Tôi là một người hoài cổ, nhớ sâu sắc đề mục này là vì N năm trước (N < 3), một cây bút trên diễn đàn nào đó từng dùng qua đề mục này, nội dung thì không nhớ nữa, nhưng sự chấn động của cái tên khiến mỗi khi nghĩ lại tôi đều trào dâng cảm xúc, mang theo một nỗi bi tráng tựa tráng sĩ chặt cổ tay, nước chảy về đông. Hôm nay mượn lại dùng một lần, xin gửi tặng độ tuổi 20 đã nói lời chia tay với tuổi thanh xuân.

Khi trò chuyện với cư dân mạng, tôi kể với anh ấy về món ăn quê hương, cảnh sắc thuở nhỏ, cái lò đen thui của món bỏng ngô, nghệ sĩ nặn đồ chơi bằng đường, quả dưa hấu ngâm nước giếng cả buổi chiều mát lạnh thấu tim, trong giọng điệu không giấu vẻ hoài niệm. Anh ấy nói, kinh ngạc trước trí nhớ siêu phàm của tôi, thậm chí có thể kể rành mạch cả câu chuyện trước năm hai tuổi của mình - thế nhưng, cậu có phát hiện ra không, bài viết của cậu hồi tưởng nhiều hơn tưởng tượng, hơn nữa, có xu hướng càng hồi tưởng càng xa xôi, giống như bà cụ càng lớn tuổi càng nhớ rõ chi tiết thời thơ ấu, trong khi chiếc khăn tay bên cạnh thì mãi chẳng nhớ để ở đâu.

Tôi nghe ra ý ngầm trong lời nói của anh ấy, anh ấy đang bảo tôi già rồi, hoài bão không còn, mà chỉ nhắc lại dũng khí năm xưa, tựa như đi qua nửa đời người, đã biết mệnh trời, không thể vãn hồi.

Tôi bắt đầu kể cho anh ấy nghe tôi đã bước qua ước mơ của mình như thế nào, và thanh xuân của tôi dần héo tàn trong sự tan vỡ của lý tưởng.

Hồi nhỏ, lý tưởng ngây thơ đến mức buồn cười, cho đến tận bây giờ vẫn còn mang ra bàn tán với bạn chơi thuở nhỏ, nguyện vọng lớn nhất thời mẫu giáo là lớn lên được làm nhân viên bán vé, ngồi trên xe buýt cầm một chiếc hộp gỗ nhỏ, sắp xếp tiền lẻ và tiền giấy thật ngăn nắp, cứ bán một vé là lại mở nắp hộp rồi đậy lại, kêu lách tách, miệng hô linh tinh, tay điểm loạn xạ: "Cậu! Cậu! Mua vé! Mua vé!" Vì thế mà cùng bạn nhỏ lật tìm một chiếc hộp gỗ, tự làm một tệp vé xe đủ mệnh giá, mỗi ngày xếp ghế dài ngay ngắn, luân phiên bán vé cho các bạn nhỏ, thời gian luân phiên ngắn quá còn Oa oa hét lớn. Hôm đó cùng đứa bạn cởi truồng bàn lại lý tưởng thuở nhỏ, hai đứa cười ha hả, năm xưa ai ngờ tới bây giờ đều không có người bán vé nữa? May mà không kiên trì lý tưởng của mình, bằng không bây giờ đã là phụ nữ mất việc rồi.

Nhờ ơn sự bồi dưỡng của thầy cô, từ tiểu học đã xoay chuyển ý niệm vinh quang là nhân viên bán vé, thao tác theo tiêu chuẩn, viết vô số bài văn "Ước mơ của tôi", trong bài văn, tôi có thể làm bác sĩ, có thể làm giáo viên, có thể làm nhà khoa học, tuy nhiên các lựa chọn không nhiều, thầy cô đã khoanh vùng phạm vi "tri thức là sức mạnh", chúng ta chỉ có thể bơi trong cái hồ đọc càng nhiều sách càng hữu dụng đó. Thầy cô không có tầm nhìn xa, không biết rằng hơn chục năm sau nghề nghiệp sành điệu nhất là kỹ sư IT, bằng không tôi cũng có thể viết một ước mơ siêu thực, lớn lên làm một lập trình viên. Nhưng mà cũng đúng, cái này giống như công nghiệp truyền thống đối với ngành nghề hiện đại, cổ phiếu blue-chip đối với mảng công nghệ, lợi nhuận lớn chắc chắn rủi ro lớn, chọn nghề nghiệp giống như chọn lao động, quan trọng nhất là cái bát cơm cả đời.

Tuổi mười mấy là độ tuổi rực rỡ nhất, thế giới trong mắt tôi, tôi muốn nó vuông thì nó phải vuông, muốn nó tròn thì nó phải tròn, những gì tôi muốn, sớm muộn gì cũng sẽ đến trước mắt tôi. Dường như từng mượn riêng một cuốn sách, đem những vị hoàng tử hoặc quý tộc trẻ tuổi anh tuấn còn sót lại trên thế giới sắp xếp một lượt, tự mình bẻ ngón tay so sánh gia sản của họ, còn cả phong cảnh và ngôn ngữ bản địa đều phải cân nhắc qua, không phải hoàng tử có cần tôi không, mà là tôi có đến chỗ anh ta hay không. Dường như từng mơ thấy hoàng tử Ả Rập nào đó dùng khăn vàng quấn đầu, giơ bàn tay đeo nhẫn kim cương nặng 3 ki-lô-gam tới đón tôi đi, bị tôi từ chối thẳng thừng, nói: "Tôi không quen cưỡi lạc đà." Hâm mộ...

Người đập tan ước mơ của tôi là năm tôi 14 tuổi, Phục Minh Hà 12 tuổi giành quán quân thế giới nhảy cầu, bỗng chốc có cảm giác dâu bể nhân gian, tôi già rồi, đã có người mới bước lên trước tôi, thế giới này, hình như không phải dễ dàng kiểm soát như vậy, có cô nhóc còn trưởng thành hơn bạn, may mắn hơn bạn, đi trước bạn một chút xíu, chiếm mất một nghề nghiệp lý tưởng nào đó trong lòng bạn.

Lại sau đó, lãnh địa của tôi dần thu nhỏ, trơ mắt nhìn nữ ca sĩ giành giải thưởng lớn nhỏ hơn tôi hai tuổi, nam diễn viên một bước thành sao nhỏ hơn tôi ba tuổi, nhà dương cầm nức tiếng thế giới nhỏ hơn tôi năm tuổi, thần đồng họa sĩ nhí nào đó mở triển lãm tranh ở Vienna khi tôi chỉ vừa cầm bút vẽ màu nước. Lại điều chỉnh mục tiêu, quả nhiên tự bó buộc mình trong lĩnh vực tri thức, đọc nhiều sách vào vậy, những thứ còn lại có thể chơi đùa, cũng chỉ còn bác sĩ, tiến sĩ và giáo viên.

Thi trượt đại học, miễn cưỡng bước vào một ngôi trường, mẹ lại tràn đầy tự tin, nói lần này sơ suất, không tính, chúng ta ôn thi lại một năm nữa! Còn mua cho tôi một vé xe đến trường trung học Tiểu Trâm, dọa tôi vội vàng xé vé, nói với mẹ rằng, tôi vừa gạch bỏ tiến sĩ, giáo viên và bác sĩ khỏi cột nghề nghiệp của mình, sách thì tôi có đọc thêm một năm cũng không đọc nổi nữa rồi.

Từ ngày bước chân qua cánh cổng đại học, tôi đã bắt đầu lo lắng không yên, nghĩ rằng cuộc đời mình chắc chắn sẽ có một ngày như thế, sẽ thất nghiệp, sẽ trắng tay, sẽ lang thang đầu đường xó chợ, sẽ chết cóng trong gió lạnh, tôi bắt đầu có cảm giác bức bách. Khoảng thời gian người ta bận rộn đọc sách, tôi đều đem đi tưởng tượng hết.

Bây giờ, tôi đã không còn tưởng tượng bản thân có thể có đột phá lớn lao gì nữa, việc mỗi ngày khiến bản thân chỉ nghĩ đến thôi là đã cười đến không ngậm được miệng, chính là vô tình mua tờ vé số trúng giải đặc biệt, đổi nhà, mua ô tô, nằm ngủ khì bên bờ biển, hơn nữa ngày nào nhìn con số trúng thưởng và tiền thưởng đăng trên báo cũng cảm thấy cực kỳ bất mãn — Con số này sao mà hiếm thấy thế? Tiền thưởng sao mà ít thế? Giải đặc biệt cũng chỉ đủ cho tôi tiêu xài vài năm.

Từ ước mơ thời thơ ấu, thông qua nỗ lực thay đổi vận mệnh mà chuyển biến thành sự trông chờ vận mệnh thay đổi vào ngày hôm nay, đây là sự già cỗi nhanh biết bao.

Tất cả hoa hồng, đều khô héo.

Chỉ còn lại những cánh hoa ảm đạm ngả đen rơi đầy thảm.