Tôi từng mê mẩn sự diệu kỳ của giấc mơ chân trời, cho rằng đó là ranh giới phân định giữa điều chưa biết và điều đã biết, là trục tọa lạc của tương lai và hiện tại, thế nên tôi đã số phận định đoạt phải treo lơ lửng một ngàn lượng sinh mạng vì tiếng gọi đầy mê hoặc ấy. Đó rốt cuộc là một đường nét thế nào chứ, là chân trời mãi mãi run rẩy, là chân trời mà một đời người dốc sức tiếp cận nhưng lại chẳng tài nào với tới, là chân trời mà trong mắt người khác, bạn sinh ra ở đó và cũng hoạt động náo nhiệt ở đó.
Chúng tôi lái xe bon bon trên đường quốc lộ, chợt nhận ra mặt đường màu đen từ lúc nào đã vô tình biến thành một chiếc băng chuyền vắt ngang qua trục chân trời. Khác với băng chuyền công nghiệp, chúng tôi mãi mãi chẳng thể nào được chuyển từ bên này sang bên kia, dẫu cho lúc nào cũng có cảm giác bản thân sắp sửa chồm qua khỏi trục đường ấy. Một giấc mơ, một giấc mơ có thật nhưng lại chẳng thể nào chạm tới. Con người sao có thể không có giấc mơ chứ? Con người sao có thể rời xa giấc mơ chứ? Chân trời đối với con người quan trọng nhường ấy.
Thứ quan trọng nhất hóa ra lại chính là thứ bình đạm nhất. Sự bình đạm của chân trời miền Tây nằm ở chỗ nó sẽ xuất hiện trước mắt bạn bất cứ lúc nào, chẳng giống như ở những nơi khác, thường thì bạn hoàn toàn chẳng thể tìm nổi chân trời —— chân trời của thành phố nằm ở đâu? Ngước mắt nhìn ra, đâu đâu cũng là những tòa cao ốc chọc trời, chúng ngay sát bên con đường cách bạn vài bước chân, chặn đứng chân trời ra ngoài tầm mắt của bạn. Thành phố bi thảm đến mức gần như chẳng còn lấy nổi một chân trời. Thành phố không có chân trời mang lại cảm giác ngột ngạt và buồn bực bởi sự chật chội cuồn cuộn gió mây. Tôi không thích thành phố, nhưng tôi lại chẳng thể không ở lại nơi này, ở lại trong những tòa nhà kiên cố và giữa đám đông còn kiên cố hơn để mà cất lên một tiếng gọi trống trải: "Ngựa biên ải cỏ tơ rũ rợi, chim ưng ngước mây xanh đôi mắt ngủ bừng tỉnh." Chân trời của vùng nông thôn nằm ở đâu? Ngước đầu tìm kiếm, dăm ba thứ tổng hợp lại nào là doanh nghiệp hương trấn, nhà kính nhựa, vành đai rừng phòng hộ, quán tranh thôn xóm, đâu có lấy nổi một đường nét xa xôi nào phác họa nên bờ đất, ăn khớp với mép trời? Mà ở tận cùng miền Tây, trên đỉnh ngọn núi sừng sững nhô lên sau khi những sống núi đối đầu nhau, thì lại hoàn toàn khác biệt. Vùng hoang dã, vùng hoang dã, vùng hoang dã, trên một vùng hoang dã phóng khoáng mặc sức, vòm trời kéo thẳng những đường nét để bạn ngước nhìn, ngẩng đầu hay cúi đầu đều là chân trời, chẳng có thứ gì có thể ngăn cản nổi ánh mắt của bạn. Trên chân trời dập dờn tia sáng, bóng dáng con người, bóng dáng ngựa xe, bóng dáng trâu dê, tựa như được cắt ra từ giấy, tựa như có ai đó đang biểu diễn nghệ thuật múa rối bóng trên tấm màn. Đặc biệt là lúc hoàng hôn, hoặc buổi sáng sớm, lều nỉ mờ dần trong sắc rạng đông, bóng ngựa đứng sững trong làn sương khói, trâu dê nối đuôi nhau lững lờ trôi như mây dọc theo mép ruộng, bóng người như mực vẽ vung vãi chốc lát từ nhân gian bước lên trời cao, chốc lát từ trên trời trở về nhân gian, chốc lát lại đột ngột biến mất, tựa như chui tút xuống lòng đất. Bạn phát hiện ra hóa ra trời đất là một thể thống nhất, ít nhất là trên chân trời cách đó không xa, trời và đất đã được khâu vá lại với nhau. Sự tự do của con người cũng nhờ thế mà đạt đến cảnh giới xuất thần nhập hóa trong màn biểu diễn lên trời xuống đất.
Dĩ nhiên xa hơn thế nữa, tôi đã nói chân trời đẹp đẽ tựa giấc mơ, tôi đã nói chúng tôi đang lái xe bon bon trên đường quốc lộ, chẳng ai biết chiếc băng chuyền màu đen sẽ đưa chúng tôi đi về phương nào. Bây giờ chúng tôi đã xuống xe, khi một thứ chân trời tuy có thật mà cũng như ảo ảnh đang mờ ảo tiến lại gần chúng tôi, chúng tôi không có lý do gì để không dừng xe lại, từ xa lặng lẽ ngắm nhìn một hồi. Đó là chân trời của vùng Đại Càn Bích, cuồn cuộn sóng rừng, dập dờn nước biển hồ, bóng chim hải âu bay là đà, bóng cánh buồm con thuyền lấm chấm ánh sáng. Chốc lát sau lại thay đổi: nước biếc lăn tăn gợn sóng, hoa đỏ liễu xanh, xóm nước non ngàn, gió lay cờ rượu. Ủng xanh bao la trong Đại Càn Bích lại mê hoặc lòng người đến thế. Nhưng chúng tôi không thể đi qua đó. Chúng tôi đều là những "lão Càn Bích", thừa biết cảnh tượng Càn Bích ảo ảnh, một giấc mộng Hàm Đan là gì. Ảo ảnh chính là loài nghêu sò thời cổ đại, có thể thở ra lầu các, hớp khí thành rừng, phun hơi thành nước. Đại Càn Bích chính là đáy biển thời cổ đại, khắp nơi đều có di tích của loài nghêu sò lâu năm, khi chúng biết con người cần lĩnh hội chân lý, chúng liền thông qua phương thức nhìn tranh đoán nghĩa trên chân trời để mách bảo bạn: Bệ hạ (chúng gọi tất cả mọi người là bệ hạ, bởi vì trong mắt chúng, hoàng đế và nô bộc chẳng có gì khác biệt, hễ nghe thấy ai đó được gọi là bệ hạ, liền ngỡ rằng tên của tất cả mọi người đều là bệ hạ), vạn vật đều là khói mây thoảng qua, ví như vinh hoa phú quý, đó chỉ là cảnh đẹp hư ảo và vô thường, sớm muộn gì cũng sẽ tan thành mây khói.
Nhưng bạn chẳng cần phải chán nản, vượt qua Càn Bích chính là thảo nguyên. Khi chân trời của đại thảo nguyên bay vào đáy mắt, khi diện mạo của chân trời hiện diện trước mặt bạn dưới hình thức của cảnh giới tinh thần chứ không phải dưới hình thức của cỏ cây trâu dê, cảm giác đại hỷ liền dâng trào từ đáy lòng. Bởi vì có sự chúc phúc của tràng phan bảy màu, có sự nghênh đón của điện thờ Phật Pháp Tăng, có nụ cười vĩnh hằng của Đức Phật. Nói một cách cụ thể hơn, phong cảnh mê hoặc nhất trên chân trời thảo nguyên chính là chóp tháp chùa cát tường, chính là phun lửa, chính là bóng dáng bằng vàng của pháp luân đại pháp, chính là khung cảnh sớm hôm khi một đội lạt ma áo cà sa đỏ thong thả bước qua. Mỗi khi nhìn thấy chúng, tôi đều cảm thấy hạnh phúc đích thực, hạnh phúc lớn lao nhất chính là có được tín ngưỡng, chính là được an nhiên ngủ say trong vòng tay của tín ngưỡng. Vậy, phải chăng có thể nói nguyên nhân khiến thành phố không có chân trời là do tín ngưỡng đã có vấn đề? Tín ngưỡng của thành phố là gì? Biểu tượng của tín ngưỡng lại là gì? Tôi nhìn thấy sự ảm đạm của ánh đèn neon, sự nhợt nhạt của đại tửu điếm, sự hoang vu trong đầu óc, tại sao trong một thành phố hoa lệ đủ thứ loại hình lại dường như chẳng có gì cả? Ngoại trừ sự bi ai. Trong thế giới mà mọi người lầm tưởng rằng có tiền là có tất cả này, tôi muốn tuyên bố rằng: không có tín ngưỡng thì không có tất cả, có tín ngưỡng chưa chắc đã có tất cả.
Chân trời thảo nguyên với sắc vàng và sắc xanh, của tín ngưỡng và sinh mệnh đã lặng lẽ trôi đi trong cơn gió không màu. Tiếp theo xuất hiện là chân trời sa mạc với tiếng gió có màu đang réo rắt vi vu. Tôi nhớ đến "Bài ca Khắc Lạp Mã Y": "Năm xưa tôi lùa đàn ngựa đi tìm bãi cỏ, đến đây buông cương ngắm nhìn em, cát vàng man mác tựa biển lửa vô tận, tôi vội quay mặt đi, bước sang nơi khác." Còn tôi thì sẽ không "vội quay mặt đi", mặc dù sớm muộn gì tôi cũng sẽ "bước sang nơi khác". Tôi phát hiện ra, tôi rốt cuộc đã phát hiện ra có một loại cảnh quan tự nhiên giống y đúc như cơ thể người phụ nữ. Điều tôi muốn nói là màu sắc của chân trời sa mạc, là kiểu đường nét uyển chuyển mềm mại ấy. Điểm khác biệt là làn da của phụ nữ đôi khi không được sạch sẽ, cho dù cô ấy có tắm một ngày tám lần, thậm chí những kẻ tắm càng nhiều càng có hiềm nghi không sạch sẽ. Tôi từng xem một bộ phim tên là "Sầu Riêng Trôi Nổi", nhân vật chính khi ở Hồng Kông, một ngày tắm tới ba mươi tám lần, chốc lát lại tắm, chốc lát lại tắm, bạn nói cô ấy làm nghề gì chứ, chắc chắn không phải là nghề tắm gội rồi chứ? Còn sa mạc, sa mạc mang làn da màu bánh mật ấy, đường cong vòng mông ấy, đường cong bộ ngực ấy, đường cong đùi bẹn ấy, đường cong đôi chân tuyệt mỹ ấy, cái chân trời đang đung đưa trong gió ấy, chính là sự yểu điệu tuyệt đối đi kèm với sự sạch sẽ tuyệt đối. Từ bao giờ mà trên trái đất chúng ta sinh sống, sự sạch sẽ lại trở thành lý tưởng? Chính vì sạch sẽ nên cô ấy chẳng có gì cả. Cô ấy tu dưỡng sự không có gì của chính mình, quật cường gìn giữ sự không có gì của chính mình. Vẻ đẹp của cô ấy nằm ở chỗ cô ấy chẳng có gì cả. Chân trời sa mạc là chân trời sạch sẽ và hoàn toàn trống không.
Còn có chân trời nào nữa không? Có chứ, đó chính là đường kéo dài của những dãy núi vô tận. Không, đó không phải là chân trời, đó là đường chân trời (skyline). Bóng núi phác họa nên đường nét của bầu trời bằng những nét nhấp nhô góc cạnh dữ dội, bầu trời theo đó cũng trở nên giống như chiếc nón xanh úp ngược, sứt sẹo không nguyên vẹn. Núi có bao nhiêu đỉnh, trời có bao nhiêu ngọn, núi trời giao hòa, răng cưa đan xen, những đường nét tỉ mỉ mà phức tạp ấy uốn lượn vô tận, chẳng ai phân biệt nổi là nó uốn lượn lên tận trời cao hay uốn lượn xuống các khe vực. Núi ở xa có sương xanh, sườn núi ở gần vây quanh mây trắng, khi chúng ta thực sự chẳng tài nào hiểu nổi núi ở trên trời hay trời ở dưới núi, sự biến mất của đường chân trời cũng đồng nghĩa với việc cho chúng ta biết hóa ra dáng vẻ thuở hồng hoang chưa khai mở chính là quả trứng gà không một vết nứt, một khi quả trứng gà đã có vết nứt, thì điều đó có nghĩa là Bàn Cổ khai thiên lập địa đã hoàn tất. Dĩ nhiên trong phần lớn các trường hợp, đường chân trời sẽ không biến mất. Núi cao phủ tuyết, băng thanh ngọc khiết, nơi đó là nơi yên tĩnh nhất, không bị ô nhiễm nhất, đường chân trời ở nơi đó tựa như những sợi tơ mảnh dai dẳng buông rủ từng chùm ánh nắng, nơi đó là tiêu điểm được chiêm bái và kính sợ, tư tưởng ở nơi đó chính là mùa màng trong tịnh thổ, ăn nó xong là có thể trực tiếp lấy tư lương đạo, lao thẳng về cõi vô trần. Khi "duyên khởi chi hữu" của cõi trần không còn xuất hiện nữa, thì đó thực sự là "bầu trời" tự do không chướng ngại, không vướng víu. Bầu trời là hành lang bước về cõi diệu cảnh không phiền não, là hồ nước biếc trên trời nơi hoa sen nở rộ tâm tư của người ngộ đạo, cách duy nhất để đến được hồ nước trên trời này, chính là để ánh mắt và cảm xúc leo lên dãy núi băng tuyết vượt qua đường chân trời trong sáng. Có thể nói, những đường chân trời được nâng đỡ bởi những dãy sống núi có tiếng tăm thảy đều là nơi các bậc cao nhân lĩnh hội nhân sinh thấu triệt vũ trụ.
Tôi lại một lần nữa nghĩ đến thành phố, chẳng phải thành phố cũng có đường chân trời đang phải chịu đựng cảnh nhún nhường khuất phục trên những tòa nhà cao thấp đó sao? Điều đáng tiếc là, sự nhấp nhô của những tòa nhà không phải là sự vươn cao của tín ngưỡng mà là sự trỗi dậy của dục vọng, tòa nhà nhỏ đại diện cho dục vọng nhỏ, tòa nhà lớn đại diện cho dục vọng lớn, sự bùng nổ tích tụ của dục vọng biểu hiện ra thành một cơn cuồng phong sóng dữ tương đối tĩnh lặng, bạo lực, hiếp dâm, tham ô, trộm cắp, từng mảng tội ác ba chiều sóng vỗ không nguôi, mà đường chân trời thì lại giống như chiếc viền ren đáng thất vọng khảm nạm lấy chúng, bảo vệ lấy chúng. Thế là đường chân trời của thành phố lập tức trở nên quá bẩn thỉu quá u tối, lập tức bị ô nhiễm đến mức chẳng còn xanh biếc chẳng còn trong sáng nữa. Mà ở miền Tây Trung Quốc, ở nơi chúng tôi dừng xe đứng lặng, trên đường chân trời được phất bút liền tay của những dãy núi cao trùng điệp ở đằng xa, chính là những mây lành, rạng đông, hơi ấm, ánh nắng trong lành ngắm mãi không chán, chính là những núi xanh, đỉnh biếc, đỉnh tuyết, tháp băng thưởng thức mãi không nguôi, chính là sự thanh tịnh, thoát tục, trang nghiêm, thù thắng cảm nhận mãi không hết.
Tôi từng mê mẩn sự cao chót vót của chân trời, cho rằng đó là nơi âm thơ thanh tao hoa sắc rực rỡ, là chốn đỉnh báu cát tường nước biếc non mềm; bây giờ tôi vẫn cứ tôn kính sự diệu kỳ của chân trời, bởi vì ở thành phố cho dù có nhìn thấy vô số tầng lớp nhà cửa hỗn độn, cho dù có cửa ngõ che khuất tầm nhìn, tường cao khiến người ta kinh hãi, thì sự ngắm nhìn và thưởng thức của con người vẫn chưa hề dừng lại. Trong những ngày chẳng thể đoái hoài đến chốn xa xôi, việc đăm đăm nhìn vào đám đông xung quanh bỗng trở thành điều tất yếu. Chẳng phải vậy sao? —— giữa người với người, bạn là chân trời của tôi, tôi là chân trời của bạn.
