Tôi vẫn luôn muốn viết một bài văn dành tặng người bà ngoại đã ở tuổi bát tuần cửu tuần của tôi.

Bà đã già, lú lẫn, lải nhải khiến ai nấy đều không chịu nổi, chỉ có tôi là thích nghe. Nghe bà kể đi kể lại một nghìn lần "Lúc tao kết hôn mặc sườn xám màu hồng nước hồ, đồ hồi môn có 14 rương, người ta chạy theo kiệu mà hô, cô dâu đẹp quá cơ!", tôi vừa nhìn mái tóc bạc phơ cùng làn da nhăn nheo đồi mồi của bà vừa cười chê bà hoài niệm sự xinh đẹp của những năm tháng ấy, rồi lại nghĩ có lẽ sau này tôi già đi cũng sẽ như thế, chỉ nhớ đến khoảnh khắc huy hoàng của một thời tuổi trẻ.

Bà có 10 người con, bà có thể đếm từng người một mà kể chuyện thời thơ ấu của họ. Nghe bà kể chuyện cậu tôi trốn học đi xem đá cầu, lúc về bị lột quần đánh đòn, tôi lại bật cười, người cậu nay đã thành ông lão ngày nào cũng ra điều nghiêm nghị mặt nặng mày nhẹ mắng con trai mình, mà hồi nhỏ hóa ra lại nghịch ngợm đến thế.

Bà ngoại đã ở tuổi 90, tai điếc mắt mờ, lại từng bị ngã gãy chân, nhưng bà rất kiên cường, 85 tuổi gãy chân, người ta bảo bà chắc chắn sẽ liệt giường, nào ngờ bà lại cắn răng tập đi, chỉ thành ra đi thấp đi cao một chân dài chân ngắn. Răng của cụ rụng gần hết, chẳng còn lại mấy chiếc, lúc ăn móm mém cái miệng dùng lợi trên dưới teo tóp từ từ nhai nghiền, nhai đến mệt nhoài lại không kìm được mà oán trách: "Cứng quá đi mất! Đồ ăn bây giờ chẳng có gì ngon lành, sống qua ngày đoạn tháng mà thôi." Bà ngoại là người Thượng Hải.

Đến thăm bà ngoại rồi, tôi không còn hoài nghi chuyện phụ nữ nhất định sống thọ hơn đàn ông nữa. Vấn đề sinh tử có lẽ phụ nữ sẽ có cái nhìn cởi mở hơn. Ông ngoại ở tuổi 75 đã buông tay xuôi tay về cõi vĩnh hằng, trước khi ông đi đã có triệu chứng báo trước. Mỗi khi trước cửa nhà ăn dán cáo phó trắng đen, ông ngoại lại chống gậy đi vòng tránh đi, "Lại đi một người nữa, bạn cũ chẳng thèm chào một tiếng đã tản mác hết cả, trước kia là từng nhóm đi câu cá, sau này là gom đủ một bàn đánh bài, bây giờ chỉ có thể hai người đối đầu chơi cờ vây. Ngày tháng của tôi chắc chẳng còn bao lâu nữa." "Vui lên chứ, lại có một kẻ không sống qua nổi tôi! Xem ai sống dai hơn ai." Bà ngoại nửa đùa nửa thật khuyên giải ông ngoại. Thêm 17 năm trôi qua, tôi thấy bà ngoại quả là bách chiến bách thắng, tung hoành ngang dọc rồi. Bà Trương, bà Lý của năm xưa nay đâu rồi? Từ đó liên tưởng đến các bậc tiền bối võ công cái thế trong tiểu thuyết võ hiệp, điểm anh hùng của họ đại khái chỉ là sống lâu hơn những người cùng đạo, tu luyện thong thả hơn mà thôi.

Hồi còn ở trong nước, cứ đến cuối tuần là tôi lại xách đồ đến thăm bà, bây giờ không thể tận hiếu bên cạnh, bèn hay viết thư cho bà, chỉ khổ cho dì đọc thư, một bức thư ba bốn trăm chữ mà phải đọc cả ngày, đọc chưa được mấy câu là bà đã sang chuyện khác, hồi tưởng lại chuyện nghịch ngợm lúc nhỏ của tôi. Bà cất tất cả thư của tôi dưới gối, cất chung với tiền. Hay lấy ra đếm, sợ người ta lấy mất tiền của bà. Vừa đếm vừa rơi vãi, đếm hoài không bao giờ nhớ rõ.

Trước kia vào ngày sinh nhật chúng tôi chúc bà sống lâu trăm tuổi, bà vui vẻ nhận lời. Sau tuổi 90 thì không được nữa, bà không thỏa mãn với lời chúc đó, cho rằng chúng tôi nguyền rủa bà chỉ còn sống được mười năm nữa. Thế là lời chúc của chúng tôi đều phải đổi lại, thành vạn thọ vô cương.

Viết bài văn này, gửi tặng người bà ngoại "lão bất tử" của tôi, chúc bà phúc như Đông Hải, thọ tỷ Nam Sơn.