Nơi đây là hoang nguyên nam Ô Đồ Mỹ Nhân, nơi này từ xưa chưa từng có dấu chân người. Năm 1955, nhóm di dân chi viện biên cương đầu tiên đã đến đây, chăn ngựa khẩn điền, thoắt cái đã hơn bốn mươi năm.

1

Còn có một người du mục, ông ấy là cha tôi. Khi ánh ban mai lại một lần nữa buông xuống, cơn gió hoang thổi lồng lộng trên vùng Ô Đồ Mỹ Nhân vô tận, bóng dáng ông lại lững thững hiện lên trên gò cao tĩnh lặng. Ông dõi theo đàn ngựa đã đi xa, ngắm nhìn dòng nước tích tụ từ ngọn núi tuyết cổ xưa, nhìn thấy thủy triều móng ngựa bôn ba qua từng thế hệ, tụ hội thành những nếp nhăn của năm tháng, đan cài trên khuôn mặt chính mình, trông đã như một địa mạo bị gió bào mòn đầy kinh ngạc.

2

Ông nhớ lại khi sa mạc tiến về phía bắc, quê hương xưa cũ đã không còn dấu vết, chỉ có ba cây dương xanh rờn sắc biếc, kể câu chuyện sự sống bất tử —— người đàn ông râu ria xồm xoàm ấy, ôm người con gái chết vì bão cát nói với mọi người rằng: Cây kia là do con gái trồng, hãy chôn con bé dưới gốc cây đi. Thế là máu thịt của con gái hòa vào rễ cây, hòa vào thân cành, tuôn ra một hàng cây dương xanh thắm sắc con gái. Mỗi khi mùa xuân đến, cây dương lại đơm chồi xanh biếc, người đàn ông ấy lại đến dưới gốc cây, múc một gánh nước tưới lên, thâm tình nói: Con gái ơi... Cứ thế, lại có thêm cái chết của hai người con gái nữa, lại có thêm ngôi mộ của hai người cha nữa, lại có thêm sắc xanh tươi của hai cây dương nữa, lại có thêm sự tiếp nối của hai sinh mạng. Ông nói: Biết chưa con, mỗi một giọt xanh trên hoang nguyên, đều là con gái của chúng ta, đều là sự nuôi dưỡng của sự sống.

3

Ông nhớ lại đã từng có những ngày tháng thế này: Báo tuyết tập kích bầy ngựa cái, trên đường chạy trốn, con trai ngã ngựa. Báo tuyết chợt dừng bước, liếm nó, lại liếm nó lần nữa, liếm lên má nó, rồi một bạt nhảy biến mất. Trong ký ức bảy tuổi của người con trai, lập tức khắc sâu chiếc lưỡi ấm áp của báo tuyết.

4

Ông nhớ đến những ngọn lửa trại —— buổi tối của những người du mục, ngoài mỹ tửu ra, còn có tình ca. Mỹ tửu khi ấy đều nồng đượm, tình ca khi ấy đều chân thật, khi ấy ông muốn hiến dâng bản thân cho những vần thơ hào sảng, nhưng nghĩ tới nghĩ lui thì cũng chỉ có hai câu: Thiếu nữ xinh đẹp Vương Ngọc Lan, hễ nghe tiếng sói tru là chui vào ngực anh. Phải, chính là như vậy, giữa tiếng sói hú, anh hôn một cái liền biến Vương Ngọc Lan thành vợ. Ông nói: Hãy nhớ đấy con, bà mối của tao và mẹ mày, chính là con sói cái đang gọi con.

5

Ông nhớ đến ba năm thiên tai đói kém, nòng súng của đội săn bắn đã chướng về phía trước, ba con cáo lửa quyết tâm không chạy, ngồi xổm trên gò cao ngẩng đầu chỉ lên trời hướng về phía mặt trời. Khoảnh khắc ấy họ quay ngoắt nòng súng, bóp cò hướng về lương tâm có lỗi với hoang nguyên. Ông nói: Con ơi, hãy nhớ kỹ, khi cần phải tỉnh táo thì bắt buộc phải khiến bản thân bị thương trước.

6

Ông nhớ lại cảnh tượng chó mục đồng Tây Khương trong trận bão tuyết đã cõng con trai về nhà: Năm mươi dặm đường, chó mục đồng Tây Khương, đã cõng con trai suốt năm mươi dặm đường. Đàn ngựa nhỏ của con trai đều đã chết, con trai đã bị cóng cứng ngắc. Chó mục đồng Tây Khương, vì để xua đi cái lạnh, bộ lông dày dặn, đã cõng con trai đi về nhà... Ông nói: Con ơi, con quỳ xuống đi, nó là ân nhân của con, con hãy quỳ xuống với nó.

7

Ông nhớ lại chuyến đi xa chuyển bãi chăn thả lần đó, đi qua lòng sông Ô Đồ Mỹ Nhân đã khô cạn, đột nhiên lũ về. Bầy ngựa không chạy, tầng tầng lớp lớp đứng sừng sững ở bãi cạn, hí vang mà không chạy, bởi vì đằng sau là lều vải, cả nhà chủ vẫn đang ngủ say. Đợi khi ông bị tiếng gầm thưa đánh thức, mười sáu con tuấn mã đã như thuyền trôi trong nước rồi. Ông khóc lóc kêu gào, ông biết bản thân là vị thần hộ mệnh của bầy ngựa, nên có dáng vẻ của một vị thần, bèn không chút do dự lao vào dòng nước dữ, cứu ngựa cái rồi lại cứu ngựa đực, cứu lấy mười sáu con tuấn mã. Nương tựa vào nhau mà sống, hoang nguyên của con người và loài ngựa, một hoang nguyên từ lâu đã không còn phân biệt cao sang hèn kém, đã định vị toàn bộ giá trị của một người du mục vào sự bình an của bầy ngựa. Hoang nguyên, hoang nguyên bất tử, vì thế mà khắp nơi nảy nở ánh sáng của nhân tính.

8

Ông nhớ lại con trai đi học rồi, không phải đeo cặp sách mà là vác hành lý. Từ đó ông đâm ra oán hận: Mày đấy, con chó mục đồng Tây Khương cứu mạng, mày đấy, con được báo tuyết liếm má trao cho sự ấm áp, mày đấy, con lớn lên trên chiếc lưng rộng của con ngựa tía hồng, mày đấy, con biết chữ dưới bóng cây dương xanh sắc con gái, mày đấy, con cùng cha mẹ nghe tiếng sói hú, mày đấy, con được bầy ngựa bảo vệ ngoài vùng lũ. Mày chứ, mày đấy, sao mày không giương súng vào lương tâm của chính mình? —— Mày đi rồi, mãi mãi không quay về nữa.

9

Còn có một người du mục, ông ấy là cha tôi. Tôi đã từng rất nhiều lần bảo ông: Đến đi cha, đây là Bắc Kinh, nơi này có sự phồn hoa. Cha viết thư trả lời: Con hãy về hỏi mẹ con xem. Tôi trầm mặc không nói, bởi vì đã không thể nữa rồi, đằng sau tấm bia đá, mẹ đã hóa thành một cụm xanh tươi rực rỡ, đó là một ngọn hải đăng giữa vùng đại mạc mịt mùng, khi triều ngựa phi tới.