Nàng Sêhêrazát đêm đêm vẫn kể chuyện cho vua Saria nghe. Đêm ấy nàng kể tiếp một câu chuyện như sau:

- Tâu bệ hạ, ngày xưa có một hoàng tử nước Ba Tư tên là Khôrusát. Chàng vừa đến tuổi trưởng thành, đã thích những chuyến đi chơi la cà ban đêm. Chàng thường cùng mấy võ quan tâm phúc cũng cải trang như chàng đi sâu vào các khu dân cư trong thành phố. Chàng từng gặp lắm chuyện đến là kỳ cục, mà hôm nay tôi chưa kể hầu bệ hạ được hết. Tôi chỉ thuật lại chuyện đã xảy ra cho chàng ngay trong chuyến xuất hành đầu tiên, kể từ ngày chàng lên ngôi báu thay cha trị vì đất nước. Phụ vương chàng qua đời vì tuổi tác quá cao, để lại cả vương quốc Ba Tư cho chàng thừa kế. Sau những nghi lễ thường lệ nhân dịp đăng quang và sau khi lễ tang của phụ vương kết thúc, vị tân vương Khôrusát, vừa do sở thích vừa vì nghĩa vụ, muốn tự mình biết rõ những gì xảy ra trong kinh thành. Vua liền cùng tể tướng hóa trang, rời hoàng cung vào khoảng hai, ba giờ sáng. Đi qua một khu phố của những người dân thường, đến con đường nọ, vua nghe có tiếng nói khá to. Vua tiến đến gần ngôi nhà có tiếng ồn, nhìn qua khe cửa, trông thấy ánh đèn và ba chị em gái ngồi chung trên một trường kỷ, đang chuyện trò với nhau. Qua lời của cô lớn tuổi nhất, vua biết ngay họ đang nói chuyện gì.

- Bởi vì chúng ta đang nói chuyện ước mơ, – cô này nói – vậy thì ước mơ của tôi là được lấy người thợ làm bánh mì của nhà vua làm chồng. Rồi tôi sẽ tha hồ ăn đến thỏa thích loại bánh cực ngon mà người ta gọi rất đúng là “bánh mì của hoàng đế”.

- Còn em ấy à, – người chị hai nói – ước mơ của em là lấy được người bếp trưởng của nhà vua. Em sẽ được ăn những món nấu tuyệt diệu, bởi vì trong hoàng cung bánh mì chẳng thiếu giống, em chẳng lo không có bánh mì ăn. Thế là, chị thấy không, – cô quay sang nói thêm với người chị cả – em sành hơn chị đấy.

Cô gái út, một người có nhan sắc rất đẹp, dáng điệu dễ thương và thông minh hơn nhiều so với hai cô chị, đến lượt mình ước:

- Về phần em, các chị ơi, ước mơ của em chẳng phải ít ỏi thế đâu, em còn muốn bay cao hơn nữa. Vì đây chỉ là chuyện ước mơ, vậy thì em ước được làm bà hoàng hậu. Em sẽ sinh cho nhà vua một hoàng tử có mái tóc một bên là vàng một bên là bạc, khi nào nó khóc thì những giọt nước mắt đều biến thành ngọc trai và mỗi lần nó mỉm cười thì từ đôi môi đỏ như son của nó hiện lên một đóa hoa hồng vừa mới nở.

Vua Khôrusát, thấy lời ước của ba cô gái, đặc biệt là của cô em út, độc đáo đến mức vua muốn làm cho nó biến thành sự thật. Không nói rõ những suy nghĩ ấy với tể tướng, vua dặn ông hãy chú ý nhìn kỹ ngôi nhà, để sáng hôm sau, tới mời tất cả ba cô đến gặp nhà vua.

Thi hành lệnh của nhà vua, ngày hôm sau tể tướng đến bảo gọn lỏn ba cô là nhà vua muốn gặp. Chỉ để cho các cô vừa đủ thời giờ mặc áo xống, ông dẫn họ đến hoàng cung, đưa ra mắt vua. Vua hỏi:

- Hãy nói cho ta nghe, các cô còn nhớ những lời ước đêm hôm qua, khi đang chuyện trò vui vẻ không? chớ giấu giếm nữa, ta muốn biết rõ các cô đã nói những gì. Lời nhà vua làm cho cả ba chị em hết sức bối rối, vì họ không ngờ. Họ cúi nhìn xuống, mặt đỏ bừng. Cô em út càng đỏ mặt trông càng xinh, khiến nhà vua đem lòng yêu thật sự. Vì xấu hổ, và sợ câu chuyện của mình xúc phạm tới nhà vua, ba chị em đều im thin thít. Thấy vậy vua nói cho họ yên tâm:

- Chớ có sợ, ta không đòi các cô tới đây để bắt tội các cô. Ta thấy câu hỏi vừa rồi của ta làm cho các cô lo âu, như vậy là ngược với ý ta. Hơn nữa ta cũng đã biết rõ người nào ước điều gì. Cô này, – vua nói tiếp – cô này muốn được lấy ta làm chồng, lời ước của cô sẽ được thực hiện ngay hôm nay. Còn hai cô này, – vua nói với người chị cả và người chị hai – ta cũng cho một cô kết hôn với người thợ làm bánh cho ta, và cho một cô lấy người bếp trưởng của ta.

Nhà vua vừa dứt lời, cô gái út, vội phủ phục dưới chân vua để cảm tạ. Nàng nói:

- Tâu bệ hạ, lời ước của em, mà bệ hạ đã rõ, chẳng qua là điều nói vui trong lúc chuyện trò. Em không xứng đáng với vinh dự đó. Xin bệ hạ hãy tha cho em tội quá bạo gan!

Hai người chị cũng bắt chước em từ tạ, nhưng nhà vua đã ngắt lời:

- Không, không, không thể nào khác. Lời ước của mỗi người phải được thực hiện.

Các lễ cưới được tổ chức ngay ngày hôm đó, đúng như lời truyền của nhà vua, song có sự khác biệt lớn.

Đám cưới cô út được tổ chức huy hoàng, kèm theo hội hè vui chơi, họp với nghi tiết hôn lễ của một quốc vương Ba Tư. Trong khi đám cưới của hai người chị chỉ cử hành theo nghi thức hợp với địa vị của chồng họ, tức là người thợ cả làm bánh mì và người đầu bếp trưởng của nhà vua.

Hai người chị nhận thấy sâu sắc sự cách biệt vô biên giữa đám cưới của họ và đám cưới của cô út. Nhận xét đó làm cho họ, không những không bằng lòng vì hạnh phúc ước gì được nấy của mỗi người, nó vốn cũng đã cao xa nhiều lắm so với địa vị thường ngày của họ, lại còn sinh lòng ganh tị sâu cay. Lòng ganh tị này không những làm vẩn đục niềm vui của chính họ mà còn gây cho cô út những điều bất hạnh lớn, sự nhục mạ và đau khổ không thể nào tả xiết.

Lúc đầu, họ cũng chưa có trao đổi với nhau suy nghĩ về sự lựa chọn của nhà vua mà họ cho là làm thiệt hại cho mình, vì còn lo sửa soạn lễ cưới. Nhưng, có dịp gặp lại nhau mấy ngày sau đó, trong một nhà tắm công cộng mà họ hẹn hò từ trước, người chị bảo cô hai:

- Này em! Em nghĩ thế nào về con út của chúng ta? Bộ nó có đáng được làm hoàng hậu không?

- Thú thật em chả hiểu ra làm sao cả, – cô em đáp – em không hiểu nhà vua say mê nó về nỗi gì, để đến nỗi mù quáng như vậy. Nó chỉ là một con bú dù, chị em ta đã nhìn chán mắt và hiểu rõ tính tình của nó rồi. Nó chỉ có trẻ hơn hai chị em chúng ta chút đỉnh thôi, chẳng nhẽ vì lý do đó mà nhà vua lại không chọn chị? chị xứng đáng làm hoàng hậu hơn. Công bằng ra, nhà vua chọn chị mới phải.

- Em ạ, – người chị cả nói – đừng nói về chị. Chị hẳn chẳng có ý kiến gì nếu nhà vua chọn em, đằng này lại đi chọn một con bẩn như cú, do đó chị buồn phiền. Việc này em cũng như chị, chúng ta phải báo thù. Chính vì vậy chị cần em hợp sức với chị, việc là việc chung của cả hai chị em ta mà. Em có nghĩ ra cách gì làm nhục nó thì tin cho chị rõ, chị hứa là về phần mình, nếu tìm ra được cách gì làm cho nó ê chề đau đớn là chị bảo cho em biết ngay.

Từ ngày ấy, hai chị em gặp nhau luôn, và mỗi lần gặp nhau đều bàn bạc đường đi nước bước để phá hoại hạnh phúc của hoàng hậu, em út của mình. Họ tính toán nhiều cách, nhưng khi tính chuyện bắt tay vào việc thì thấy cách nào cũng khó khăn quá lớn, không ai có gan làm. Tuy vậy, thỉnh thoảng họ lại cùng đến thăm em út, lần nào cũng giả vờ thật khéo léo để tỏ tình thân yêu và làm cho cô em tưởng họ vô cùng hoan hỉ được có một người em làm mẫu nghi thiên hạ như thế này. Về phần mình, bao giờ hoàng hậu cũng tiếp họ chân tình và kính trọng đúng như một đứa em hiền không vì địa vị cao sang làm cho hư hỏng, mà vẫn thật lòng thương yêu nhau như thuở còn hàn vi.

Mấy tháng sau ngày cưới, hoàng hậu thụ thai. Nhà vua rất đỗi vui mừng. Niềm vui ấy không những chỉ có trong hoàng cung mà còn lan rộng khắp các phố phường của kinh thành nước Ba Tư. Hai người chị đến chúc mừng em. Nghĩ tới chuyện cần có bà đỡ để giúp cho nàng lúc cái thai trọn ngày mãn tháng, họ xin nàng hãy chọn họ chứ đừng chọn ai khác làm người đỡ.

Hoàng hậu đáp rất nhã nhặn:

- Các chị ơi, em không mong gì hơn được như thế. Nếu tự em được quyền lựa chọn, xin hai chị tin cho lòng em như vậy. Em vô cùng biết ơn tấm lòng tốt của hai chị. Nhưng nhà vua truyền thế nào em phải vâng theo thế ấy. Xin các chị hãy nói với các anh ở nhà lấy tình quen biết mà cũng tâu xin nhà vua ban cho ân huệ ấy. Nếu nhà vua nói chuyện đó với em, thì xin các chị tin rằng không những em tỏ ý vui mừng, mà còn cảm tạ Người đã chọn hai chị gái giúp làm bà đỡ cho em.

Hai người chồng, mỗi người đều đi tìm riêng các vị quan vẫn che chở cho mình, nhờ họ dùng ảnh hưởng để xin phép vua cho hai người chị gái được vinh dự làm bà đỡ cho hoàng hậu. Việc làm của họ có hiệu quả. Nhà vua hứa sẽ lưu tâm tới chuyện đó.

Nhà vua giữ lời hứa. Trong một buổi nói chuyện riêng với hoàng hậu, vua nói mình thấy hai bà chị gái là những người thích hợp hơn bất cứ bà đỡ xa lạ nào trong việc giúp hoàng hậu lúc mãn nguyệt khai hoa, nhưng nhà vua chưa muốn cử họ trước khi bàn bạc với hoàng hậu. Cảm kích trước thái độ của vua đối với mình, hoàng hậu nói:

- Tâu bệ hạ, em chỉ biết sẵn sàng tuân theo ý của bệ hạ. Nhưng vì Người đã hạ cố nghĩ tới hai chị gái của em, em xin cảm tạ Người đã vì thương em mà quan tâm tới họ. Về phần em, em không dám giấu rằng mình rất vui thích được có hai chị gái đỡ đần hơn là người xa lạ. Thế là nhà vua củ hai người chị gái của hoàng hậu làm bà đỡ cho nàng. Từ đấy, người nào cũng ra vào cung cấm với niềm vui sướng là đã tìm được cơ hội đúng như mong muốn để thực hiện âm mưu độc ác mà họ đã nghiền ngẫm từ lâu, hòng làm hại hoàng hậu em gái út của mình.

Đủ tháng đủ ngày, hoàng hậu sinh hạ mẹ tròn con vuông một hoàng tử xinh như mộng. Nhưng sự xinh xắn và bé bỏng của cháu bé vẫn không thể làm động lòng những người chị bất nhân. Họ cuộn hoàng tử vào mấy tấm tã sơ sài, đặt vào cái làn, rồi thả trôi theo dòng nước vẫn chảy qua trong hào đào bên dưới cung của hoàng hậu. Rồi họ đưa ra một con chó con chết và rêu rao rằng đó là đứa con hoàng hậu sinh hạ. Nghe tin xấu xa ấy, nhà vua nổi cơn thịnh nộ, và có thể làm cho hoàng hậu mất đầu, nếu không nhờ có tể tướng can gián. Ông này nói rằng, nếu nhà vua đổ cho hoàng hậu phải chịu trách nhiệm về sự kỳ quái của tự nhiên, thì làm sao tránh khỏi mang tiếng bất công. Cái làn đựng hoàng tử được dòng nước đưa ra tận bên ngoài dãy tường thấp bao quanh cung của hoàng hậu, và tiếp tục trôi ngang qua vườn ngự uyển. Tình cờ viên quan trông nom các vườn tược của nhà vua, một trong các vị đại thần được trọng vọng nhất vương quốc hôm đó đi dạo dọc theo bờ hào. Trông thấy cái làn nổi bồng bềnh, ông ta gọi một người làm vườn lúc ấy đang ở gần, trỏ cho anh ta thấy và bảo:

- Hãy mau mau lấy và mang cái làn ấy cho ta, thử xem trong ấy có gì!

Người làm vườn đến bên cạnh con hào, đưa cái thuổng đang cầm ở tay khéo léo kều cái làn vào, rồi mang đến cho vị quan.

Vị quan trông nom các vườn tược của nhà vua cực kỳ ngạc nhiên thấy trong làn có một em bé, một em bé cho dù sơ sinh – điều này chỉ nhìn qua cũng đủ biết – nhưng đã có những nét đẹp đẽ vô ngần. Vị quan này lấy vợ đã lâu và vẫn mong ước được đứa con nối dõi, nhưng trời vẫn chưa cho. Ông liền bỏ cuộc đi dạo, sai người làm mang cái làn, cùng em bé theo mình trở về nhà. về đến nhà riêng cũng ở ngay trong khu vườn thượng uyển, ông vào thẳng buồng riêng của vợ:

- Bà ơi, – ông nói – chúng ta không có con trai, trời mang lại cho ta một đứa con đây này. Tôi ký thác cho bà đấy, bà hãy mau mau tìm cho nó một vú nuôi. Bà hãy chăm sóc nó, coi nó như con trai của chúng ta vậy. Từ giờ phút này, tôi nhận nó là con trai của tôi.

Bà vợ mừng rỡ đón đứa con, và rất lấy làm sung sướng được nuôi nấng nó. Vị quan không muốn tìm hiểu sâu đứa con từ đâu đến. Ông tự nhủ: “Ta nhìn thấy rõ là nó trôi từ phía cung của hoàng hậu đến, nhưng ta không có nhiệm vụ kiểm tra những chuyện xảy ra trong cung cấm, gây rối ren ở một nơi rất cần sự yên tĩnh.”

Qua năm sau, hoàng hậu lại sinh hạ một hoàng tủ khác. Hai người chị gái độc ác cũng chẳng thương xót gì cháu bé này hơn anh của nó. Họ lại cho vào cái làn vứt xuống dòng hào, rồi lại rêu rao hoàng hậu lại vừa sinh hạ ra một con mèo. May mắn sao cho chú bé, vị quan trông coi vườn tược lúc ấy cũng có mặt bên dòng nước, sai vót lên rồi mang về cho bà vợ, giao cho bà làm việc này theo ý tốt của chồng mà cũng để thỏa lòng mong ước của chính mình nữa.

Lần này, quốc vương Ba Tư còn bất bình với hoàng hậu hơn lần bà sinh đẻ trước. Vua đã thật sự đổ cơn giận lên đầu nàng, nếu không có những lời can gián của tể tướng cố sức thuyết phục vua nghĩ lại. Hoàng hậu sinh nở lần thứ ba nữa, lần này không phải là hoàng tử mà là một công chúa. Cháu bé vô tội lại chịu chung số phận với hai hoàng tử anh trai mình. Hai người chị quyết tâm chưa chấm dứt âm mưu xấu xa của mình chừng nào hoàng hậu chưa bị hắt hủi, bị xua đuổi và bị làm nhục. Họ lại làm như hai lần trước là thả công chúa xuống dòng nước hào. Cháu bé lại được cứu thoát, nhờ lòng thương xót và nhân hậu của vị quan và được nuôi nấng, dạy dỗ cùng với hai anh trai. Cùng với việc làm vô nhân đạo, hai người chị lại nói năng gian trá y như hai lần trước.

Họ đưa ra một mẩu gỗ, rồi quả quyết hoàng hậu vừa đẻ ra một con cá lép kẹp.

Nghe chuyện sinh nở kỳ cục này thì vua Khôrusát không sao nén giận được nữa, vua nói:

- Hừ, con mụ này không xứng đáng làm vợ ta. Nếu để cho mụ sống, hẳn mụ sẽ đẻ đầy cung của ta những con quái vật. Không, không thể nào như vậy được, chính mụ ấy cũng là một quái vật, mà ta phải quét sạch khỏi thế gian này.

Vua tuyên án tử hình hoàng hậu, và giao cho tể tướng thực hành mệnh lệnh.

Tể tướng cùng các vị triều thần có mặt lúc ấy vội phủ phục dưới chân vua, van xin vua hủy bỏ bản án. Tể tướng nói:

- Tâu bệ hạ, xin phép được trình bày để Người rõ, xưa nay các đạo luật xử tử hình chỉ đặt ra để trừng phạt các tội ác. Ba lần sinh nở của hoàng hậu, bất thường thật đấy, nhưng không phải là tội ác. Ta có thể kết tội hoàng hậu ở điểm nào trong việc này? Vô số đàn bà đã từng đẻ và ngày nào cũng có người đẻ ra quái thai như vậy. Họ đáng phàn nàn, chứ không đáng bị trừng phạt. Xin bệ hạ đừng nhìn mặt hoàng hậu nữa, nhưng hãy cho bà ấy được sống. Nỗi phiền muộn bị thất sủng đã đủ là một hình phạt khá đau đớn cho bà đến trọn đời rồi.

Vua Ba Tư nghĩ lại. Thấy mình quả là bất công nếu bắt hoàng hậu chịu tội chết vì đã đẻ ra những quái thai, vua nói:

- Thế thì hãy cho nó sống, nếu quả đúng như lời ông nói. Ta sẽ cho nó sống, nhưng với một điều kiện là sống mà ngày nào cũng hơn một lần mong được chết. Hãy cho nó một túp lều gỗ ở ngay cổng giáo đường chính, với một cửa sổ luôn luôn mở. Hãy giam nó vào đó với một bộ quần áo xấu xí nhất. Bất cứ người Hồi giáo nào đến nhà thờ cầu nguyện, đi ngang qua đều phải nhổ vào mặt nó. Nếu ai không làm như vậy thì người đó phải chịu cùng một hình phạt như nó. Và để lệnh ta được thi hành nghiêm chỉnh, ta truyền cho ông, tể tướng à, phải đặt người kiểm tra.

Giọng của nhà vua khi tuyên bố bản án này khiến tể tướng không dám hé răng.

Lệnh của vua được thi hành làm cho hai người chị gái ganh tị rất mực hài lòng. Túp lều được dựng xong ngay, và hoàng hậu quả thật đáng thương. Vừa hết tuần ở cữ, theo đúng lệnh của nhà vua, nàng đã bị bêu riếu một cách nhục nhã, làm trò cười và vật khinh khi cho mọi người qua lại. Hình phạt nàng không đáng phải chịu ấy, nàng đã chịu đựng một cách kiên nhẫn, khiến cho những người có sự suy nghĩ lành mạnh hơn kẻ tầm thường đều đem lòng khâm phục và thương hại nữa.

Trong thời gian ấy, hai hoàng tử và cô công chúa bé nhỏ được hai vợ chồng vị quan trông nom các vườn tược của nhà vua nuôi nấng trong tình thương yêu trìu mến thật sự của cha mẹ đối với con cái. Hai hoàng tử và công chúa càng lớn lên, thì càng xuất hiện rõ dáng dấp cành vàng lá ngọc, nhất là công chúa càng ngày càng ngoan ngoãn, dễ thương không bao giờ mắc phải chuyện dớ dẩn như những đứa trẻ con nhà tầm thường, mà có một vẻ gì đó chỉ có ở những chàng trai và cô gái cành vàng lá ngọc mà thôi. Điều ấy càng làm cho hai vợ chồng vị quan thêm yêu mến ba đứa trẻ. Để phân biệt hai con trai theo tuổi tác, họ đặt tên người đầu là Batman, người thứ hai là Pecvizơ, những cái tên cao sang mà các quốc vương nước Ba Tư thời xưa từng lấy làm niên hiệu. Còn công chúa được gọi là Parizat, cũng là tên mà nhiều hoàng hậu và công chúa nước này từng được đặt cho.

Khi hai cậu tới tuổi học hành, vị quan đón một thầy giáo về nhà dạy cho họ tập đọc, tập viết. Nàng công chúa đến chơi xem các anh học, cũng tỏ lòng thích được học, mặc dù còn ít tuổi hơn hai anh. Vị quan lấy làm hoan hỉ về năng khiếu ấy, liền giao cho thầy giáo cùng dạy dỗ luôn. Do lanh lợi, thông minh, cô ganh đua với hai anh, chẳng bao lâu, cô học hành cũng tấn tới, chẳng kém gì hai hoàng tử.

Từ bấy trở đi, hai cậu anh và cô em gái cùng học chung một thầy về tất cả các môn nghệ thuật, địa lý, lịch sử, thi ca, khoa học kể cả môn khoa học huyền bí nữa. Chẳng có môn gì ba anh em cho là khó cả, họ học hành tấn tới kỳ diệu đến nỗi các thầy giáo lấy làm ngạc nhiên và chẳng bao lâu thú thật không chút úp mở rằng nếu cứ theo đà này thì trò sẽ giỏi hơn thầy. Trong những giờ giải lao, công chúa học thêm âm nhạc, tập hát và chơi nhiều loại nhạc cụ. Khi các hoàng tử tập cưỡi ngựa, cô cũng không chịu để cho các anh hơn mình. Cô cũng cùng tập với các anh, thành thử cũng biết cưỡi ngựa, bắn cung, ném gậy và phóng lao thành thạo như các anh; có hôm cô đua ngựa còn cho ngựa phi nhanh hơn cả hai anh trai.

Vị quan trông nom vườn tược của nhà vua cực kỳ vui mừng thấy các con nuôi của mình đều hoàn hảo cả về thể chất và tinh thần, xứng đáng với số tiền chi phí mà ông bỏ ra để giáo dục, vượt xa những gì ông mong đợi vì vậy, ông quyết định chi cho các con một khoản tiền còn lớn hơn nhiều nữa.

Cho tới lúc bấy giờ, bằng lòng với ngôi nhà trong khu vực hoàng thành, ông chưa làm nhà nghỉ ở nông thôn. Nay ông mua một ngôi nhà không xa thành phố, chung quanh có nhiều đất đai trồng trọt, đồng cỏ và rừng cây. Thấy ngôi nhà chưa đủ đẹp đẽ và tiện nghi, ông cho phá đi làm lại cái khác đẹp nhất so với cả vùng. Ngày nào ông cũng đến nơi, để tự mình đôn đốc thợ thuyền xây dựng; và cứ một gian vừa xây xong, có thể ở tạm được là ông về ở luôn đấy nhiều ngày, miễn việc công cho phép. Nhờ sự cần mẫn ấy, ngôi nhà chẳng mấy chốc xây xong. Trong khi người ta lo sắm sanh đồ đạc bàn ghế đắt tiền phù họp với sự tráng lệ của dinh cơ, thì ông lo đôn đốc sửa sang cái vườn mà ông đích thân vẽ kiểu – đây cũng là công việc thông thường của các vị quan to ở nước Ba Tư xưa. Ông còn cho chăm nom thêm một khu rừng thật rộng, xây tường bao quanh rồi thả vào đấy nhiều loại thú rừng để cho hai hoàng tử và công chúa, lúc nào thích thì giải trí bằng cách săn bắn. Khi ngôi nhà ở nông thôn được xây dựng xong đâu vào đấy và có thể ở được rồi, vị quan già đến phủ phục dưới chân vua. Sau khi tâu bày là mình đã phục vụ nhiều năm dưới triều đại của phụ vương đức vua cũng như triều đại này, ông xin được về hưu trí. Vua đồng ý và hỏi thêm ông có muốn vua trọng thưởng gì nữa không. Vị quan già đáp:

- Tâu bệ hạ, thần đội ơn mưa móc của bệ hạ cũng như tiên vương trước đây đã nhiều, nay thật không còn ước ao gì khác hơn là được qua đời trong ân sủng của nhà vua.

Cáo biệt vua Khôrusát, ông lui về ngôi nhà ở nông thôn mà ông vừa cho xây dựng, cùng với hai hoàng tủ Batman, Pecviza và công chúa Parizat. Bà vợ ông đã qua đời mấy năm trước. Ông sống với ba con được chừng năm, sáu tháng, thì một hôm lâm bệnh và qua đời đột ngột, đến nỗi không có đủ thời giờ nói cho họ biết nguồn gốc thật của họ, mặc dù ông đã dự định làm như vậy, để họ hiểu và tiếp tục sống cho đàng hoàng như họ đã từng sống cho đến lúc bấy giờ.

Hai hoàng tử Batman, Pecviza và công chúa Parizat từ trước tới nay vẫn cho vị quan trông nom vườn tược của nhà vua là bố đẻ ra mình, vô cùng thương tiếc khi ông qua đời. Họ tổ chức lễ tang xứng đáng với tình yêu và lòng biết ơn đối với người cha vừa quá cố. Hài lòng với số tài sản lớn cha mẹ để lại, họ tiếp tục chung sống với nhau trong cảnh hòa thuận. Các hoàng tử không hề có tham vọng tiến thân ra chốn triều đình, nhằm những chức trọng quyền cao mà chắc họ dễ đạt được nếu họ muốn.

Một hôm, hai hoàng tử đi săn vắng. Công chúa ngồi ở nhà một mình. Chọt có một bà Hồi giáo mộ đạo khá cao tuổi đến trước cổng và xin phép được vào cầu kinh, vì lúc ấy đã đến giờ cầu nguyện. Người hầu xin phép công chúa ra mời bà vào và chỉ cho bà nơi cầu nguyện mà vị quan già đã chu đáo xây thêm trong nhà, vì trong vùng lân cận không có giáo đường. Nàng truyền cho người hầu là, sau khi bà mộ đạo cầu kinh xong, anh ta mời bà đi xem ngôi nhà và khu vườn, rồi đưa bà đến gặp mình. Bà Hồi giáo mộ đạo đi vào, tới đọc kinh ở nơi cầu nguyện mà người hầu chỉ cho. Bà vừa đọc kinh xong, thì hai người hầu của công chúa chực sẵn bên ngoài đã mời bà đi thăm nhà và vườn. Bà tỏ ý sẵn sàng. Họ dẫn bà đi hết phòng này sang phòng khác, đến đâu bà cũng quan sát mọi thứ như một người sành sỏi trong việc sắp xếp đồ đạc và trang hoàng nội thất. Đi xem vườn, bà ngỏ lời khen kiểu vườn rất mới, rất hài hòa, bà khâm phục người nào vẽ kiểu đây thật là một bậc thầy thành thạo trong nghệ thuật này. Cuối cùng, bà đã được mời đến gặp công chúa. Nàng ngồi đợi trong một phòng khách lớn, đẹp hơn, sạch hơn và trang trọng hơn tất cả những nơi khác mà bà vừa xem trong ngôi nhà. Vừa trông thấy bà mộ đạo, công chúa nói:

- Xin chào mẹ, mời mẹ ngồi xuống cạnh con. Con rất hoan hỷ có dịp được trò chuyện chốc lát với một người như mẹ, đã nêu tấm gương phó thác trọn mình cho Thượng đế, mà bất cứ đứa con ngoan nào cũng đều phải bắt chước.

Bà mộ đạo không lên trường kỷ mà ngồi ghé một góc. Nhưng công chúa không chịu. Nàng đứng lên, bước tới gần, cầm tay bà dắt đến buộc ngồi xuống bên cạnh mình, vào chỗ ngồi danh dự. Bà mộ đạo rất xúc động trước thái độ lịch sự ấy. Bà nói:

- Thưa cô, tôi không xứng đáng được cô đối xử trọng vọng như vậy. Tôi vâng lời chỉ tại cô truyền, và vì cô là chủ nhân ở đây mà thôi.

Sau khi bà ngồi yên chỗ, trước khi đi vào trò chuyện, một người hầu mang đến trước mặt bà và công chúa một chiếc bàn thấp nhỏ khảm xà cừ và gỗ mun, trên bàn bày một đĩa sứ đầy bánh đến ngọn và rất nhiều bát sứ đựng các thứ hoa quả đang mùa, cùng với mứt khô và mứt ướt.

Công chúa chọn một cái bánh, đưa mời bà và nói:

- Xin mời mẹ hãy nếm thử chiếc bánh này, rồi xin mẹ chọn các thứ quả kia thứ nào thích thì dùng. Sau quãng đường dài đến đây, hẳn mẹ cần phải ăn cho lại sức.

- Thưa cô, – bà mộ đạo đáp – tôi không quen dùng những thứ sang trọng thế này. Nếu tôi có dùng, ấy chỉ là không dám khước từ vật mà Thượng đế ban cho qua bàn tay hào phóng của cô thôi.

Trong khi bà mộ đạo ăn, công chúa cũng nhấm nháp chút gì để tiếp khách, rồi hỏi chuyện bà về cách hành đạo cũng như nếp sống hằng ngày của bà. Bà đều trả lời rất khiêm tốn. Rồi từ chuyện này sang chuyện khác, nàng hỏi bà thấy thế nào ngôi nhà vừa xem, có được hợp ý bà hay không. Bà mộ đạo đáp:

- Thưa cô, thật là người nào dở hơi mới dám chê. Ngôi nhà này đẹp đẽ, sáng sủa; đồ đạc sang trọng được xếp đặt thật ngăn nắp, không rối mắt; không có cách trang trí nào hơn thế được. Nó được xây cất trên một khu đất đẹp, còn khu vườn thì thật không có nơi nào thích mắt hơn và họp với ngôi nhà hơn. Tuy nhiên, nếu cô cho phép tôi được nói thật, thì thưa cô, tôi xin mạn phép nói rằng, ngôi nhà này sẽ không có nơi nào sánh bằng, nếu như theo ý tôi, nó không còn thiếu ba thứ.

- Đó là ba thứ gì vậy, thưa mẹ? – Công chúa Parizat hỏi – Xin mẹ nói cho con nghe. Con xin thề trước Thượng đế, sẽ không tiếc bất cứ thứ gì để có cho bằng được ba thứ ấy, nếu có thể làm như vậy.

- Thưa cô,- bà mộ đạo đáp – vật đầu tiên trong ba thứ ấy là con chim biết nói. Đó là một con chim đặc biệt, có tên gọi là Bunbunheza. Nó còn có thêm một đặc tính nữa là thu hút các loài chim chóc biết hót quanh vùng tới hòa theo tiếng hót của nó. Vật thứ hai là cây trồng biết hát, cứ mỗi ngọn lá là một cái miệng, hòa với nhau thành bản hợp xướng có nhiều giọng khác biệt, và không bao giờ ngừng. Cuối cùng vật thứ ba là làn nước vàng, màu vàng giống y vàng thật, chỉ cần lấy một giọt nước ấy thôi, rót vào một cái bể xây sẵn thì lập tức nó sinh sôi đầy bể, rồi phun lên thành dòng nước có nhiều tia ở ngay chính giữa bể, rơi xuống bể mà không bao giờ làm cho nước tràn bờ.

- Ôi, mẹ hiền của con ơi, – công chúa thốt lên – con hàm ơn mẹ xiết bao vì đã nói cho con hay về ba vật ấy! Những thứ ấy kỳ lạ thật, con chưa từng nghe nói trên đời này có vật nào lạ lùng và đáng thán phục bằng ba thứ đó. Nhưng, con chắc mẹ biết rõ ba vật đó ở đâu, vậy con nhờ mẹ vui lòng bày cho con rõ.

Để đáp ứng yêu cầu của công chúa, bà mộ đạo bảo vội nàng:

- Thưa cô, tôi sẽ không xứng đáng với sự hiếu khách mà cô vừa tỏ rõ với xiết bao nhân từ, nếu không đáp ứng sự hiếu kỳ của cô. Vậy tôi xin được nói rằng, ba vật vừa nói đến cùng ở tại một nơi, tận cuối cùng của vương quốc này, về phía nước Ấn Độ. Con đường đi tới đấy chạy ngang qua trước cổng nhà cô. Người nào mà cô sẽ sai đi ấy, chỉ cần đi theo hướng đó hai mươi ngày liền; rồi gặp bất kỳ ai, hỏi con chim biết nói, cây trồng biết hát và làn nước vàng ở đâu, người ta cũng đều chỉ cho được.

Nói xong câu đó, bà đứng lên, xin cáo biệt, rồi ra khỏi nhà và tiếp tục đường đi của mình.

Công chúa Parizat đang cố ghi nhớ vào đầu lời chỉ dẫn của bà mộ đạo về con chim biết nói, cây trồng biết hát và làn nước vàng, đến nỗi không để ý bà đã ra đi. Nàng chỉ nhận ra điều đó khi muốn hỏi thêm đôi điều cho sáng tỏ hơn nữa. Quả vậy, nàng cảm thấy những điều vừa nghe từ miệng bà nói ra chưa đủ để làm một chuyến đi mà không sợ tốn công vô ích. Tuy nhiên, nàng không muốn cho người chạy theo mời bà quay trở lại, mà chỉ ráng sức cố nhớ đừng quên những điều bà dạy. Khi cho rằng mình đã ghi nhớ đầy đủ rồi, nàng thích thú nghĩ tới lúc có được những vật kỳ diệu ấy; nhưng những khó khăn và nỗi lo không đạt được mong muốn lại khiến cho nàng rất đỗi băn khoăn.

Công chúa Parizat đang thẩn thơ với bấy nhiêu suy nghĩ thì hai hoàng tử anh trai đi săn trở về. Bước vào phòng khách, họ ngạc nhiên thấy cô em gái không những không có khuôn mặt rạng rỡ như thường lệ, mà lại còn có vẻ tư lự, gần như buồn bã nữa. Hoàng tử Batman liền cất lời hỏi:

- Em gái của anh ơi, đâu rồi vẻ vui cười tươi tỉnh bất ly thân của em? Em khó ở chăng? Hay là vừa xảy ra một điều chi bất hạnh? Có ai làm cho em buồn bực? Hãy nói cho các anh biết, để các anh chia sẻ cùng em. Hay là có kẻ nào dám bạo gan xúc phạm một người mà ai cũng phải kính trọng như em?

Công chúa Parizat vẫn im lặng trong vẻ suy tư. Cuối cùng nàng giương mắt ngó hai ông anh, xong lại cúi nhìn xuống ngay, và nói rằng chẳng có chuyện gì:

- Em gái ơi, – hoàng tử Batman lại nói – chớ giấu giếm không cho các anh biết sự thật, nhất định phải có một việc gì đấy, một việc nghiêm trọng nữa là khác. Có thể nào, chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi các anh đi xa, em lại có sự thay đổi sâu sắc và bất ngờ như các anh đang nhận thấy kia, mà em lại bảo rằng chẳng có chuyện gì. Em nên biết là các anh không chịu bằng lòng về câu trả lời chưa đủ làm các anh rõ ấy đâu. Vậy thì em chớ giấu giếm hai anh nữa, trừ phi là em muốn làm cho các anh tin rằng em không còn yêu thương gắn bó với hai anh như từ thuở chúng ta còn ấu thơ cho đến tận bây giờ.

Công chúa, không muốn để các anh hiểu lầm như vậy mà giận mình, đành phải đáp:

- Khi em nói chẳng có chuyện gì làm cho em phiền lòng, ấy là em nói về phía các anh, chứ về phần em, em thấy nó cũng có ít nhiều quan trọng. Và bởi vì anh mang tình thương yêu gắn bó giữa ba anh em ta mà em rất tha thiết ra dọa em, thì em đành phải nói để các anh rõ vậy.

Trước đây các anh vẫn tưởng, và em cũng nghĩ như vậy, rằng ngôi nhà mà phụ thân chúng ta cho xây cất và để lại cho chúng ta đây là đầy đủ tiện nghi về mọi mặt, không thiếu một thứ gì. Thế mà bây giờ em được biết rằng cần có thêm ba thứ nữa thì mới làm cho nó trở thành vô song, so với tất cả các nhà nghỉ ở nông thôn hiện có trên đời này. Ba vật ấy là con chim biết nói, cây trồng biết hát và làn nước vàng, có màu vàng giống y như vàng thật.

Sau khi giảng giải cho hai anh nghe ba vật ấy hay ho ở những chỗ nào, công chúa nói thêm:

- Chính một bà già Hồi giáo mộ đạo cho em biết chuyện đó và đã chỉ cho em nơi có ba vật ấy và con đường đi tới nơi. Chắc chắn các anh có thể cho rằng ba vật ấy chẳng lấy gì làm quan trọng lắm, không có những thứ đó thì ngôi nhà của chúng ta cũng đủ đẹp lắm rồi, cho nên chẳng phải cần đến những thứ ấy nữa. Các anh nghĩ thế nào tùy các anh, riêng em thì không thể không nói với hai anh là, em cho rằng ba vật ấy cần thiết lắm, và em chưa yên tâm chừng nào chưa thấy chúng được bày ra trong nhà này. Vậy em xin các anh cho em ý kiến là làm cách nào để có được ba vật quý đó.

- Em gái ạ, – hoàng tử Batman lại nói – chẳng có điều gì em quan tâm mà các anh không chú ý. Chỉ cần em nói ra, em nôn nóng muốn có ba vật ấy, là đủ buộc hai anh phải cùng quan tâm. Nhưng, không phải chỉ vì em thích mà thôi đâu, mà chính bản thân hai anh nghe em nói cũng rất muốn có được ba thứ đó – anh tin rằng chú hai đây cũng suy nghĩ như anh. Chúng ta phải tìm mọi cách để có bằng được ba thứ đó. Anh sẽ lo chuyện ấy. Giờ thì em hãy nói cho anh rõ nơi có các vật và con đường đi tới nơi, anh không chần chừ, ngay sáng mai anh sẽ lên đường ngay thôi.

Hoàng tử Pecvizơ nói:

- Thưa anh, không thể nào anh vắng nhà lâu như vậy, anh là chủ và là rường cột của cả gia đình. Xin em gái hãy cùng với anh ngỏ lời xin anh cả hãy bỏ ý định ấy đi, và vui lòng cho anh đây được làm thay anh cả. Tôi sẽ làm tròn công việc ấy đúng như anh, mà như vậy thuận với lẽ thường hơn.

- Em à, – hoàng tử Batman đáp – anh rất hiểu thiện ý của em, và tin rằng em cũng sẽ làm tốt chuyến đi này giống như anh. Nhưng công việc đã quyết định rồi, anh muốn đi, và anh sẽ đi. Em hãy ở nhà với em gái chúng ta, anh chẳng cần phải dặn dò em điều gì thêm về chuyện ấy nữa.

Hoàng tử dành cả ngày hôm đó để sửa soạn khởi hành, chàng còn hỏi thêm công chúa về những điều bà già mộ đạo dặn, để khỏi đi lạc đường.

Ngày hôm sau, từ sáng sớm, hoàng tử Batman đã lên ngựa, hoàng tử Pecvizơ và công chúa Parizat tiễn, ôm hôn anh và chúc anh lên đường bình yên vô sự.

Nhưng trong lúc chia tay, công chúa Parizat chọt nghĩ một điều chưa từng tính đến, nàng nói:

- Anh ạ, trước đây em chưa nghĩ tới những nỗi gian nguy mà anh có thể gặp phải trong các chuyến đi, biết đâu em chẳng còn được trông thấy anh? Thôi, em van anh cả, xin anh xuống ngựa, đừng có đi đâu nữa. Em thà không thấy, không có con chim biết nói, cây biết hát và làn nước vàng, còn hơn là biết đâu chẳng bao giờ có dịp được gặp lại anh.

- Em gái ơi, – hoàng tử mỉm cười trước nỗi lo sợ đột ngột của công chúa Parizat – anh đã quyết định rồi, mà cho dù chưa thì anh cũng sẽ quyết định y như vậy. Em hãy để cho anh đi. Những trở ngại mà em nói đó chỉ xảy đến với những người bất hạnh. Đúng là anh có thể thuộc vào hạng người không may mắn, nhưng trên đời những người may mắn đông đảo hơn nhiều những người không may. Tuy nhiên, chưa biết việc gì rồi sẽ xảy ra, và cũng có thể anh sẽ ngã xuống trong công cuộc này. Tất cả những gì anh có thể làm, là để lại cho em con dao đây.