Nơi đây là hoang nguyên nam Ô Đồ Mỹ Nhân (Utumeren), nơi từ trước đến nay chưa từng có dấu chân người. Năm 1955, nhóm di Dân đầu tiên chi viện biên cương đã đến đây, chăn ngựa khai hoang đồn điền, thắm thoắt đã hơn bốn mươi năm.

1

Còn có một người du mục, ông ấy là cha tôi. Khi ánh ban mai lại một lần nữa buông xuống, cơn gió hoang thổi lồng lộng khắp vùng Ô Đồ Mỹ Nhân vô tận, bóng hình ông lại từ từ vươn cao trên gò cao tĩnh lặng. Ông dõi theo đàn ngựa đã đi xa, đắm nhìn dòng nước tích tụ từ ngọn núi tuyết cổ xưa, nhìn những đợt sóng móng ngựa phi nước đại đời này qua đời khác, hội tụ thành những nếp nhăn của năm tháng, đan cài trên khuôn mặt chính mình, trông đã giống như một địa mạo bị gió bào mòn đến kinh ngạc.

2

Ông nhớ lại khi sa mạc lấn về phía bắc, quê hương thuở xưa đã không còn tăm tích, chỉ còn ba cây dương xanh rung rinh sắc xanh tràn trề khắp thân mình, kể câu chuyện về sự sống bất tử —— người đàn ông với khuôn mặt đầy râu cằm ấy, ôm người con gái chết vì bão cát nói với mọi người rằng: Cây đó là con gái trồng, hãy chôn con bé dưới gốc cây đi. Thế là máu thịt của con gái hòa vào rễ cây, hòa vào thân cây, trổ ra một khoảng xanh tươi mơn mởn đầy quyến rũ của con gái. Mỗi độ xuân về, khi những cây dương xanh lại bung nở sắc xanh, người đàn ông ấy lại đến dưới gốc cây, múc một gánh nước tưới lên, thâm tình nói: Con gái ơi... Cứ thế, lại có thêm cái chết của hai người con gái nữa, lại có thêm sự chôn cất của hai người cha nữa, lại có thêm sắc xanh quyến rũ của hai cây dương xanh nữa, lại có thêm sự tiếp nối của hai sinh mệnh. Ông nói: Biết chưa con, mỗi một giọt sắc xanh trên hoang nguyên, đều là con gái của chúng ta, đều là sự nuôi dưỡng của sinh mệnh.

3

Ông nhớ lại đã từng có những ngày như thế này: Báo tuyết tập kích đàn ngựa cái, trên đường tháo chạy, đứa con trai lật người ngã ngựa. Báo tuyết chợt dừng bước, liếm cậu bé, lại một lần nữa liếm cậu bé, liếm lên má cậu bé, rồi một mạch nhảy vụt đi. Trong ký ức tuổi lên bảy của đứa con trai, lập tức khắc sâu chiếc lưỡi ấm áp của con báo tuyết.

4

Ông nhớ đến những ngọn lửa trại —— buổi tối của những người du mục, ngoài mỹ tửu ra, còn có cả tình ca. Mỹ tửu khi ấy đều rất đậm đà, tình ca khi ấy đều rất chân thật, khi ấy ông muốn hiến dâng bản thân mình cho những vần thơ hào hùng, nhưng nghĩ tới nghĩ lui thì cũng chỉ có hai câu: Thiếu nữ xinh đẹp Vương Ngọc Lan, hễ nghe tiếng sói tru là chui ngay vào ngực anh. Phải, là thế đấy, trong tiếng sói tru, anh hôn một cái thế là biến Vương Ngọc Lan thành vợ luôn. Ông nói: Nhớ lấy nhé con, ông tơ duyên của tao và mẹ mày, chính là con chó sói cái đang gọi con ấy.

5

Ông nhớ đến ba năm thiên tai đói kém, nòng súng của đội săn bắn đã chướng hướng về phía trước, ba con hồ ly lửa kiên quyết không chạy, ngồi xổm trên gò đất ngẩng đầu chỉ lên trời đối diện với mặt trời. Trong khoảnh khắc, họ quay ngoắt nòng súng lại, bóp một phát súng hướng về lương tâm có lỗi với hoang nguyên. Ông nói: Con trai à, hãy nhớ lấy, lúc cần phải tỉnh táo thì nhất định phải khiến bản thân mình bị thương trước.

6

Ông nhớ lại cảnh con chó chăn cừu Tây Khương trong trận bão tuyết đã cõng đứa con trai về nhà: Năm mươi dặm đường, chó chăn cừu Tây Khương đã cõng con trai đi năm mươi dặm đường. Đàn ngựa con của con trai đều chết sạch, con trai đã bị đông cứng rồi. Chó chăn cừu Tây Khương vì để xua tan cái lạnh, bộ lông vô cùng dày dặn, đã cõng con trai đi về nhà... Ông nói: Con trai à, con quỳ xuống đi, nó là ân nhân của con, con quỳ xuống cảm ơn nó đi.

7

Ông nhớ lại chuyến đi xa chuyển đổi bãi chăn thả lần đó, đi ngang qua lòng sông lớn Ô Đồ Mỹ Nhân đã cạn khô, đột nhiên lũ về. Đàn ngựa không chạy, lớp lớp đứng sừng sững ở bãi cát, hí lên không chạy, bởi vì đằng sau là lều vải, gia đình chủ nhân vẫn đang ngủ say. Đợi khi ông giật mình tỉnh giấc bởi tiếng gầm rú, mười sáu con tuấn mã đã biến thành chiếc thuyền trôi giữa dòng nước rồi. Ông khóc lóc kêu gào, ông biết mình là vị thần bảo hộ của đàn ngựa, nên có dáng vẻ của một vị thần, liền không chút do dự lao thẳng vào dòng nước dữ, cứu ngựa cái rồi lại cứu ngựa đực, cứu lấy mười sáu con tuấn mã. Nương tựa lẫn nhau, hoang nguyên của con người và loài ngựa, một hoang nguyên từ lâu đã không còn phân biệt cao sang hèn kém, đã định vị toàn bộ giá trị của một người du mục vào sự bình an của đàn ngựa. Hoang nguyên, hoang nguyên bất diệt, vì thế mà khắp nơi nảy nở ánh sáng của bản tính con người.

8

Ông nhớ lại đứa con trai đi học rồi, không phải mang theo cặp sách mà là mang theo hành lý. Từ đó ông mang trong mình nỗi oán hận: Mày, con chó chăn cừu Tây Khương cứu mạng ấy, mày, con báo tuyết từng liếm má mang lại sự ấm áp ấy, mày, đứa được ru lớn trên tấm lưng rộng của con ngựa hồng tía ấy, mày, đứa biết chữ dưới tán cây dương xanh ngắt màu con gái ấy, mày, đứa cùng cha mẹ nghe tiếng sói tru ấy, mày, đứa được đàn ngựa bảo vệ thoát khỏi trận lũ dữ ấy. Mày chứ, mày đây, sao mày không giương súng bắn vào lương tâm của chính mình? —— Mày đi rồi, không bao giờ quay lại nữa.

9

Còn có một người du mục, ông ấy là cha tôi. Tôi đã từng rất nhiều lần bảo ông: Đến đây đi cha, nơi đây là Bắc Kinh, nơi đây có sự phồn hoa. Cha viết thư đáp lại: Con đi mà hỏi mẹ con ấy. Tôi trầm mặc không nói, bởi vì đã không thể nữa rồi, đằng sau tấm bia đá, mẹ đã hóa thành một khoảng xanh tươi rực rỡ, đó là một ngọn hải đăng giữa vùng sa mạc mịt mùng, khi đàn ngựa phi nước đại đổ về.