu của ta dành cho cô ấy. Gió ơi hãy gầm thét đi, sấm ơi hãy gầm vang lên, hãy tiêu diệt cái gai trong mắt ta, để người yêu của ta mau mau sà vào lòng ta!" Đoạn thứ ba lại chuyển thành tiếng thở dài bất lực, "Ầy, cậu Khổng à, cô ấy mang sắc đẹp khuynh nước khuynh thành, còn ta mang thân thể nhiều sầu lắm bệnh. Ta với cô ấy tình sâu biển rộng có lúc tận cùng, mối hận này kéo dài mãi không dứt đâu".

Cả ba khúc đoạn của Tiểu Văn đều áp dụng thủ pháp biểu diễn sân khấu mang tính phóng đại, thế nên mọi người đều cho rằng cậu ấy đang "lên cơn", đang giở trò quỷ, chỉ là sự trút giận bình thường của một tên văn nhân khi nhìn thấy mỹ nhân mà thôi. Nhưng tôi lại cảm thấy trong màn "mượn trang phục của Ưu Khổng Mệnh" của Tiểu Văn, thực chất là mượn chén rượu "cái tôi giả", để giải tỏa nỗi uất ức của "cái tôi thật". Vừa là giả, lại vừa là thật. Người hiểu ta thì bảo ta lo lắng, kẻ không hiểu ta thì bảo ta đang làm thơ con cóc. Đây chính là hoàn cảnh tâm hồn của một nhà hiện đại chủ nghĩa ở chốn không gian thời gian hậu hiện đại.

Cấu trúc ba khúc đoạn của Tiểu Văn được giữ cố định, nhưng nhân vật chính thì thường xuyên đổi mới. Trải qua mấy năm trời, các nữ sinh khoa Trung văn có chút nhan sắc hầu như đều được cậu ấy tương tư qua một lượt. Có mấy người thuộc dạng mục ruột, thường xuyên được cậu ấy treo ở cửa miệng, đôi khi gọi thẳng tên thật, nằm trên giường gào lên một tiếng đau đớn, mang đậm chất phong vị của Lương Sơn Bá gọi Chúc Anh Đài. Nếu cô gái nào tên là Giang Thanh, cậu ấy sẽ gọi "Thanh Thanh à!". Cô gái nào tên là Phan Kim Liên, cậu ấy sẽ gọi "Liên Liên à!". Thế nhưng những cô gái ấy thường có nam sinh khác đang theo đuổi hoặc thầm thương trộm nhớ, thế nên chiêu gọi hồn này của Tiểu Văn đã đắc tội với không ít nam sinh. Những nam sinh này lại đi mách các cô gái, khiến các cô gái sau khi nghe xong càng chủ động giữ khoảng cách với Tiểu Văn hơn, kết quả là Tiểu Văn giả làm thành thật, thực sự mang theo một nỗi niềm thê lương bị muôn vàn cô gái bỏ rơi. Có lúc ngâm nga khúc "Ly Tao": "Chúng nữ tật dư chi nga mi hề, dao trác vị dư dĩ thiện dâm... Cẩu dư tình kỳ tín cù dĩ luyện yếu hề, trường sảnh hán diệc hà thương!" Vừa buồn cười lại vừa lay động lòng người.

Trong số những "cô gái ruột" của Tiểu Văn, có một người tên là Thiến Thiến. A Hỉ - bạn trai của Thiến Thiến ở ngay phòng ký túc xá đối diện cửa phòng chúng tôi, người rất tốt, trước kia cũng thường hay đùa giỡn với Tiểu Văn. Nhưng vì Thiến Thiến, hai người nửa thật nửa giả trở thành tình địch. Vốn dĩ Tiểu Văn chỉ gọi bậy bợm ngoài miệng, khoảng cách với Thiến Thiến thực chất xa vạn tám ngàn dặm. A Hỉ cũng biết tật xấu của Tiểu Văn, nhưng bạn gái của mình lại bị người ta nằm trên giường gọi tên réo rắt loạn xạ, trong khi bản thân đường đường là bạn trai thật sự lại không dám gọi bậy bở, điều này quả thực rất uất ức. Thế là hai người từng xảy ra cãi vã. Tiểu Văn cũng lắm chuyện, rõ ràng đến một ngụm canh cũng chẳng với tới, vậy mà cứ ra điều như tình địch thật sự, ngày nào cũng chỉ cửa mắng A Hỉ, về đến ký túc xá còn nguyền rủa A Hỉ, thậm chí có hôm còn hất một chậu nước bẩn sang phòng A Hỉ. A Hỉ lao ra, bị đám chúng tôi kéo lại. Mọi người đều nói Tiểu Văn sai, tôi cũng mắng cậu ấy vài câu. Nhưng trong lòng tôi thầm nghĩ, với trí thông minh của Tiểu Văn, lẽ nào đến Đạo lý này mà cậu ấy cũng không hiểu sao? Cậu ấy không phải không hiểu, mà là trong lòng đang dồn nén những vết thương sâu sắc.

Tiểu Văn sở hữu một đại quân "người tình" đủ để lập nên tam cung lục viện, thế nên cho đến lúc tốt nghiệp, cậu ấy chẳng còn thời gian bận tâm đến chuyện yêu đương nữa. Cậu ấy sống một cuộc sống tình yêu hạnh phúc nhất, theo cách nói của A Phí chính là "Tôi muốn nghĩ đến ai thì chính là người đó!" Sau này mọi người đã quen, thế là cũng hùa theo cậu ấy mà réo gọi loạn xạ kiểu "Thanh Thanh à", "Liên Liên à". Có đôi khi xem phim xong trở về, liền gọi "Hiểu Khánh à", "Củng Lợi à", "Tư Quyên à", "Thanh Hà à", "Mạn Ngọc à". Gọi vang khắp hành lang vui đến quên cả trời đất. Có một bài thơ do một vị hòa thượng sáng tác rất thú vị: "Xuân khiếu miêu lai miêu khiếu xuân, nhất thanh nhất thanh phục nhất thanh. Lão tăng diệc hữu miêu nhi ý, bất cảm nhân tiền khiếu nhất thanh." Người ta đọc thơ con cóc, cười xong là thôi, rất ít ai suy nghĩ về nỗi ưu tư thầm kín của tác giả. Đối với Tiểu Văn cũng vậy, rất ít người hiểu được học vấn, chí hướng và tính khí thật thà của cậu ấy. Tiểu Văn không học cao học, nhưng trình độ văn học cổ điển của cậu ấy, tôi cho là đứng đầu cả lớp. Những "người tình" sau này của cậu ấy, rốt cuộc cậu ấy có từng thật tâm theo đuổi hay không, tôi không rõ lắm. Điều tôi biết rõ là, cho dù cậu ấy có theo đuổi tất cả đi chăng nữa, thì chắc chắn cũng sẽ không thành công lần nào. Những cô gái ấy đều rất tốt, nhưng họ không thể nào hiểu được Tiểu Văn – một Tiểu Văn không hút thuốc, không uống rượu, không khiêu vũ, không đá bóng, không đánh bài, không chơi cờ. Tiểu Văn rời khỏi Bắc Kinh chính là một lựa chọn may mắn của cậu ấy. Giờ đây cậu ấy đã là một nhà sưu tầm sách nổi tiếng, có một gia đình hạnh phúc, cơ quan làm việc nằm ngay sát nhà. Tiểu Văn bảo: "Nhà gần là một bảo vật đấy!" Trong buổi họp mặt kỷ niệm một trăm năm thành lập trường, chúng tôi lại hô lên: "Thiến Thiến à!" Tiểu Văn mỉm cười vui vẻ, khóe mắt hằn lên vài nếp nhăn, bên trong như đang ẩn chứa một sự chiêm nghiệm: "Rốt là tôi muốn nghĩ đến ai thì chính là người đó ư? Hay là tôi muốn nghĩ đến ai thì người đó không phải là người ấy?"