Bạn tôi, Vạn Hải Phong, không ăn thịt. Nhưng tôi biết, ban đầu anh ấy chỉ không ăn thịt cừu, bởi vì con cừu cái lấy sữa đã chết —

Ngô đồng mùa thu đã chín rot, từng đợt mùi ngô ngọt ngào theo gió thoảng vào mặt. Người phụ nữ tay chém liềm chéo, cứ thế thẳng cẳng lao về phía trước, một nhịp thở là một ôm thân cây ngô nổ lách tách khô giòn, quay người vứt đi, lại lao tới chém chéo một ôm nữa. Chồng cô ta, gã giáo viên dạy trường làng, đi theo sau nhặt những bắp ngô lại chất thành đống. Những chùm râu ngô tím đỏ quăn queo bay lả tả khắp nơi như nước mắt.

Vạn Hải Phong vì có việc đi ngang qua đó, đội trưởng dân binh đi theo sau anh ta nói: "Chính là hai vợ chồng này." Vợ chồng giáo viên làng như nghe thấy, đều dừng tay ngước nhìn họ. Vạn Hải Phong giật mình hoảng hốt: Thật sự quá thê thảm, bộ dạng của cặp vợ chồng này chẳng khá hơn ngô mùa thu là bao — giáo viên làng gầy khô xương xó, vợ hắn cũng gầy khô xương xó. Phụ nữ gầy còm thì không có sữa, không đủ sức cho đứa con đang bú sữa mẹ. Hả chi thảo nào họ lén lút nuôi cừu cái lấy sữa.

Vạn Hải Phong và đội trưởng dân binh bước tới trước. Tiếng liềm chéo lại vang lên, rột rột rột rất có sức. Vạn Hải Phong chợt bừng tỉnh: Bọn họ đây là đang uy hiếp mình đây mà. Anh ta bảo đội trưởng dân binh ngày mai hãy kéo con cừu cái lấy sữa của nhà giáo viên làng về đội.

Đội trưởng dân binh lắc đầu nói: "Người ta sắp liều mạng với tôi đấy, cừu sữa là đổi bằng tiền bán máu đấy, là nguồn sữa mẹ của đứa trẻ."

Vạn Hải Phong hừ một tiếng nói: "Báo chí đã nói rồi, cừu tự lưu mang tính chất tư bản chủ nghĩa, sao anh cứ ngẩn ngơ không hiểu hả? Đầu óc thế nào đấy. Cháo bột ngô không thể thay thế sữa mẹ hay sao? Không thể thay thế thì đừng sinh đẻ."

Quả nhiên bọn họ liều mạng thật. Vạn Hải Phong nghe đội trưởng dân binh kể, giáo viên làng và người vợ gầy còm mỗi người vớ lấy một cây liềm, bảo vệ con cừu sữa thở phì phò như bò đực. Đứa trẻ trong ngực khóc đến xé cả họng.

Người phụ nữ nói: "Lôi sữa mẹ đi tao sẽ chém người, không chém được mày tao chém người nhà mày, không chém được người nhà mày tao tự chém mình, con tao không nuôi nữa, tao cùng nó đi qua cửa ải Thổ Môn."

Vạn Hải Phong nghĩ: Đây lại là uy hiếp, cô ta tự biến mình thành hổ cái hống hách rồi. Anh ta lại trách đội trưởng dân binh đi dắt cừu sao không mang người mang súng, không bắn chết được bọn họ chẳng lẽ còn không dọa được bọn họ hay sao? Đội trưởng dân binh nói buổi chiều anh ta sẽ mang người mang súng đi dắt cừu.

Vẫn không có tác dụng. Giáo viên làng đổi con liềm trong tay thành xẻng, dạng chân đứng gầy guộc, tóc dựng ngược lên như cỏ rích, gầm lên: "Cừu thì không có, muốn mạng thì có một mạng."

Đội trưởng dân binh bắn một phát súng lên trời, không ngờ người ta ngược lại còn lao tới, xé toạc áo ra nói: "Đui mắt à? Lồng ngực tao ở đây, bắn vào đây này."

Đội trưởng dân binh vội vàng dẫn người mang súng chạy ngược về.

Vạn Hải Phong nói: "Nòng súng vậy mà không trị nổi hắn ta ư? Cái đuôi tư bản này nhất định phải cắt bỏ, nếu anh không làm được, thì gọi Vương Khố Đãng đến đây cho tôi."

Đội trưởng dân binh rời đi.

Vương Khố Đãng là một tên trộm trên phố Xuyên Khẩu, huyện Dân Hòa ở phía đông Thanh Hải, người ta nói hắn có bản lĩnh trộm trứng trong đũng quần. Hắn chạy đến, nghe nói là đi trộm cừu, cười hì hì nói: "Cái này có đáng gì đâu, tôi sẽ giúp ngài mã đáo thành công."

Vạn Hải Phong nói: "Cậu đừng chủ quan, làm xong tôi tính cho cậu mười điểm công."

Vương Khố Đãng nói: "Điểm công thì thôi đi, sau này chỉ cần ngài đừng quản tôi là được."

Sáng hôm sau, trên đường đi làm qua chuồng cừu của đội sản xuất, Vạn Hải Phong đã nhìn thấy con cừu sữa đó. Ngũ Oa trông cừu đã buộc nó ở bên ngoài cửa chuồng, vứt cho ít cỏ tươi.

Vạn Hải Phong vừa ngạc nhiên vì bộ ngực xệ xuống dưới bụng nó lại to và đỏ rực đến thế, vừa bảo Ngũ Oa cho ăn ít thôi.

Ngũ Oa phớt lờ anh ta, lùa bầy cừu của đội lên núi. Con cừu sữa muốn đi theo, giãy giụa mãi không thoát khỏi sợi dây thừng trói nó, kêu "be be". Vạn Hải Phong thầm nghĩ sữa con cừu này có gì ngon mà uống chứ, vừa định rời đi, một ý nghĩ bỗng vụt qua trong đầu: Đội đã trộm của họ, liệu họ có trộm lại của đội không? Buộc ở đây không an toàn. Anh ta bước qua cởi sợi dây thừng trên cổ cừu, dùng chân đá lùa nó đi về phía trước. Con cừu sữa chần chừ, dạng chân sau, mang theo bộ ngực to lớn nặng nề lúc lỉu lắc lư, muốn chạy mà không chạy được đành đuổi theo bầy cừu.

Năm ngày sau, chập tối, ráng chiều đỏ rực vô cùng đẹp. Ngũ Oa đến tìm Vạn Hải Phong, nói rằng ngực cừu bị thối rồi.

Vạn Hải Phong đến chuồng cừu, mới biết cừu sữa vốn không thể lên núi. Trên núi khắp nơi là tật lê, đã cào rách bươm bộ ngực cừu to lớn đỏ rực ấy.

Đội trưởng dân binh cũng đến, cố tình tỏ ra kinh ngạc bàn tán chuyện cừu sữa lên núi.

Vạn Hải Phong nhấn mạnh nói: "Chỉ đành thế thôi, chẳng lẽ tôi lại cắt cử dân binh canh giữ nó chắc?"

Đội trưởng dân binh nói: "Sao không dắt về nhà tôi? Tôi trông nó cho."

Vạn Hải Phong trừng mắt nhìn hắn ta nói: "Anh muốn uống sữa cừu phải không? Sữa cừu tư bản uống vào bị tiêu chảy đấy."

Con cừu sữa nằm nghiêng người, từng đợt kêu be be đau đớn thảm thiết.

Vạn Hải Phong ngồi xổm xuống nhìn bộ ngực lở loét như ráng cháy, phát hiện vết thương đã nhiễm trùng mưng mủ, một số loài dĩ trùng hút máu vo ve bay lên rồi lại đậu xuống. Anh ta nói: "Xem ra phải tiêu viêm, sáng mai anh đến bệnh xá công xã tìm vài lọ penicillin, tôi bảo bác sĩ chân đất tiêm cho nó."

Đội trưởng dân binh vâng dạ rời đi.

Bệnh xá công xã không cho penicillin, nói rằng thuốc cho người dùng còn không có, sao lại có thể dùng cho cừu được chứ. Đội trưởng dân binh hỏi Vạn Hải Phong phải làm sao.

Vạn Hải Phong nói: "Ai bảo nó chui vào ổ gai làm gì, bây giờ đành xem mạng nó lớn hay nhỏ vậy."

Con cừu sữa biết bọn họ đang nhắc đến mình, đầu gục xuống đất, trợn trừng đôi mắt nhẵn nhụi ướt át, hai luồng ánh sáng vàng rực cắm phập tới như phi tiêu.

Vạn Hải Phong không khỏi rùng mình một cái, thầm nghĩ: Nó mà xuống âm phủ, trong mắt chắc chắn sẽ có hình ảnh của mình.

Con cừu sữa đã chết.

Khi ngô mùa thu sắp thu hoạch xong, Vạn Hải Phong lại một lần nữa nhìn thấy giáo viên làng và người vợ gầy còm của hắn. Bọn họ bó thân cây ngô thành từng gánh, định vác về nhà làm củi đun. Vạn Hải Phong nghĩ những thân cây khô này là của đội, phải ủ thành phân bón để đưa rơm rạ về lại đồng ruộng, sao họ lại biến của công thành của riêng chứ? Nhưng anh ta không nói ra, chỉ lặng lẽ nhìn bọn họ. Bọn họ đương nhiên cũng trầm mặc đến mức không nói một lời, thậm chí còn chẳng buồn liếc nhìn Vạn Hải Phong lấy một cái. Thật tĩnh mịch, vùng đất hoang vu rộng lớn vô cùng tạp nham.

Vạn Hải Phong không biết sau đó giáo viên làng và người vợ gầy còm của hắn ra sao, cũng không biết đứa con của họ có sống nổi không, sống thế nào. Là một thành viên của đội công tác giáo dục đường lối cơ bản, chẳng bao lâu sau anh ta đã rời khỏi đại đội Xuyên Khẩu, công xã Xuyên Khẩu, huyện Dân Hòa để trở về thủ phủ Tây Ninh.

Nhiều năm trôi qua, trong một buổi tụ tập bạn bè, đối diện với một bàn thức ăn rượu chè đủ màu sắc, Vạn Hải Phong với tâm trạng nặng nề đã kể cho tôi nghe chuyện này.

Tôi qua loa an ủi anh ta rằng: "Đó là kết quả của việc tư tưởng cực tả hoành hành, là do cấp trên bố trí, dù là sai lầm hay tội ác, thì đều không liên quan gì đến anh cả, anh đừng tự làm khổ mình nữa."

Vạn Hải Phong nói: "Đối với thảm họa của con cừu sữa và gia đình giáo viên làng mà nói, tư tưởng cực tả hay sự bố trí của cấp trên, đều không phải là quan trọng nhất, quan trọng nhất chính là kẻ thi hành chính sách như tôi. Lúc đó nếu tôi có dù chỉ một chút lòng trắc ẩn, con cừu sữa đã không chết, cuộc sống của gia đình giáo viên làng chắc chắn sẽ dễ chịu hơn một chút, thế nhưng con người tôi, sao lúc đó lại ngu xuẩn, tàn ác, vô lý và tả khuynh đến thế."

Tôi chợt nhận ra Vạn Hải Phong đang sám hối sâu sắc, đồng thời cũng biết rằng, anh ta từ lâu đã không còn ăn thịt cừu nữa. Một năm sau, khi bạn bè tụ tập lại lần nữa, tôi phát hiện anh ta đã cai tất cả các loại thịt — thịt lợn, thịt bò, thịt gà, thịt cá, chỉ cần là thịt động vật, anh ta đều tránh xa.

Tôi nói với anh ta: "Thịt khác anh có thể không ăn, nhưng anh sống ở cao nguyên Thanh Tạng, sao có thể không ăn thịt bò thịt cừu chứ?"

Anh ta mỉm cười, không nói câu nào.