Cuối lối đi nhỏ, hướng ra phía khe núi, tôi đứng trò chuyện với Guinea trong lúc Alf đang cày ngựa vào chiếc xe thùng. Mặt trời đã ngả hẳn về tây, chiếu những tia nắng rực rỡ xuống chúng tôi, và dưới thứ ánh sáng mạnh mẽ ấy, tôi để ý thấy nước da trong trẻo, khỏe khoắn của cô. Một con gà guinea nhanh nhẹn và duyên dáng chạy vòng qua góc nhà, và vừa gật đầu về phía con vật, tôi vừa nói: "Tôi đang nói chuyện với một nhân vật mang tên trùng với cô ấy đấy, và cô ta có vẻ đang ghen tị."
Tôi thoáng thấy một nét hờn dỗi lướt qua đôi môi Guinea, nhưng cô mỉm cười đáp lại: "Nếu tên thật của tôi mà không quá xấu xí thì tôi đã khăng khăng đòi mọi người gọi bằng cái tên ấy rồi. Tôi ghét biệt hiệu."
"Nhưng thỉnh thoảng chúng lại rất phù hợp đấy chứ," tôi đáp lời.
"Nhưng khi chúng vừa vặn đến thế," cô cười nói, "thì chúng lại chẳng bao giờ chịu buông tha. Chính những cái biệt hiệu khó chịu mới gắn bó lâu dài với chúng ta."
"Đó là triết lý mà cô học được ở trường Raleigh sao?" tôi hỏi.
Cô nhún đôi vai thanh tú, cười khúc khích trong cổ họng và trả lời: "Tôi chẳng học triết lý tẹo nào cả. Chẳng cần phải tích lũy vốn hiểu biết lớn lao cho một cô gái sống ở chốn khỉ ho cò gáy này đâu."
"Nhưng cô ấy có lẽ nên phấn đấu học tập để thích nghi với một cuộc sống tốt đẹp hơn, với niềm tin rằng điều đó chắc chắn sẽ đến."
"Anh mới khích lệ làm sao, anh Hawes. Chẳng mấy chốc anh có thể thuyết phục được tôi rằng tôi thực sự mừng vì anh đã đến đấy."
"Chính cô đã khiến tôi cảm thấy vui mừng rồi," tôi đáp.
"Thế ư? Vậy thì hãy cẩn thận kẻo tôi lại làm anh phải hối hận đấy. Alf đang đợi anh kìa."
Trong lúc chúng tôi đánh xe về phía nhà Perdue, tôi tự hỏi điều gì đã khiến ông già Jucklin thay đổi thái độ vào thời điểm ông nhắc đến chuyện cho con gái đi học xa. Chắc chắn là ông không thể chê bai vẻ duyên dáng và tao nhã mà việc học hành đã mang lại cho cô ấy rồi. Liệu có nên hỏi Alf không? Không; anh ấy chắc chắn sẽ coi một câu hỏi như thế là sự tọc mạch quá trớn.
Con ngựa phi nước kiệu nhanh nhẹn và luồng không khí mát lạnh thổi qua thật tuyệt vời. Con đường quanh co, uốn lượn ôm lấy những khung cảnh bất ngờ xuất hiện trước mắt, rêu mọc dưới những tán đá lớn, rỏ nước trong bóng râm vĩnh cửu, một khoảng nước lấp lánh dưới ánh mặt trời, một vùng trũng mọc toàn cây hick-ri nơi đàn sóc đang kêu lạo xạo; và từ muôn nơi tỏa ra hương thơm ngào ngạt của mùa xuân.
Alf, dẫu là một người nông dân, nhưng không có dáng đi còng xuống vì làm việc quá sức, cũng chẳng mang vẻ ủ rột thường thấy ở những kẻ gắn bó cả đời với ruộng đồng; anh rất cởi mở, trò chuyện với con ngựa, trò chuyện với tôi và tự huýt sáo một mình. Anh chỉ cho tôi xem một hang động nơi những người lính Anh từng buộc phải ẩn náu để trốn tránh sự truy đuổi của những người yêu nước chiến thắng, nhưng thứ mà họ tưởng là chốn nương thân hóa ra lại là một cái bẫy, bởi những người yêu nước đã dùng khói lùa họ ra và bắt họ giải về trại của Tướng Greene. Chúng tôi đánh xe lên đỉnh đồi, và nhìn qua thung lũng, tôi thấy một ngôi nhà gạch lớn nằm trên ngọn đồi ở phía xa không xa lắm. Và tôi nhận ra đó là nơi tôi từng nhìn thấy hồi đầu ngày. "Đó là nơi Tướng Lundsford ở," Alf nói, ánh mắt dõi theo hướng nhìn của tôi. "Chúng ta sẽ đi ngang qua đó. Trước đây ông ấy sở hữu rất nhiều nô lệ và một số người trong số họ vẫn còn quanh quẩn bên ông. Phần lớn đất đai của ông ấy cằn cỗi, nhưng chừng ấy đất màu mỡ cũng đủ để giúp ông giàu có. Và kiêu ngạo nữa! Ông ta kiêu ngạo như một con ngựa thuần chủng vậy. Hầu như chẳng còn mấy bậc kỳ cựu sót lại ở vùng này. Chúng ta đang dần bị Mỹ hóa, đặc biệt là ở tuốt phía đông nơi rất nhiều người miền Bắc đến đây vào mùa đông. Nhưng ông ấy chẳng mặn mà gì với điều đó—vẫn tự tay gặt lúa mì bằng liềm có khung."
Chúng tôi đánh xe xuống thung lũng, băng qua một chiếc cầu đá thô sơ, rồi chậm rãi lên dốc phía bên kia. Con ngựa, vốn đang hăng hái vì bị nhốt lâu ngày, tỏ ý muốn rảo bước nhanh hơn, nhưng Alf kìm nó lại, đôi mắt tinh anh đảo tìm khắp khoảng sân, ngôi nhà mùa hè trong khu vườn gần đó và vườn cây ăn trái phía bên trái. Tôi nhìn Alf và thấy khuôn mặt anh lộ rõ vẻ háo hức và căng thẳng, nhưng đôi mắt anh, dẫu đang dồn sức, lại vô cùng dịu dàng và ánh lên rực rỡ. Tôi lên tiếng gọi, nhưng anh chẳng màng chú ý, mà ngay khoảnh khắc ấy, anh ngẩng cao người hơn và đăm đăm nhìn về phía ngôi nhà. Và tôi thấy một người bóng phụ nữ đang băng qua sân. Con đường chạy sát bức tường đá thấp và thô ráp, và khi chúng tôi vừa đi đến ngang cổng, Alf liền dừng ngựa lại để cài lại quai dây nịt. Nhưng tôi để ý thấy anh đang dán mắt vào ngôi nhà nhiều hơn là vào sợi dây nịt. Một hiên nhà rộng, hay hành lang theo cách gọi của chúng tôi, kéo dài gần như nửa vòng quanh ngôi nhà, và từ đó một cô gái bước ra, đứng nhìn qua chúng tôi về phía những ngọn đồi xa tít tắp. Tôi thấy Alf đỏ bừng mặt, và ngay giây lát tiếp theo, cậu ta đã nhảy phắt lên xe thùng và phóng đi gần như cuồng nộ. Tôi tự hỏi tại sao anh lại phải sợ cô ấy đến thế. Anh không phải là kẻ cục mịch hay vụng về, mà rất uyển chuyển, và tôi hiểu rằng anh đã đem lòng yêu cô và chính cảm xúc của bản thân đã làm anh hoảng sợ.
Nhà Perdue chỉ cách dinh cơ của vị tướng quân một quãng ngắn, và chẳng mấy chốc chúng tôi đã đến nơi, đứng trò chuyện với ông cụ ngay bên hàng rào. Khi tôi trình bày công việc của mình, ông nhìn tôi dò xét, như muốn đo lường tôi từ đầu đến chân; và ông bảo rằng không nghi ngờ gì nữa, tôi chính là người mà ông vẫn hằng mong mỏi được gặp. "Và giờ đây," ông nói sau khi chúng tôi trò chuyện một hồi, "nếu cậu sẵn sàng tiếp quản ngôi trường này và tiến hành công việc, thì cứ thế đi. Tôi quyết tâm rằng lũ trẻ trong cái xóm này phải được học hành đến nơi đến chốn, dẫu cho có phải nhét đầy giáo viên nghẹn cả lạch nước đi chăng nữa. Nếu tôi được toàn quyền quyết định, tôi sẽ gom một đám trai tráng lại rồi đi một vòng dùng gậy quật cho bọn con trai lớn một trận. Ồ, mọi chuyện mới chỉ ra nông nỗi này cách đây không lâu thôi. Chúng ta từng có những ngôi trường hạng nhất ở đây, nhưng đám con trai nhà Aimes quỷ quái đó lại nghịch ngợm hết phần thiên hạ—nhưng rồi chúng ta sẽ trị được bọn chúng thôi. Ngày mai trời sẽ đủ điều kiện để cày bừa, và lũ nhóc lớn xác đó sẽ phải làm việc cho đến khi thu hoạch ngô xong xuôi, nhưng tôi đoán cậu sẽ thu hút được một lượng học sinh khá đông đảo đấy. Đã có đủ ngân sách được phân bổ để lập ra một ngôi trường ra trò, và nếu cậu gắn bó với tôi, chúng ta sẽ làm được điều đó."
Tôi bảo ông rằng tôi sẽ sát cánh cùng ông. "Được rồi," ông nói, "nhớ lấy lời đấy nhé. Để xem nào. Hôm nay là thứ Sáu. Cậu hãy chuẩn bị sẵn sàng để bắt đầu vào sáng thứ Hai, và ngày mai tôi sẽ cưỡi ngựa đi một vòng quanh xóm giềng để loan báo tin này."
Thế là mọi chuyện đã được định đoạt. Chúng tôi hân hoan phóng xe rời đi, và khi lại gần ngôi nhà của vị tướng già, Alf một lần nữa kìm con ngựa đi chậm lại. Tuy nhiên, lần này anh không dừng xe, nhưng khi chậm rãi lướt qua, anh vẫn phóng tầm mắt đầy khao khát bao trùm lấy ngôi nhà và khoảng sân. Mặt trời đã lặn khi chúng tôi về đến nhà. Ngày hôm ấy mới dài làm sao, biết bao khoảng thời gian trải dài từ lúc mặt trời lặn bây giờ cho đến lúc nó mọc lên khi tôi vừa vác chiếc rương trên vai ở nhà ga tàu hỏa!
Khi tôi đang bước xuống ở trước cửa, tôi nghe thấy ông Jucklin gọi mình, và khi tôi đáp lời, ông bước ra từ lối đi và nói rằng ông muốn gặp tôi một lát. Ông dẫn đường và tôi đi theo vào bóng râm tối mịt của một gốc cây. "Tôi quên dặn cậu là đừng nói gì về chuyện đó nhé," ông nói.
"Chuyện gì cơ?" tôi hỏi.
"Chuyện vật lộn với lão ta—lão tướng già ấy. Lão xin tôi đừng nhắc đến vì vốn tính sĩ diện, và tôi đã hứa là sẽ không nói, thế mà chả hiểu sao hôm nay tôi lại lỡ miệng nhắc tới, vậy đấy."
Ồ, tôi sẽ không nhắc đến đâu," tôi đáp lại có phần cộc lỏn, bởi vì tôi lấy làm thất vọng khi ông không nói cho tôi nghe điều gì quan trọng hơn.
"Được rồi. Và tôi rất cảm ơn cậu. Lão là một trong những kẻ kiêu ngạo nhất trên đời và lão không muốn bất kỳ ai nghi ngờ rằng từng có gã nào dám vật ngã lão; nhưng tôi cũng muốn nói thẳng cho cậu hay là tôi đã quật ngã khối kẻ trong đời mình rồi đấy. Cậu có định dạy học ở ngôi trường đó không?"
"Có chứ, mọi thỏa thuận đã được sắp xếp xong xuôi, và tôi sẽ bắt đầu công việc vào sáng thứ Hai."
"Quá tuyệt. Thôi, giờ chúng ta vào nhà ăn chút lót dạ đi, chắc là mấy người phụ nữ chuẩn bị xong xuôi cả rồi đấy."
Chúng tôi đi ngủ sớm. Ngôi nhà chỉ cao một tầng rưỡi, và tôi ở chung phòng với Alf, áp sát vào phần mái lợp bằng ván mỏng. Tôi không thể đứng thẳng người lên được trừ khi đứng ngay giữa phòng, nhưng tôi thấy rất thoải mái vì có một chiếc giường êm ái, và có rất nhiều không khí lùa vào qua hai khung cửa sổ lớn, mỗi cái nằm ở một bên ống khói tận đầu hồi hướng về phía nam. Khi ánh bình minh còn đang ngái ngủ, đúng vào lúc mà người ta có cảm giác chỉ một khoảnh khắc thiu thiu mơ màng còn đáng giá hơn cả một đêm ngủ say giấc nồng, Alf đã thức dậy để ra đồng cày bừa, và trong lúc những bậc thang kêu cót két dưới chân anh lúc đi xuống, tôi trở mình để chợp mắt thêm chút nữa, thầm cảm thấy biết ơn vì suy cho cùng, việc dạy học ở một ngôi trường cũng chẳng phải là số phận kham khổ nhất trên đời. Và tôi đang chìm trong những giấc mơ ngọt ngào thì Guinea gọi tôi dậy ăn sáng.
Tôi dành phần lớn thời gian trong ngày ở trong phòng để chuẩn bị cho công việc sắp tới. Dựa vào ống khói, tôi dựng một chiếc kệ và bày sách lên đó; tôi biến một chiếc thùng các-tông lớn thành bàn viết, và từ một cái thùng phuy tôi chế ra một chiếc ghế bành. Khung cảnh xung quanh thật thô sơ, nhưng tôi lại rất hài lòng với chúng; quả thực, chưa bao giờ tôi thấy mình được sắp xếp ở một nơi dễ chịu đến thế. Và khi Alf bước lên lầu vào buổi tối, anh nhìn xung quanh và mỉm cười nhận xét: "Chắc là cậu đang sở hữu cái đèn thần mà chúng ta hay đọc trong truyện rồi. Ước gì cậu chà nó một cái nữa để dọn sạch cỏ mọc lấn đám ngô của tôi đi." Anh trông có vẻ mệt mỏi và tôi tự hỏi sao anh không đi ngủ đi, nhưng anh cứ đi qua đi lại trong phòng, miệng ngậm chiếc tẩu thuốc. Anh im lặng và trầm ngâm, liên tục nhồi thuốc mới vào tẩu ngay khi tẩu vừa tàn; nhưng thỉnh thoảng anh cũng cất lời, dẫu tôi cảm thấy những điều anh nói chẳng có mục đích gì cả.
"Tôi có loại thuốc lá nặng hơn thế đấy," tôi nói.
"Cái này dùng cũng được, dẫu nó hơi nhẹ. Được trồng ở một sườn đồi cũ mà."
Anh ngồi xuống và tiếp tục rít tẩu, dẫu đốm lửa đã tắt ngấm từ lâu. Anh chống khuỷu tay lên bàn; anh cựa quậy như thể tư thế ấy không thoải mái; anh đứng dậy, đi ra cửa sổ, nhìn ra ngoài, rồi lại bước về, ngồi xuống ghế và sau khi cắm cúi nhìn xuống sàn nhà một lúc, anh bảo rằng anh nghĩ trời sắp mưa.
"Có lẽ vậy," tôi đáp, "nhưng đó không phải là điều anh thực sự muốn nói."
Anh liếc nhìn tôi sắc lẹm, cúi gằm mặt xuống rồi hỏi: "Sao cậu biết?"
"Tôi biết vì tôi có thể nhìn thấy và vì tôi không phải là kẻ ngốc."
Đã bao giờ có ai gọi cậu là kẻ ngốc chưa?" anh hỏi với một tiếng cười buồn bã. Anh ngả người thật sâu ra sau và ngẩng lên nhìn trần nhà lợp ván.
"Điều đó chẳng dính dáng gì đến chuyện này cả, Alf. Xin lỗi nhé. Phải gọi là anh Jucklin mới đúng. Sự thật là, có cảm giác như tôi đã quen biết anh từ rất lâu rồi vậy."
"Và khi cậu có cảm giác đó về một con người," anh nhanh chóng lên tiếng, "cậu sẽ chẳng bao giờ sai lầm khi coi anh ta là một người bạn. Cứ gọi tôi là Alf đi. Tên cúng cơm của cậu là gì?" Tôi nói cho anh biết, và anh nói thêm: "Và tôi sẽ gọi cậu là Bill. Không; sự thật là tôi chẳng màng quan tâm đến chuyện trời sắp mưa đâu; tôi chẳng thèm bận tâm đến mưa gió làm gì, ngoại trừ cơn mưa đang trút xuống trái tim mình. Cậu còn nhớ cô gái bước ra hành lang lúc nãy chứ. Tôi biết là cậu nhớ, vì chẳng người đàn ông nào có thể quên được cô ấy. Cậu biết là Guinea đã hỏi tôi xem Millie có ở nhà không đấy. Chà, đó chính là Millie Lundsford, con gái của vị tướng già. Chúng tôi sống sát vách nhau suốt cả cuộc đời, nhưng tôi chưa bao giờ thân thiết với cô ấy cho lắm, và ngay cả bây giờ tôi cũng chẳng đời nào đến đó chơi một cách đường đường chính chính cả. Cô ấy và Guinea từng đi học xa cùng nhau và là bạn tốt của nhau. Guinea thỉnh thoảng hay trêu chọc tôi về cô ấy, mà đâu biết rằng tôi thực sự yêu cô ấy. Tôi không thể đi học xa, cũng chẳng mặn mà gì với việc chữ nghĩa, nhưng kể từ khi cô gái ấy trở về nhà và tôi có dịp quen biết cô ấy nhiều hơn, tôi cảm thấy mình sẵn sàng đánh đổi nửa cuộc đời để biết chữ, cốt sao có thể trò chuyện được với cô ấy; và kể từ đó tôi bắt đầu học hành, với sự giúp đỡ của Guinea. Và cậu không biết tôi mừng thế nào khi nghe tin cậu đến đây dạy học đâu, vì tôi muốn theo học cậu đấy. Nhưng mà học lén nhé," anh nói thêm. "Tôi không thể đến trường học được; tôi không muốn cô ấy biết rằng mình lại dốt nát đến thế."
Tôi với sang nắm lấy tay anh. "Alf, việc dạy cho anh sẽ là một trong những nhiệm vụ của tôi. Nhưng đừng tự nhận mình là kẻ dốt nát, bởi vì anh không phải vậy."
Anh siết chặt tay tôi, và nhìn thẳng vào mắt tôi, nói: "Ước gì tôi hiểu biết nhiều và ưa nhìn được như cậu. Khi đó tôi sẽ chẳng còn sợ hãi gì mà đến gặp cô ấy và ngỏ lời xin phép được chiếm lấy trái tim cô ấy, nếu có thể. Ngày mai cậu hãy sang nhà vị tướng quân, giả vờ như muốn xin ý kiến của ông ấy về trường học, và tôi sẽ đi cùng cậu. Khỉ thật, Bill, có khi rồi có ngày cậu cũng sẽ rơi vào lưới tình cho mà xem."
Này Alf, tôi chẳng thấy lý do gì mà cả hai chúng ta phải sợ hãi khi đến nhà vị tướng quân cả. Đi chứ? Dương nhiên là chúng ta sẽ đi rồi. Nhưng cậu làm tôi phì cười khi bảo rằng ước gì mình ưa nhìn được như tôi. Để tôi kể cho cậu nghe chuyện này nhé." Tôi tóm tắt câu chuyện bình lặng về cuộc đời mình, rằng sự chế giễu đã tìm đến tôi từ khi tôi còn chập chững tập đi và đã biến tôi thành tấm bia để trêu chọc. "Cậu có thể đã lớn nhanh quá mức," anh nhận xét sau khi tôi dứt lời, "nhưng cậu đã tự bắt kịp chính mình rồi đấy. Nói thật với cậu nhé, cậu sẽ là người nổi bật nhất trong số một hàng ngàn người đàn ông đấy. Cậu kiếm đâu ra ngần ấy sách vậy? Tôi không hiểu sao cậu lại có thể mang theo chúng trong chiếc rương đó, cùng với những thứ đồ đạc khác của mình nữa."
"Những thứ đồ đạc khác thì chẳng chiếm mấy không gian đâu," tôi đáp, và quay sang đống sách, tôi bắt đầu kể cho anh nghe đôi điều về chúng, nhưng chẳng mấy chốc tôi nhận ra tâm trí anh đã bay bổng tận đẩu tận đâu rồi. "Được rồi, ngày mai chúng ta sẽ sang đó," tôi nói, và tâm trí anh lập tức quay trở lại.
Và cứ hiên ngang bước vào như thể chúng ta sở hữu một nửa trái đất này vậy," anh nói, nhưng tôi thừa biết anh chẳng hề có chút lòng dũng tin kiêu hãnh nào thế đâu, tôi biết thừa là anh đang run như cầy sấy rồi. "Ồ, tôi sẽ đi thẳng vào cùng cậu mà," anh nói. "Cậu cứ đi đầu đi và tôi sẽ theo sát phía sau."
Khi tôi đã lên giường đi ngủ, một câu nói mà anh từng thốt lên cứ càn quét qua tâm trí tôi như một cơn gió: "Khỉ thật, Bill, có khi rồi có ngày cậu cũng sẽ rơi vào lưới tình cho mà xem." Tôi đã sớm rơi vào lưới tình mất rồi—đem lòng yêu Guinea.
