Bởi vì nó không phải là một đơn vị hành chính, cộng với ranh giới mơ hồ không rõ, tạm thời chúng ta vẫn chưa thể nói chính xác diện tích của nó. Con số "83.000 ki-lô-mét vuông" thường được mọi người áp dụng là một con số tương đối tùy ý chứ không hoàn toàn chính xác. Nói chung, nó là một vùng hoang nguyên lấy dãy núi Khả Khả Tây Lượng làm trung tâm, bao gồm núi cao, đồi gò, cao nguyên bậc thang, đồng bằng, thung lũng sông và bồn địa. Vùng hoang nguyên này kéo dài về phía bắc đến núi Côn Lôn, về phía nam đến núi Đường Cổ Lạp, về phía đông đến lưu vực sông Thông Thiên, và vượt qua ranh giới tỉnh Thanh Hải về phía tây để kéo dài đến tuyến Song Hồ của Tây Tạng, diện tích xấp xỉ tương đương với một tỉnh Quảng Đông. Độ cao trung bình khoảng 5.000 mét, đỉnh cao nhất là đỉnh Bố Khát Đạt Bản ở rìa phía bắc dãy Côn Lôn với độ cao 6.860 mét, điểm thấp nhất nằm ở vùng sông Hồng Thủy dưới chân núi Bố Khát Lôi Khắc Tháp Cách thuộc dãy Côn Lôn ở phía bắc hồ Khố Sai, độ cao 4.200 mét.
Về mặt khái niệm, đa số mọi người cho đến nay vẫn tưởng rằng Khả Khả Tây Lượng là khu vực không có bóng người lớn nhất Trung Quốc, bởi vì họ không tính những kẻ quanh năm suốt tháng đi sâu vào vùng sâu hoang nguyên để săn trộm động vật hoang dã là con người. Thực ra bọn họ cũng là con người, hơn nữa còn là những kẻ cực kỳ hung hãn bá đạo. Kể từ khi có những kẻ săn trộm này, liền xuất hiện những nhân vật chống săn trộm túc trực trong gió dữ giá lạnh suốt bốn mùa, cộng thêm làn sóng ồ ạt kéo đến của những kẻ đãi vàng, cùng với du lịch, thám hiểm và khảo sát khoa học, Khả Khả Tây Lượng xét tổng thể thì đã không còn là một vùng không có bóng người nữa, nó chỉ là không có người ở một số cục bộ, chỉ là chưa hình thành nên thị trấn và làng mạc, chỉ là những kẻ đến đây không có ý định ở lại lâu dài mà thôi. Trên cao nguyên Thanh Tạng, những nơi không có cư dân cố định thì có rất nhiều, nhưng nơi được gọi là "vùng không có bóng người" thì chỉ có Khả Khả Tây Lượng và cao nguyên Bắc Tạng liền kề với Khả Khả Tây Lượng. Hiện nay, cả hai nơi này đều đã có dấu chân con người lui tới tấp nập, hơn nữa lại là dấu chân của những nhóm người mang đến ô nhiễm, phá hoại môi trường và dấu chân của xã hội loài người, vậy cách gọi "vùng không có bóng người" liệu có còn danh chính ngôn thuận nữa hay không?
Theo suy nghĩ của tôi, đương nhiên là "vùng không có bóng người" vẫn tốt hơn, một "vùng không có bóng người" danh thực đều khớp sẽ càng phù hợp hơn với nhu cầu của con người và Trái Đất. Khả Khả Tây Lượng là một nơi lạnh giá nghèo nàn, mọc một lớp thực vật băng nguyên núi cao mỏng manh. Những loài thực vật này chết yểu và thấp bé, bò sát trên mặt đất, đáng thương đáng tiếc, chỉ vừa đủ đáp ứng nhu cầu ăn uống của các loài động vật hoang dã như linh dương Tạng, linh dương Gazelle Tạng, lừa hoang Tạng và bò hoang Tây Tạng, hoàn toàn không chịu nổi sự giày xéo và cuốc xẻng của con người. "Vùng không có bóng người" cũng đồng nghĩa với khu bảo tồn thiên nhiên, là nơi trú ẩn để động vật và thực vật nghỉ ngơi dưỡng sức. Từng có người hỏi tôi, đã thế Khả Khả Tây Lượng nghèo nàn cằn cỗi như vậy, tại sao động vật hoang dã lại phải chọn nó làm nơi cư ngụ? Tôi đáp rằng đây không phải là sự lựa chọn của động vật, mà là sự bức bách của con người. Loài người từng bước từng bước xâm chiếm tất cả những nơi thích hợp để sinh sống, xâm chiếm quê hương của động vật hoang dã, động vật hoang dã đành phải từng bước từng bước rút lui, cuối cùng tụ tập lại ở Khả Khả Tây Lượng mà loài người tạm thời chưa đủ sức chiếm lĩnh hoặc chưa đủ sức sinh sống lâu dài. Điều này có nghĩa là, Khả Khả Tây Lượng là lãnh địa cuối cùng của động vật hoang dã, là pháo đài duy nhất để trốn chạy sự truy sát của con người. Nó không hề giống như lời một số người nói là "thiên đường của động vật hoang dã", không, không phải thiên đường, làm gì có thiên đường nào hoang lạnh thiếu oxy, ăn uống thiếu thốn đến thế. Giá như sự uy hiếp bức bách của con người có hơi chùng xuống một chút, linh dương Tạng, linh dương Gazelle Tạng, lừa hoang Tạng và bò hoang Tây Tạng nhất định sẽ lại quay về những nơi cỏ tươi nước tốt ban đầu.
Điều khiến người ta phẫn nộ và khó hiểu là, ngay cả một mảnh lãnh địa cuối cùng nghèo nàn đến thế, con người cũng không định nhường lại cho động vật hoang dã. Những sự kiện cướp đoạt quê hương và súng bắn sinh linh diễn ra liên tiếp, hầu như đã biến thành một đợt sóng dữ, lớp sóng này xô lớp sóng khác đổ ập về vùng đất tĩnh lặng vĩnh hằng và cao nguyên hoang vu vô tận ấy. Trước thập niên năm mươi của thế kỷ trước, số lượng linh dương Tạng ở Khả Khả Tây Lượng là hơn một triệu ba trăm ngàn con; đầu thập niên sáu mươi, nạn đói càn quét khắp cả nước, mọi người tụ tập từng tốp từng tốp mang theo súng đạn bước vào Khả Khả Tây Lượng, quê hương của động vật hoang dã đã trở thành cơ sở sản xuất thực phẩm bằng thịt để giải quyết nạn đói cho con người, số lượng linh dương Tạng đột ngột giảm xuống dưới bảy mươi ngàn con; sau đó lại có sự hồi phục, đến đầu thập niên tám mươi, lại là cảnh tượng hàng triệu con linh dương Tạng thong thả cư ngụ, dạo bước trên đồng cỏ. Nhưng đối với linh dương Tạng mà nói, đây là sự huy hoàng cuối cùng, là khoảnh khắc ráng chiều cháy rực. Thập niên tám mươi của thế kỷ trước như một bước ngoặt, chính là khởi nguồn khiến Khả Khả Tây Lượng bước tới sự ồn ào hỗn tạp và tàn lụi. Ở bước ngoặt này, con người bắt đầu bộc lộ bản tính tham lam của mình, động vật hoang dã bắt đầu bước vào bờ vực tuyệt chủng. Đầu tiên là mười ngàn kẻ đãi vàng đổ xô vào Khả Khả Tây Lượng đã mở cuộc tàn sát đẫm máu để giải quyết vấn đề lương thực, tiếp theo đó là cuộc bao vây săn bắn có vũ trang quy mô lớn với mục đích mưu lợi bất chính là lấy da bỏ thịt. Lấy đây làm điểm khởi đầu, cuộc tàn sát đẫm máu đối với các loài động vật hoang dã như linh dương Tạng, linh dương Gazelle Tạng, lừa hoang Tạng và bò hoang Tây Tạng ngày càng dữ dội hơn, chưa từng dừng lại. Linh dương Tạng sống ở vùng cao độ, cái lạnh cực độ đã tiến hóa cho chúng một lớp lông tơ dày mịn, được cho là lớp lông tơ động vật tốt nhất trên thế giới. Giá thị trường quốc tế cho một ký lông thô là 2.000 đô la Mỹ, là "vàng mềm" danh thực đều khớp. Chiếc khăn choàng "Shahtoosh" được làm từ nó lại càng quý trong cái quý: một chiếc khăn choàng dài 2 mét, rộng 1,5 mét, nặng 100 gram, nhẹ nhàng đến mức có thể luồn qua một chiếc nhẫn, giá bán trên thị trường lại lên tới 30.000 đến 40.000 đô la Mỹ. Theo tôi được biết, toàn bộ nguyên liệu thô để sản xuất khăn choàng "Shahtoosh" ở nước ngoài đều đến từ cao nguyên Thanh Tạng của Trung Quốc. Loài người thật sự phát điên rồi, những người châu Âu thụ hưởng "Shahtoosh" thật sự phát điên rồi. Sự xa hoa điên cuồng và sự cám dỗ bởi siêu lợi nhuận của con người đã dẫn đến việc buôn lậu lông linh dương Tạng một cách điên cuồng, càng dẫn đến việc truy sát linh dương Tạng một cách điên cuồng. Cuộc truy sát kéo dài năm này qua tháng nọ, không gián đoạn cho đến tận ngày nay. Khả Khả Tây Lượng ngày nay đã không còn nhìn thấy những đàn linh dương Tạng lớn nữa, thỉnh thoảng nhìn thấy ba con năm con, thì cũng vụt qua rồi biến mất nhanh chóng. Theo lời một cảnh sát rừng từng tham gia trận đọ súng chống săn trộm kể lại, linh dương Tạng ở Khả Khả Tây Lượng hiện nay tuyệt đối không quá hai mươi ngàn con, linh dương Tạng trên toàn bộ cao nguyên Thanh Tạng cũng tuyệt đối không quá ba mươi ngàn con. Từ hơn một triệu ba trăm ngàn con giảm xuống chưa đầy ba mươi ngàn con, chỉ trong chớp mắt, chúng ta đã hủy diệt triệt để một quần thể loài khổng lồ đến thế. Thật là mặt quỷ tự vẽ, bộ dạng ác ma tự thành, hình tượng của loài người cứ thế bị chính loài người nhào nặn nên, định hình giữa trời cao đất rộng, định hình trong đôi mắt hoảng sợ tột độ của loài động vật hoang dã.
Khả Khả Tây Lượng là cái tên do người Mông Cổ đặt, có nghĩa là "thiếu nữ xinh đẹp". Khi thiếu nữ xinh đẹp đã không còn xinh đẹp, khi mưa máu gió tanh đã trở thành phong cảnh của đồng nguyên, khi người con gái chúng ta yêu mến liên tục bị bọn cướp giày vò, thứ ẩn sâu trong nội tâm chúng ta ngoài sự đồng tình và tiếng khóc ra, thì chỉ còn lại sự phẫn nộ.
Năm 1994, Sơn Nam Đạt Kiệt, người lãnh đạo Ủy ban công tác miền Tây huyện Trị Đa, Châu tự trị dân tộc Tạng Ngọc Thụ, tỉnh Thanh Hải, tại khu vực hồ Thái Dương ở Khả Khả Tây Lượng, chỉ trong một lần đã tịch thu hơn 1.300 tấm da linh dương Tạng. Không may là, trên con đường áp giải mấy kẻ săn trộm ra khỏi Khả Khả Tây Lượng, vị anh hùng chống săn trộm này đột nhiên vấp phải sự kháng cự ngoan cố từ những kẻ săn trộm. Trong chốc lát, thứ kịch chiến chỉ có thể nhìn thấy trong các bộ phim cao bồi miền Tây nước Mỹ đã xuất hiện bên bờ hồ Thái Dương ở Khả Khả Tây Lượng. Khẩu súng trường bán tự động từng ngắm bắn linh dương Tạng lúc này đã nhắm vào Sơn Nam Đạt Kiệt. Sơn Nam Đạt Kiệt ngã rạp xuống, toàn bộ cao nguyên Thanh Tạng vì thế mà rung chuyển rầm rầm. Sau khi Sơn Nam Đạt Kiệt bị bắn chết, tôi từng đặc biệt đến vùng hoang nguyên ấy phỏng vấn và viếng thăm vị anh hùng chống săn trộm vĩ đại này. Tôi nhìn thấy tang vật bị tịch thu — hàng ngàn tấm da linh dương Tạng và hàng ngàn chiếc sừng linh dương Tạng chất đống bi thảm trên đồng nguyên. Gió cát gào thét, giữa đất trời tràn ngập sự thê lương bi ai. Tôi dường như nghe thấy tiếng móng guốc không cam lòng tiêu tan vẫn đang vang vọng ở chân trời, nghe thấy tiếng chạy trốn rầm rầm bỗng chốc biến thành tiếng gầm thét vang trời chống lại cuộc tàn sát của loài người. Sau đó, tôi lại quan tâm đến một người đàn ông Thành Đô tên là Dương Hân, vì quyên góp tiền xây dựng Trạm bảo tồn thiên nhiên Sơn Nam Đạt Kiệt ở nguồn sông Trường Giang mà bôn ba khắp nơi. Sự bôn ba ấy vô cùng gian khổ, cho đến khi sứt đầu mẻ trán, cho đến khi khóc lóc thảm thiết. Tình cảnh này chứng minh sự chậm chạp và keo kiệt của xã hội và cả loài người trong việc yêu quý Trái Đất, bảo vệ quê hương. Người ta hết lần này đến lần khác lạnh nhạt với Dương Hân, lạnh nhạt với nơi trú ngụ cuối cùng của động vật hoang dã là Khả Khả Tây Lượng trên cao nguyên Thanh Tạng, lạnh nhạt với hàng chục loài động vật hoang dã đang đứng trước bờ vực tuyệt chủng. Đây là sự sỉ nhục của loài người, là sự tự sát chưa đổ máu của chúng ta. Mà Dương Hân — xin hãy cho phép tôi thành thực ca ngợi một người bạn đồng hành về mặt tinh thần — là người tiên phong không muốn tự sát, là người giác ngộ có sức lan truyền nhất thế kỷ hai mươi, là vị thần bảo hộ dùng chính sinh mạng của mình để xoa dịu những vết thương của Trái Đất.
Điều cần phải nhắc nhở là tất cả chúng ta đều có thể là những kẻ lầm đường lạc lối của ngôi nhà sinh thái — Mùa hè năm 1985, để phỏng vấn những kẻ đãi vàng, tôi từng đặt chân đến vùng hồ Tiên Nữ ở Khả Khả Tây Lượng, làn nước hồ rộng sáu bảy kilômét vuông rất trong trẻo, nhìn xuyên qua làn nước sâu mấy thước vẫn có thể thấy bóng đá dưới đáy hồ; sau đó, chưa qua mấy năm thì đã không được như vậy nữa, tôi được biết từ bạn bè rằng, nước ở đó đã trở thành thứ nước bẩn uống vào là đau bụng, trên mặt nước ở đó nổi lềnh bềnh rác rưởi kinh tởm, nơi đó vốn là chốn Tiên Nữ tắm gặt nhưng nay đất chẳng linh thiêng người chẳng thanh sạch, gợn sóng trong không có, bóng phản chiếu không có, vẻ đẹp không có, nét quyến rũ của hồ không có, những cái hay đều không có, chỉ có cái xấu, đó chính là rác rưởi, là sự ô nhiễm gai mắt và mùi hôi nồng nặc có thể ngửi thấy từ cách xa mười tám dặm. Những kẻ tạo ra mùi hôi nồng nặc ấy có kẻ đãi vàng, có khách du lịch, có nhà báo, có nhân viên khảo sát khoa học, còn có cả tài xế qua đường và một số thành phần lai vãng khác. Đương nhiên chủ yếu hơn vẫn là những kẻ săn trộm, bọn họ lột da lông của hàng ngàn hàng vạn con linh dương Tạng bên bờ hồ, máu dê nhuộm đỏ nước hồ, nước hồ biến thành máu dê, một hồ máu dê.
Tôi nghe nói có một câu chuyện ngụ ngôn thế này: Khả Khả Tây Lượng ngoài động vật ra thì chỉ có thần linh, một khi có kẻ xông vào, lũ động vật liền chạy đi báo tin cho nhau: Ác ma đến rồi, ác ma đến rồi. Lúc này, hoặc là chúng được thần linh giải cứu, hoặc là mất mạng dưới sự tàn hại của ác ma. Nhưng cho dù là những con được giải cứu, hay là những con bị tàn hại, chúng đều sẽ khắc ghi diện mạo của ác ma trong lòng, linh hồn của chúng rồi sẽ có một ngày chiếu theo diện mạo mà chúng đã khắc ghi để biến thành ác ma tức là hình tượng của con người. Những kẻ từng dùng súng bắn chết linh dương Tạng kia, khi các ngươi nhìn thấy một kẻ có gương mặt giống hệt hoặc gần giống với mình trên thế giới này, các ngươi nhất định phải cẩn thận, đó không phải do phàm thai sinh ra, đó là do huyễn hóa mà thành, đó chính là con linh dương Tạng từng bị các ngươi tàn hại, ngày nay nó đã biến thành một chính bản thân khác của các ngươi. Mục đích nó giáp mặt các ngươi và lướt qua vai các ngươi, chính là muốn làm mù đôi mắt từng dùng để ngắm bắn linh dương Tạng của các ngươi, hoặc truyền nhiễm cho các ngươi một loại bệnh tật nào đó — có lẽ là SARS, có lẽ là cúm gia cầm. Tôi còn nghe nói có một con linh dương Tạng trong lúc bị truy sát không còn đường trốn chạy đã quỳ xuống trước mặt kẻ săn trộm, hai chân trước chắp lại, rơi nước mắt vái lạy. Chẳng lẽ chúng ta không thể tạm thời tin vào sự tồn tại của linh hồn, mà cho rằng đó là Sơn Nam Đạt Kiệt hoặc Triệu Ba Đa Kiệt đã nương náu vào thân thể linh dương Tạng hay sao? Đây là lời cầu khẩn của các anh linh, là lời cầu khẩn của tự nhiên đối với loài người, là lời cầu khẩn của Khả Khả Tây Lượng đối với tất cả những kẻ hành hạ và bạo ngược.
Mọi hành động bảo vệ tự nhiên, đều là thuận theo trời đất; mọi hành động phá hoại tự nhiên, đều là nghịch lại thiên ý. Mà ý nghĩa khác của việc nghịch thiên ý chính là: tự rước lấy diệt vong.
