Khi chưa đặt chân lên mảnh đất quê hương, tôi vẫn có thể duy trì được sự bình tĩnh của một kẻ ngoài cuộc.
Tháng Tư, bố chồng từ trong nước gọi điện thoại đường dài quốc tế với vẻ vô cùng cấp bách, bàn bạc với chúng tôi về việc muốn sắm một căn nhà ở trong nước thay chúng tôi. Lý do là để phòng hờ nhiều năm sau, nhỡ đâu chúng tôi đổi ý muốn lá rụng về cội, ở quê nhà cũng có một chỗ đặt chân, nhưng đã bị vợ chồng tôi một mực từ chối.
"Mua nhà xong thì ai ở? Hai người các bác cũng có về vùng ngoại ô ở đâu, nhà ở Trung Quốc chỉ có quyền sử dụng chứ không có khế đất, quyền sử dụng này cũng chỉ có bảy mươi năm. Chờ đến lúc chúng tôi già quay về, chẳng phải căn nhà đã mất trắng một nửa rồi sao? Làm chuyện gì không tốt? Lớn tuổi cả rồi mà còn đi buôn bất động sản!"
Bố chồng nói, hai bác chẳng có gì để lại cho các con, chỉ có vài đồng tiền nhàn rỗi trong túi, cũng chẳng biết đến lúc các con già thì nó rớt giá thành cái dạng gì nữa. Chi bằng không để lại tiền, mà để lại một ít tài sản thì hơn, ít nhất, nhà cửa vẫn là thứ tồn tại.
Chúng tôi kiên quyết không đồng ý. Nhà mua xong cũng để trống, đem cho thuê thì lại sợ sinh chuyện ngoài ý muốn. Nhỡ đâu người thuê nhà làm chuyện phi pháp bên trong thì sao? Nhỡ đâu người đi nhà trống không chịu trả tiền thuê thì sao? Chẳng phải là chuốc bực vào mình cho người già chịu đựng một cách vô ích hay sao? Chúng tôi vẫn giữ nguyên câu nói ấy — kiên quyết không mua.
Một người bạn ở Hợp Phì mua một căn nhà ở Thượng Hải rồi kéo tôi đi tham quan. Tôi tò mò hỏi, nhà cậu ở Hợp Phì, làm việc ở Hợp Phì, chạy đến Thượng Hải mua nhà làm cái gì hả? Cậu ấy đắc ý nói: "Tớ đầu tư mà! Mới mua hơn hai năm thôi mà đã tăng 70% rồi đấy!"
"Đã là đầu tư, sao không mua tầng nào cho đẹp vào? Tòa nhà cao tầng mười chín tầng mà mới mua có tầng bảy, sau này bán lại chẳng phải sẽ gặp khó khăn hay sao?"
Cậu tưởng mua nhà là đi mua rau chắc? Còn để cậu chọn tới chọn lui nữa à? Cậu có biết tớ mua căn nhà này thế nào không? Tớ vừa nghe tin mở bán là đã nhờ người mua suất nội bộ trước một tuần. Lúc mua không cho cậu xem nhà, mà dựng một cái mô hình ngay trước mặt cậu. Chỉ cho cậu xem một kiểu căn hộ, cậu có muốn không? Biểu thái ngay tại chỗ. Không muốn? Người tiếp theo! Hoàn toàn không có thời gian để suy nghĩ đâu nhé! Tớ mua căn nhà này còn phải tranh suất xếp hàng trước cậu kia kìa! May mà anh ta mang không đủ tiền đặt cọc, bảo đi ra rút tiền, tớ nhân cơ hội đó nộp tiền luôn, căn này mới thuộc về tớ. Bằng không, tớ còn lâu mới lấy được tầng bảy!"
Tôi hít một ngụm khí lạnh, không tin nổi mà nhìn cậu ấy: "Khoa trương quá vậy chứ? Sao lại có cảm giác giống như đang phát hành pháp tệ thế này? Đều đang tranh nhau tiêu tiền đấy à?!"
Cậu ấy nói: "Cậu tưởng thế là hết à? Thế này vẫn chưa là gì đâu, còn khoa trương hơn thế nữa cơ. Một người bạn của tớ mới đến không rành tình hình thị trường, còn gọi điện về nhà hỏi vợ rằng tầng hỏa hướng không đẹp, có muốn đổi sang căn hướng Nam không? Về đến nơi nhìn lại, đoàn đầu cơ nhà đất đã thầu trọn nửa tòa nhà, không chừa lại một hộ nào. Bây giờ bán nhà cũ, người bán toàn hẹn một lúc mấy người mua, trực tiếp hỏi các bên ra giá thế nào? Người đi xem nhà lần đầu có lẽ còn trụ nổi, chứ đi một vòng xong là bản thân cũng hoảng theo, chỉ sợ giá mình đưa ra thấp hơn người ta. Căn nhà cùng phân khúc cùng diện tích hỏi vào tuần trước là tám nghìn một mét vuông, sang tuần sau đã thành tám nghìn rưỡi rồi."
Thật sự không thể ngờ nổi, nước ngoài cách biệt năm năm, trong nước đã trải qua cả ngàn năm rồi. Ban đầu định bụng lúc nghỉ hưu sẽ bán căn nhà ở Singapore để về nước mua một căn biệt thự nhỏ tận hưởng, xem ra với cái đà tăng như vũ bão này, đến lúc đó không biết có mua nổi một góc mái hiên không nữa? Không sao cả! Không sao cả! Thượng Hải chúng ta không lăn lộn nữa, chúng ta về quê cũ, nghĩ đến cái cửa hàng mặt tiền nhỏ ở Hợp Phì kia, phấn đấu làm một căn nhà tranh vách đất thì vẫn còn hy vọng.
Vừa về đến Hợp Phì là tôi choáng váng luôn.
Căn biệt thự nhỏ trong tưởng tượng của tôi, nếu mà có tầm một trăm mét vuông, có một phòng sách, trong phòng bếp đặt vừa một cái bàn ăn là tôi đã mãn nguyện liao.
Thật không ngờ, những đồng nghiệp bạn bè ngày trước lại cho tôi một cú đánh trời giáng, nhà nào nhà nấy đều sống trong các khu chung cư cao cấp có bảo vệ, có thiết bị cảnh báo. Ngay cửa cũng có người mặc đồng phục gác cổng, chỉ thiếu điều không quấn khăn trên đầu giống như người Xích Đao của Ấn Độ nữa thôi. Căn nhà sáng sủa làm sao, trẻ con có thể mở cả một sân bóng đá mini trong nhà. Ra cửa toàn lái xe riêng, nghe nói chiếc Honda Accord vẫn là loại kém nhất đấy. Nhìn cái cầu thang xoắn ốc của nhà một tiểu chủ nào đó và cái nhà vệ sinh còn to hơn cả phòng sách nhà tôi, tôi chẳng khác nào Lưu bà bà, ngoài việc há hốc miệng cười ngô nghê ra thì chẳng biết nói gì cho phải.
"Lục Lục à! Mua nhà là một hình thức đầu tư đi trước đón đầu có tầm nhìn đấy! Cậu nghĩ xem, thập niên 80, nhà ở của chúng ta đều được miễn phí cả! Tiền thuê nhà hàng tháng chỉ có năm tệ. Thập niên 90 tiến hành cải cách nhà ở, khóc lóc kêu đắt, thế mà cũng chỉ có một hai vạn, nhìn theo tầm nhìn phát triển mà xem, rẻ biết bao nhiêu chứ! Bây giờ một căn nhà hễ mở miệng ra là loanh quanh năm mươi vạn, nếu bây giờ không mua, cậu có dám tưởng tượng đến lúc già mình phải mua với cái giá gì không?"
"Sao mọi người ai nấy cũng giống như bị tâm thần phân liệt thế hả? Cứ gặp mặt là bàn chuyện nhà cửa, bàn chuyện tiền nong. Sao ai nấy cũng tầm thường thế hả? Đã nhìn thấy hội chuột nhắt ngày trước bao giờ chưa? Con nọ cắn con kia lôi vào tròng. Giá nhà đều bị cái lũ chuột nhắt các người hùa nhau đẩy lên đấy chứ. Toàn tuyên truyền bầu không khí căng thẳng, quậy cái gì mà quậy? Mỗi người hai căn nhà, một căn để trống, căn còn lại thì nợ ngập đầu. Thích lắm đấy phỏng? Không mua, kiên quyết không mua."
Tôi đem kinh nghiệm thị trường chứng khoán Hong Kong sụp đổ sau năm 1997 ra để phỏng đoán, giá nhà này rốt cuộc không thể cứ tăng vô hạn được chứ? Người cần mua thì đều đã mua cả rồi, bây giờ tôi nhảy vào, chẳng phải là kẻ ngốc ôm bom đạn lượt cuối cùng hay sao? Cơn sốt chứng khoán năm 1999 chính tôi là kẻ ôm bom đó, bị kẹt hàng suốt năm năm mà lỗ tận 80% kìa! Đời người, không thể phạm cùng một sai lầm hai lần được. Tôi phải cắn chặt răng, kiên quyết không đem số tiền dưỡng già của mình ném vào trong đó.
"Lục à! Đến xem nhà mới của dì đi!" "Lục à! Bác Tôn của cháu mua một căn nhà mới ở khu phát triển rồi kìa, qua chơi đi chứ!"
Tôi ở Hợp Phì vỏn vẹn bốn ngày, tiến hành với tốc độ mỗi ngày tham quan trên năm căn nhà.
"Cậu xem! Hồi đó tớ bảo bố cậu mua một căn ngay đối diện nhà tớ mà ông ấy không chịu, bây giờ mua lại, phải trả thêm bao nhiêu tiền chứ!" Chú Lưu...
"Lục Lục, tòa nhà đối diện là tận mắt tụi bác nhìn thấy nó mọc lên đấy. Hồi đó bác mua căn nhà này là hai nghìn tư, bây giờ tòa nhà kia giá khởi điểm đã là ba nghìn tư rồi đấy cháu ạ!" Dì Lý...
"Lục Lục, tớ muốn khóc quá đi mất! Hồi đó nếu tớ không nghĩ đến chuyện mau chóng trả hết tiền vay mua nhà, mà đem hết số tiền trong tay trả tiền đợt đầu, là tớ đủ tiền trả tiền đợt đầu cho hai căn rồi đấy, cho đến bây giờ mà bán đi thì tớ phát tài to rồi!" Bạn học Tiểu Yến...
"Lục Lục! Theo tớ thấy, tớ vẫn phải mua thêm một căn nhà nữa để dành cho cháu trai tớ, nhà của con trai tớ tuy có rồi, nhưng cậu biết đấy, giá nhà làm con người ta già đi nhanh chóng lắm! Đến lúc đó căn nhà này của tớ truyền lại cho cháu trai, chắc chắn nó sẽ chê cho xem!" Cựu đồng nghiệp A Kiên với vẻ mặt nghiêm túc...
"Lục Lục! Theo tớ thấy, nhà ở trường của bố chồng cháu là hai vợ chồng cháu nên mua lấy, một nghìn sáu một mét vuông, bây giờ không còn cái giá này nữa đâu, coi như là để chiếu cố cho các cháu rồi. Có tài mà không phát là đại ngốc, sợ phiền phức thì vừa lấy được khế đất là bán sang tay luôn, kiểu gì cũng bán được hai nghìn tư." Đây chính là nhà phát triển bất động sản chính hiệu, sếp cũ của tôi...
"Lục Lục! Cậu đang ở đâu thế? Mau qua đây xem giúp tớ một căn nhà đi! Tớ đang cân nhắc xem có nên chốt đơn không đây!" Đây hình như là căn thứ N của người họ Tiết nào đó rồi...
Tôi đi ngủ rồi. Thân ở trên giường, mà tâm thì treo trên xà nhà. Tôi cảm giác cơ thể mình đang tròng trành trong xe hơi, lang thang trong những căn phòng khác nhau, dạo chơi giữa đống tiền, mang theo gương mặt đầy nụ cười và sự khát khao đối với những xấp tiền mặt dày cộm sắp sửa bay vào nhà mình, tôi nghiêng đầu, hỏi ông xã đang xem tivi: "Hay là... chúng ta cũng mua một căn đi?"
"Đã mua thì mua căn nào cho lớn vào! Cứ so với căn hai trăm mét vuông nhà cái người nào đó ấy! Mua nhà cũng phải có ý thức đi trước đón đầu, đừng có lúc nào cũng chắt móp mà mua căn vừa vặn, chưa được hai năm lại lỗi thời. Dựa theo xu hướng phát triển hiện nay, đất đai có thể sử dụng ngày càng ít đi, dân số thành phố thì tăng trưởng theo kiểu bùng nổ, gom căn lớn một chút vẫn là hời nhất!" Ông xã tôi cũng mang vẻ mặt đầy ao ước.
Hai vợ chồng chúng tôi, cuối cùng cũng rơi vào cái vòng tròn của lũ chuột nhắt phát bệnh tâm thần phân liệt kia rồi. Cũng bắt đầu đuổi theo cắn cái đuôi của chính mình.
